Σάββατο, 21 Ιουλίου 2012

ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ



Είστε σε δίαιτα, αλλά είναι δύσκολο να χάσετε έστω και λίγα γραµµάρια; Σας φαίνεται ότι ο µεταβολισµός σας έχει ξαφνικά σταµατήσει; Νιώθετε θλίψη συχνά και χωρίς λόγο; Έχετε δυσκοιλιότητα, ατονία, κούραση; Μπορεί να µην το έχετε σκεφτεί, αλλά πολύ συχνά ο υπαίτιος για κάποια ή και για όλα τα παραπάνω δεν είναι άλλος από το θυρεοειδή σας που δεν λειτουργεί σωστά. Μην τροµοκρατείστε όµως. Εφόσον τον ανακαλύψετε -µε τις κατάλληλες εξετάσεις-, επισκεφτείτε τον ενδοκρινολόγο και µε την καθοδήγησή του πάρετε τη σωστή αγωγή, ο θυρεοειδής µπορεί να είναι ένα χρόνιο πρόβληµα που θα πρέπει να ελέγχετε τακτικά, αλλά δεν θα επηρεάζει πια τη ζωή σας.

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ
O θυρεοειδής αδένας βρίσκεται κάτω από το «μήλο του Aδάμ» και η βασική λειτουργία του είναι η παραγωγή σημαντικών ορμονών (T3 και Τ4), οι οποίες επηρεάζουν πολλές λειτουργίες του οργανισμού (της καρδιάς, του εγκεφάλου κ.ά.), αλλά και το μεταβολισμό. Όταν υπάρχει πρόβλημα, μπορεί να εμφανίζει όζους ή/και να υπολειτουργεί ή/και να υπερλειτουργεί και να παράγει έτσι λανθασμένη ποσότητα ορμονών.


ΥΠΟΨΙΑΣΤΕΙΤΕ ΤΟΝ
Όταν υπάρχει κάποια δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, κατά κανόνα θα έχετε κάποια συμπτώματα. Αν ο αδένας υπολειτουργεί (υποθυρεοειδισμός), που είναι και το συχνότερο, τα συμπτώματα είναι ατονία, κούραση, υπνηλία, δυσκοιλιότητα, τάση για αύξηση του βάρους (επειδή μειώνονται οι καύσεις), αυξημένη αίσθηση κρύου, βραχνάδα, ξηρότητα του δέρματος, λεπτά και εύθραυστα μαλλιά, τριχόπτωση, διαταραχές στην έμμηνο ρύση, αναιμία, θλίψη ή και κατάθλιψη, προβλήματα στα δόντια κ.ά. Αντίθετα, όταν το πρόβλημα είναι ο υπερθυρεοειδισμός (υπερλειτουργία του αδένα), τα συμπτώματα είναι ακριβώς τα αντίθετα: ταχυκαρδία, διάρροια, υπερένταση, απώλεια βάρους, υπέρταση, απώλεια οστικής μάζας, εφίδρωση, αίσθημα ζέστης, διαταραχές στα μάτια (κοκκινίζουν, είναι ξηρά, «τρέχουν» ή «κόβουν» τον ασθενή, υπάρχει φωτοφοβία ή ακόμα και σύσπαση του άνω βλεφάρου που δημιουργεί ένα «γουρλωτό», αγριωπό βλέμμα κλπ.) κ.ά.
Υπάρχει βέβαια και το ενδεχόμενο, στην περίπτωση του υποκλινικού υπερθυρεοειδισμού και του υποκλινικού υποθυρεοειδισμού, να μην υπάρχουν σαφή, αλλά άτυπα συμπτώματα.



ΟΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
  • Κατ’ αρχάς, οι εξετάσεις αίματος, με τις οποίες μπορείτε να ελέγξετε τα επίπεδα των ορμονών του θυρεοειδούς σας (T3, T4, TSH κλπ.), αλλά και των θυρεοειδικών αντισωμάτων, ώστε να βεβαιωθείτε για το αν υπερλειτουργεί, υπολειτουργεί ή λειτουργεί φυσιολογικά.
  • Στη συνέχεια -και αν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις από τις εξετάσεις αίματος ή την κλινική εξέταση (αν ο ενδοκρινολόγος έχει ψηλαφίσει κάποιον όζο)- θα χρειαστεί πιθανώς να κάνετε ένα υπερηχογράφημα, με το οποίο θα φανεί η μορφολογία του θυρεοειδούς (μέγεθος, σύσταση, ύπαρξη όζων ή όχι κλπ.).
  • Αν υπάρχουν όζοι (και κυρίως αν είναι μεγάλοι), ο γιατρός είναι πιθανό να σας συστήσει να κάνετε σπινθηρογράφημα, το οποίο παρέχει πληροφορίες για τη λειτουργικότητά τους. Aν, δηλαδή, είναι θερμός ή ψυχρός ένας όζος (οι ψυχροί είναι πιο ύποπτοι για κακοήθεια από τους θερμούς), αν είναι τοξικός κλπ.
  • Αν οι όζοι είναι ύποπτοι, το επόμενο βήμα θα είναι η παρακέντηση (με υπερηχογραφική καθοδήγηση κατά προτίμηση), όπου με μια ειδική βελόνα λαμβάνονται κύτταρα από αυτούς, ώστε να διερευνηθεί το ενδεχόμενο να υπάρχει κάποια κακοήθεια.


ΟΤΑΝ ΤΟΥ ΕΠΙΤΙΘΕΤΑΙ Ο ΙΔΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ
Συχνά η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς οφείλεται στην αυτοανοσία, την αδυναμία, δηλαδή, του ανοσοποιητικού συστήματος να αναγνωρίσει το «δικό» του και το «ξένο», με αποτέλεσμα να επιτίθεται στον εαυτό του. Στην περίπτωση του υποθυρεοειδισμού, παράγονται αντισώματα που καταστρέφουν τον αδένα, ενώ στην αντίθετη, εκείνη του υπερθυρεοειδισμού, τα αντισώματα λειτουργούν διεγερτικά. Η αυτοάνοση αυτή κατάσταση παρουσιάζει συχνά κληρονομικότητα και συναντάται σε άτομα (κυρίως γυναίκες) της ίδιας οικογένειας, εκδηλώνεται δε συχνότερα σε συνθήκες στρες. Η συχνότερη τέτοια αυτοάνοση πάθηση του θυρεοειδούς είναι η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο, που προκαλεί υποθυρεοειδισμό. Στην περίπτωση αυτή, συνυπάρχουν και όζοι, που είναι συνήθως πολύ μικροί (μερικά χιλιοστά) και διαγιγνώσκονται μόνο με το υπερηχογράφημα.


ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ
Η θεραπεία του θυρεοειδούς πρέπει πάντα να ρυθμίζεται από έναν ενδοκρινολόγο. H θεραπεία του υποθυρεοειδισμού είναι απλή, αλλά ισόβια, αφού από τη στιγμή που εγκαθίσταται ο υποθυρεοειδισμός δεν αναστρέφεται, και περιλαμβάνει τη χορήγηση θυροξίνης (της ορμόνης που λείπει από τον οργανισμό) με τη μορφή χαπιού. Επειδή, όμως, κατά καιρούς μπορεί να αλλάζουν οι ανάγκες του οργανισμού, θα πρέπει να κάνετε σε τακτά χρονικά διαστήματα εξετάσεις, για να παρακολουθείτε τις τιμές των ορμονών και αν χρειάζεται να σας ρυθμίζει ο γιατρός τη δοσολογία του χαπιού. Όσον αφορά τον υπερθυρεοειδισμό, με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή μπορεί να υπάρξει ύφεση της νόσου και επαναφορά στη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς (σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, υπάρχει μετάπτωση σε υποθυρεοειδισμό). Δεν είναι απίθανο, όμως, να χρειαστεί και μια πιο ριζική λύση (π.χ. λήψη ραδιενεργού ιωδίου ή χειρουργική αφαίρεση θυρεοειδούς), αν δεν υπάρχει ανταπόκριση στα φάρμακα ή αν η νόσος υποτροπιάζει.


