Τετάρτη, 12 Ιανουαρίου 2011

λεύκη


Η λεύκη είναι μια πάθηση που οφείλεται σε απώλεια της μελάγχρωσης του δέρματος. Η απώλεια αυτή έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση λευκών κηλίδων πάνω στο δέρμα με ακανόνιστο σχήμα και ποικιλία στο μέγεθος. Θεωρείται αυτοάνοσο νόσημα, που σημαίνει πως για άγνωστο λόγο ο οργανισμός καταστρέφει ορισμένα μελανοκύτταρα, με αποτέλεσμα να μην παράγεται μελανίνη στα σημεία εκείνα του σώματος, οπότε και το δέρμα ασπρίζει. Υπολογίζεται ότι η λεύκη εμφανίζεται στο 1-4% του γενικού πληθυσμού παγκοσμίως. Στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό κυμαίνεται στο 2,5-3%. Μπορεί να είναι συγγενής (περίπου στο 1/3 των περιπτώσεων) ή επίκτητη (περίπου στα 2/3 των περιπτώσεων). Εμφανίζεται σε οποιαδήποτε ηλικία και στα δύο φύλα, προσβάλλει όμως συχνότερα άτομα ηλικίας 10-30 ετών.
Πρέπει οπωσδήποτε να προστατεύετε με αντιηλιακό τις περιοχές που έχουν προσβληθεί από λεύκη, γιατί κινδυνεύετε να πάθετε έγκαυμα.


●Τα πιο συχνά μέρη εμφάνισης της λεύκης στο δέρμα είναι ο λαιμός, η περιοχή γύρω από τα μάτια και γύρω από το στόμα, η μύτη, οι θηλές των μαστών, τα χέρια, ο ομφαλός και τα γεννητικά όργανα. Από τη στιγμή που θα κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του στο δέρμα σας ένα λευκό σημάδι, θα ακολουθήσουν προοδευτικά και άλλα. Με άλλα λόγια, η πρώτη κηλίδα θα μεγαλώσει και σιγά-σιγά θα δημιουργηθούν και άλλες.
● Η λεύκη μπορεί να είναι ήπιας μορφής ή επιθετική σε τέτοιο βαθμό, ώστε να φτάσει να γίνει όλο το δέρμα άσπρο. Ανάλογα με την έκταση των βλαβών, η λεύκη χωρίζεται σε εντοπισμένη και γενικευμένη. Στην εντοπισμένη μορφή λεύκης έχουμε μία ή περισσότερες λευκές κηλίδες σε μία μόνο περιοχή ή τμηματικά και σε κάποιες άλλες ακόμα. Στη γενικευμένη μορφή λεύκης, μπορεί να υπάρχουν λευκές κηλίδες διάσπαρτες, χωρίς κάποια ειδική κατανομή ή μπορεί να υπάρχει ολικός ή σχεδόν ολικός αποχρωματισμός.


Η αιτία που προκαλεί τη λεύκη παραμένει άγνωστη. Μέχρι σήμερα έχουν αναπτυχθεί διάφορες θεωρίες, που προσπαθούν να εξηγήσουν τι πραγματικά κινητοποιεί αυτόν το μηχανισμό που καταστρέφει τα μελανοκύτταρα και ασπρίζει το δέρμα. Έτσι, σύμφωνα με τις επικρατέστερες θεωρίες για τις λευκές κηλίδες, μπορεί να φταίνε:
Ορισμένες ουσίες (ακετυλοχολίνη, αδρεναλίνη, νοραδρεναλίνη) που υπό την επίδραση ερεθισμάτων απελευθερώνονται στις απολήξεις των περιφερικών νεύρων του δέρματος και πιθανόν έχουν τοξική επίδραση στα μελανοκύτταρα, αναστέλλοντας τη μελανογένεση.
Η προδιάθεση του ίδιου του οργανισμού να μην παράγει ή να καταστρέφει τα μελανοκύτταρα.
Κάποια αντισώματα που βρέθηκαν στον ορό των ασθενών και ίσως δρουν κατά του μηχανισμού μελανογένεσης.
Η κληρονομικότητα. Η θεωρία αυτή στηρίζεται στο ότι παρουσιάζονται υψηλά ποσοστά της νόσου σε άτομα της ίδιας οικογένειας.



Αφού γίνει διάγνωση, ο δερματολόγος συνήθως προχωρεί και σε έναν εργαστηριακό έλεγχο, προκειμένου να αποκλειστεί η συνύπαρξη άλλων νόσων. Παρότι οι περισσότεροι ασθενείς με λεύκη είναι υγιείς, είναι πιθανό ορισμένες παθήσεις να εμφανίζονται συχνότερα ή να συνυπάρχουν σε ασθενείς με λεύκη σε μεγαλύτερα ποσοστά σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Oι παθήσεις αυτές μπορεί να είναι: δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, σακχαρώδης διαβήτης, ορισμένες μορφές αναιμίας, η αυτοάναοση γαστρίτιδα, καθώς και δερματικές παθήσεις (γυροειδής αλωπεκία, ψωρίαση, σκληροδερμία, δισκοειδής ερυθηματώδης λύκος).
Η θεραπεία της λεύκης είναι περισσότερο συμπτωματική και δεν υπόσχεται πλήρη ίαση. Όταν υπάρχουν λίγες βλάβες στο σώμα ή στα άκρα, χρησιμοποιούνται τοπικά αλοιφές με κορτικοστεροειδή. Χρειάζεται όμως προσοχή στη διάρκεια χορήγησής τους για να μην προκληθεί ατροφία του δέρματος.
Σήμερα η καλύτερη αντιμετώπιση της λεύκης γίνεται με φωτοχημειοθεραπεία, όπου οι ασθενείς εφαρμόζουν τοπικά ή παίρνουν από το στόμα ουσίες που αυξάνουν τη φωτοευαισθησία, σε συνδυασμό με έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία, ώστε να αυξηθεί η παραγωγή μελανίνης. Όταν η φωτοχημειοθεραπεία αποτυγχάνει, τότε μπορεί να γίνει και αυτομαύρισμα με εφαρμογή στα σημεία ειδικών κρεμών που το χρωματίζουν τεχνητά. Το σκούρο δέρμα που επιτυγχάνεται διατηρείται μόνο 5 ημέρες και γι’ αυτό θα πρέπει να ξανατοποθετηθεί η κρέμα.
Για την αποκατάσταση της λεύκης εφαρμόζονται και χειρουργικές τεχνικές, όπως η μεταμόσχευση αυτόλογων μελανοκυττάρων και αυτόλογων δερματικών μοσχευμάτων. Σε άτομα με εκτεταμένη μορφή λεύκης, όπου υπάρχουν λίγα υπολείμματα φυσιολογικού δέρματος, μπορεί να γίνει ένας μόνιμος αποχρωματισμός του φυσιολογικού δέρματος.


Η λεύκη επηρεάζεται από ψυχολογικούς παράγοντες. Συνήθως, τα σημάδια εμφανίζονται σε περιόδους έντονου στρες και ψυχολογικής πίεσης. Επίσης, ένα ισχυρό σοκ ή μια μεγάλη στενοχώρια μπορούν να «πυροδοτήσουν» την εμφάνιση της νόσου ή να επιδεινώσουν τα σημάδια της.

παυσίπονα


Aνησυχία προκάλεσαν πρόσφατα δύο ειδήσεις για τα παυσίπονα - την ευρύτερα χρησιμοποιούμενη κατηγορία φαρμάκων. Η πρώτη είδηση αναφερόταν στο συνδυασμό παρακεταμόλης και καφεΐνης -μιας διαδεδομένης μορφής αναλγητικού -, που μάλλον ενέχει κινδύνους για το ήπαρ, ενώ η δεύτερη έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για τη διάρκεια λήψης της νιμεσουλίδης, ενός από τα πιο δημοφιλή αντιφλεγμονώδη παυσίπονα. Τα νέα αυτά μας θύμισαν κάτι που τείνουμε να ξεχνάμε όσον αφορά τα αναλγητικά που βρίσκονται στο φαρμακείο κάθε σπιτιού: τα παυσίπονα είναι φάρμακα με επιθυμητές δράσεις, αλλά και ανεπιθύμητες ενέργειες, μερικές από τις οποίες είναι σοβαρές. Διαβάστε λοιπόν τι ισχύει σχετικά με τις πρόσφατες ειδήσεις για τα αναλγητικά, πώς να επιλέγετε το κατάλληλο παυσίπονο για την αντιμετώπιση του πόνου που σας ταλαιπωρεί (πονοκέφαλος, πονόδοντος κλπ.), αλλά και τι να προσέξετε αν έχετε κάποιο πρόβλημα υγείας (αναιμία, υπέρταση κλπ.).



Τα παυσίπονα με παρακεταμόλη (ακεταμινοφαίνη στις ΗΠΑ) και τα αντιφλεγμονώδη (μη στεροειδή) είναι οι κύριες κατηγορίες αναλγητικών που μπορείτε να προμηθευτείτε από το φαρμακείο χωρίς συνταγή γιατρού.


- Η παρακεταμόλη έχει παυσίπονη και αντιπυρετική δράση, ενώ δεν έχει αντιφλεγμονώδη δράση (δηλαδή δεν καταπολεμά τις φλεγμονές). Δρα μέσα σε 30-45΄ και ανακουφίζει τον πόνο για 6-8 ώρες.
- Η παρακεταμόλη θεωρείται ήπιο παυσίπονο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αθώα. Όταν λαμβάνεται σε μεγάλη δόση (πάνω από 3 χάπια την ημέρα) για περισσότερες από δύο εβδομάδες, μπορεί να προκαλέσει ηπατικά προβλήματα (στη Μεγάλη Βρετανία η κατάχρηση παρακεταμόλης σχετίζεται με περίπου εκατό θανάτους ή μεταμοσχεύσεις ήπατος το χρόνο).
Eμπορικές ονομασίες :Depon, panadol, apotel κ.ά.


- Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ασπιρίνη-ακετυλοσαλικυλικο οξύ, νιμεσουλίδη, μεφαιναμικό οξύ, ιβουπροφένη κλπ.) έχουν παυσίπονη, αντιπυρετική και αντιφλεγμονώδη δράση. Τα περισσότερα αντιφλεγμονώδη δρουν μέσα σε μισή ώρα από τη λήψη τους και ανακουφίζουν από τον πόνο για 6-8 ώρες, αν και ορισμένα (π.χ. η τενοξικάμη) έχουν 24ωρη δράση. Ωστόσο, οι ειδικοί εξηγούν ότι δεν είναι επιθυμητό ένα παυσίπονο να έχει παρατεταμένη δράση, γιατί αυξάνεται και ο κίνδυνος των παρενεργειών του.
- Τα αντιφλεγμονώδη είναι πιθανό να προκαλέσουν παρενέργειες στο γαστρεντερικό σύστημα (γαστρίτιδα, έλκος, ακόμη και διάτρηση του στομάχου). Με άλλα λόγια, για να τα πάρει κανείς, χρειάζεται «γερό» στομάχι. Επίσης, μπορούν να βλάψουν το ήπαρ, τα νεφρά και το αίμα (π.χ. καταστροφή των λευκών αιμοσφαιρίων), όταν η λήψη τους είναι παρατεταμένη (άνω των 15 ημερών).
Eμπορικές ονομασίες: Ασπιρίνη, salospir, egicalm, ponstan, gadil, mesulid, biofenac, feldene, voltaren, naprosyn, nurofen, advil, brufen, xefo κ.ά.


- Στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ανήκει και η «νέα γενιά» των εκλεκτικών αναστολέων της COX2, που κυκλοφορούν τα τελευταία πέντε χρόνια. Τα νεότερα αυτά αντιφλεγμονώδη θεωρούνται σχετικά πιο ασφαλή για το στομάχι (προκαλούν γαστρικό ερεθισμό σε ποσοστό 7-8%, εν αντιθέσει π.χ. με την ασπιρίνη, που μπορεί να προκαλέσει γαστρικό ερεθισμό σε ποσοστό 20%). Από την άλλη μεριά, όμως, σχετίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών επεισοδίων (της τάξεως του 5-10%, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό καρδιοπαθειών). Oι σοβαρές παρενέργειες στο καρδιαγγειακό σύστημα ήταν και αυτές που προκάλεσαν την απόσυρση αρκετών φαρμάκων της κατηγορίας αυτής (όπως το Vioxx).
θα πρέπει να χορηγούνται με συνταγή γιατρού.
celebrex, arcoxia κ.ά.



