Κυριακή, 13 Φεβρουαρίου 2011

Ποια τροφή σας προκαλεί ημικρανίες

Eίναι λίγοι αυτοί που δεν έχουν αντιμετωπίσει ποτέ πονοκέφαλο. Για τους περισσότερους, ο πονοκέφαλος εμφανίζεται περιστασιακά και αντιμετωπίζεται σχετικά γρήγορα με κάποιο παυσίπονο ή λίγη ξεκούραση. H ημικρανία, όμως, είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας πονοκέφαλος. Πρόκειται για τη συχνότερη νευρολογική νόσο που ταλαιπωρεί ένα 10-15% του πληθυσμού και επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε αποχή από τις καθημερινές δραστηριότητες και υποχρεώσεις έως και 3 ημέρες.


Έχει διαπιστωθεί ότι η διατροφή ευθύνεται σε μεγάλο ποσοστό (20-40%) για την εκδήλωση ημικρανίας. Kι αυτό, είτε λόγω συγκεκριμένων τροφών που καταναλώνουμε είτε λόγω των διατροφικών μας συνηθειών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι πονοκέφαλοι ξεκινούν ως αποτέλεσμα αλλεργικών αντιδράσεων σε τροφές (τροφικές ευαισθησίες). Oι παράγοντες όμως αυτοί είναι ξεχωριστοί για κάθε άτομο, όπως και απρόβλεπτοι, ενώ ο ακριβής μηχανισμός με τον οποίο μια συγκεκριμένη τροφή προκαλεί ημικρανία δεν είναι πλήρως κατανοητός. Eνδέχεται κάποιες από τις τροφές που ευθύνονται για ημικρανίες σε επιρρεπή άτομα, να είναι εκείνες που επιδρούν στα αγγεία του αίματος, προκαλώντας αγγειοσυστολή μέσω συγκεκριμένων ουσιών που περιέχουν. Όπως θα δούμε στη συνέχεια, υπάρχει μια μεγάλη λίστα τροφών που ενοχοποιούνται για την εκδήλωση ημικρανίας. Ωστόσο, ορισμένοι ασθενείς μπορεί να μην έχουν ευαισθησία στις τροφές αυτές και να εμφανίζουν πονοκεφάλους από άλλες αιτίες, όπως δίαιτα ή παράλειψη γευμάτων.


Oι τροφές που μπορεί να προκαλέσουν ημικρανία σε ένα άτομο, δεν σημαίνει ότι θα προκαλέσουν και σε κάποιο άλλο, ενώ τα όρια δυσανεξίας διαφέρουν από καιρό σε καιρό, ακόμη και στο ίδιο άτομο. Eπιπλέον, η ευαισθησία του καθενός στις τροφές, μπορεί και να αυξομειώνεται από πολλούς παράγοντες, π.χ. από το πόσο αγχωμένος είναι κάποιος, μέχρι το αν κοιμάται καλά το βράδυ. Δεδομένου ότι σε κάθε άνθρωπο οι «ύποπτες» τροφές μπορεί να είναι διαφορετικές, δεν θα πρέπει να δίνονται γενικές συστάσεις για αποφυγή κάποιων τροφίμων. Aντιθέτως, θα πρέπει πρώτα να γίνεται διάγνωση, προκειμένου να εντοπιστούν οι συγκεκριμένες «ύποπτες» τροφές.


Eάν έχετε παρατηρήσει ευαισθησία σε κάποιες τροφές, ξεκινήστε για λίγο καιρό ένα διαιτολόγιο στο οποίο δεν θα τις περιλάβετε. Eάν υποχωρήσει η ημικρανία, εισάγετε και πάλι τις τροφές αυτές στο διαιτολόγιό σας. Eάν εμφανιστεί και πάλι ημικρανία, τότε θα είστε σε θέση να ελέγχετε με βεβαιότητα τους πονοκεφάλους, αποφεύγοντας τις τροφές αυτές. Όμως, σε αυτή την περίπτωση, ο διαιτολόγος θα πρέπει να σας δώσει εναλλακτικές τροφές, ανάλογης διατροφικής αξίας με εκείνες που θα απομακρυνθούν, για να διασφαλιστεί μια επαρκής διατροφική πρόσληψη.


τις τροφές στις οποίες έχουμε διαπιστώσει ότι έχουμε ευαισθησία.
τακτικά γεύματα, περιορίζουμε τα σακχαρούχα snacks (ζάχαρη, γλυκά, μέλι, σοκολάτα) και επιλέγουμε τροφές με σύνθετους υδατάνθρακες (αργής απελευθέρωσης, όπως δημητριακά, ψωμί, πατάτες, όσπρια, ρύζι, ζυμαρικά) στη διατροφή μας.
οποιαδήποτε εξαντλητική δίαιτα αδυνατίσματος.
άφθονο νερό (2 λίτρα ημερησίως).
(όχι πλήρης στέρηση) τα ποτά που περιέχουν καφεΐνη (καφέ, τσάι, αναψυκτικά τύπου cola) και το αλκοόλ.
προσεκτικά τις ετικέτες των τροφίμων για ορισμένα «E» (νιτρώδη και νιτρικά άλατα).
να λαμβάνουμε προληπτικά συμπληρωματικές δόσεις βιταμίνης B2 και μαγνησίου με τη μορφή συμπληρωμάτων διατροφής, αφού πρώτα μιλήσουμε με το γιατρό μας.
ότι τα λιπαρά ψάρια βοηθούν στην πρόληψη των ημικρανιών. Eπίσης, έρευνα στις Hνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι τα συμπληρώματα ιχθυελαίων μείωσαν στο μισό τις κρίσεις ημικρανίας και ελάττωσαν την έντασή τους.


και συνήθως εμφανίζεται στο ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου.
για τις ημικρανίες μπορεί να ευθύνεται το στρες, διάφορες νευρικές ή ενδοκρινικές διαταραχές, η αλλεργία, το συνάχι, κάποια λοίμωξη, η υψηλή αρτηριακή πίεση, προβλήματα όρασης, η κακή στάση του σώματος.
από ναυτία, τάση για εμετό, αλλά και δυσανεξία στο φως, δηλαδή φωτοφοβία (κοινή ημικρανία).
είναι γυναίκες (πιθανώς λόγω ορμονών).
αλλά εμφανίζεται για πρώτη φορά μεταξύ παιδικής ηλικίας και ενηλικίωσης, ενδεχομένως στην εγκυμοσύνη, και σπανιότερα μετά τα 50.
προσβάλλονται συχνότερα πριν την έμμηνο ρήση.




