Σάββατο, 4 Αυγούστου 2012

Dalfampiridine (Ampyra) στην θεραπευτική φαρέτρα των κινητικών διαταραχών στην ΣΚΠ


Τι είναι η dalfampiridine και ποιος ο μηχανισμός δράσης της?
Η dalfampiridine είναι ένα νέο φάρμακο που έλαβε έγκριση στις ΗΠΑ από τον οργανισμό φαρμάκων διά την συμπτωματική θεραπεία των διαταραχών βάδισης στην ΣΚΠ.
Αποτελεί μία φαρμακευτική ουσία,  χημικό έκδοχο της 4 αμινοπυριδίνης, που δρά στους διαύλους Kαλίου (Κ+) στην επιφάνεια των νευρικών ινών, βελτιώνοντας ουσιαστικά με αυτό τον τρόπο την ευκολότερη δίοδο των νευρικών σημάτων στις κατά τα άλλα απομυελινωμένες από την ΣΚΠ νευρικές ίνες. Το παραπάνω έχει ως αποτέλεσμα τα λειτουργικά ελλείμματα του ασθενούς να εμφανίζουν ήπια βελτίωση. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι το φάρμακο δεν διαπιστώθηκε να δρά προστατευτικά ή ανοσοτροποιητικά στην νόσο, κάτι που σημαίνει ότι δεν μπορεί να συνταγογραφηθεί ως θεραπεία προστασίας για την αποτροπή υποτροπών της ΣΚΠ.

Πόσο αποτελεσματικό είναι ως φάρμακο?
Σε δύο κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ του φαρμάκου, διαπιστώθηκε ότι η ομάδα ασθενών που έλαβε dalfampiridine εμφάνισε στατιστικά σημαντική βελτίωση στην ταχύτητα βάδισης σε σύγκριση με τους ασθενείς που έλαβαν το εικονικό φάρμακο. Στην πρώτη δοκιμή που έγινε με τη συμμετοχή 301 ατόμων, με οποιοδήποτε μορφή ΣΚΠ (υποτροπιάζουσα, πρωτοπαθώς προϊούσα, δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή) η ταχύτητα βάδισης αυξήθηκε κατά 25% σε σύγκριση με την ομάδα ασθενών που έλαβε το εικονικό φάρμακο (placebo). Η δεύτερη μελέτη φάσης ΙΙΙ, με τη συμμετοχή 240 άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας, επιβεβαίωσε τα αποτελέσματα της πρώτης. Μεταξύ των ατόμων που έλαβαν dalfampridine παρατηρήθηκε εκτός από τη βελτίωση στην ταχύτητα βαδίσης και βελτίωση της δύναμης στα κάτω άκρα (παρέσεις).

Ποιες οι παρενέργειες του φαρμάκου?
Οι πιο συχνές παρενέργειες που παρατηρήθηκαν στις παραπάνω μελέτες ήταν υπνηλία, κεφαλαλγία, ναυτία. Σε 2 ασθενείς εμφανίστηκαν αγχώδης διαταραχή και επιληπτικές κρίσεις.

Ποια η δοσολογία του?
Η συνιστώμενη δοσολογία για την  dalfampiridine είναι δύο φορές την ημέρα από ένα δισκίο, με διαφορά 12 ωρών. Φρόνιμο είναι να μην αλλάζετε τη δόση σας ή να λάβετε περισσότερα από 2 δισκία dalfampridine  μέσα σε περίοδο 24 ωρών. Επίσης η φαρμακευτική εταιρεία συμβουλεύει να μην σπάτε, θρυμματίζετε, μασάτε ή διαλύεται το δισκίο πριν την κατάποση, ειδάλλως υπάρχει ο κίνδυνος να μεταβληθεί η φαρμακοκινητική δράση του φαρμάκου και να εμφανιστούν παρενέργειες.

Ποιος θα μπορούσε να επωφεληθεί από τη λήψη dalfampiridine;
Δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψει κανείς ποια ομάδα ασθενών με ΣΚΠ θα μπορούσαν να ωφεληθούν περισσότερο από τη λήψη dalfampiridine. Το ποσοστό βελτίωσης των ασθενών κυμαινόταν στις μελέτες από 35% έως 43%.

Μπορούν όλοι οι ασθενείς με ΣΚΠ να λάβουν το φάρμακο?
Η dalfampiridine έχει εγκριθεί για ασθενείς με ΣΚΠ οποιασδήποτε μορφής (υποτροπιάζουσα, πρωτοπαθώς προϊούσα, δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή). Ωστόσο η φαρμακευτική εταιρεία συστήνει ότι το φάρμακο δεν πρέπει να λαμβάνεται απο ασθενείς με ιστορικό επιληπτικών κρίσεων, είτε από εκείνους με μέτρια έως σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία.