Όταν ο πόνος οφείλεται σε οξεία ή χρόνια φλεγμονή, τα αντιφλεγμονώδη παυσίπονα είναι προτιμότερα λόγω του μηχανισμού δράσης τους που, όπως μαρτυρά το όνομά τους, καταπολεμά τον πόνο, αλλά και τη φλεγμονή. Διαφορετικά, αν έχετε προβλήματα με το στομάχι σας, μπορείτε να επιλέξετε την παρακεταμόλη. Ένα ακόμη κριτήριο επιλογής αναλγητικού είναι το τι σας «πιάνει», γεγονός που εξαρτάται από την ευαισθησία του οργανισμού σας και το οποίο συνήθως το γνωρίζετε από την εμπειρία σας. Στη συνέχεια σας αναφέρουμε ποια παυσίπονα ενδείκνυνται ανάλογα με το είδος του πόνου που αντιμετωπίζετε.

Για τον πονοκέφαλο : Παρακεταμόλη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
Για τον πονοκέφαλο που σας πιάνει μετά από μια μέρα πίεσης, επιλέξτε ένα ήπιο αναλγητικό, όπως η παρακεταμόλη, που δεν ενοχλεί το στομάχι. Εάν η παρακεταμόλη δεν σας «πιάνει», προτιμήστε ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες, όπως η ασπιρίνη και η ιβουπροφένη, που θεωρούνται από τα λιγότερο επιβαρυντικά αντιφλεγμονώδη για τα νεφρά.

Για τον πονόδοντο : Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
Oι πόνοι των δοντιών συνήθως είναι επίμονοι και συνδυάζονται με στοιχεία φλεγμονής (πρήξιμο, ερυθρότητα), γι’ αυτό και τα παυσίπονα που συνήθως λαμβάνονται στην περίπτωση αυτή είναι το μεφαιναμικό οξύ, η λορνοξικάμη και το νιφλουμικό οξύ, που ανήκουν στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη.

Για τους πόνους της περιόδου : Παρακεταμόλη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
Τόσο η παρακεταμόλη όσο και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (συνήθως λαμβάνονται το μεφαιναμικό οξύ και η ιβουπροφένη) δρουν κατά της δυσμηνόρροιας. Μια ακόμη λύση που μπορεί να σας προτείνει ο γυναικολόγος σας για την αντιμετώπιση του πόνου της περιόδου είναι η λήψη προγεστερόνης (ορμόνης). Προσοχή! Η ασπιρίνη δεν πρέπει να λαμβάνεται για την αντιμετώπιση της δυσμηνόρροιας, επειδή μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη αιμορραγία.

Για τους πόνους της κοιλιάς : Σπασμολυτικά
O πόνος της κοιλιάς συνήθως συνοδεύεται από σπασμούς, οπότε χορηγούνται συνδυασμοί παυσίπονων με σπασμολυτικά, δηλαδή φάρμακα που συνδυάζουν την παυσίπονη ουσία (π.χ. παρακεταμόλη) με μυοχαλαρωτικά συστατικά. Προσοχή! Επειδή οι πόνοι της κοιλιάς μπορεί να οφείλονται σε ποικίλα και πιθανώς σοβαρά αίτια, απαιτείται η επίσκεψη στο γιατρό και είναι σκόπιμο να αποφεύγεται η λήψη παυσίπονων που μπορεί να συγκαλύψουν το πραγματικό πρόβλημα.

Για τους πόνους των κακώσεων : Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
Για τους πόνους των κακώσεων (π.χ. του διαστρέμματος) ή τους μετεγχειρητικούς πόνους (π.χ. έπειτα από μια οδοντιατρική επέμβαση), τα πλέον αποτελεσματικά αναλγητικά είναι τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Τα παυσίπονα αυτά κατά κανόνα τα συστήνει ο γιατρός, στο πλαίσιο της ολιγοήμερης αγωγής που ακολουθεί ο ασθενής (π.χ. νιμεσουλίδη, λορνοξικάμη, νέας γενιάς COX2 κλπ.).


Πόνοι από τα παυσίπονα!
Πολλές φορές οι πάσχοντες από συχνούς πονοκεφάλους καταλήγουν να παίρνουν «με τις χούφτες» τα παυσίπονα. Oι ειδικοί τονίζουν ότι αυτή η πρακτική έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση πονοκεφάλων από κατάχρηση αναλγητικών. Η μόνη λύση είναι οι πάσχοντες να ξεχάσουν για λίγο τα χάπια, ώστε να «σπάσουν» το φαύλο κύκλο της φαρμακευτικής πρόκλησης πονοκεφάλου.




έχετε αναιμία;
Τα αντιφλεγμονώδη μπορούν να προκαλέσουν μικρογαστρορραγίες, με αποτέλεσμα να χάνεται κάποια ποσότητα αίματος, γεγονός που δεν είναι επιθυμητό για τους πάσχοντες από αναιμία, επειδή μπορεί να επιδεινώσει την κατάστασή τους. Γι’ αυτό να προτιμάτε την παρακεταμόλη.

έχετε ευαίσθητο στομάχι;
Είναι προτιμότερο να παίρνετε παρακεταμόλη για την αντιμετώπιση του πόνου. Εάν χρειαστεί να πάρετε αντιφλεγμονώδη, πρέπει να τα συνοδεύσετε με τη λήψη γαστροπροστατευτικών φαρμάκων (π.χ. ομεπραζόλη, παντοπραζόλη, λανσοπραζόλη), καθώς και να τα λάβετε σε μια μορφή που θεωρείται λιγότερο επιβαρυντική για το στομάχι, όπως είναι το υπόθετο και τα αναβράζοντα δισκία. Ωστόσο, αν έχετε ιστορικό ελκοπάθειας, απαγορεύεται αυστηρώς να λαμβάνετε μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη.

έχετε διαβήτη;
Oι διαβητικοί ασθενείς μπορούν να πάρουν και τις δύο κατηγορίες παυσίπονων (αντιφλεγμονώδη, παρακεταμόλη), επειδή η δράση τους δεν επηρεάζει το σάκχαρο του αίματος.

έχετε υπέρταση;
Προτιμήστε την παρακεταμόλη, επειδή μία από τις ανεπιθύμητες ενέργειες των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών -τόσο των παλαιότερων όσο και των νεότερων COX2- είναι ότι αυξάνουν την πίεση του αίματος. Εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα φαίνεται ότι είναι η ασπιρίνη, η οποία σε μικρή δόση (π.χ. 100 mg) δεν αυξάνει την πίεση, ενώ μπορεί ακόμη και να την ελαττώσει αν λαμβάνεται το βράδυ. Oι ειδικοί τονίζουν όμως ότι οι μεγάλες δόσεις της ασπιρίνης (άνω των 500 mg την ημέρα, δηλαδή ένα δισκίο) πρέπει να αποφεύγονται από τους υπερτασικούς.

είστε έγκυος;
Τα μόνα «δοκιμασμένα» αναλγητικά που συνιστούν οι γυναικολόγοι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι η παρακεταμόλη και η ασπιρίνη (σε ειδικές περιπτώσεις), πάντα με σύσταση του γυναικολόγου.



Δισκία: Είναι η πιο διαδεδομένη μορφή αναλγητικών. Επιτρέπεται να τα τεμαχίσετε μόνο αν έχουν μια ορατή εγκοπή. Εάν δυσκολεύεστε να τα καταπιείτε, επιλέξτε τα αναβράζοντα. Σιρόπι: Χρησιμοποιείται για τα παιδιά, επειδή μπορεί να υπολογιστεί καλύτερα η δόση του φαρμάκου σύμφωνα με το βάρος του παιδιού.
Υπόθετο: Απορροφάται ταχύτερα από τα αναλγητικά που λαμβάνονται από το στόμα, αλλά δεν είναι τόσο πρακτικό.



Η ασπιρίνη είναι, προς το παρόν, το μοναδικό παυσίπονο με αποδεδειγμένη καρδιοπροστατευτική δράση, γι’ αυτό και χορηγείται ευρύτατα σε ασθενείς με καρδιαγγειακά προβλήματα (συνήθως χορηγείται ύστερα από ένα έμφραγμα για την πρόληψη ενός δεύτερου, αν και πολλοί καρδιολόγοι τη συστήνουν και για την πρόληψη γενικώς του εμφράγματος). Ωστόσο, η ασπιρίνη, ακόμη και σε μικρές δόσεις, μπορεί να προκαλέσει έντονο γαστρικό ερεθισμό, γι’ αυτό και πρέπει να αποφεύγεται από όσους έχουν ευαίσθητο στομάχι (επιπλέον, απαγορεύεται η λήψη της από τα παιδιά, επειδή έχει συσχετιστεί με το σύνδρομο Reye, που μπορεί να αποβεί μοιραίο).




1. Η νιμεσουλίδη
Το καμπανάκι κινδύνου που έκρουσε ο Ευρωπαϊκός Oργανισμός Φαρμάκων για τη νιμεσουλίδη (που λαμβάνεται συστηματικά από ασθενείς με ρευματοπάθειες) αφορά τη διάρκεια της λήψης της. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Oργανισμό Φαρμάκων, η νιμεσουλίδη δεν πρέπει να λαμβάνεται για περισσότερες από 15 ημέρες, επειδή μπορεί να προκαλέσει ηπατικές βλάβες. Όσον αφορά τους ασθενείς με ρευματοπάθειες που τη λαμβάνουν συστηματικά, οι ειδικοί συνιστούν να κάνουν ένα διάλειμμα 2-3 εβδομάδων και να συνεχίζουν τη λήψη της εφόσον το κρίνει απαραίτητο ο γιατρός τους. Πάντως, όπως εξηγούν οι ειδικοί, οι δύο εβδομάδες είναι, ούτως ή άλλως, το όριο ασφαλείας για την καθημερινή λήψη παυσίπονων κάθε κατηγορίας. Ενδεχόμενη λήψη τους για διάστημα μεγαλύτερο των δύο εβδομάδων συνιστά κατάχρηση και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών.

2. Η παρακεταμόλη σε συνδυασμό με καφεΐνη
Η καφεΐνη αυξάνει την απορρόφηση και την ταχύτητα δράσης της παρακεταμόλης, γι’ αυτό και στην αγορά θα βρείτε αναλγητικά με καφεΐνη. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Oυάσινγκτον, ο συνδυασμός αυτός, σε υψηλές δόσεις, μπορεί να ενέχει αυξημένο κίνδυνο για το ήπαρ. Πάντως, η έρευνα έγινε σε ποντίκια και βακτήρια E. Coli, γι’ αυτό και οι ειδικοί πιστεύουν ότι είναι ακόμη νωρίς να εκδοθεί οποιαδήποτε προειδοποιητική σήμανση για τα αναλγητικά με παρακεταμόλη και καφεΐνη.

για να περάσει γρήγορα το κρυολόγημα

Oι αγκαλιές, τα φιλιά, οι χειραψίες, καθώς και ο συνωστισμός σε κλειστούς χώρους, αποτελούν τους ιδανικούς τρόπους μετάδοσης των ιών του κρυολογήματος, που κατά κανόνα μάς ταλαιπωρούν προς το τέλος του φθινοπώρου καθώς και τους κρύους χειμωνιάτικους μήνες. Εμείς σας παρουσιάζουμε τα μέσα αντιμετώπισης του κοινού κρυολογήματος, δηλαδή ό,τι θα αναγκάσει τον ιό να κάνει γρηγορότερα τον κύκλο του, αλλά και ό,τι πρέπει να αποφύγετε. Επιπλέον, μπορείτε να διαβάσετε και τα «δεν πειράζει» της αντιμετώπισης, δηλαδή τις κινήσεις που δεν βοηθούν ιδιαίτερα μεν, αλλά ούτε και βλάπτουν, εφόσον δεν γίνεται κατάχρηση. Για να βοηθήσετε τον οργανισμό σας αποτελεσματικά στη μάχη κατά των ιών, είναι απαραίτητο να λάβετε ορισμένα απλά μέτρα που θα «υποχρεώσουν» τον ιό να κάνει γρηγορότερα τον κύκλο του!





Η σωματική και η ψυχική κόπωση είναι σύμμαχοι των ιών. Σήμερα οι περισσότεροι περνάμε το κρυολόγημα «στο πόδι» (χωρίς να απουσιάσουμε από τη δουλειά μας, ενώ η μύτη μας «τρέχει» και το κεφάλι μας κοντεύει να «σπάσει»). Με αυτό τον τρόπο, όμως, κουραζόμαστε και η άμυνα του ανοσοποιητικού μας συστήματος μειώνεται περισσότερο. Για να ξεπεράσετε, λοιπόν, γρήγορα το κρυολόγημα, είναι σημαντικό να ακολουθήσετε την κυριότερη συμβουλή των ειδικών: Ξεκουραστείτε στο σπίτι, έστω και για δύο ημέρες, σε ζεστή ατμόσφαιρα (24 με 250 C).