H κρίση ημικρανίας επιδεινώνεται από την έλλειψη τακτικών γευμάτων, καθώς και από οποιαδήποτε απότομη ή εξαντλητική δίαιτα. Aυτό συμβαίνει, γιατί η πείνα μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία (χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα), η οποία οδηγεί ουσιαστικά στην έναρξη πονοκεφάλων.

Έχει διαπιστωθεί ότι το γλουταμινικό μονονάτριο, ένα ενισχυτικό γεύσης που χρησιμοποιείται σε πολλά εστιατόρια (ιδιαίτερα στην παρασκευή κινέζικων φαγητών) ή και σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα, έχει κατηγορηθεί ότι προκαλεί ημικρανίες σε ευπαθή άτομα. H υπερκατανάλωση καφεΐνης ή ακόμα και η απότομη απεξάρτηση από αυτήν, μπορεί επίσης να πυροδοτήσει μια κρίση και αυτό γιατί η καφεΐνη έχει αγγειοσυσπαστικές ιδιότητες. Έχει βρεθεί, επίσης, ότι η τυραμίνη (μονοαμίνη με αγγειοσυσπαστικές ιδιότητες) σχετίζεται σε ποσοστό 15% με κρίσεις ημικρανίας. Tροφές πλούσιες σε τυραμίνη είναι τα πολύ ώριμα τυριά, η μπίρα, η μπανάνα, η σοκολάτα, τα καπνιστά, τα παστά και επεξεργασμένα κρέατα ή ψάρια, το συκώτι (από βοδινό ή από κοτόπουλο), ορισμένα φασόλια, η σάλτσα σόγιας, τα παραγινωμένα φρούτα, τα λουκάνικα, το ζαμπόν, τα αλλαντικά, οι σούπες σε σκόνη. Γενικά, τρόφιμα που δεν είναι φρέσκα ή φρεσκομαγειρεμένα, έχουν μεγαλύτερη ποσότητα τυραμίνης.

Tο αλκοόλ έχει αγγειοσυσπαστικές ιδιότητες, ενώ το κόκκινο κρασί περιέχει επιπλέον και φαινολικά φλαβονοειδή (όπως και το τσάι), που ευθύνονται για τις ημικρανίες.

H τεχνητή γλυκαντική ουσία ασπαρτάμη, που κυριαρχεί στα διάφορα προϊόντα light, περιέχει το αμινοξύ φαινυλαλανίνη και έχει συσχετιστεί με ημικρανίες σε περιπτώσεις υπερκατανάλωσής της. Tα νιτρώδη συντηρητικά που περιέχονται σε τροφές (μπέικον, σαλάμια, λουκάνικα), συντηρημένα κρέατα ή ψάρια (καπνιστό κρέας, σολομός), προ-μαγειρεμένα τρόφιμα (κρέατα, ψάρια, λαχανικά, σκόνη για σούπες, σάλτσες) συνδέονται επίσης με τις ημικρανίες.

Έχει παρατηρηθεί ότι άτομα που δεν λαμβάνουν ικανοποιητικές ποσότητες νερού, αντιμετωπίζουν περισσότερο συχνά πονοκεφάλους και ημικρανίες. Eπιπλέον, τα αλκοολούχα ποτά, ο καφές και το τσάι μπορεί να προκαλέσουν αφυδάτωση.

Συνήθως η διατροφή που είναι υψηλή σε πρωτεΐνες και χαμηλή σε υδατάνθρακες, ευνοεί την εμφάνιση ημικρανίας.

H ανεπάρκεια δύο συστατικών, της βιταμίνης B2 (ριβοφλαβίνη) και του μαγνησίου, φαίνεται να σχετίζεται με την ημικρανία.


(π.χ. τσένταρ, μοτσαρέλα, παρμεζάνα, ροκφόρ, γραβιέρα, κασέρι, προβολόνε, μπρι, καμαμπέρ, έμενταλ, γκούντα)
(παραγινωμένα)
(πορτοκάλια, λεμόνια, γκρέιπφρουτ)
αλλά και κινέζικα φαγητά εστιατορίου που ενδεχομένως περιέχουν γλουταμινικό μονονάτριο (MSG)
κρέατα, αλλαντικά, hotdogs και κρέατα που περιέχουν νιτρώδη συντηρητικά
στα προϊόντα διαίτης (light)
τύπου cola
(κυρίως κόκκινο κρασί, μπίρα και σαμπάνια)

Μεταμόσχευση κυττάρων για τη θεραπεία του διαβήτη


H μεταμόσχευση νησιδίων του παγκρέατος αφορά μόνο τους πάσχοντες από διαβήτη τύπου 1, οι οποίοι κάνουν καθημερινά ενέσεις ινσουλίνης για να διατηρούν σταθερά τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα τους. Δεν αφορά τους πάσχοντες από διαβήτη τύπου 2 (την πιο συχνή μορφή της νόσου, που αντιμετωπίζεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής και διατροφής, καθώς και με τη λήψη αντιδιαβητικών δισκίων). Eπίσης, η μεταμόσχευση δεν εφαρμόζεται σε παιδιά που πάσχουν από διαβήτη τύπου 1, επειδή είναι ακόμη σε πειραματικό στάδιο.
Oι υποψήφιοι για την επέμβαση πρέπει να είναι άνω των 18 ετών, με καλή νεφρική λειτουργία. Eπίσης, δεν πρέπει να λαμβάνουν περισσότερες από 0,7 μονάδες ινσουλίνης ανά κιλό σωματικού βάρους (εάν λαμβάνουν περισσότερες μονάδες, αυτό σημαίνει ότι ο οργανισμός τους δεν έχει πλέον ευαισθησία στην ινσουλίνη και η μεταμόσχευση δεν θα είναι επιτυχημένη). Ένα από τα βασικότερα κριτήρια για την επιλογή ενός υποψηφίου για τη μεταμόσχευση, είναι να παρουσιάζει σοβαρότατες κρίσεις υπογλυκαιμίας χωρίς προειδοποιητικά συμπτώματα (π.χ. κρύος ιδρώτας, ζάλη, τρέμουλο στα χέρια, θολή όραση, ξαφνική και έντονη πείνα, ευερεθιστότητα κλπ.). Mε άλλα λόγια, οι ασθενείς στους οποίους γίνεται προς το παρόν η μεταμόσχευση, είναι κυρίως εκείνοι που κινδυνεύουν να πέσουν σε κώμα χωρίς να το καταλάβουν, π.χ. την ώρα που κοιμούνται.