ΕΧΩ ΟΖΟΥΣ ΝΑ ΑΝΗΣΥΧΗΣΩ;
Oι όζοι είναι μικρά ογκίδια (καλοήθη στο 90% των περιπτώσεων) που οφείλονται σε ανατομική διαταραχή του θυρεοειδούς και μπορεί να υπάρχουν από μόνοι τους ή ταυτόχρονα με τον υποθυρεοειδισμό ή τον υπερθυρεοειδισμό . Είναι το συχνότερο πρόβλημα στο θυρεοειδή και μπορεί να αφορά ακόμα και το 20-30% του πληθυσμού, κυρίως των γυναικών. Εντοπίζονται ακριβώς κάτω από το «μήλο του Αδάμ» (καρύδι) και πάνω από το λακκάκι του λαιμού, και όταν δεν συνδυάζονται με προβλήματα στη λειτουργία του αδένα, σπανίως παρουσιάζουν άλλα συμπτώματα (π.χ. βραχνάδα, δυσκολία στην κατάποση). Οι όζοι γίνονται αντιληπτοί με την ψηλάφηση από τον ειδικό (όταν είναι αρκετά μεγάλοι, πάνω από 1-1,5 εκ.) ή με το υπερηχογράφημα (όταν είναι μικρότεροι ή βρίσκονται πιο χαμηλά). Οι όζοι συνήθως μεγαλώνουν με τον καιρό και συχνά δεν μικραίνουν, ακόμη και όταν γίνεται ειδική θεραπεία.

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ;
Όταν ο όζος είναι ένας, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες
(10-20%) να είναι καρκίνος, ενώ όταν υπάρχουν πολλοί όζοι, οι πιθανότητες είναι λιγότερες. Σπάνια μπορεί ένας όζος να ξεκινήσει ως καλοήθης και να εξελιχθεί σε κακοήθη. Αν ανακαλύψετε ότι έχετε όζους, θα πρέπει να διερευνηθεί με σπινθηρογράφημα αν είναι ψυχροί ή θερμοί (οι ψυχροί όζοι είναι πιο πιθανό να είναι κακοήθεις). Το να είναι κακοήθεις οι όζοι του θυρεοειδούς είναι κάτι που συμβαίνει σε ένα ποσοστό 5-10%. Σε κάθε περίπτωση, για να διαγνωστεί η κακοήθεια, πρέπει να γίνει παρακέντηση.


ΝΑ ΤΟΝ ΒΓΑΛΩ;
Πότε
  • Όταν υπάρχουν κακοήθεις όζοι. Oι πιθανότητες ένας όζος να είναι κακοήθης αυξάνονται όταν είναι μεγάλος, δηλαδή πάνω από 2 εκ., και όταν μεγαλώνει γρήγορα.
  • Aν υπάρχει υπερθυρεοειδισμός που δεν ελέγχεται εύκολα με τη φαρμακευτική αγωγή ή υποτροπιάζει .
  • Aν υπάρχει πολύ μεγάλος όζος (μεγαλύτερος από 5 εκ.), ανεξάρτητα από το αν είναι κακοήθης ή όχι.
  • Όταν οι όζοι είναι πολλοί (πολυοζώδης βρογχοκήλη), γιατί πιθανώς να προκαλούν πίεση στα γύρω από το θυρεοειδή όργανα ή υπερλειτουργία του ίδιου του αδένα.
Οι επιπλοκές
Στις εγχειρήσεις του θυρεοειδούς, οι συχνότερες επιπλοκές σχετίζονται με τις φωνητικές χορδές (μπορεί να παραλύσουν αν τραυματιστεί ή κοπεί το λαρυγγικό νεύρο και να προκύψει βραχνάδα ή και άλλα, πιο σοβαρά προβλήματα), αλλά και με τους παραθυρεοειδείς αδένες (παράγουν μια ορμόνη που είναι υπεύθυνη για το μεταβολισμό του ασβεστίου), οι οποίοι μπορεί να τραυματιστούν ή να αφαιρεθούν και να υπάρχουν έτσι προβλήματα με το ασβέστιο.