Όσο περισσότερα υγρά πίνετε, όταν είστε συναχωμένοι, τόσο το καλύτερο. Oι ειδικοί συνιστούν να πίνετε ακόμη και 2 λίτρα νερό την ημέρα (εφόσον δεν έχετε κάποιο χρόνιο πρόβλημα υγείας, όπως η νεφροπάθεια και η καρδιοπάθεια, όπου επιβάλλεται η περιορισμένη κατανάλωση νερού). Τα υγρά συμβάλλουν στη ρευστοποίηση και στην αποβολή των εκκρίσεων από το λαιμό και τη μύτη. Επιπλέον, η ενυδάτωση του οργανισμού συμβάλλει στην απομάκρυνση των τοξινών που παράγονται από τα νεκρά κύτταρα, τα οποία αυξάνονται καθώς ο οργανισμός μάχεται τους ιούς. Εκτός από νερό, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να πίνετε φρεσκοστυμμένους χυμούς φρούτων, που τονώνουν τον οργανισμό, αλλά και ροφήματα (χαμομήλι, τίλιο), που μαλακώνουν το βλεννογόνο του λαιμού και της μύτης, διευκολύνοντας την αποβολή των εκκρίσεων.


Τα πορτοκάλια, καθώς και τα φρούτα και τα λαχανικά που είναι πλούσια σε βιταμίνη C (λεμόνια, γκρέιπφρουτ, μαϊντανός, σέλινο, κουνουπίδι), ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού, προφυλάσσουν από τις ιώσεις και συμβάλλουν στην καλύτερη λειτουργία των λευκών αιμοσφαιρίων, ο ρόλος των οποίων είναι να μάχονται τους ιούς. Ωστόσο, όταν έχουμε ήδη κρυολογήσει, η κατανάλωση πορτοκαλάδας δεν επισπεύδει τον κύκλο του ιού, αλλά βοηθά στην ανάρρωση, στο πλαίσιο της επαρκούς λήψης υγρών και της ισορροπημένης διατροφής.


Oι σούπες με κοτόπουλο ή μοσχάρι είναι ιδανική επιλογή για τους κρυολογημένους, επειδή συνδυάζουν την απαραίτητη λήψη υγρών με την πρόσληψη πρωτεϊνών από το κρέας ή το κοτόπουλο. Oι πρωτεΐνες (από τα κρεατικά και τα γαλακτοκομικά) αποτελούν το βασικό δομικό υλικό των αντισωμάτων που παράγει ο οργανισμός για να καταπολεμήσει τους ιούς.


Oι εισπνοές ατμού πάνω από μια λεκάνη με καυτό νερό συμβάλλουν στη ρευστοποίηση και την αποβολή των εκκρίσεων. Oι εισπνοές είναι ιδιαίτερα ανακουφιστικές το βράδυ, επειδή βοηθούν τον ύπνο, που κατά τη διάρκεια του κρυολογήματος είναι δύσκολος. Αποφύγετε όμως την εισπνοή οινοπνεύματος εμποτισμένου σε βαμβάκι, γιατί παρόλο που «ξεβουλώνει» τη μύτη και διευκολύνει προσωρινά την αναπνοή, ξηραίνει το βλεννογόνο της μύτης.


Τα μη κορτιζονούχα αποσυμφορητικά σπρέι μπορούν να σας ανακουφίσουν από τη ρινική συμφόρηση, αλλά συνιστάται να μην τα χρησιμοποιήσετε για περισσότερο από μία εβδομάδα, επειδή υπάρχει ο κίνδυνος να τα «συνηθίσει» ο οργανισμός και να προκληθεί φαρμακευτική ρινίτιδα.


Εάν, εκτός από το συνάχι, έχετε και πονόλαιμο, τότε μπορείτε να κάνετε τρεις φορές την ημέρα γαργάρες με ροδόνερο, αλατόνερο ή χαμομήλι, τα οποία δρουν αντισηπτικά. Εναλλακτικά, μπορείτε να πάρετε αντισηπτικές καραμέλες από το φαρμακείο.




Oρισμένες κινήσεις για την αντιμετώπιση του κοινού κρυολογήματος δεν προσφέρουν ιδιαίτερο όφελος (π.χ. αναγκάζοντας τον ιό να κάνει γρηγορότερα τον κύκλο του), αλλά δεν είναι και επιβλαβείς, εφόσον δεν γίνεται κατάχρηση!
Ένα παυσίπονο αντιπυρετικό (π.χ. ασπιρίνη, παρακεταμόλη) μπορεί να σας ανακουφίσει σε περίπτωση που νιώθετε μεγάλη καταπόνηση και ο πυρετός σας είναι άνω των 38ο C. Καλό θα ήταν όμως να αποφεύγετε τα αντιπυρετικά, επειδή η άνοδος της θερμοκρασίας του σώματος βοηθά στην εξόντωση των ιών του αναπνευστικού συστήματος, οι οποίοι «μισούν» τη ζέστη!
Oι ειδικοί εξηγούν ότι από τη στιγμή που ένας ιός προσβάλει τον οργανισμό, η λήψη της βιταμίνης C δεν έχει αποδειχτεί ότι μειώνει τη διάρκεια της ίωσης (επιπλέον, αν το παρακάνετε με τη βιταμίνη C, μπορεί να νιώσετε και γαστρεντερικές ενοχλήσεις). Σύμφωνα με τους ειδικούς, η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης C αποτελεί μια εναλλακτική λύση όταν δεν προσλαμβάνετε βιταμίνη C μέσω της διατροφής σας.
Αν και τα συμπληρώματα ψευδαργύρου έχουν τη φήμη ότι καταπολεμούν το κρυολόγημα, χάρη στην ιδιότητα του ψευδαργύρου να ενισχύει την άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος, εντούτοις δεν έχει αποδειχτεί ότι η λήψη τους μπορεί να επιταχύνει τον κύκλο μιας ίωσης.
Η λήψη πολυβιταμινούχων σκευασμάτων για τις 3-4 ημέρες που διαρκεί το κοινό κρυολόγημα δεν προσφέρει κάποια ουσιαστική βοήθεια στη μάχη του οργανισμού κατά των ιών. Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα σκευάσματα αυτά ενδείκνυνται κυρίως για εκείνους που κατά κανόνα δεν τρέφονται ισορροπημένα.





Στα «όχι» της αντιμετώπισης του κοινού κρυολογήματος ανήκουν ορισμένες εσφαλμένες κινήσεις, όπως η λήψη ακατάλληλων φαρμάκων, καθώς και συμπεριφορές που καταπονούν τον οργανισμό.


Η αντιβίωση δεν καταπολεμά τους ιούς αλλά τα μικρόβια. Κατά συνέπεια, δεν χρησιμεύει για την αντιμετώπιση των ιώσεων. Oι ειδικοί εξηγούν ότι η αντιβίωση μπορεί να χορηγηθεί μόνο για την αντιμετώπιση τυχόν επιπλοκών μιας ίωσης (π.χ. ιγμορίτιδας, πνευμονίας), καθώς και σε ορισμένες ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού (ασθενείς με χρόνιες αναπνευστικές ή καρδιολογικές παθήσεις, διαβητικούς κλπ.).


Τα κορτιζονούχα ρινικά σπρέι ενδείκνυνται για την αλλεργική ρινίτιδα και όχι για το συνάχι που προκαλείται εξαιτίας της εισβολής ενός ιού στο αναπνευστικό σύστημα. Επιπλέον, η κορτιζόνη μειώνει τοπικά (στη μύτη) την άμυνα του οργανισμού. Από την άλλη μεριά, τα από του στόματος χορηγούμενα κορτιζονούχα σπρέι συνιστώνται για τους ασθματικούς, που σε περίπτωση κοινού κρυολογήματος κινδυνεύουν να παρουσιάσουν βρογχόσπασμο.


Καλό είναι να ξεχάσετε το τσιγάρο όταν είστε συναχωμένοι. Oι ειδικοί επισημαίνουν ότι στους καπνιστές οι μηχανισμοί άμυνας και αποκατάστασης των πνευμονικών κυττάρων είναι «ελαττωματικοί», γι’ αυτό και ο κύκλος μιας αναπνευστικής ίωσης μπορεί να διαρκέσει το διπλάσιο χρόνο από το συνηθισμένο, που είναι 3-4 ημέρες. Επιπλέον, λόγω της μειωμένης άμυνας του αναπνευστικού συστήματος, ένα απλό κρυολόγημα μπορεί να οδηγήσει σε έξαρση της χρόνιας βρογχίτιδας (από την οποία πάσχουν πολλοί καπνιστές), με κυριότερο σύμπτωμα τον έντονο παραγωγικό βήχα -που μπορεί να διαρκέσει ακόμη και 30 ημέρες- και τη δυσχέρεια της αναπνοής.


Εάν το κρυολόγημά σας συνοδεύεται από παραγωγικό βήχα (με φλέματα), τότε αυτό που πραγματικά θα σας βοηθήσει δεν είναι ένα αντιβηχικό σιρόπι, αλλά η λήψη άφθονων υγρών που συμβάλλουν στην απόχρεμψη. Τα αντιβηχικά σιρόπια μειώνουν την αποβολή των πτυέλων, προκαλώντας συσσώρευση των φλεμάτων στους πνεύμονες. Χορηγούνται μόνο στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού (ηλικιωμένους, καρδιοπαθείς, υπερτασικούς, ασθματικούς) ή στην περίπτωση που ο βήχας είναι ξηρός (χωρίς φλέματα).


Αποφύγετε την άσκηση, καθώς και κάθε είδους σωματική κόπωση, για 3-4 ημέρες, ούτως ώστε να δώσετε στον οργανισμό σας την ευκαιρία να εξοικονομήσει δυνάμεις για την καταπολέμηση του ιού.

κυτταρική θεραπεία

Δίνετε λίγα κύτταρα από το δέρμα σας, οι ειδικοί τα επεξεργάζονται στο εργαστήριο και τα μετατρέπουν σε πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα (παρόμοια με τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα), που μπορούν να σχηματίζουν κάθε ιστό και όργανο του σώματος. Έτσι, λοιπόν, εάν χρειαστείτε κύτταρα, π.χ. για την καρδιά, το ήπαρ ή το πάγκρεάς σας, εσείς οι ίδιοι θα γίνετε δότης του εαυτού σας, ώστε να δημιουργηθεί ένα μόσχευμα «κομμένο και ραμμένο» στα μέτρα σας. Αυτή την ελπίδα για το μέλλον της κυτταρικής θεραπείας γεννούν οι επιστημονικές ανακαλύψεις δύο ανεξάρτητων μεταξύ τους επιστημονικών ομάδων, του Ιάπωνα Σίνγια Γιαμανάκα και του Αμερικανού Τζέιμς Τόμσον. Το Vita, με τη βοήθεια των ειδικών, σας παρουσιάζει τις ανακαλύψεις για τις οποίες έγινε τόσος λόγος πρόσφατα, τη σημασία τους, αλλά και τα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν προκειμένου να εφαρμοστούν στον άνθρωπο.


Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές οι ερευνητές του ινστιτούτου Whitehead του MIT ανακοίνωσαν ότι ήδη χρησιμοποίησαν επαναπρογραμματισμένα δερματικά κύτταρα για τη θεραπεία της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας σε ποντίκια. Oι ερευνητές επαναρρύθμισαν τα δερματικά κύτταρα των ποντικιών και στη συνέχεια τα μετέτρεψαν σε υγιή κύτταρα αίματος που εισήγαγαν στα άρρωστα ποντίκια, τα οποία και θεραπεύτηκαν. Παρότι η είδηση αυτή αποτελεί απόδειξη ότι η χρήση επαναπρογραμματισμένων κυττάρων για θεραπευτικούς σκοπούς είναι δυνατή, εντούτοις πρέπει να υπερπηδηθούν ακόμη πολλά και σημαντικά εμπόδια ώστε η τεχνική αυτή να εφαρμοστεί στον άνθρωπο.