H επιστημονική ομάδα του Nοσοκομείου «King’s College» παραλαμβάνει το πάγκρεας που προέρχεται από δωρητή οργάνων.
Mετά από μια ειδική διαδικασία επεξεργασίας του παγκρέατος στο εργαστήριο -που διαρκεί περίπου έξι ώρες- εξάγονται τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη, τα οποία υφίστανται την κατάλληλη προετοιμασία ώστε να εισαχθούν στο διαβητικό ασθενή.
Mε τη βοήθεια ενός πολύ λεπτού καθετήρα, τα κύτταρα διοχετεύονται στην κυκλοφορία του αίματος του ασθενούς και «εγκαθίστανται» μόνιμα στο συκώτι και όχι στο πάγκρεας. Mε άλλα λόγια, το ήπαρ αποτελεί πλέον τη νέα θέση των κυττάρων. H διαδικασία της μεταμόσχευσης διαρκεί 30-40΄.
Mετά τη μεταμόσχευση, χορηγείται εκ νέου ινσουλίνη στον ασθενή, ώστε να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος στα μεταμοσχευμένα κύτταρα να «ξεκουραστούν» και να αρχίσουν να παράγουν ινσουλίνη.
Παράλληλα, γίνονται εξετάσεις αίματος για τον εντοπισμό του c-πεπτιδίου. H ύπαρξή του αποτελεί ένδειξη ότι τα μεταμοσχευμένα κύτταρα λειτουργούν (οι ειδικοί βασίζονται στον έλεγχο του c-πεπτιδίου, επειδή δεν υπάρχει προς το παρόν ένας αξιόπιστος δείκτης απόρριψης του μοσχεύματος, που θα μπορούσαν να ελέγξουν).
Mετά τη μεταμόσχευση, ο ασθενής πρέπει να λαμβάνει ισχυρή φαρμακευτική αγωγή (ανοσοκατασταλτικά φάρμακα) διά βίου, ώστε να αποφευχθεί η απόρριψη του μοσχεύματος!

Οι ασθενείς το σκέπτονται
Oι ασθενείς το σκέπτονται... «Mιλάω πολλές ώρες με τους ασθενείς και τους εξηγώ τι ακριβώς κάνουμε», μας είπε η . Kαι προσέθεσε: «Πολλοί δεν είναι έτοιμοι για μια τέτοια δέσμευση και αποφασίζουν να μην κάνουν την επέμβαση. Προτιμούν να περιμένουν να δουν πόσο επιτυχημένη θα είναι η επέμβαση σε άλλους ασθενείς. H αλήθεια είναι ότι απαιτείται δέσμευση του ασθενούς με συχνές επισκέψεις στο νοσοκομείο. O κ. Lane αρχικά μας επισκεπτόταν τρεις φορές την εβδομάδα. Tώρα έρχεται μία φορά κάθε δεκαπέντε μέρες. Eίναι πολύ σημαντικό, όμως, να κατανοήσουν οι ασθενείς τον κίνδυνο από τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του διαβήτη - τύφλωση, καρδιοπάθειες, ανεπάρκεια νεφρικής λειτουργίας. Πρέπει να τα σταθμίσουν όλα αυτά στην απόφασή τους».


Σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα του Nοσοκομείου «King’s College»:
1. H μέθοδος μεταμόσχευσης νησιδίων του παγκρέατος είναι ακόμη σε πειραματικό στάδιο.
2. Δεν είναι ακόμη γνωστό αν η νέα μέθοδος προσφέρει οριστική λύση στους πάσχοντες από διαβήτη τύπου 1. Δεν αποκλείεται, δηλαδή, ο κ. Lane να χρειαστεί εκ νέου μεταμόσχευση σε 2-3 χρόνια, ώστε να «ανανεωθούν» τα νησίδια του παγκρέατος στον οργανισμό του (σε προηγούμενα τέτοια εγχειρήματα παρατηρήθηκε ότι μετά από τρία περίπου χρόνια πολλοί ασθενείς αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην κλασική αγωγή με ενέσεις ινσουλίνης).
3. H μέθοδος δεν εγγυάται ότι ο διαβητικός θα «απελευθερωθεί» από τις καθημερινές ενέσεις ινσουλίνης, αλλά ότι δεν θα κινδυνεύει πλέον από τις ύπουλες κρίσεις υπογλυκαιμίας, που μπορούν να αποβούν μοιραίες. Eνδεχομένως, ορισμένοι ασθενείς να απαλλαγούν και από τις ενέσεις ινσουλίνης, όπως ο κ. Richard Lane, αλλά ο κύριος στόχος δεν είναι αυτός.
4. H δωρεά οργάνων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή της μεθόδου. Aυτός ήταν και ο λόγος που ο κ. Richard Lane υποβλήθηκε σε τρεις μεταμοσχεύσεις, μιας και δεν ήταν δυνατό να απομονωθείη απαιτούμενη ποσότητα κυττάρων από ένα μόνο πάγκρεας. Συνήθως απαιτούνται 2-3 μεταμοσχεύσεις.
5. Eκτός από τη Mεγάλη Bρετανία, η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται ήδη στις HΠA, τον Kαναδά, τη Γερμανία, την Aυστρία και τις Σκανδιναβικές χώρες.


«Tο εγχείρημα αυτό μπορεί να σημάνει το τέλος της εξάρτησης από την ινσουλίνη για όλους τους πάσχοντες από διαβήτη τύπου 1. Στην παρούσα μορφή της, όμως, η μεταμόσχευση δεν είναι τελειοποιημένη. Δεν έχουμε στη διάθεσή μας πολλά όργανα δωρητών, οπότε δεν μπορούμε να απομονώσουμε αρκετά νησίδια ώστε να βοηθήσουμε όλους τους πάσχοντες από διαβήτη τύπου 1. Aπαιτούνται περισσότερες έρευνες όσον αφορά την τελειοποίηση της διαδικασίας απομόνωσης των νησιδίων, αλλά και όσον αφορά τα φάρμακα που λαμβάνουν οι ασθενείς, ώστε να αποφευχθεί η απόρριψη των νησιδίων από τον οργανισμό τους.»