Μπορεί ένας ασθενής να λάβει dalfampiridine μαζί με άλλα φάρμακα, όπως ένα από τα ανοσοτροποποιητικά?
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της φαρμακευτικής εταιρείας δεν υπάρχει κίνδυνος αλληλεπίδρασης με άλλα φάρμακα, και δη τα ανοσοτροποποιητικά της νόσου (ιντερφερόνες 1β, οξική γλατιραμέρη). Άλλωστε μια πτυχή των υπαρχουσών κλινικών δοκιμών του φαρμάκου ήταν ότι τα άτομα που συμμετείχαν συνέχισαν να λαμβάνουν τα αναγκαία τροποποιητικά της νόσου φάρμακα που χρησιμοποιούσαν και πιο πριν.

Πόσο καιρό πρέπει ο ασθενής να λαβμάνει dalfampiridine? 
Οι κλινικές δοκιμές του φαρμάκου ήταν έως τώρα μικρής σχετικά χρονικής διάρκειας. Επί του παρόντος δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια μακροπρόθεσμης χρήσης του φαρμάκου. Η διάρκεια θεραπείας θα πρέπει να καθορίζεται εξατομικευμένα, σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό, ζυγίζοντας όπως πάντα το όφελος και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.


Με βάση τα παραπάνω αποτελέσματα έλαβε το φάρμακο έγκριση  για κυκλοφορία από το Μάρτιο 2010 από την αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Κυκλοφορεί υπό το εμπορικό όνομα Ampyra και αναμένεται και στην Ευρώπη σύντομα.

Αντώνης Κερασνούδης
Ειδικευόμενος Νευρολόγος
Πανεπιστημιακής Νευρολογικής Κλινικής
Νοσοκομείου St Josef, Bochum, Γερμανία

Οι νέες, από στόματος θεραπείες της σκλήρυνσης κατά πλάκας είναι επιτέλους γεγονός