Η θεραπεία
  • Όταν κάποιος έχει αφαιρέσει το θυρεοειδή του, θα πρέπει να παίρνει καθημερινά θυροξίνη, να κάνει τακτικές εξετάσεις και να επισκέπτεται το γιατρό του.
  • Σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί για την επέμβαση, γίνεται καταστροφή του αδένα με ραδιενεργό ιώδιο και έτσι εξουδετερώνεται λειτουργικά ο αδένας.
ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ δρ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΤΣΙΓΚΟ, ενδοκρινολόγο-διαβητολόγο.

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα

Στην αρχή είναι δύσκολο να κλείσει κανείς τα δάχτυλα του χεριού του, ιδιαίτερα μετά το πρωινό ξύπνημα. Οι αρθρώσεις του πονούν, είναι πρησμένες και δύσκαμπτες. Συνήθως, αυτό είναι το πρώτο σύμπτωμα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, μιας χρόνιας νόσου που προκαλεί φλεγμονή των αρθρώσεων. Τις περισσότερες φορές προσβάλλει πρώτα τα χέρια (καρποί, δάχτυλα) ή τα πόδια, αλλά σταδιακά -και χωρίς την κατάλληλη αντιμετώπιση- μπορεί να παραμορφώσει οποιαδήποτε άρθρωση, επηρεάζοντας δυσμενώς την ποιότητα ζωής των ασθενών. Ωστόσο, σήμερα, χάρη στη διαρκή εξέλιξη των χορηγούμενων φαρμάκων, το ενδεχόμενο αυτό μπορεί να αποτραπεί.

Για τη διάγνωση
  • Η διάγνωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και την κλινική εξέταση του ασθενούς και επιβεβαιώνεται με εξετάσεις αίματος (όπως η αύξηση της τιμής της ΤΚΕ και της CRP ή η παρουσία αυτοαντισωμάτων, όπως ο ρευματοειδής παράγων ή τα αντι-CCP αντισώματα).
  • Οι ακτινογραφίες αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση της πορείας της νόσου (π.χ. αρθρικές διαβρώσεις και άλλες βλάβες). Ωστόσο, στα πρώτα στάδια είναι φυσιολογικές και δεν βοηθούν στη διάγνωση.
  • Η μαγνητική τομογραφία των προσβεβλημένων αρθρώσεων μπορεί να αποκαλύψει πρώιμα τυχόν βλάβες της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, αλλά σπάνια είναι απαραίτητη για τη διάγνωση.
  • Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μερικές φορές τα συμπτώματα της νόσου δεν είναι τόσο ξεκάθαρα και χρειάζεται να περάσει κάποιο χρονικό
    διάστημα προκειμένου να τεθεί με σιγουριά η σωστή διάγνωση.
Πως αντιμετωπίζεται
  • Αντιφλεγμονώδη και κορτιζόνη Για την αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας αρχικά χορηγούνται αντιφλεγμονώδη και κορτιζόνη, με σκοπό την ανακούφιση από τον πόνο και τη φλεγμονή. Επίσης, ο γιατρός μπορεί να συστήσει ασκήσεις και φυσικοθεραπεία προκειμένου να διατηρηθεί η λειτουργικότητα της πάσχουσας άρθρωσης.