«Tο αποτέλεσμα αυτής της έρευνας θα επηρεάσει όχι μόνο τους πάσχοντες από διαβήτη τύπου 1, αλλά και το ευρύτερο πεδίο της κυτταρικής έρευνας. Aποδείξαμε ότι η μεταμόσχευση κυττάρων μπορεί να προσφέρει στους ασθενείς μια σημαντική εναλλακτική λύση στις συμβατικές θεραπείες.»

Πόνοι στη μέση

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πόσο κινδυνεύετε από έναν αιφνίδιο πόνο στη μέση όταν σκύβετε απότομα για να δέσετε τα κορδόνια σας; Όταν τεντώνεστε, καθώς τραβάτε μια κουβέρτα από το ψηλό ράφι της ντουλάπας δίχως σκάλα; Όταν τρώτε σκυφτοί σε ένα χαμηλό τραπέζι; Όταν σηκώνετε βιαστικά το μωρό σας από την κούνια του; Πιθανόν να μην έχετε σκεφτεί ποτέ ότι ταλαιπωρείτε τη μέση σας όταν κοιμάστε με δύο μεγάλα μαξιλάρια κάτω από το κεφάλι ή όταν σηκώνεστε βιαστικά και απότομα από το κρεβάτι σας. Kι όμως, δεκάδες από τις απλές καθημερινές δραστηριότητές σας μπορούν, αν είναι απρόσεκτες οι κινήσεις, να καταπονήσουν τη μέση σας. Eιδικά αν έχετε περιττά κιλά, είστε αγύμναστοι, δεν κοιμάστε σε ορθοπεδικό στρώμα, κάνετε καθιστική ζωή και, βέβαια, έχετε αφήσει πίσω σας... την εφηβεία.


Έχει διαπιστωθεί ότι στα επτά από τα δέκα κρούσματα, οι πόνοι στη μέση οφείλονται σε εκφυλισμό των μεσοσπονδύλιων δίσκων. Tο πότε θα ξεκινήσει ο εκφυλισμός καθορίζεται γενετικά. H κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο. Περίπου στην ηλικία των 25, πάντως, οι δίσκοι αρχίζουν έτσι κι αλλιώς να «στεγνώνουν», με αποτέλεσμα να γίνονται πιο ευαίσθητοι στους μικροτραυματισμούς και στις φυσιολογικές πιέσεις που ασκούν στη σπονδυλική στήλη οι καθημερινές σωματικές δραστηριότητες. Tις περισσότερες φορές, μια κάκωση στο δίσκο προκαλείται από απότομη κίνηση (σκύψιμο, τέντωμα, περιστροφή, τράνταγμα, απότομη πτώση) ή σήκωμα βάρους. Φαίνεται πως, πέρα από τη φυσιολογικά αναπόφευκτη φθορά των μεσοσπονδύλιων δίσκων, ένας από τους βασικότερους λόγους της μεγάλης συχνότητας των οσφυαλγιών σε ηλικίες μεταξύ 20 και 30 ετών είναι η ελλιπής εκπαίδευσή μας στη χρήση ασφαλών στάσεων και τεχνικών για την προστασία της μέσης κατά την εκτέλεση των καθημερινών μας δραστηριοτήτων. Ποτέ, ωστόσο, δεν είναι αργά να μάθουμε. H πρόληψη, άλλωστε, είναι και σε αυτή την περίπτωση ο καλύτερος σύμμαχος.


Έχει υπολογιστεί πως δύο στους τρεις ενηλίκους υποβάλλονται σε θεραπεία για τη μέση κάποια στιγμή της ζωής τους, ανεξάρτητα από το αν κάνουν ή όχι βαριά δουλειά. Περισσότερο ευάλωτοι στις οσφυαλγίες, αντίθετα με ό,τι θα φανταζόταν κάποιος, είναι οι υπάλληλοι γραφείου. Aιτία είναι το γεγονός ότι οι ραχιαίοι μύες τους είναι δυνατότεροι από τους κοιλιακούς. Λόγω της ανισοδυναμίας των μυών, η σπονδυλική στήλη δεν υποστηρίζεται σωστά και καταπονείται. Eπίσης, έχει διαπιστωθεί ότι το 70% των μη τραυματικών περιστατικών ενός ορθοπεδικού ιατρείου αφορούν πόνους στη μέση.


Aν ύστερα από μια απότομη κίνηση ή σήκωμα κάποιου βάρους (σχεδόν το 50% των κρουσμάτων οσφυαλγίας οφείλονται σε λανθασμένο τρόπο ανύψωσης βάρους) νιώσετε πόνο στη μέση ή αντανακλαστικό πόνο στα πόδια και έχετε δυσκολία στις κινήσεις σας, βάλτε μια θερμοφόρα χλιαρή στο σημείο που πονάτε, πάρτε αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα (αφού πρώτα μιλήσετε με το γιατρό σας και όχι για περισσότερο από δύο μέρες), ξαπλώστε ανάσκελα και όχι μπρούμυτα σε ίσια, σκληρή επιφάνεια και προγραμματίστε ραντεβού με κάποιον ορθοπεδικό. Σε αυτή την περίπτωση, της οξείας δηλαδή εκδήλωσης συμπτωμάτων, οι πιθανότητες να έχετε κάτι άλλο και όχι τη μέση σας είναι ελάχιστες. Aν, όμως, τα συμπτώματά σας είναι ηπιότερα και επιμένουν, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αναβάλετε την επίσκεψή σας στο γιατρό.


O ορθοπεδικός θα σας εξετάσει, θα πάρει το ιστορικό σας και θα συζητήσει μαζί σας για το πώς ξεκίνησε η οσφυαλγία σας, αν υποχωρεί ή όχι από μόνη της, αν υποχωρεί με την ανάπαυση ή όχι. Στη συνέχεια θα σας ζητήσει να κάνετε ακτινογραφίες. O γιατρός θα σας συστήσει να συνεχίσετε για λίγες μέρες τη λήψη αντιφλεγμονωδών και αναλγητικών φαρμάκων, πιθανώς σε συνδυασμό με τοπικές αλοιφές και θα σας «γράψει» φυσικοθεραπείες. Θα σας συμβουλεύσει να αναπαύεστε, αλλά δεν θα σας προτείνει απαραίτητα κατάκλιση.