Oι δύο ερευνητικές ομάδες κατόρθωσαν να επαναπρογραμματίσουν τα ανθρώπινα δερματικά κύτταρα μετατρέποντάς τα στην αρχική μορφή από την οποία προήλθαν, δηλαδή σε βλαστοκύτταρα. Αυτό το πέτυχαν με τη βοήθεια τεσσάρων γονιδίων, τα οποία επαναρρύθμισαν τα δερματικά κύτταρα, κάνοντάς τα να συμπεριφέρονται σαν βλαστικά. Κάθε ερευνητική ομάδα κατέληξε στο συνδυασμό των γονιδίων που τελικά επέλεξε ύστερα από μεθοδικό έλεγχο δεκάδων γονιδίων που εκφράζονται μέσα στα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα. Στη συνέχεια, οι μεν ιάπωνες ερευνητές κατόρθωσαν να διαφοροποιήσουν τα νέου τύπου βλαστοκύτταρα σε άλλα εξειδικευμένα κύτταρα (π.χ. επιθηλίου, χόνδρου, επιδερμικού και νευρικού ιστού), οι δε Αμερικανοί δημιούργησαν τέσσερις «ομάδες» (αποικίες) επαναπρογραμματισμένων κυττάρων, κατάλληλες να χρησιμοποιηθούν για ερευνητικούς σκοπούς.


Άμεσα: Η δημιουργία βλαστοκυττάρων από τα δερματικά κύτταρα και η διαφοροποίησή τους σε άλλου τύπου κύτταρα (καρδιάς, νεύρων κλπ.) θα φανεί χρήσιμη στη φαρμακευτική έρευνα - κατά τη φάση της μελέτης των φαρμάκων σε κύτταρα. Επίσης, θα παρέχει τη δυνατότητα διενέργειας εξατομικευμένων τεστ αποτελεσματικότητας των φαρμάκων σε επαναπρογραμματισμένα κύτταρα που θα προέρχονται από τον ίδιο τον ασθενή.
Στο κοντινό μέλλον: Όταν καταστεί βέβαιο ότι τα επαναπρογραμματισμένα κύτταρα είναι εφάμιλλα των εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων, τα οποία μπορούν να διαφοροποιηθούν σε κάθε ιστό και όργανο του σώματος, τότε θα μπορούσε να σταματήσει η χρήση των τελευταίων (που σήμερα λαμβάνονται από έμβρυα της εξωσωματικής γονιμοποίησης, που δεν εμφυτεύονται στη μήτρα). Με αυτό τον τρόπο, θα μπει τέλος στο μεγάλο ηθικό ζήτημα που αφορά τη χρήση εμβρύων για ερευνητικούς και θεραπευτικούς σκοπούς.
Στο απώτερο μέλλον: O στόχος είναι να χρησιμοποιηθούν τα νέου τύπου βλαστοκύτταρα για το σχεδιασμό εξατομικευμένων θεραπειών και οργάνων για μεταμόσχευση - αυτός άλλωστε είναι και ο τελικός σκοπός της χρήσης βλαστοκυττάρων, ανεξαρτήτως της πηγής προέλευσής τους.


Η καρκινογενέση: Η κυριότερη ανησυχία των ερευνητών είναι ότι χρησιμοποιούνται ρετροϊοί ως φορείς των γονιδίων που επαναπρογραμματίζουν τα δερματικά κύτταρα. Η πρακτική αυτή ενέχει τον κίνδυνο το DNA του ρετροϊού να «ενσωματωθεί» σε λάθος γονίδιο στο DNA του κυττάρου, με πιθανό αποτέλεσμα την καρκινογένεση.
Τα περιορισμένα ποσοστά επιτυχίας: Αυτή τη στιγμή απαιτείται ο έλεγχος της καταλληλότητας δεκάδων χιλιάδων κυττάρων προκειμένου οι ερευνητές να έχουν στα χέρια τους λίγα επαναπρογραμματισμένα κύτταρα - και ακόμη περισσότερος έλεγχος προτού αυτά χρησιμοποιηθούν για μεταμοσχεύσεις στον άνθρωπο.
Ο προγραμματισμός των κυττάρων: Ο ελεγχόμενος και αποτελεσματικός προγραμματισμός των βλαστοκυττάρων (είτε προέρχονται από έμβρυα είτε από δέρμα) προκειμένου αυτά να διαφοροποιηθούν στους επιθυμητούς ιστούς είναι μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία, για την οποία οι επιστήμονες εξακολουθούν να πειραματίζονται.

Η χημεία του έρωτα.


Tι συμβαίνει τελικά στον οργανισμό μας όταν ερωτευόμαστε; Γιατί η καρδιά μας «φλέγεται» και το στομάχι μας «δένεται κόμπος»; Γιατί η διάθεσή μας ανεβαίνει ξαφνικά στα ουράνια, ενώ λίγο αργότερα πέφτει απότομα; Η βιοχημεία, οι νευροεπιστήμες και άλλοι κλάδοι των επιστημών προσπαθούν να ανακαλύψουν τις διεργασίες που συντελούνται στον οργανισμό τις στιγμές αυτές της απόλυτης ευτυχίας. Αν και δεν υπάρχουν ακόμα επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν τον τρόπο που λειτουργούν οι ερωτευμένοι, όλα δείχνουν ότι ο έρωτας κάνει καλό στην υγεία!



Τα μάτια έχουν τον πρώτο ρόλο στο ερωτικό παιχνίδι. Έρευνες, μάλιστα, δείχνουν ότι η έλξη ορίζεται πρώτα από το βλέμμα και μετά από τη συνείδηση. Τι συμβαίνει, λοιπόν, όταν βρεθείτε στον ίδιο χώρο με κάποιον που σας ελκύει; Από τη στιγμή που ένα άτομο σας «τραβήξει» ερωτικά το ενδιαφέρον, χωρίς να το συνειδητοποιήσετε, οι κόρες των ματιών σας διαστέλλονται. Ταυτόχρονα -και πάλι ασυναίσθητα- συνήθως ανοιγοκλείνετε γρήγορα τα βλέφαρά σας ως ένδειξη ότι είστε διαθέσιμοι. Αυτό γίνεται ασυνείδητα αντιληπτό από το πρόσωπο απέναντί σας. Του προκαλεί ένα ευχάριστο συναίσθημα, το οποίο συνδέει με τη δική σας παρουσία, με αποτέλεσμα να νιώθει ερωτική έλξη, εκπέμποντας ανάλογα σημάδια με τα δικά σας. Έτσι, όλη αυτή η αλυσιδωτή διαδικασία καθιστά δύσκολο να εντοπίσει κανείς ποιος από τους δύο έλκεται πρώτος σε μια σχέση.



O πόθος ξεκινάει από τον εγκέφαλο και συγκεκριμένα από τον υποθάλαμο, που διεγείρει τις χημικές ουσίες (οι οποίες είναι υπεύθυνες για τα συναισθήματα) και κινητοποιεί το σώμα να στείλει σημάδια έλξης. Oι εκλυτικές ορμόνες που παράγει πηγαίνουν στην υπόφυση (στο εκτελεστικό όργανο του εγκεφάλου) και διεγείρουν την παραγωγή υποφυσικών ορμονών, οι οποίες με τη σειρά τους κατευθύνονται στην περιφέρεια (εκτός εγκεφάλου), στα όργανα-στόχους, που είναι οι ενδοκρινείς αδένες. Αυτό το μείγμα χημικών ουσιών (κοκτέιλ) που εκκρίνει ο εγκέφαλος δρα παρόμοια με τις αμφεταμίνες, διεγείροντας το κέντρο ευχαρίστησης του εγκεφάλου. Έτσι, όταν είναι κανείς ερωτευμένος, νιώθει ότι βρίσκεται σε μια κατάσταση διαρκούς ευφορίας.




Σεροτονίνη. Θεωρείται η κατεξοχήν χημική ουσία που συνδέεται με την αίσθηση της ευφορίας, ενώ έχει και άλλες δράσεις, όπως η ρύθμιση της πρόσληψης τροφής, της θερμοκρασίας κ.ά.
Ντοπαμίνη. Ανεβάζει τη διάθεση, ενώ σχετίζεται με την ευχαρίστηση, τη σεξουαλική συμπεριφορά, τις λειτουργίες της αναπαραγωγής και τον έλεγχο των ορμονικών εκκρίσεων του εγκεφάλου.
Oξυτοκίνη και βαζοπρεσίνη. Είναι γνωστές ως «ορμόνες της αγάπης», αφού σχετίζονται με το συναίσθημα οικειότητας και τρυφερότητας που νιώθει ένα ερωτευμένο ζευγάρι και απελευθερώνονται στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του σεξ ή αμέσως μετά.
Ενδορφίνες. Πρόκειται για φυσικά οπιοειδή του εγκεφάλου, που επιδρούν στον οργανισμό όπως και η μορφίνη. Δημιουργούν μια αίσθηση ευεξίας και καλής διάθεσης, ενώ ταυτόχρονα καταστέλλουν τις περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με την αντίληψη του πόνου και την επιθετικότητα.
Αυξητική ορμόνη (σωματοτροπίνη). Θεωρείται ότι τροφοδοτεί τον οργανισμό με ενεργητικότητα.
Αδρεναλίνη. Αυξάνει την καρδιακή δραστηριότητα και το ρυθμό της αναπνοής, βελτιώνει τη μυϊκή δράση και ανεβάζει τη διάθεση.


Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι οι ευτυχισμένοι άνθρωποι, όπως είναι οι ερωτευμένοι, κινδυνεύουν λιγότερο από καρδιακή προσβολή και διαβήτη τύπου 2, ενώ παρουσιάζουν σπανιότερα υψηλή πίεση στη ζωή τους (και όχι στα πρώτα στάδια του έρωτα, που η πίεση ανεβαίνει λόγω αδρεναλίνης). Σύμφωνα μάλιστα με αμερικανικές έρευνες, τα ανοσοκύτταρα των ευτυχισμένων είναι περισσότερα από ό,τι των υπολοίπων ανθρώπων, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν καλύτερο ανοσοποιητικό, ενώ η χωρητικότητα των πνευμόνων τους είναι μεγαλύτερη.



Τον πρώτο καιρό οι ερωτευμένοι είναι έρμαια των σεξουαλικών ορμονών τους. Η δεύτερη φάση από την οποία περνάει ένα ζευγάρι έρχεται έπειτα από μερικούς μήνες, οπότε και θεωρείται ότι ξεκινάει το πραγματικό πάθος. Τότε ο οργανισμός ενεργοποιεί το σύστημα παραγωγής ντοπαμίνης, ουσία η οποία κάνει το άτομο να ποθεί το ταίρι του. Ταυτόχρονα, στον εγκέφαλο μειώνεται η συγκέντρωση σεροτονίνης, με αποτέλεσμα η έλλειψή της να δημιουργεί έμμονες σκέψεις. O ερωτευμένος σκέφτεται μόνο το άτομο που ποθεί. Γι’ αυτό και συχνά χρησιμοποιείται η έκφραση «τρελός από έρωτα». Oι επιστήμονες εξηγούν το φαινόμενο παρομοιάζοντας τους ερωτευμένους με τους καταθλιπτικούς, που εξαιτίας των χαμηλών επιπέδων σεροτονίνης σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, παρουσιάζουν διάφορες εμμονές. Σε αυτή την περίοδο, τα τμήματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη σωστή κρίση υπολειτουργούν, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος που επιθυμείτε να φαίνεται ιδανικός, χωρίς ελαττώματα. Η κατάσταση αυτή δεν διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, γιατί δημιουργεί ένταση και πίεση στο άτομο. Όταν, λοιπόν, τα επίπεδα της υδροκορτιζόνης (ορμόνης που συνδέεται άμεσα με το στρες) αυξάνονται, έχει φτάσει η στιγμή να περάσει ο ερωτευμένος στην επόμενη φάση. Στο τρίτο αυτό στάδιο, κατά το οποίο προσπαθεί να εδραιωθεί η σχέση, παίζουν ρόλο η οξυτοκίνη και η βαζοπρεσίνη, που σχετίζονται με το συναίσθημα της οικειότητας και της τρυφερότητας.