Για δεκαετίες, η έρευνα σχετικά με τις νέες θεραπείες για την ΣΚΠ εξελίσσεται διαρκώς, σημειώνοντας αργά αλλά σημαντικά βήματα στη βελτίωση της ζωής των πασχόντων από αυτήν την εκφυλιστική νόσο του νευρικού συστήματος.
Αυτός ο σταθερός, μολονότι αργός ρυθμός οδήγησε σε εντυπωσιακές εξελίξεις τον περασμένο χρόνο, καθώς ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πολιτειών (Food and Drug Administration, FDA) ενέκρινε αρκετά νέα επαναστατικά φάρμακα για τους πάσχοντες από ΣΚΠ.
Ο Nicholas LaRocca, αντιπρόεδρος της Έρευνας Υγείας του Αμερικανικής Εταιρίας για τη ΣΚΠ, δήλωσε ότι το 2010 ήταν «μια πρωτοφανής χρονιά για τη θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης, τόσο όσον αφορά τις υπό εξέλιξη θεραπείες όσο και τα φάρμακα που ήδη κυκλοφορούν στην αγορά.
Οι νέες θεραπευτικές αγωγές είναι πρωτοποριακές όχι μόνον ως προς την αποτελεσματικότητά τους αλλά και ως προς τον τρόπο χορήγησης τους, αφού μπορούν να λαμβάνονται από το στόμα σε αντίθεση με τις μέχρι τώρα αγωγές που λαμβάνοναι είτε σε μορφή ένεσης (ενδομυϊκής ή υποδόριας) είτε εγχύονται, ενδοφλεβίως.
Οι νέες θεραπείες αφορούν στα παρακάτω σκευάσματα:
  • Gilenya (φινγκολιμόδη), η πρώτη από του στόματος θεραπεία σχεδιασμένη για να μειώνει τις υποτροπές και την εξέλιξη της νόσου.
  • Ampyra (dalfampridine), η πρώτη εγκεκριμένη θεραπεία για την αντιμετώπιση ενός ειδικού συμπτώματος της ΣΚΠ – στη συγκεκριμένη περίπτωση, τη βελτίωση της ικανότητας βαδίσματος.
  • Nuedexta, συνδυασμός δύο φαρμάκων, για την αντιμετώπιση πασχόντων με απώλεια συναισθηματικού ελέγχου εξαιτίας ενός συμπτώματος γνωστού ως ψευδοπρομηκικό συναίσθημα, μια σοβαρότατη συναισθηματική επίπτωση της ασθένειας που προκαλεί ανεξέλεγκτο γέλιο ή κλάμα.
Αρκετές επίσης θεραπείες βρίσκονται υπό εξέλιξη. Μία από αυτές, υπό αναθεώρηση από τον FDA, είναι η κλαδριβίνη (cladribine), ένα φάρμακο με σκοπό να μειώνει τις υποτροπές και θα διευκολύνει γενικότερα την καθημερινότητα των ασθενών με ΣΚΠ, λέει ο LaRocca. Και συνεχίζει: «Χορηγείται από το στόμα, όχι καθημερινά αλλά σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα διάρκειας μερικών ημερών το καθένα, στη διάρκεια του έτους. 
Ο LaRocca δήλωσε ότι τα παραπάνω, καθώς και άλλα νέα φάρμακα που κυκλοφορούν στην αγορά ή που πρόκειται σύντομα να εγκριθούν από τον FDA, θα προσφέρουν σημαντική ανακούφιση στους πάσχοντες από ΣΚΠ.
«Οι ασθενείς αντιδρούν διαφορετικά σε διαφορετικές θεραπείες» είπε. «Όσο περισσότερες θεραπείες υπάρχουν, τόσο πιο πιθανό είναι να βρει ο ασθενής την θεραπεία που λειτουργεί καλύτερα γι’ αυτόν. Στο εξής θα κυκλοφορούν ολοένα και περισσότερες νέες θεραπείες για ασθενείς με ΣΚΠ, οι οποίες θα παρέχουν μεγάλο εύρος επιλογών.»
Οι νέες από του στόματος θεραπείες προσφέρουν επίσης στους ασθενείς μια αίσθηση ελέγχου ως προς τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τα φάρμακά τους, δήλωσε ο Δρ. Ron Cohen, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της Accorda Therapeutics, της εταιρείας που παρασκεύασε το Ampyra.
«Είναι σίγουρα μια πολύ πιο βολική μορφή θεραπείας από τις μέχρι τώρα ενέσιμες θεραπείες,» είπε ο Cohen. «Αυτό που δεν γνωρίζουμε μέχρι τώρα είναι η σχετική αποτελεσματικότητα των από του στόματος θεραπειών σε σύγκριση με τις καλύτερες μέχρι σήμερα ενέσιμες θεραπείες. Με τις ενέσιμες, ξέρουμε πολύ καλά τι να περιμένουμε όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους, θα χρειαστούν όμως αρκετά χρόνια για να πούμε το ίδιο και για τις από του στόματος θεραπείες.»
Με την έγκριση των νέων φαρμάκων, τα βλέμματα των ερευνητών στρέφονται προς το μέλλον και τις επόμενες εν δυνάμει εξελίξεις στη θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης. Τόσο ο Cohen όσο και ο  LaRocca συμφώνησαν ότι ο επόμενος στόχος των ερευνητών θα είναι η ανεύρεση θεραπειών που θα επιδιορθώνουν τις βλάβες που προξενεί η νόσος στο νευρικό σύστημα.
Η ΣΚΠ θεωρείται σήμερα μια αυτοάνοση ασθένεια στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού επιτίθεται στο νευρικό σύστημα, καταστρέφοντας τη μυελίνη, τη λιπαρή ουσία που περιβάλλει και προστατεύει τις νευρικές ίνες.
Σύμφωνα με τον Cohen: «Το φάρμακο Ampyra αποκαθιστά την αγωγιμότητα των νεύρων που έχουν χάσει τη μυελίνη τους. Μέχρι σήμερα, με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να γίνει επαναμυελίνωση. Αν είχαμε βρει μια θεραπεία που να μπορεί να αποκαταστήσει τη μυελίνη, οι βλάβες που προκαλεί η ασθένεια θα ήταν αναστρέψιμες.»
Η Αμερικανική Εταιρία για τη  ΣΚΠ υποστηρίζει οικονομικά τέσσερα ερευνητικά κέντρα, δύο στις ΗΠΑ και δύο στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα οποία εστιάζουν το έργο τους στην προστασία και την αποκατάσταση της μυελίνης των νευρικών κυττάρων, όπως λέει ο LaRocca. «Διαθέτουμε θεραπείες που μπορούν να επιβραδύνουν ή και να αναστείλουν την εξέλιξη της πολλαπλής σκλήρυνσης, καμία, όμως, που να μπορεί να αποκαταστήσει τη βλάβη που προκαλεί  στο νευρικό σύστημα. Αυτός είναι στην ουσία ο επόμενος στόχος μας, και τέτοια φάρμακα προσδοκούμε να κυκλοφορήσουν στο μέλλον.