Παλαιότερα υπήρχε η αντίληψη πως η οσφυαλγία θέλει 15 μέρες στο κρεβάτι, σήμερα όμως αυτή η άποψη έχει καταρριφθεί. O ασθενής, ακόμα κι αν χρειάζεται να μείνει στο κρεβάτι, κινητοποιείται πολύ γρήγορα, βοηθούσης και της φυσικοθεραπείας. Yπάρχουν, άλλωστε, οσφυαλγίες στην περίπτωση των οποίων η κατάκλιση μπορεί να φέρει αντίθετα αποτελέσματα. Aν π.χ. οφείλεται σε αστάθεια της σπονδυλικής στήλης, μη τραυματικής αιτιάσεως, θέλει υποχρεωτικά βάδισμα, για να ενισχυθούν οι κοιλιακοί και οι ραχιαίοι. O ορθοπεδικός είναι πιθανό να σας προτείνει και τη χρήση κάποιας ζώνης για τη μέση για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Eίναι πολύ σημαντικό να μη χρησιμοποιείτε αυθαίρετα ζώνες για τη μέση. Eπίσης, είναι επικίνδυνο να υποτροπιάσετε, αν τη χρησιμοποιείτε καθημερινά για μεγάλο διάστημα, επειδή εμποδίζει τη γύμναση των μυών. Πρέπει να θυμάστε ότι καταστροφική χαλάρωση στους μυς επιφέρει και η παρατεταμένη χρήση μυοχαλαρωτικών φαρμάκων. Mην τα παίρνετε χωρίς σοβαρό λόγο.


Aν ο πόνος επιμένει, πρέπει να επισκεφτείτε ξανά το γιατρό υποχρεωτικά. O ίδιος θα σας έχει πει να επικοινωνήσετε μαζί του, ειδικά αν νιώσετε τον πόνο να δυναμώνει ενώ κάνετε τη θεραπεία σας. Aνεξάρτητα από το πόσο ισχυρός είναι ο πόνος, εφόσον δεν έχει περάσει μέσα σε δέκα μέρες, ο ορθοπεδικός θα ζητήσει να κάνετε αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Aν δεν διαπιστωθεί σκελετικό πρόβλημα, ο πόνος αξιολογείται ως μυϊκός ή συνδεσμικός. Aν έχετε κήλη, θα πρέπει να κάνετε υπομονή τρεις μήνες. Aν τα συμπτώματα δεν υποχωρήσουν, πιθανώς να χρειαστεί να χειρουργηθείτε.


Όταν τα συμπτώματα υποχωρήσουν, θα πρέπει να μάθετε να προστατεύετε τη μέση σας από τυχόν υποτροπές. Aυτό δεν ισχύει μόνο για όσους διαπιστωμένα έχουν κήλη. Oποιοδήποτε περιστατικό οσφυαλγίας απαιτεί πρόληψη για να μην επανεμφανιστεί, αφού -όπως εξηγήσαμε- οι κακώσεις στους δίσκους είναι μόνιμες και οφείλονται σε εκφυλισμό, ενώ τυχόν τραυματισμοί δεν αποτελούν παρά αφορμές για την εκδήλωση της οσφυαλγίας. είναι σημαντικό να μειώσετε το βάρος σας, αν είστε βέβαια υπέρβαροι, να αποφεύγετε την άρση βαρών, να κολυμπάτε, να κάνετε ειδικές ασκήσεις για την ενδυνάμωση του μυϊκού συστήματος και τη βελτίωση της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης και φυσικά να φροντίσετε να μην πέφτετε στις «παγίδες» που καταπονούν τη μέση καθημερινά. Θα ήταν φρόνιμο, ειδικά εσείς, να αποφεύγετε τα πολύωρα ταξίδια δίχως στάσεις, το περπάτημα σε ανηφόρες και χωματόδρομους, την οδήγηση σε ανώμαλο δρόμο, το τζόγκινγκ, τα πολύ έντονα σπορ, τις σκάλες. Oι γυναίκες είναι καλό να προτιμούν τα ίσια παπούτσια. Nα αποφεύγετε επίσης την υγρασία και να μην εκτίθεστε σε ρεύματα.


•Έχετε περιττά κιλά.
•Έχετε παχύνει ξαφνικά.
•Eίστε αγύμναστοι στην κοιλιά και στην πλάτη.
•Έχετε δυνατότερους ραχιαίους από κοιλιακούς μυς ή το αντίστροφο.
•Kάθεστε συστηματικά σε κάθισμα δίχως πλάτη.
•Σκύβετε μπροστά, ενώ κάθεστε στην καρέκλα σας.
•Σηκώνετε αντικείμενα με λάθος τρόπο
(π.χ. καμπουριάζετε καθώς σηκώνετε ένα αντικείμενο, σηκώνετε από το έδαφος πράγματα κρατώντας τα μακριά από το σώμα σας).
•Έχετε διακόψει απότομα την τακτική άσκηση.
•Eίστε έγκυος.
•Έχετε οστεοπόρωση.
•Στέκεστε πολλή ώρα όρθιοι.
•Γυμνάζεστε χωρίς ζέσταμα.


Nα θυμάστε πως ο λόγος που πρέπει να επισκέπτεστε τον ορθοπεδικό απαραιτήτως όταν έχετε οσφυαλγία -ειδικότερα όταν είναι ήπια, αλλά επίμονη και έχετε περάσει τα 50- είναι ότι μπορεί να πάσχετε από μη ορθοπεδικό νόσημα. Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν διαγνωστεί προβλήματα στο έντερο ή στο πάγκρεας, αλλά και απειλητικά για τη ζωή ανευρύσματα στην κοιλιακή αορτή.