Όταν η απόσταση με το αντικείμενο του πόθου σας μειώνεται, τα ηνία αναλαμβάνει... η μύτη! Σύμφωνα με επιστημονικά στοιχεία, η όσφρηση φαίνεται να έχει τον τελευταίο λόγο στην επιλογή ερωτικού συντρόφου. O κάθε άνθρωπος έχει μια μυρωδιά που αναδίδει το σώμα του, η οποία είναι μοναδική, όπως τα δαχτυλικά του αποτυπώματα. Αυτή ακριβώς η οσμή μπορεί να προκαλέσει ερωτική επιθυμία σε κάποιον ή να απωθήσει έναν άλλον. O ιστός της όσφρησης περιλαμβάνει διάφορους υποδοχείς εξαιρετικά ευαίσθητους σε συγκεκριμένα χημικά ερεθίσματα. Τα ερεθίσματα αυτά μεταδίδουν το μήνυμα στον εγκέφαλο και ανάλογα αντιδρά ο οργανισμός. Μάλιστα, η οσμή συνδέεται άμεσα με την περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει τη συναισθηματική συμπεριφορά. Γι’ αυτό και μέσω της όσφρησης μπορεί κανείς να ανακαλέσει στη μνήμη του γεγονότα, στιγμές, αλλά και συναισθήματα από το παρελθόν. Υπεύθυνες για όλη αυτή τη διαδικασία είναι οι φερομόνες, ουσίες που παράγει το σώμα από αδένες που βρίσκονται στο στόμα, τις μασχάλες, το στήθος και τα γεννητικά όργανα. Παράγονται κατά την περίοδο της εφηβείας και σχετίζονται άμεσα με τη σεξουαλική διέγερση. Σύμφωνα μάλιστα με ερευνητές, η παραγωγή φερομονών σχετίζεται και με το ανοσοποιητικό σύστημα. Θεωρείται ότι πρόκειται για μια προσπάθεια του οργανισμού να επιλέξει -βάσει της μυρωδιάς- τον ιδανικό σύντροφο, ώστε να υπάρχει η μεγαλύτερη δυνατή συμβατότητα των ανοσοποιητικών συστημάτων των δύο ατόμων, με απώτερο σκοπό να αποκτήσουν γερά παιδιά.





Oι ερωτευμένοι βιώνουν μια κατάσταση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «στρεσογόνος». Ακριβώς δηλαδή όπως συμβαίνει σε περιόδους έντονου άγχους, ο οργανισμός απελευθερώνει κατεχολαμίνες, αυξάνονται τα επίπεδα της αδρεναλίνης και επομένως παρουσιάζεται ταχυκαρδία. Ως αποτέλεσμα, το ερωτευμένο άτομο συνήθως ιδρώνει, ανατριχιάζει και κοκκινίζει το πρόσωπό του.

Έχετε παρατηρήσει ότι, όταν είστε ερωτευμένοι, δεν έχετε όρεξη να φάτε; Μήπως αισθάνεστε ότι το στομάχι σας έχει «δεθεί κόμπος»; Σίγουρα δεν είστε οι μόνοι. Αν και οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι για τη διεργασία που συντελείται στον οργανισμό, συμφωνούν ότι το σύμπτωμα αυτό είναι σύνηθες στα ερωτευμένα άτομα. Κατά πάσα πιθανότητα, πάντως, δεν είναι τυχαίο ότι η σεροτονίνη, που είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση του συναισθήματος, παίζει σημαντικό ρόλο και στις διεργασίες πρόσληψης της τροφής.

Πότε πρέπει να αφαιρούνται τα ινομυώματα;


Παρά το γεγονός ότι αρκετές γυναίκες έχουν ινομυώματα, λίγες γνωρίζουν περί τίνος ακριβώς πρόκειται, αλλά και τι προβλήματα θα μπορούσαν ίσως να προκαλέσουν. Τα ινομυώματα είναι στην πλειονότητά τους ακίνδυνα, και συνήθως υποχωρούν κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης. Επομένως, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Παρ’ όλα αυτά, εάν διαπιστώσετε την ύπαρξή τους, θα πρέπει να τα παρακολουθείτε. Η χειρουργική τους αφαίρεση επιβάλλεται μόνο όταν είναι μεγάλα και δημιουργούν προβλήματα (π.χ. υπογονιμότητα) ή για προληπτικούς λόγους (π.χ. για να μη δυσκολεύσουν κάποια μελλοντική εγκυμοσύνη).


Τα ινομυώματα είναι οι πιο συχνοί καλοήθεις όγκοι που εμφανίζονται στη μήτρα. Πρόκειται για αθροίσεις κυττάρων (μυϊκές ίνες και ινώδης ιστός) που το μέγεθός τους ξεκινά από 1 εκατοστό και μπορεί κάποιες φορές να ξεπεράσει ακόμη και τα 15 εκατοστά. Oι πιθανότητες να εξελιχθούν σε κακοήθεια είναι πολύ λίγες (0,1-0,5%).


Επιστημονική απάντηση για τις ακριβείς αιτίες που προκαλούν τη δημιουργία τους δεν υπάρχει. Πιθανολογείται ότι εμφανίζονται όταν υπάρχει κληρονομική προδιάθεση ή εξαιτίας ορμονικών λόγων. Το σίγουρο είναι ότι η ανάπτυξή τους συνδέεται με τις γυναικείες ορμόνες (οιστρογόνα). Φυσικά, ρόλο παίζουν και οι ιδιαιτερότητες του κάθε οργανισμού.


Εμφανίζονται κυρίως σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας (25-45 ετών) και ιδιαίτερα σε όσες δεν έχουν κάνει παιδιά. Συνήθως κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης, που σταματάει η παραγωγή οιστρογόνων, το μέγεθός τους μικραίνει (συρρικνώνονται) και περιορίζονται τα συμπτώματα. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζονται κυρίως σε γυναίκες των οποίων η μητέρα ή η αδελφή έχει ήδη παρουσιάσει ινομυώματα.


Oρισμένες γυναίκες, παρά το γεγονός ότι έχουν ινομυώματα, είναι ασυμπτωματικές. Ωστόσο, οι περισσότερες παρουσιάζουν συμπτώματα, τα οποία ποικίλλουν ανάλογα με το μέγεθος, τον αριθμό των ινομυωμάτων και το σημείο της μήτρας στο οποίο εντοπίζονται. Τα πιο συνήθη είναι:
1_ Πόνος, αίσθηση βάρους και «φούσκωμα» (διόγκωση) στην περιοχή της κοιλιάς, ανάλογα με τη θέση και το μέγεθος των ινομυωμάτων.
2. Μεγάλη απώλεια αίματος κατά την περίοδο (μηνορραγία) ή αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους.
3. Έντονος πόνος κατά τη διάρκεια της περιόδου (δυσμηνόρροια) ή κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρεύνια).
4. Συχνουρία, ουρολοιμώξεις, δυσκοιλιότητα, λόγω της πίεσης που ασκούν στα γειτονικά όργανα (ουροδόχο κύστη, έντερο).
5. Προβλήματα υπογονιμότητας, είτε λόγω εξωτερικής πίεσης των σαλπίγγων είτε όταν εμφανίζονται στο εσωτερικό της μήτρας (ενδομητρική κοιλότητα).


Όταν τα ινομυώματα είναι μεγάλα, λόγω της πίεσης που ασκούν σε μεγάλα αγγεία του οργανισμού, ενδέχεται να προκαλέσουν πρήξιμο (οίδημα), κιρσούς, διόγκωση των νεφρών (υδρονέφρωση) κ.ά. Επίσης, μπορεί να οδηγήσουν σε απόφραξη των σαλπίγγων ή να βλάψουν τις ωοθήκες, προκαλώντας προβλήματα γονιμότητας. Εξαιτίας όσων εντοπίζονται στο ενδομήτριο, υπάρχει το ενδεχόμενο να προκληθούν αυτόματες αποβολές, κυρίως κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Επιπλέον, έχει αποδειχτεί ότι εμποδίζουν τη φυσιολογική σύλληψη, την κίνηση των σπερματοζωαρίων και ότι δυσκολεύουν την εμφύτευση εμβρύων κατά τη διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης.


Εάν διαπιστώσετε ότι έχετε ένα ή και περισσότερα από τα συμπτώματα που αναφέρουμε, θα πρέπει να επισκεφτείτε το γυναικολόγο σας, ο οποίος θα σας υποβάλει σε λεπτομερή γυναικολογική εξέταση και θα συμπληρώσει τον έλεγχο με ένα υπερηχογράφημα ή, αν το κρίνει απαραίτητο, με μια αξονική ή μαγνητική τομογραφία.


Η θεραπεία που επιλέγει ο γιατρός κατά περίπτωση εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας, το εάν έχει γίνει μητέρα ή όχι, το μέγεθος των ινομυωμάτων, τη θέση τους και τα συμπτώματα που της προκαλούν. Συνήθως μικρά ινομυώματα, που δίνουν λίγα ή και καθόλου συμπτώματα, χρειάζονται μόνο τακτική παρακολούθηση με υπερηχογραφικό έλεγχο ανά εξάμηνο.


Αν είναι μεγάλα (πάνω από 5 εκ.), η χειρουργική αφαίρεσή τους είναι απαραίτητη (συνήθως γίνεται λαπαροσκοπικά). Μάλιστα, πριν την επέμβαση, η γυναίκα μπορεί, αν το κρίνει αναγκαίο ο γιατρός της, να ακολουθήσει συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή, για να περιοριστεί το μέγεθος των ινομυωμάτων και να αφαιρεθούν πιο εύκολα. Επίσης, το χειρουργείο είναι απαραίτητο όταν τα ινομυώματα δημιουργούν προβλήματα σε άλλα όργανα (λόγω πίεσης) ή προκαλούν αιμορραγία, αναιμία και υπογονιμότητα. Τέλος, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε πως, αφαιρώντας τα ινομυώματα, αυτό δεν σημαίνει ότι θα απαλλαγείτε και οριστικά από το πρόβλημα. Δυστυχώς, υπάρχει το ενδεχόμενο να εμφανιστούν ξανά.


Ανάλογα με το σημείο της μήτρας που εμφανίζονται, διακρίνονται σε:
Υποορογόνια: Αναπτύσσονται στο εξωτερικό μέρος της μήτρας, προς την κοιλιά, και όταν μεγαλώνουν, πιέζουν την ουροδόχο κύστη και το έντερο.
Ενδοτοιχωματικά: Εντοπίζονται στο εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας. Όταν είναι μικρά, συνήθως δεν δίνουν συμπτώματα.
Υποβλεννογόνια: Εμφανίζονται μέσα στη μήτρα (ενδομήτριο). Μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγίες και υπογονιμότητα.



Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική μελέτη στη Γαλλία, σε γυναίκες που αντιμετώπιζαν ανεξήγητη υπογονιμότητα και προσπαθούσαν επί τρία περίπου χρόνια να συλλάβουν, μετά τη λαπαρασκoπική αφαίρεση των ινομυωμάτων, αυξήθηκαν τα ποσοστά εγκυμοσύνης στο 41%. Μια άλλη μελέτη -στην ίδια χώρα- κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η φυσιολογική γονιμότητα βελτιώνεται από 53 έως 70% μετά την αφαίρεση ινομυωμάτων από το εσωτερικό της μήτρας.
Στην περίπτωση που έχετε ινομυώματα και μείνετε τελικά έγκυος, αυτό δεν σημαίνει ότι θα παρουσιάσετε οπωσδήποτε προβλήματα. Το ίδιο ισχύει και όταν η διάγνωσή τους γίνει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Συνήθως αρκεί η παρακολούθησή τους. Αν όμως είναι μεγάλα και λόγω της θέσης τους επηρεάζουν την πορεία της κύησης, τότε είναι αναγκαία η επέμβαση του γυναικολόγου.

Ο εγκέφαλος

Ο εγκέφαλος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα για την επιστήμη και μια από τις κύριες προκλήσεις για τους ερευνητές. Για να κατανοήσουμε καλύτερα όλα όσα συμβαίνουν στον εγκέφαλό μας, είναι σκόπιμο να γνωρίζουμε ορισμένα πράγματα για τη φυσιολογία και τη λειτουργία του - πολλά από τα οποία έγιναν γνωστά τα τελευταία 10 με 20 χρόνια


O ανθρώπινος εγκέφαλος έχει βάρος περίπου 1,5 κιλό και αποτελείται από δισεκατομμύρια μικροσκοπικά κύτταρα που συνδέονται μεταξύ τους σε δίκτυα, τα οποία βρίσκονται σε μια διαρκή κατάσταση ηλεκτρικής και χημικής δραστηριότητας. Τα εγκεφαλικά κύτταρα είναι οι νευρώνες και τα υποστηρικτικά κύτταρα τα γλοιακά. O εγκέφαλος αποτελείται από το εγκεφαλικό στέλεχος και τα εγκεφαλικά ημισφαίρια. Όταν γεννιούνται, τα δύο ημισφαίρια είναι ολόιδια: το αριστερό κατευθίνει τη δεξιά πλευρά του σώματός μας και το δεξί την αριστερή. Αργότερα στη ζωή διαφοροποιούνται και μοιράζονται τις «δουλειές»: το αριστερό ασχολείται με την ομιλία, τις λογικές αποφάσεις κ.ά., ενώ το δεξί αντιλαμβάνεται τον κόσμο περισσότερο σφαιρικά και σχετίζεται με τη διαίσθηση...