  • Τροποποιητικά φάρμακα Πρόκειται για ουσίες (π.χ. μεθοτρεξάτη, λεφλουνομίδη, κυκλοσπορίνη) που χορηγούνται με σκοπό να αναχαιτιστεί η πορεία της νόσου. Ωστόσο, αρκετοί ασθενείς, παρά τη χορηγούμενη θεραπεία, εξακολουθούν να έχουν προβλήματα στις καθημερινές τους δραστηριότητες εξαιτίας του πόνου και της
    δυσκαμψίας των αρθρώσεων.
Τα σύγχρονα φάρμακα
  • Οι βιολογικοί παράγοντες Σύμφωνα με έρευνες, η προσδοκία των ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα αφορά μια αγωγή που θα βελτιώσει την ποιότητα της ζωής τους. Οι σύγχρονες βιολογικές θεραπείες που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι δίνουν μια ικανοποιητική λύση σε αυτό το «αίτημα». Πρόκειται για ενέσεις μονοκλωνικών αντισωμάτων, οι οποίες εξουδετερώνουν τις ουσίες που προάγουν τη φλεγμονή στον οργανισμό, αναστέλλοντας την πορεία της νόσου. Το αποτέλεσμα της θεραπείας είναι η ύφεση ή η σημαντική βελτίωση της ασθένειας. Επίσης, βελτιώνεται και η λειτουργικότητα των ασθενών (το υψηλό κόστος των φαρμάκων καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία, δεδομένου ότι χάρη σε αυτή τη θεραπεία μειώνονται οι μεγάλες δαπάνες που απαιτούνται για την περίθαλψη των ασθενών).
  • Οι παρενέργειες Η χορήγηση των βιολογικών παραγόντων συνήθως προκαλεί πόνο και αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης (πρήξιμο, ερυθρότητα, κνησμό). Επίσης, η λήψη τους αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισης λοιμώξεων (π.χ. του αναπνευστικού, του ουροποιητικού) περίπου στο 5%. Αν και συχνά πρόκειται για ήπιες λοιμώξεις που αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά, συνιστάται η τακτική παρακολούθηση του ασθενούς για να προληφθεί το ενδεχόμενο μιας πιο σοβαρής λοίμωξης.
Τα νεότερα βιολογικά φάρμακα
Ένα από τα «μειονεκτήματα» των βιολογικών φαρμάκων αφορά τον τρόπο χορήγησής τους (οι ενέσεις γίνονται συχνά, σε εβδομαδιαία ή δεκαπενθήμερη βάση και είναι επώδυνες). Μάλιστα, σε σχετικές έρευνες που έχουν γίνει, οι πάσχοντες φαίνεται ότι θα ήθελαν έναν πιο «φιλικό» τρόπο χορήγησης αυτών των φαρμάκων. Τη λύση φαίνεται ότι δίνουν τα νεότερα βιολογικά φάρμακα, που χορηγούνται σε πιο αραιά χρονικά διαστήματα (π.χ. μία υποδόρια ένεση το μήνα) και προκαλούν σπανιότερα πόνο. Επίσης, οι ενέσεις, χάρη στη βελτίωση των συσκευών χορήγησής τους, είναι λιγότερο επώδυνες και μπορούν να γίνουν εύκολα και από τον ίδιο τον ασθενή, ακόμη και όταν εκείνος έχει παραμορφώσεις στα χέρια.