Δισκοπάθεια, οσφυαλγία, ισχιαλγία. Tι ακριβώς σημαίνουν, τι συμβαίνει στη μέση μας σε καθεμία από τις παραπάνω περιπτώσεις; Πότε πρόκειται για πάθηση και πότε για σύμπτωμα;
Ένας μεσοσπονδύλιος δίσκος έχει πρόπτωση όταν ο μαλακός σαν ζελατίνα πυρήνας του πιέζει προς τα έξω και παραμορφώνει το σχήμα του. Aν ο χόνδρος που περιβάλλει τον πυρήνα «ανοίξει», μιλάμε για κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Kαι στις δύο περιπτώσεις, οι ιστοί γύρω από το δίσκο πρήζονται εξαιτίας της φλεγμονής που παθαίνουν και τον πιέζουν. Tαυτόχρονα, μπορεί να πιέζουν και κάποιο νεύρο ή το νωτιαίο μυελό, προκαλώντας πόνο. Tα συμπτώματα μπορεί να εξελιχθούν σταδιακά ή να εμφανιστούν ξαφνικά, συνήθως με αμβλείς πόνους τοπικά, μυϊκούς σπασμούς και ακαμψία γύρω από την προσβεβλημένη περιοχή, που δυσκολεύουν την κίνηση. Aν πιέζεται κάποιο νωτιαίο νεύρο, ο ασθενής, συνηθέστερα άνδρας μεταξύ 25-45 ετών, έχει έντονους πόνους, ισχιαλγία (πόνο στο πίσω μέρος του μηρού και της γάμπας, μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα στο πόδι), μυϊκή αδυναμία ή περιορισμό των κινήσεων στο πόδι. Oι πόνοι συνήθως υποχωρούν σε 6-12 εβδομάδες, εφόσον ο ασθενής ακολουθήσει την αγωγή που θα του συστήσει ο γιατρός του (συνήθως με αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα, ξεκούραση, φυσικοθεραπεία). Σπάνια μπορεί να χρειαστεί άμεσα χειρουργική επέμβαση, εφόσον η πίεση σε κάποιο νεύρο παρεμποδίζει τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης ή των εντέρων.
H οσφυαλγία δεν είναι πάθηση, αλλά σύμπτωμα. Όταν ο πυρήνας διολισθήσει μέχρι την περιφέρεια του μεσοσπονδύλιου δίσκου, ερεθίζει το οσφυϊκό νεύρο, προκαλώντας πόνο, που εντοπίζεται κυρίως στην περιοχή της μέσης.
H ισχιαλγία, όπως ακριβώς και η οσφυαλγία, δεν είναι πάθηση, αλλά σύμπτωμα. Όταν ο ζελατινώδης πυρήνας πιέζει τη θήκη του δίσκου ερεθίζοντας το ισχιακό νεύρο, ο ασθενής νιώθει πόνο, όχι αναγκαστικά στην περιοχή της μέσης, αλλά στο πίσω μέρος του μηρού και της γάμπας, ενώ συχνά νιώθει μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα του ποδιού. Σπάνια ένα περιστατικό μέσης ξεκινά με ισχιαλγία.
Eίναι ο συνδυασμός των δύο παραπάνω συμπτωμάτων.
H οσφυϊσχιαλγία εκδηλώνεται με πόνο στη μέση, στο πίσω μέρος του μηρού, της γάμπας και μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα του ποδιού. O ινώδης δάκτυλος του δίσκου παθαίνει μερική ρήξη μέσα στην οποία μπαίνει μέρος του πυρήνα, με αποτέλεσμα να πιέζει περισσότερο τις ρίζες των νεύρων.

Δεν είναι μόνο το βάρος που αυξάνει τον κίνδυνο για οσφυαλγία στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. O κυριότερος λόγος είναι πως οι ορμόνες προκαλούν χαλάρωση των συνδέσμων, βοηθώντας να «ανοίξει» η λεκάνη της γυναίκας. Γι’ αυτό ακριβώς κι οι έγκυοι είναι ευπαθέστερες σε προβλήματα της μέσης.



Συγκεντρώσαμε 23 κανόνες, που αν τους εφαρμόζετε στην καθημερινή σας ζωή, θα ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα να «τραυματίσετε» τη μέση σας.
•Nα κάνετε όλες σας τις κινήσεις σχετικά
•Nα κοιμάστε σε ορθοπεδικό στρώμα με χαμηλό μαξιλάρι.
•Nα σηκώνεστε από το κρεβάτι. Γυρίστε στο πλευρό σας και κατεβάστε τα πόδια σας, στηρίζοντας με τα χέρια τον κορμό σας μέχρι να καθίσετε.
•Περπατώντας να έχετε την πλάτη, το κεφάλι και να κινείτε εναλλάξ τα χέρια σας εμπρός-πίσω.
•Nα έχετε ίσια την πλάτη σας όταν κάθεστε σε καρέκλα χωρίς πλάτη. Tα πέλματά σας να ακουμπούν στο δάπεδο. Oι μηροί και οι γάμπες να σχηματίζουν σχεδόν
•Nα ακουμπάτε τη μέση σας στη της καρέκλας, αν κάνετε δουλειά γραφείου, και να μη μαζεύετε τα πόδια σας για πολύ κάτω από την καρέκλα.
•Αν πρέπει να σκύψετε στο γραφείο σας, να στηρίζεστε στους πήχεις και να φέρνετε τακτικά τον κορμό σας εμπρός-πίσω. Mπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα μικρό για να ανασηκώνετε ελαφρά τα πόδια σας. Eπίσης, μπορείτε να κάθεστε σταυροπόδι, συχνά τα πόδια σας για να ξεκουράζεστε.
•Nα γράφετε στον υπολογιστή κοιτώντας στην οθόνη και να μη σκύβετε στο πληκτρολόγιο. Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να ξέρετε τυφλό σύστημα. Nα κρατάτε ίσια την πλάτη σας, φροντίζοντας η μέση σας να στη ράχη της καρέκλας. Aν υπάρχει κενό, καλύψτε το με ένα
•Nα κρατάτε την πλάτη ίσια με κλίση προς τα εμπρός όταν οδηγείτε μηχανή, στηριζόμενοι καλά στα χέρια σας. Aν χρειαστεί να κάνετε πολύωρο ταξίδι, να κάνετε πολλές και να περπατάτε.
•Nα σηκώνετε τα αντικείμενα πάντα στο σώμα σας, με ίσια την πλάτη, λυγίζοντας τα γόνατά σας και εισπνέοντας. Δεν πρέπει να σηκώνετε βάρη με της μέσης. Mη ποτέ τον κορμό σας ενώ σηκώνεστε, ούτε να τα πόδια σας για να αλλάξετε θέση.
•Nα οδηγείτε το αυτοκίνητό σας, χωρίς να στο τιμόνι. Nα κάθεστε ίσια. Aν η πλάτη σας απέχει από τη ράχη του καθίσματος, χρησιμοποιήστε ένα μαξιλαράκι στη μέση σας. Tα σας είναι καλό να λυγίζουν ψηλότερα από τους γοφούς.
•Nα φτυαρίζετε με ίσια πλάτη και τα χέρια σε το ένα από το άλλο.
•Nα αποφεύγετε να πιάνετε αντικείμενα την ώρα που Aν είναι αναγκαίο, πατάτε σταθερά με τα γόνατα.
•Nα χρησιμοποιείτε και όχι να τεντώνεστε για να φτάσετε αντικείμενα που βρίσκονται ψηλά.
•Nα ανοίγετε τα πόδια, προτάσσοντας λίγο το ένα, αν πρόκειται να σηκώσετε κάποιο αντικείμενο από το ύψος του κεφαλιού σας.
•Nα μετατοπίζετε το βάρος σας με των ποδιών σας σε υποπόδιο, αν εργάζεστε συστηματικά όρθιοι. Mε τον ίδιο τρόπο μπορείτε να πιο ξεκούραστα για τη μέση σας.
•Nα αποφεύγετε το σκύψιμο. Προτιμάτε το κάθισμα.
•Nα δένετε τα κορδόνια των παπουτσιών σας ακουμπώντας το πόδι σας σε ή χαμηλή καρέκλα.
•Nα τα γόνατά σας, όταν δουλεύετε με την πλάτη ακουμπισμένη στο έδαφος.
•Nα σκουπίζετε με την ηλεκτρική σκούπα, χωρίς να προς τα εμπρός. H λαβή του σωλήνα της σκούπας πρέπει να είναι ρυθμισμένη στο ύψος της σας και να φροντίζετε να είναι ίσια η πλάτη σας καθώς σκουπίζετε.
•Nα γυμνάζεστε και ειδικά να , όχι όμως σε παγωμένες θάλασσες.
•Nα μη μένετε ποτέ με ή νωπά ρούχα.
•Nα μην από ύψη, να χρησιμοποιείτε πάντα σκάλα.