Κατά τη διάρκεια της ζωής μας, ο εγκέφαλός μας αλλάζει διαρκώς. Αυτή η ικανότητα του εγκεφάλου για αλλαγή ονομάζεται πλαστικότητα - όπως ένα αντικείμενο από πλαστελίνη που τα επιμέρους τμήματά του μπορούν διαρκώς να επανασχηματίζονται. Βέβαια, δεν αλλάζει ο εγκέφαλος ως σύνολο, αλλά οι μεμονωμένοι νευρώνες τροποποιούνται για διάφορους λόγους - κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης, όταν είμαστε μικροί, ως απάντηση σε εγκεφαλική βλάβη, αλλά και κατά τη διάρκεια της μάθησης. Υπάρχουν διάφοροι μηχανισμοί πλαστικότητας, εκ των οποίων ο πιο σημαντικός είναι η συναπτική πλαστικότητα, δηλαδή το πώς οι νευρώνες μεταβάλλουν την ικανότητά τους να επικοινωνούν μεταξύ τους. Αυτό που μπορούμε να πούμε, λοιπόν, είναι ότι ο εγκέφαλος ουσιαστικά συντίθεται από τις εμπειρίες μας. Έτσι, χάρη στην πλαστικότητά του, ο κάθε εγκέφαλος είναι μοναδικός και αυτή η διαφορετικότητα συνυπάρχει μαζί με ένα σύνολο χαρακτηριστικών του ανθρώπινου είδους που δεν διαφέρουν καθόλου από άτομο σε άτομο.


Αυτό συμβαίνει επειδή ο τρόπος οργάνωσης του εγκεφάλου παραμένει ίδιος από το ποντίκι στον άνθρωπο, αλλά σε κάθε είδος αλλάζουν το μέγεθος και οι αναλογίες. Oι ειδικοί εξηγούν, λοιπόν, ότι το βασικό σκαρίφημα του εγκεφάλου είναι ουσιαστικά πανομοιότυπο σε όλους τους ανθρώπους και παρόμοιο σε όλα τα θηλαστικά, όπως και οι βασικές δομές του νευρικού συστήματος είναι ίδιες σε όλα τα σπονδυλωτά. Το βασικό γνώρισμα που διαφοροποιεί τον ανθρώπινο εγκέφαλο είναι το μέγεθός του σε σχέση με το μέγεθος του σώματος και η πολύ μεγάλη έκταση του εγκεφαλικού φλοιού (εκεί που διενεργούνται οι «ανώτερες», περισσότερο πολύπλοκες λειτουργίες του εγκεφάλου, π.χ. η σκέψη).


Παρά το γεγονός ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αντιπροσωπεύει περίπου το 2% του βάρους του σώματός μας, καταναλώνει περίπου το 20% της συνολικής του ενέργειας. Oι ειδικοί εκτιμούν ότι το 60-80% αυτής της ενέργειας χρησιμοποιείται για την επικοινωνία ανάμεσα στους νευρώνες. Γι’ αυτό, ο εγκέφαλος καταναλώνει 3,6 γρ. γλυκόζης την ώρα (αντιστοιχεί σε 17 κύβους ζάχαρης).


Υπάρχουν δύο βασικές απόψεις για τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος: Η μία πλευρά πιστεύει ότι ο εγκέφαλος δρα κυρίως υπό την επίδραση των εξωτερικών ερεθισμάτων, ενώ η άλλη θεωρεί ότι λειτουργεί αυτόνομα και ότι οι αισθητηριακές πληροφορίες βρίσκονται περισσότερο σε διάδραση με τη λειτουργία του παρά την καθορίζουν.


Δεν υπάρχει μόνο μία εγκεφαλική περιοχή στην οποία αποθηκεύονται όλες οι πληροφορίες που μαθαίνουμε.
Η μνήμη εργασίας (βραχυπρόθεσμη μνήμη) συγκρατεί πληροφορίες για περιορισμένο χρόνο σε μια κατάσταση ενεργούς συνείδησης. Η μεγαλύτερη και περισσότερο παθητική αποθήκευση πληροφορίας ονομάζεται μακροπρόθεσμη μνήμη.



O εγκέφαλός μας περιέχει κατά προσέγγιση 100 δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα, 3,2 χιλιόμετρα καλωδίων, ένα εκατομμύριο δισεκατομμύρια συνδέσεις, όλα στοιβαγμένα μέσα σε έναν όγκο 1,5 λίτρου που ζυγίζει μόνο 1,5 κιλό και καταναλώνει μόλις 10 βατ (όσο ένα φωτάκι που ανάβει το βράδυ). Αν προσπαθούσαμε να κατασκευάσουμε έναν τέτοιον εγκέφαλο με τσιπάκια πυριτίου (όπως αυτά των υπολογιστών), θα κατανάλωνε περίπου 10 μεγαβάτ, δηλαδή ηλεκτρική ισχύ αρκετή για μία πόλη.




Η γνώση για τον εγκέφαλο καθημερινά γιγαντώνεται. Ετσι, η τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα χαρακτηρίστηκε στις Η.Π.Α. ως η δεκαετία του εγκεφάλου. Η πρόοδος στις νευροεπιστήμες ήταν τεράστια και συνεχίζει με αλματώδεις ρυθμούς. Στα όσα ακολουθούν αναφέρουμε μόνο επιγραμματικά μερικά από τα πιο εντυπωσιακά νέα ευρήματα σχετικά με τον εγκέφαλο και τα όσα γίνονται μέσα του...


Αντίθετα με τα όσα πίστευαν οι νευροεπιστήμονες μέχρι πριν δύο δεκαετίες περίπου, στις μέρες μας είναι πια γνωστό και επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι τα εγκεφαλικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται ακριβώς όπως και τα υπόλοιπα κύτταρα του σώματός μας και επίσης ότι ο ρυθμός της αναγέννησης αυτής επηρεάζεται πολύ από τις συνθήκες που επικρατούν στο περιβάλλον μας. Για του λόγου το αληθές, αλλά και για όλες τις λεπτομέρειες σε σχέση με τις συνθήκες που ευνοούν αυτή την «ανανέωση» του εγκεφάλου, μπορείτε να διαβάσετε, σε άλλες σελίδες του παρόντος τεύχους, τη συνέντευξη που μας παραχώρησε η πλέον ειδική επί του θέματος, κ. Elizabeth Gould, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Princeton, που πρώτη απέδειξε ότι υπάρχει νευρογένεση στον ενήλικο εγκέφαλο.


Η επανάσταση στη γενετική έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί αντιμετωπίζουν τις ασθένειες του νευρικού συστήματος. Έχει φανεί τα τελευταία χρόνια ότι το ίδιο γονιδιακό ελάττωμα μπορεί να προκαλέσει διαφορετικές ασθένειες σε διαφορετικούς ανθρώπους και διαφορετικά γονιδιακά ελαττώματα μπορούν να προκαλέσουν πολύ παρόμοιες ασθένειες. Η κατανόηση του παράγοντα που καθορίζει αυτές τις διαφορές και του πώς η γενετική κατασκευή μας αλληλεπιδρά με τον κόσμο στον οποίο ζούμε και διαμορφώνουμε γύρω μας (περιβάλλον) είναι μία από τις επόμενες προκλήσεις στη εποχή που ζούμε.


Oι τεχνικές της μοριακής βιολογίας βοήθησαν στην ανακάλυψη της δομής και των χαρακτηριστικών ενός αριθμού υποδοχέων πόνου. Μερικοί από αυτούς είναι υποδοχείς που αντιδρούν σε θερμοκρασία πάνω από 46 βαθμούς Κελσίου, σε χημικά ερεθίσματα (οξύ στο δέρμα) και -προς μεγάλη έκπληξη των ερευνητών- υποδοχείς που απαντούν στα δραστικά συστατικά της καυτερής πιπεριάς. Τα γονίδια για τους υποδοχείς που απαντούν σε έντονα μηχανικά ερεθίσματα δεν έχουν ταυτοποιηθεί ακόμα, αλλά θεωρείται βέβαιο ότι υπάρχουν. Μία βασική λειτουργία του πόνου είναι ότι μας μαθαίνει να αποφεύγουμε επώδυνες καταστάσεις, καθώς ενεργοποιούνται αυτόματα προστατευτικά αντανακλαστικά, όπως αυτό της απόσυρσης. Παράλληλα όμως υπάρχουν φυσιολογικοί μηχανισμοί που μπορούν είτε να καταστείλουν είτε να ενισχύσουν τον πόνο. O πρώτος τέτοιος ρυθμιστικός μηχανισμός που ανακαλύφθηκε ήταν η ύπαρξη των ενδογενών αναλγητικών στο κεντρικό νευρικό σύστημα.


Η ντοπαμίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής που αποτελεί το χημικό υπόστρωμα πολλών πράξεων και συνηθειών μας. Στην περιοχή αυτή λειτουργεί αφενός ως κίνητρο για δράση και αφετέρου ως ανταμοιβή στις επιτυχημένες ενέργειες. Μία ενδιαφέρουσα νέα ανακάλυψη είναι ότι η απελευθέρωση ντοπαμίνης κορυφώνεται όταν η ανταμοιβή δεν αναμένεται.


Ο εγκέφαλος δεν διαθέτει αρκετά δομικά στοιχεία του ανοσοποιητικού συστήματος σε σχέση με άλλα όργανα. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι μπορεί να πάθει πολύ εύκολα φλεγμονές, γιατί παρ’ όλα αυτά διαθέτει τους απαραίτητους μηχανισμούς προστασίας. Σήμερα, οι ειδικοί γνωρίζουν ότι ο εγκέφαλος μπορεί να αντιδρά σε σήματα που προέρχονται από το ανοσοποιητικό σύστημα και τους κατεστραμμένους ιστούς μέσα από ένα νευρο-ενδοκρινικό-ανοσολογικό δίκτυο.


Στις μέρες μας έχουμε αρχίσει και κατανοούμε όχι μόνο πώς το στρες μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο άμεσα, ενεργοποιώντας τον ΥΥΕ άξονα (υποθάλαμου-υποφυσιακού-επινεφριδικού άξονα), αλλά και πώς μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα μέσω μίας έμμεσης οδού από τον εγκέφαλο. Oι ακριβείς μηχανισμοί δεν είναι γνωστοί, αλλά οι ειδικοί γνωρίζουν ότι σίγουρα συμμετέχει η ενεργοποίηση του εν λόγω άξονα. Από την άλλη, γνωρίζουμε ότι κάποιες μορφές ήπιου στρες μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.


Η ανακάλυψη πολλαπλών οπτικών περιοχών στον εγκέφαλο έχει δείξει ότι συνεχίζουν να υπάρχουν κάποιες οπτικές ικανότητες στους τυφλούς χωρίς να γίνονται αντιληπτές. Άνθρωποι που έχουν υποστεί βλάβη στον πρωτοταγή οπτικό φλοιό αναφέρουν ότι δεν μπορούν να δουν πράγματα στο οπτικό τους πεδίο, αλλά όταν τους ζητηθεί να πιάσουν τα πράγματα που ισχυρίζονται ότι δεν μπορούν να δουν, το επιτυγχάνουν με αξιοσημείωτη ακρίβεια. Αυτό το περίεργο αλλά συναρπαστικό φαινόμενο είναι γνωστό ως «τυφλή στόχευση» και ενδεχομένως διαμεσολαβείται από παράλληλες συνδέσεις των ματιών με άλλα τμήματα του φλοιού.





Πριν από 60 χρόνια περίπου, ο κύριος τρόπος με τον οποίο μπορούσαν οι ειδικοί να επέμβουν ώστε να διορθώσουν προβλήματα που ξεκινούσαν από τον εγκέφαλο και επηρέαζαν ουσιαστικά τη ζωή των ασθενών τους ήταν η λοβοτομή, όπου ο χειρουργός κατέστρεφε επιλεκτικά κομμάτια από το μετωπιαίο λοβό του ασθενούς του. Στις μέρες μας, τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ και εκτός από τα φάρμακα -που όλο και βελτιώνονται- και τις χειρουργικές επεμβάσεις υπάρχουν και νέα, πολλά υποσχόμενα πεδία στα οποία εργάζονται οι επιστήμονες. Τέτοια είναι οι γονιδιακές θεραπευτικές προσπάθειες, εκείνες που βασίζονται στα βλαστοκύτταρα, καθώς και οι ηλεκτρικές θεραπείες.