Η νόσος σε αριθμούς
Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι οι πάσχοντες από ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι περισσότεροι από 100.000.
Αν και η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί σε κάθε ηλικία, συνήθως «προτιμά» τα άτομα ηλικίας 30-60 ετών.
Οι γυναίκες νοσούν 3 φορές συχνότερα από τους άνδρες.


 ΤΟY δρ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΤΡΟΝΤΖΑ, ρευματολόγο, πρόεδρο της Επιστημονικής Εταιρείας για τη Μυοσκελετική Υγεία (ΕΠΕΜΥ).

ΜΝΗΜΗ

1. Διατροφή για γερό μυαλό

Η σωστή διατροφή μεγαλώνει γερή μνήμη, αφού βοηθά στην ισορροπία των νευροδιαβιβαστών του εγκεφάλου, γι’ αυτό και η έλλειψη θρεπτικών συστατικών μπορεί να επηρεάσει τις νοητικές μας λειτουργίες.

  • Βάζουμε χρώμα Λαχανικά και φρούτα όλων των χρωμάτων πρέπει να είναι αναπόσπαστο μέρος του διαιτολογίου μας. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες (βιταμίνες C και E, β-καροτίνη) που περιέχουν, βελτιώνουν τη ροή του οξυγόνου στον εγκέφαλο και συμβάλλουν στην καταπολέμηση του οξειδωτικού στρες που προκαλείται από τις ελεύθερες ρίζες. Πηγές τους είναι τα μούρα, οι ντομάτες, το πράσινο τσάι, το ελαιόλαδο, τα εσπεριδοειδή (π.χ. τα πορτοκάλια).
  • Παίρνουμε βιταμίνες Β Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου με ποικίλους τρόπους και προστατεύουν από ορισμένα νευρολογικά προβλήματα, όπως η μειωμένη μνήμη. Τροφές πλούσιες σε αυτές είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το μπρόκολο. 
  • Ας γλυκαθούμε Το μέλι, η ζάχαρη και γενικότερα τα γλυκά είναι τροφές που παίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της μνήμης, γιατί ανεβάζουν τα επίπεδα της γλυκόζης (το κύριο καύσιμο του εγκεφάλου) στο αίμα. Καλό είναι, ωστόσο, να καταναλώνονται με μέτρο. Γλυκόζη, βέβαια, δίνουν γενικά οι υδατάνθρακες όταν διασπώνται, οπότε αντί για γλυκά μπορούμε να επιλέξουμε καλύτερα φρούτα ή ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης.
  • Επιλέγουμε θαλασσινά Το «καλό» λίπος είναι απαραίτητο συστατικό του εγκεφάλου μας, αφού το 10% περίπου του μυαλού είναι λιπώδης ιστός. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να καταναλώνουμε ω-3 λιπαρά οξέα, που θεωρούνται ευεργετικά για την ικανότητα απομνημόνευσης και την εκμάθηση και περιέχονται κυρίως στα λιπαρά ψάρια (σαρδέλα, γαύρος) και στα καρύδια.
  • Δεν ξεχνάμε το σίδηρο Ο σίδηρος μας βοηθά να έχουμε καλύτερη απόδοση σε τεστ μάθησης και μνήμης, ενώ η έλλειψή του έχει συσχετιστεί με την αδυναμία συγκέντρωσης και τα κενά μνήμης. Η καλύτερη πηγή του είναι το συκώτι και το κόκκινο κρέας.
  • Πίνουμε νερό Ο εγκέφαλος, για να λειτουργήσει, χρειάζεται πέρα από σάκχαρα και νερό. Ακόμα και ένα μικρό ποσοστό αφυδάτωσης αυξάνει το αίσθημα κόπωσης.
  • Πρωινός καφές Σε μικρές δόσεις, ο καφές θεωρείται ευεργετικός, όπως και το τσάι, γιατί είναι πλούσιος σε αντιοξειδωτικές ουσίες, ενώ η καφεΐνη που περιέχει διεγείρει το νευρικό μας σύστημα. Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωσή του μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα.
  •  2. Όνειρα γλυκά

    Ο ύπνος δεν τρέφει μόνο το σώμα αλλά και το μυαλό, αφού ενισχύει τη μνήμη, βοηθώντας να αποθηκεύονται και να «ταξινομούνται» οι πληροφορίες που δεχόμαστε στη διάρκεια της ημέρας. Αντίθετα, η στέρηση του ύπνου για μεγάλο διάστημα συνδέεται με προβλήματα στην καρδιά και τις νοητικές λειτουργίες (αδυναμία συγκέντρωσης, απώλεια μνήμης). Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, ο ύπνος συντελεί στην καλύτερη διατήρηση των αναμνήσεων.

    3. Use it or lose it!  
  •  «Practice makes perfect», λένε οι Άγγλοι, ή «Επανάληψις μήτηρ πάσης μαθήσεως» επί το ελληνικότερον. Για να αποκτήσουμε μνήμη καμήλας ή ελέφαντα, πρέπει να γυμνάζουμε συνέχεια το μυαλό μας, γιατί διαφορετικά σκουριάζει.
  • Βιβλιοφάγοι Οι σπουδές, το διάβασμα, οι ξένες γλώσσες ενισχύουν τη λειτουργία του εγκεφάλου και των διαφόρων λειτουργιών του. Μάλιστα, η πιο έντονη άσκηση για τη μνήμη μας φαίνεται να είναι η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας, γιατί χρειάζεται έντονη πνευματική προσπάθεια, κρατώντας έτσι τη μνήμη μας σε εγρήγορση. Σύμφωνα με τους ειδικούς, γι' αυτό και όσο υψηλότερο είναι το μορφωτικό μας επίπεδο τόσο καλύτερα διατηρείται η μνήμη μας.
  • Μουσικόφιλοι Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου αποτελεί μια πολύ καλή άσκηση για το μυαλό μας, αφού συνδυάζει πολλές λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως η μνήμη, η κίνηση, η ακοή, η συγκέντρωση.
  • Χαρτοπαίχτες Τα επιτραπέζια παιχνίδια μνήμης, παρατηρητικότητας και γνώσεων, όπως το σκάκι, τα χαρτιά, το scrabble, αλλά και τα βιβλία με γρίφους, sudoku και σταυρόλεξα, είναι μια εύκολη λύση για να ακονίσουμε τη μνήμη και το μυαλό μας.