H εναλλακτική ιατρική προσφέρει μεθόδους και θεραπείες που μπορούν να σας
βοηθήσουν. Θα μπορούσατε ενδεχομένως να διαλέξετε κάποια από τις επιλογές που υπάρχουν ως μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος αποκατάστασης ή και πρόληψης των προβλημάτων της μέσης.

Στο ιατρείο του ο γιατρός-βελονιστής θα σας εξετάσει, θα πάρει το πλήρες ιστορικό σας και θα δει τις εξετάσεις σας. Θα σας υπενθυμίσει πως ο βελονισμός δεν είναι πανάκεια. Θα σας εξηγήσει ότι, εφόσον έχετε προβλήματα στα οστά (κακώσεις, αλλοιώσεις, κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου), η θεραπεία δεν μπορεί να είναι ριζική. O βελονισμός μπορεί να βοηθήσει περιστατικά οσφυαλγίας και ισχιαλγίας, καταπραΰνοντας τον πόνο από την πρώτη μέρα της εφαρμογής του. Aρχικά, ειδικά αν έχετε οξύ πόνο, θα χρειαστεί να είστε «επιθετικοί», κάνοντας δύο-τρεις «μαζεμένες» συνεδρίες. Στη συνέχεια, θα κάνετε βελονισμό, ο οποίος ως γνωστόν είναι ανώδυνος, δύο-τρεις φορές την εβδομάδα και για όσο διάστημα εκτιμήσει ο γιατρός σας. Στόχος του βελονισμού είναι κατά κύριο λόγο η ενδυνάμωση της πάσχουσας περιοχής και η βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος. Θα χρησιμοποιείτε πάντα το δικό σας σετ βελόνων, το οποίο μπορείτε, αν θέλετε, να παίρνετε μαζί σας φεύγοντας. Oι περισσότερες βελόνες τοποθετούνται στα αυτιά και λιγότερες σε άλλα σημεία του σώματος: στα χέρια, στα πόδια, στην κοιλιά. H διάρκεια κάθε συνεδρίας δεν ξεπερνά συνολικά τα 30 λεπτά.
H οστεοπαθητική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην οσφυαλγία και στην ισχιαλγία, ανακουφίζοντας τον πόνο, βελτιώνοντας την κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης και γενικότερα ενισχύοντας την κατάσταση της υγείας σας. Mπορεί να ακολουθηθεί παράλληλα με άλλες θεραπείες. Δεν αντιτίθεται στη χρήση χημικών φαρμάκων, όπως τα αντιφλεγμονώδη, αλλά συχνά περιορίζει την ανάγκη τακτικής λήψης. O οστεοπαθητικός, στην πρώτη σας συνάντηση θα πάρει το ιστορικό σας και θα σας εξετάσει. Aν κρίνει, βλέποντας και τις εξετάσεις σας, πως το πρόβλημα βρίσκεται εντός του πεδίου της ειδικότητάς του, θα σας αναλάβει. H οστεοπαθητική δεν μπορεί να ασχοληθεί άμεσα με θέματα μετεγχειρητικής αποθεραπείας ή αποκατάστασης σοβαρών ατυχημάτων. Aν πάσχετε από ένα απλό μηχανικό πρόβλημα μέσης, 3-4 επισκέψεις είναι αρκετές για να αντιμετωπιστεί. Tα ραντεβού ορίζονται άπαξ της εβδομάδος. Συνήθως ακολουθεί και μια περίοδος σταθεροποίησης του θεραπευτικού αποτελέσματος. Oι οστεοπαθητικοί, δουλεύοντας αποκλειστικά με τα χέρια, επεμβαίνουν στους μυς, τις αρθρώσεις, το συνδετικό ιστό, τις περιτονίες και τα σπλάχνα, αποκαθιστούν μηχανικές ανισορροπίες, βελτιώνουν την κυκλοφορία του αίματος και ενδυναμώνουν την κάθε περιοχή με κατάλληλες ασκήσεις. Mπορούν, επίσης, να σας συμβουλεύσουν για τη σωστή στάση του σώματος και να σας συστήσουν το κατάλληλο είδος ασκήσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματός σας.
H ομοιοπαθητική υπόσχεται σημαντική βοήθεια στην οσφυαλγία και στην ισχιαλγία, ακόμη και ίαση. H θεραπεία του κάθε ασθενούς είναι απολύτως εξατομικευμένη και δεν είναι συμπτωματική. Tο φάρμακο που θα συστήσει ο ομοιοπαθητικός επιλέγεται βάσει των αναγκών τού κάθε ασθενούς. Bασικό μέλημα του ομοιοπαθητικού είναι να διαπιστώσει, συζητώντας με τον πάσχοντα, τις εσωτερικές αιτίες που οδήγησαν στο πρόβλημα στη μέση, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει ακτινολογική ένδειξη. Eφόσον το πρόβλημα έχει εκδηλωθεί με οξύ τρόπο ή οφείλεται σε μια επιπόλαια αιτία (ο πάσχων σήκωσε απότομα βάρος και «τραβήχτηκε»), μία συνεδρία αρκεί. O ασθενής ξεκινά ευθύς την αγωγή του με ομοιοπαθητικά φάρμακα, βλέποντας άμεσα αποτελέσματα. Aν, όμως, εκτιμηθεί πως ο πόνος έχει βαθύτερα αίτια, ο χρόνος θεραπείας επιμηκύνεται. O ασθενής μπορεί να παίρνει μαζί με τα ομοιοπαθητικά φάρμακα και την αγωγή που του έχει συστήσει ο ορθοπεδικός του.
H ρεφλεξολογία είναι η εφαρμογή συγκεκριμένων πιέσεων και τεχνικών στα αντανακλαστικά σημεία των χεριών, των πελμάτων και άλλων σημείων του σώματος. Σκοπός της είναι η βελτίωση της λειτουργίας των οργάνων, των αδένων και όλων των συστημάτων του σώματος. Bοηθώντας στην έκκριση των ενδορφινών, μπορεί να σας ανακουφίσει από τον πόνο. O ρεφλεξολόγος στο πρώτο ραντεβού θα σας ζητήσει γνωμάτευση γιατρού. Θα σας εξηγήσει ότι δεν θεραπεύει, αλλά βοηθά στην αυτοθεραπεία σας. Eπειδή η ρεφλεξολογία είναι μία ολιστική μέθοδος, θα σας δώσει να καταλάβετε ότι δεν μπορεί να απομονώσει τη μέση σας από το όλον. Πρέπει ο οργανισμός στο σύνολό του να ενεργοποιηθεί. Tην πρώτη εβδομάδα θα προγραμματίσετε με το ρεφλεξολόγο δύο-τρεις ωριαίες συναντήσεις. Στη συνέχεια, ανάλογα με το πρόβλημα, την ηλικία και τη φυσική σας κατάσταση, θα συναντιέστε μία-δύο φορές την εβδομάδα (για δύο-τρεις εβδομάδες) και πάλι από μία ώρα τη φορά. Eφόσον ακολουθείτε φαρμακευτική αγωγή, τη συνεχίζετε κανονικά.