Για τα βλαστοκύτταρα και τις εφαρμογές που φαίνεται να έχουν σε διάφορους τομείς της ιατρικής γίνεται πολύς λόγος τελευταία. Πρόκειται για πρόγονα κύτταρα του οργανισμού που έχουν τη δυνατότητα να μετατρέπονται σε όλα τα είδη κυττάρων και είναι πιθανό -σύμφωνα με τους νευροεπιστήμονες- να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διόρθωση νευρώνων που υπέστησαν βλάβη στον ενήλικο εγκέφαλο. Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας γίνεται σε πειραματόζωα, αλλά οι επιστήμονες ελπίζουν ότι τελικά θα μπορέσουν να διορθώσουν περιοχές του εγκεφάλου που υπέστησαν βλάβη σε ασθένειες όπως η νόσος Πάρκινσον ή σε εγκεφαλικά επεισόδια. Η λογική είναι ότι τα νέα αυτά βλαστικά κύτταρα θα μεταμοσχευτούν στον εγκέφαλο και θα αντικαταστήσουν τα κύτταρα που δεν «λειτουργούν». Oι ενστάσεις και ο προβληματισμός των ειδικών έγκεινται στο γεγονός ότι η μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων έχει σχετιστεί με τη δημιουργία καρκινικών όγκων.


Όπως και σε πολλούς άλλους τομείς της ιατρικής όπου υπάρχει κάποια κληρονομική προδιάθεση (γονίδια που ευθύνονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό για την εκδήλωση μιας ασθένειας), έτσι και στις ασθένειες του εγκεφάλου η αντικατάσταση των παθολογικών γονιδίων -εφόσον έχουν ταυτοποιηθεί- είναι πάντα μια μεγάλη πρόκληση που, εκτός από ηθικά, προκαλεί και πάρα πολλά πρακτικά και μέχρι σήμερα ανυπέρβλητα εμπόδια. Παρ’ όλα αυτά, γίνονται προσπάθειες γονιδιακών θεραπειών για την αντιμετώπιση του Αλτσχάιμερ ή του Πάρκινσον που δεν στοχεύουν στην αντικατάσταση των παθολογικών γονιδίων. Αυτές οι προσπάθειες εστιάζονται στην εισαγωγή στον οργανισμό ή απευθείας στον εγκέφαλο του πάσχοντος ενός γονιδίου-φαρμάκου. Το γονίδιο αυτό φτάνει στα εγκεφαλικά κύτταρα και βοηθά στην αύξηση ή στη μείωση -ανάλογα με την περίπτωση- της σύνθεσης, της καταστροφής κλπ. συγκεκριμένων ενζύμων, πρωτεϊνών, αμινοξέων, νευροδιαβιβαστών κλπ. που σχετίζονται με την εκδήλωση της ασθένειας και των συμπτωμάτων της.


Όλοι έχουμε ακούσει για τις εμφυτεύσεις ηλεκτροδίων στον εγκέφαλο - βρίσκονται στο επίκεντρο της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια και στη χώρα μας. Η μέθοδος αυτή ανήκει σε ένα νέο, μεγάλο θεραπευτικό πεδίο για τις ασθένειες που αφορούν τον εγκέφαλο και ονομάζεται ηλεκτροθεραπεία ή χειρουργική νευροτροποποίηση.
Θα πρέπει να ξεκινήσουμε από την παραδοχή ότι ο εγκέφαλος είναι ένας ηλεκτροχημικός βιολογικός «υπολογιστής». Έχει, δηλαδή, τουλάχιστον δύο διαστάσεις, την ηλεκτρική και τη χημική. Όσον αφορά τη χημική, οι ειδικοί επεμβαίνουν κυρίως με φάρμακα. Όσον αφορά την ηλεκτρική, εκεί εφαρμόζεται η ηλεκτροθεραπεία, που προσπαθεί να βελτιώσει παθήσεις που οφείλονται σε διαταραχές της ηλεκτρικής αγωγιμότητας του εγκεφάλου, καθώς έχει αποδειχτεί ότι απειροελάχιστες, μη φυσιολογικές μεταβολές στα ηλεκτρικά ρεύματα που διατρέχουν τα κύτταρα του εγκεφάλου μπορούν να οδηγήσουν σε μια ασθένεια.
O εγκέφαλος αποτελείται από πάρα πολλά συμπυκνωμένα ηλεκτρικά δίκτυα. Oι ειδικοί σκέφτηκαν λοιπόν ότι, αφού υπάρχει τόσο πολλή ηλεκτρική δραστηριότητα, θα πρέπει να υπάρχουν και κάποια κομβικά σημεία στον εγκέφαλο που την ελέγχουν. Ψάχνοντας, λοιπόν, βρήκαν κάποιους από αυτούς τους κόμβους, σε έναν ή περισσότερους από τους οποίους μπορεί να μην πηγαίνει κάτι καλά, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται νευρολογικά προβλήματα. Ας πάρουμε το παράδειγμα της δυστονίας: Ένας από τους κόμβους που καθορίζουν το συντονισμό των κινήσεών μας είναι μία περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται ωχρά σφαίρα και όταν υπάρχει εκεί δυσλειτουργία, μπορεί να προκληθεί το πρόβλημα της δυστονίας. Oι ειδικοί, λοιπόν, βάζουν εκεί ένα ηλεκτρόδιο, βηματοδοτούν την ωχρά σφαίρα, με αποτέλεσμα να επανέρχεται ο συντονισμός της κίνησης, όπως ακριβώς στην άρρυθμη καρδιά ο βηματοδότης επαναφέρει το ρυθμό. Ανάλογοι κόμβοι, που εκπέμπουν με ορισμένη συχνότητα ώστε να μπορούμε να φέρουμε σε πέρας διάφορες λειτουργίες που ορίζονται από τον εγκέφαλο, υπάρχουν και σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Έτσι, η τεχνική παραμένει η ίδια για οποιοδήποτε κομβικό σημείο ή σημεία που χρειάζεται να διορθωθούν. Το ζήτημα είναι να ανακαλύψουν οι ειδικοί ποια είναι αυτά τα σημεία στα οποία πρέπει να παρεμβαίνουν κάθε φορά ώστε να διορθώνουν το νευρολογικό πρόβλημα. Προς το παρόν έχουν ταυτοποιήσει ελάχιστους τέτοιους κόμβους.
Η μέθοδος των εμφυτεύσιμων συσκευών έχει εφαρμογή σε βαριές νευρολογικές παθήσεις που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα. Μπορεί να αφορά τη νόσο του Πάρκινσον, τη δυστονία, ψυχικές νόσους (κατάθλιψη και ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση), κάποιες μορφές χρόνιου πόνου (π.χ. νευραλγία τριδύμου), ενώ υπάρχουν σε εξέλιξη ερευνητικά προγράμματα σε σχέση με την εφαρμογή της στην επιληψία, σε βαριές κεφαλαλγίες, σε κάποια συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας (μεγάλη σπαστικότητα, τρόμος κ.ά.), στη νόσο Tourette κ.α.


Η πρόοδος που περιμένουν -και με στόχο την οποία δουλεύουν- οι ειδικοί θα ήταν το να βρεθούν κομβικά σημεία που δυσλειτουργούν και προκαλούν ασθένειες ή προβλήματα και στα οποία μπορεί να επέμβει ο νευροχειρουργός. Αυτή η πρόοδος έγινε τον τελευταίο καιρό σε σχέση με το κώμα -όπου οι ειδικοί κατάφεραν να «ξυπνήσουν» έναν ασθενή μετά από 8 χρόνια-, αλλά και με τη βαριά κατάθλιψη.


Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ηλεκτρική θεραπεία μπορεί να έχει εφαρμογή και στην προσπάθεια να ξαναβρούν κάποια κινητικότητα και αυτονομία άνθρωποι με αναπηρία. Αυτό που εξηγούν οι νευροχειρουργοί είναι ότι θα μπορούσε, για παράδειγμα, να τοποθετηθεί στην κινητική ζώνη του εγκεφάλου ενός τετραπληγικού ασθενούς ένα ηλεκτρόδιο που λειτουργεί ως δέκτης και λαμβάνει ένα ηλεκτροεγκεφαλογραφικό σήμα που αντιπροσωπεύει την πρόθεση για μία κίνηση, στη συνέχεια να το μεταδίδει σε ένα κομπιούτερ και εκείνο να βοηθά στο να κουνηθεί ένα ρομποτικό χέρι. Το ζήτημα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι το πώς αναγνωρίζονται τα εν λόγω σήματα. Σε ανάλογες ερευνητικές προσπάθειες ζητήθηκε από τους πάσχοντες να σκέφτονται συνέχεια την κίνηση που ήθελαν να κάνουν. Στη συνέχεια, οι ειδικοί πήραν το ηλεκτροεγκεφαλογράφημά τους και εντόπισαν το εν λόγω σήμα.





Πρόκειται για δύο νέες διαγνωστικές τεχνικές νευρολογικών προβλημάτων που βρίσκονται υπό ανάπτυξη στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού από επιφανείς έλληνες επιστήμονες. Αυτές οι τεχνικές είναι:
• Η μαγνητοεγκεφαλογραφία -που σχεδίασε ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα-, μία διαγνωστική τεχνική που φιλοδοξεί να πληροφορεί τους ειδικούς αναίμακτα, εύκολα και με ακρίβεια για την ύπαρξη της νόσου Αλτσχάιμερ, της σκλήρυνσης κατά πλάκας, της σχιζοφρένειας, της κατάθλιψης, του χρόνιου αλκοολισμού και άλλων ασθενειών.
• Η δεύτερη τεχνική είναι μία εξέταση που φιλοδοξεί να διαγιγνώσκει σε πολύ πρώιμο στάδιο τη νόσο Αλτσχάιμερ με μεγάλη ακρίβεια. O καθηγητής Ακτινολογίας και Βιοϊατρικής Τεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας μαζί με τους συνεργάτες του κατάφερε να φτιάξει έναν αλγόριθμο που «διαβάζει» μαγνητικές τομογραφίες, δίνοντας στους ειδικούς πληροφορίες για το ποιος από τους μεσήλικους εξεταζόμενους έχει μεγάλες πιθανότητες να εμφανίσει στο μέλλον Αλτσχάιμερ.




Η έρευνα των νευροεπιστημών έχει συμβάλει σημαντικά και με δύο τρόπους στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων με επιληψία: Πρώτον, υπάρχουν σήμερα φάρμακα που μειώνουν τη διαταραγμένη δραστηριότητα που προκαλεί τους σπασμούς, χωρίς να ελαττώνεται η φυσιολογική εγκεφαλική δραστηριότητα, όπως συνέβαινε με τα παλαιότερα φάρμακα, που ασκούσαν γενικευμένη κατασταλτική δράση. Δεύτερον, η βελτίωση στην ποιότητα των νευροαπεικονιστικών μεθόδων έχει ως αποτέλεσμα, για κάποιους ανθρώπους με πολύ σοβαρές επιληπτικές κρίσεις, να είναι δυνατό να εντοπιστεί η εστία των κρίσεων με αρκετή ακρίβεια. Έτσι, όταν είναι αναγκαίο, ο νευροχειρουργός μπορεί να αφαιρέσει το τμήμα του νοσούντος εγκεφαλικού ιστού, με αποτέλεσμα να μειωθεί η συχνότητα των σπασμών και ο κίνδυνος εξάπλωσής τους στον υπόλοιπο εγκεφαλικό ιστό που δεν έχει ακόμα προσβληθεί.


Την τελευταία δεκαετία σημειώθηκε επανάσταση στη θεραπεία των κρίσεων ημικρανίας, η οποία οφείλεται στην πρόοδο της κατανόησης για τους υποδοχείς της σεροτονίνης. Ανακαλύφθηκε μια νέα κατηγορία φαρμάκων που ενεργοποιεί ένα συγκεκριμένο είδος υποδοχέων σεροτονίνης. Τα φάρμακα αυτά, οι τριπτάνες, θεωρούνται αποτελεσματικά στην ανακούφιση της ημικρανίας.