4. Νους υγιής...


Το μυαλό δεν γυμνάζεται μόνο λύνοντας μαθηματικά προβλήματα και διαβάζοντας τους «Άθλιους». Υπάρχουν και άλλοι, πιο απλοί τρόποι για να χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας.
  • Φίλοι για πάντα Η έντονη κοινωνική ζωή φαίνεται να σχετίζεται με τη διατήρηση των εγκεφαλικών λειτουργιών σε καλή κατάσταση. Αυτό σημαίνει ότι όσο περισσότερο βγαίνουμε με φίλους μας τόσο καλύτερη μνήμη έχουμε. Μάλιστα, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, η διαδικασία της συνομιλίας φαίνεται να αφυπνίζει τη μνήμη.
  • Εσωτερική γαλήνη Ας χαλαρώσουμε και ας πάρουμε μερικές βαθιές αναπνοές. Όταν βρισκόμαστε συνεχώς σε κατάσταση στρες, το μυαλό μας «μπλοκάρει» και η μνήμη μας έχει κενά. Η διαρκής έκθεση του οργανισμού στις ορμόνες του στρες (κορτιζόλη, αδρεναλίνη) απορρυθμίζει τόσο το σώμα όσο και το νου μας.
  • Κρουαζιέρα θα σε πάω Οι εκδρομές και τα ταξίδια είναι μια καλή ευκαιρία να αναζωογονηθούμε και να χαλαρώσουμε. Είναι, επίσης, πηγή νέων ερεθισμάτων, εικόνων, ήχων, γεύσεων και μυρωδιών.
  • Αλλαγή ρυθμών Διαλέγουμε μια άλλη διαδρομή για να πάμε στη δουλειά μας, αλλάζουμε τη διαρρύθμιση του σπιτιού μας... Οι μικρές αυτές αλλαγές κρατούν σε εγρήγορση των εγκέφαλό μας. Μπορούμε, επίσης, να ξεκινήσουμε ένα νέο χόμπι (π.χ. πλέξιμο, ζωγραφική, ψάρεμα). Κάθε νέα δραστηριότητα ενεργοποιεί τους νευρώνες του εγκεφάλου.

5. ... εν σώματι υγιεί


Η άσκηση δεν διατηρεί ακμαίο μόνο το σώμα, αλλά και το μυαλό μας. Ο ειδικοί πιστεύουν ότι η συστηματική γυμναστική συμβάλλει στη δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων και βελτιώνει τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο. Μειώνει, επίσης, τις πιθανότητες για παθήσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε προβλήματα μνήμης, όπως τα καρδιαγγειακά. Τέλος, σχετίζεται με αύξηση της ντοπαμίνης, της σεροτονίνης και της νορεπινεφρίνης, νευροδιαβιβαστών που συνδέονται με την καλή διάθεση, τον έλεγχο του άγχους και την προσοχή. 

 6. Εκπαιδεύοντας τη μνήμη

Η απώλεια της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών πλήττει κυρίως αυτούς που δεν «γυμνάζουν» τη μνήμη τους. Η προσπάθεια αυτή, βέβαια, πρέπει να είναι συνεχής. Το να λύνουμε ένα σταυρόλεξο το χρόνο δεν είναι αρκετό.

  • Παιχνίδια με τις λέξεις Σκεφτόμαστε μια λέξη με 6 έως 10 γράμματα, τη γράφουμε σε ένα χαρτί και προσπαθούμε να σκεφτούμε μέσα σε 1 λεπτό 18 με 20 λέξεις με γράμματα που περιέχει μόνο αυτή. Μπορούμε, επίσης, να κάνουμε παιχνίδι συνειρμών.
    Αυτό σημαίνει ότι κάποιος ξεκινάει λέγοντας μια λέξη και ο επόμενος συνεχίζει με συνειρμούς.
  • Καθημερινή εξάσκηση Επιλέγουμε ένα άρθρο και προσέχουμε το περιεχόμενό του. Την επόμενη μέρα προσπαθούμε να θυμηθούμε όσες περισσότερες λεπτομέρειες γίνεται. Διαβάζουμε ένα ποίημα και προσπαθούμε να φανταστούμε με λεπτομέρειες τις εικόνες που περιγράφει.

Σε νούμερα


160.000 ασθενείς με άνοια στην Ελλάδα
7.300.000
στην Ευρώπη
35.000.000
στον κόσμο
59.000.000 αναμένεται να φτάσουν το 2030
315
δισ. δολάρια είναι το άμεσο και το έμμεσο κόστος παγκοσμίως
170
δισ. ευρώ είναι το άμεσο και το έμμεσο κόστος στην Ευρώπη
50-60% των ανθρώπων με άνοια πάσχει από τη νόσο Αλτσχάιμερ
2πλασιάζεται η επίπτωση της νόσου Αλτσχάιμερ κάθε 5 χρόνια

7. Μυστικά απομνημόνευσης

Για να μη μας προδίδει η μνήμη μας, αρκεί να μάθουμε μερικές τεχνικές για το πώς να αποθηκεύουμε τις πληροφορίες, ώστε να τις ανακαλούμε ευκολότερα όταν τις χρειαζόμαστε.
  • Συγκέντρωση Χρειάζονται περίπου 8΄΄ απερίσπαστης προσοχής για να επεξεργαστούμε μια πληροφορία και να την αποθηκεύσουμε στην κατάλληλη περιοχή του εγκεφάλου. Γι’ αυτό, αν κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, σταματάμε και αφιερώνουμε λίγα δευτερόλεπτα στην επεξεργασία της πληροφορίας που μας ενδιαφέρει.
  • Μάτια ή αυτιά; Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι οπτικοί τύποι, που σημαίνει ότι μαθαίνουν καλύτερα διαβάζοντας, βλέποντας ή γράφοντας αυτό που πρέπει να θυμούνται. Όσοι πάλι είναι ακουστικοί τύποι, χρειάζεται να το ακούσουν μερικές φορές και ίσως είναι χρήσιμο να το ηχογραφούν.
  • Όλες οι αισθήσεις μας Με όσο περισσότερες αισθήσεις αντιλαμβανόμαστε μια πληροφορία, τόσο πιο εύκολα θα τη συγκρατήσουμε στη μνήμη μας. Διαβάζουμε, λοιπόν, δυνατά ή συνδυάζουμε την πληροφορία με χρώματα, υφές, μυρωδιές και γεύσεις.
  • Σετ Απομνημονεύουμε καλύτερα μια πληροφορία όταν τη συνδέουμε με κάποια άλλη που ήδη υπάρχει στη μνήμη μας. Για παράδειγμα, για να θυμόμαστε τον αριθμό 1915678007, μπορούμε να τον χωρίσουμε σε ομάδες, δηλαδή 1915 (Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος), 678 (διαδοχικά νούμερα), 007 (James Bond).
  • Οργάνωση Σημειώνουμε ό,τι θέλουμε να θυμηθούμε σε σημειωματάρια και Post-it. Η ίδια η πράξη του γραψίματος λειτουργεί ως τρόπος απομνημόνευσης. Επιπλέον, όσο καλύτερα οργανώνουμε την καθημερινότητά μας, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να θυμηθούμε όσα πρέπει να κάνουμε.
  • Στα δύσκολα Επικεντρωνόμαστε στα βασικά και όχι στις λεπτομέρειες.
  • Επανάληψη Επαναλαμβάνουμε όσα μάθαμε σε τακτά διαστήματα.
  • Μνημονικές τεχνικές Χρησιμοποιούμε αρχικά γράμματα (π.χ. αρκτικόλεξα) και φτιάχνουμε ρίμες, σαν κι αυτές που χρησιμοποιούσαμε για να μάθουμε το αλφάβητο στα αγγλικά.