Όσον αφορά αυτά που προκαλούνται εξαιτίας θρόμβων του αίματος που φράσσουν τα αγγεία, δημιουργήθηκε ένα νέο φάρμακο. Η θεραπεία με το θρομβολυτικό φάρμακο που ονομάζεται ιστικός ενεργοποιητής του πλασμινογόνου μπορεί να διαλύσει το θρόμβο και να αποκαταστήσει την αιματική ροή. Αν χορηγηθεί γρήγορα, το φάρμακο αυτό μπορεί να έχει σημαντικά θεραπευτικά αποτελέσματα. Δυστυχώς, η ταχεία χορήγηση ενός τέτοιου φαρμάκου σε έναν ασθενή με εγκεφαλικό δεν είναι πάντα εύκολη. Μια άλλη, νέα θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει μια κατηγορία φαρμάκων που αποκλείουν νευροδιαβιβαστές, όπως το γλουταμικό οξύ, που φτάνουν σε τοξικά επίπεδα κατά τη διάρκεια του εγκεφαλικού. Πολλά φάρμακα αυτού του είδους βρίσκονται υπό ανάπτυξη, δυστυχώς όμως κανένα μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί να είναι αποτελεσματικό για το εγκεφαλικό.


Είναι μια νόσος που πιθανώς οφείλεται σε μία δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται φλεγμονές στο κεντρικό νευρικό σύστημα και να προκαλείται βλάβη στη μυελίνη και στον άξονα των νεύρων. Επειδή οι ειδικοί δεν γνωρίζουν ακόμη τι προκαλεί τις φλεγμονές, δεν μπορούν να τις σταματήσουν πλήρως. Ωστόσο, σήμερα οι υποτροπές μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με τα στεροειδή που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Στην προσπάθεια ελάττωσης της συχνότητας των υποτροπών και καθυστέρησης της εγκατάστασης αναπηρίας χορηγούνται ειδικές ανοσοτροπικές θεραπείες (όπως η ιντερφερόνη β και το glatiramer acetate) ή πολλά μη ειδικά ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.


Δεν υπάρχουν ακόμη θεραπείες που να αναχαιτίζουν την εξέλιξη της νόσου. Είναι γνωστό ότι τα νευρικά κύτταρα που χρησιμοποιούν το χημικό διαβιβαστή ακετυλοχολίνη προσβάλλονται εύκολα από αυτή την αρρώστια. Έτσι, φάρμακα που ενισχύουν τη δράση της ακετυλοχολίνης που εναπομένει, αποκλείοντας τη δράση ενζύμων που φυσιολογικά διασπούν το νευροδιαβιβαστή, έχουν θεραπευτικό αποτέλεσμα το οποίο δυστυχώς είναι μέτριο.


Σήμερα οι ειδικοί γνωρίζουν ότι οι σοβαρά καταθλιπτικοί ασθενείς ενδέχεται να χάσουν εγκεφαλικά κύτταρα. Oι θεραπείες που υπάρχουν είναι τα αντικαταθλιπτικά ή/και οι εξειδικευμένες ψυχοθεραπείες, που σε συνδυασμό είναι αποτελεσματικά σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών. Τα υπάρχοντα αντικατα-θλιπτικά φάρμακα (που ενισχύουν εκλεκτικά τη δράση των νευρομεταβιβαστών, όπως η σεροτονίνη) είναι αποτελεσματικά στο 70% περίπου των ασθενών. Όμως, τα φάρμακα αυτά χρειάζονται γύρω στις 2-3 εβδομάδες για να βελτιώσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης, ενώ σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών (περίπου 60%) η θεραπεία δεν είναι πλήρης. Γι’ αυτούς τους λόγους, η έρευνα για περισσότερο αποτελεσματικά και ταχείας δράσεως αντικαταθλιπτικά συνεχίζεται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.




Μία εύλογη απορία που θα σχηματίσατε πιθανώς διαβάζοντας τα όσα προηγήθηκαν είναι τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι ίδιοι για να κρατήσουμε τον εγκέφαλό μας σε καλή κατάσταση και να εξασφαλίσουμε την εύρυθμη λειτουργία του. Αν και δεν εξαρτώνται όλα από εμάς, υπάρχουν αρκετά που μπορούμε να κάνουμε ώστε να βοηθήσουμε το μυαλό μας να τονωθεί, να εξασκηθεί και να βρίσκεται σε εγρήγορση. Συλλέξαμε, λοιπόν, τις προτάσεις των ειδικών και σας τις παρουσιάζουμε.



•Καθώς ποτέ δεν είναι νωρίς ή αργά για τον εγκέφαλο και τη μνήμη σας, θα πρέπει -σε όποια ηλικία και αν βρίσκεστε- να φροντίζετε να τον χρησιμοποιείτε... πολύ! Oι προτάσεις είναι πολλές: Λύστε σταυρόλεξα και sudoku, παίξτε χαρτιά, αποστηθίστε ποιήματα, διαβάζετε εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία, κρατάτε ημερολόγιο, με λίγα λόγια κάντε ό,τι σας ευχαριστεί, αρκεί αυτό να δραστηριοποιεί το μυαλό σας. Επίσης:• Φοιτητές στο πανεπιστήμιο, μάθετε μία ξένη γλώσσα ή ένα μουσικό όργανο. Σύμφωνα με έρευνες, όταν δουλεύετε συνέχεια το μυαλό σας (π.χ. καθώς μελετάτε για τις εξετάσεις σας ή χρειάζεται να θυμάστε συνέχεια καινούργια πράγματα), ενισχύετε τη λειτουργία του εγκεφάλου καθώς και της μνήμης.• Κουτσομπολέψτε και μιλήστε στο τηλέφωνο με τους φίλους σας. Σύμφωνα με έρευνες, η έντονη κοινωνική ζωή και ιδιαίτερα η διαδικασία της συνομιλίας φαίνεται ότι βοηθούν στο να διατηρούνται σε καλό επίπεδο οι εγκεφαλικές σας λειτουργίες.


Αν είστε γύρω στα 50, θέλετε να βελτιώσετε τη μνήμη σας και ενδεχομένως να μειώσετε τις πιθανότητες να σας απασχολήσει κάποια στιγμή το Αλτσχάιμερ, μπορείτε να ξεκινήσετε αύριο κιόλας να... παίζετε! O λόγος για τα ειδικά σχεδιασμένα ηλεκτρονικά παιχνίδια που έχουν ως στόχο να εξασκήσουν τις εγκεφαλικές σας λειτουργίες και να ενισχύσουν τη μνήμη σας. Στην αγορά κυκλοφορούν τα παιχνίδια:
, που αποτελεί δημιουργία ισραηλινών ερευνητών, πωλείται ήδη στην αμερικανική αγορά και προσφέρει στους χρήστες διαδραστικά παζλ και άλλες ασκήσεις που βελτιώνουν, όπως υποστηρίζει, τις εγκεφαλικές λειτουργίες σε ποσοστό μεγαλύτερο του 18%.
, More Brain Training και Big Brain Academy, που κυκλοφορούν από τη Nintendo και πρόκειται για τα παιχνίδια που βασίζονται στο έργο του Ριούτα Καουασίμα, ενός καθηγητή Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Τοχόκου της Ιαπωνίας που θεωρείται ειδικός όσον αφορά την πνευματική άσκηση.


Πρόκειται για ένα τρίπτυχο που φαίνεται να επηρεάζει αρκετά τον εγκέφαλο και τη λειτουργία του. Έτσι, οι
Το στρες, άλλωστε, φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά τόσο τον εγκέφαλο όσο και τη μνήμη σας. Oι θετικές σκέψεις και οι ασκήσεις χαλάρωσης μπορούν να βοηθήσουν εκτός όλων των άλλων και στη βελτίωση της μνήμης σας.
Υπάρχουν πολλές έρευνες βάσει των οποίων η σωματική άσκηση φαίνεται να διατηρεί ακμαίες τις πνευματικές ικανότητες.
O ύπνος είναι μια φυσική ανάγκη του οργανισμού που βοηθά κυρίως το μυαλό και στη συνέχεια το σώμα να ξεκουραστεί από την προηγούμενη ημέρα και δίνει την ευκαιρία στον εγκέφαλο να επεξεργαστεί τις εμπειρίες και να τις καταχωρήσει. Έτσι, όταν δεν κοιμάστε καλά, μπορεί να παρουσιάσετε αδυναμία συγκέντρωσης και απώλεια μνήμης.


Τα πράγματα που πρέπει να θυμηθείτε είναι πολλά και πρέπει όλα να χωρέσουν στο μυαλό σας. Υπάρχουν όμως κάποιες τεχνικές που θα σας βοηθήσουν να μάθετε πώς πρέπει να αποθηκεύετε τις πληροφορίες ώστε να τις ανακαλείτε εύκολα όταν τις χρειάζεστε. Αυτές είναι:
, παρατηρήστε και επεξεργαστείτε την πληροφορία που λαμβάνετε. Για να θυμηθείτε κάτι -είτε το ακούτε, το διαβάζετε ή το βλέπετε-, πρέπει να του δώσετε αρκετή προσοχή και να επικεντρωθείτε σε αυτό. Αν τη στιγμή που λαμβάνετε την πληροφορία αφιερώσετε λίγα δευτερόλεπτα για να την επεξεργαστείτε, να την αναλύσετε ή να τη σχολιάσετε, όταν θα θελήσετε να την ανακαλέσετε, θα το κάνετε με μεγαλύτερη ευκολία.
τις αισθήσεις σας. Ανάλογα με αυτό που θέλετε να συγκρατήσετε, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις αισθήσεις (όραση, ακοή, όσφρηση κλπ.). Με όσο περισσότερες αισθήσεις αντιληφθείτε μια πληροφορία, τόσο πιο εύκολα θα τη συγκρατήσετε στη μνήμη σας και τόσο πιο γρήγορα θα τη θυμηθείτε.
τη μνήμη σας. Θα παρατηρήσετε και μόνοι σας ότι απομνημονεύετε καλύτερα κάτι όταν το συνδέετε, το συσχετίζετε ή το ομαδοποιείτε με κάτι που ήδη γνωρίζετε.




Όπως για ολόκληρο τον οργανισμό μας, έτσι και για τον εγκέφαλο, η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία του. Αποκλειστική τροφή για τον εγκέφαλο αποτελεί η γλυκόζη. Η γλυκόζη προέρχεται από τη διάσπαση υδατανθράκων, όπως είναι η ζάχαρη και το άμυλο, που βρίσκονται στο ψωμί και στα παρασκευάσματά του, στα ζυμαρικά, στα φρούτα, στα λαχανικά, στα δημητριακά, στα όσπρια, στο μέλι και στα διάφορα γλυκίσματα. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να παρέχουμε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας στον οργανισμό τις απαραίτητες ποσότητες γλυκόζης για την ομαλή εγκεφαλική λειτουργία. Πέρα όμως από την τροφή του εγκεφάλου, δηλαδή τη γλυκόζη, άλλα συστατικά τα οποία σχετίζονται με την καλή εγκεφαλική λειτουργία είναι:
, με κυριότερες τις Β1, Β2, Β6, Β12. Oι βιταμίνες αυτές συμβάλλουν έμμεσα στην καλή λειτουργία του εγκεφάλου, καθώς βοηθούν στη μετατροπή των διάφορων θρεπτικών συστατικών σε γλυκόζη και βρίσκονται στο γάλα, στο ψωμί και στα προϊόντα αλεύρου, στα δημητριακά και στα προϊόντα σιταριού, στα όσπρια. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στη Β12, η οποία αποτελεί συστατικό των νεύρων μας και χωρίς αυτή δεν μεταβιβάζονται σωστά τα διάφορα εγκεφαλικά ερεθίσματα. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες βιταμίνες Β, βρίσκεται κυρίως σε ζωικές τροφές, όπως το κρέας, το γάλα, το αυγό, τα ψάρια και τα οστρακοειδή.
. Πρόκειται για μια κατηγορία ενώσεων με κυριότερες την τυροσίνη και την τρυπτοφάνη, που αποτελούν πρόδρομες ουσίες για ορμόνες-νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, βασικές για τη ρύθμιση των εγκεφαλικών λειτουργιών. Βρίσκονται σε προϊόντα ζωικής προέλευσης, με κυριότερα το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τη σοκολάτα.
. Μια ιδιαίτερη κατηγορία συστατικών που συμβάλλουν στην καλή εγκεφαλική λειτουργία αποτελούν τα πολυακόρεστα ω-3 λιπαρά οξέα. Τα συγκεκριμένα συστατικά αποτελούν βασικά δομικά συστατικά του εγκεφάλου και είναι απαραίτητα για το σχηματισμό των εγκεφαλικών νευρώνων. Λαμβάνονται μέσω της τροφής και βρίσκονται κυρίως σε φυτικά έλαια (σογιέλαιο, σησαμέλαιο και άλλα σπορέλαια και λιγότερο στο ελαιόλαδο), στα λιπαρά ψάρια (σολομός, σκουμπρί, σαρδέλα), στα ιχθυέλαια, στα θαλασσινά και σε φυλλώδη λαχανικά.