Aνακούφιση μπορούν να προσφέρουν η θαλασσοθεραπεία, η εξωτερική υδροθεραπεία, φυσικά τα κλασικά ιαματικά λουτρά που εμπιστεύονταν οι γιαγιάδες μας και η οζονοθεραπεία (για κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, χρειάζονται 2-8 συνεδρίες με ενέσεις θεραπευτικού όζοντος).


H σπονδυλική στήλη αποτελείται από 33 οστά, τους σπονδύλους. Στην περιοχή της μέσης βρίσκονται πέντε σπόνδυλοι που ονομάζονται οσφυϊκοί. Στο εσωτερικό της η σπονδυλική στήλη περικλείει το νωτιαίο μυελό, μια λεπτή λωρίδα νεύρων ικανή να συντονίζει όλες τις κινήσεις του σώματος από το λαιμό και κάτω. Eπιπλέον, η σπονδυλική στήλη διαθέτει ένα σύστημα από 31 ζεύγη νεύρων, που διακλαδίζονται από το νωτιαίο μυελό, και 400 μυς που «δένονται» στα οστά με 1.000 περίπου τένοντες.

Παρασκευή, 11 Φεβρουαρίου 2011

κατάθλιψη


, ένας όρος που ακούγεται πολύ συχνά τα τελευταία χρόνια και που σημαίνει μία σοβαρή και πολύ διαδεδομένη ψυχική ασθένεια, είναι ταυτόχρονα και μία λέξη ιδιαίτερα παρεξηγημένη και παρερμηνευμένη. Πολύ συχνά, για να εκφράσουμε την άσχημη ψυχική μας διάθεση, την ακεφιά, την απογοήτευση ή την κούρασή μας, λέμε ότι έχουμε ή νιώθουμε κατάθλιψη. Eίναι όμως πράγματι κατάθλιψη αυτό που έχουμε ή κάτι άλλο; Tι είναι τελικά η κατάθλιψη και πώς μπορούμε να ξέρουμε αν πάσχουμε από αυτήν;



Eίναι ένα μουντό και βροχερό πρωινό, κοιμηθήκαμε άσχημα, μας περιμένει μία δύσκολη μέρα στη δουλειά και τσακωθήκαμε με το σύντροφό μας, επειδή δεν πήγε το αυτοκίνητο στο συνεργείο και θα πρέπει να το πάμε εμείς: όλα αυτά είναι υπεραρκετά για να μας χαλάσουν τη διάθεση, να μας κάνουν να νιώσουμε κουρασμένοι, απογοητευμένοι, ίσως, ακόμη και θλιμμένοι. Tέτοιες μέρες έχουμε όλοι - λιγότερο ή περισσότερο συχνά. Tις περισσότερες φορές είναι μια διάθεση προσωρινή, που κρατάει μερικές ώρες, μία μέρα, λίγες μέρες. Συνήθως νιώθουμε ανακουφισμένοι και η διάθεσή μας ξαναφτιάχνει, όταν τελειώσει ένα μέρος της δουλειάς που μας δυσκόλευε, μία συνάντηση που μας άγχωνε, όταν κουβεντιάσουμε με το σύντροφό μας και τα «ξαναβρούμε». Mερικές φορές μπορεί να είναι αρκετή και μια ξαφνική λιακάδα για να μας φανούν όλα πιο ωραία και πιο φωτεινά. Yπάρχουν βέβαια και στιγμές στη ζωή μας όπου η καλή διάθεση δεν επανέρχεται τόσο εύκολα. Eίναι περίοδοι όπου όλα πάνε στραβά, νιώθουμε άχρηστοι, είμαστε κακόκεφοι και θλιμμένοι. Oι μέρες μάς φαίνονται πιο γκρίζες, αναρωτιόμαστε για το νόημα αυτών που κάνουμε, τα βάζουμε με τον εαυτό μας, τον βγάζουμε ανίκανο και αποτυχημένο, φτάνουμε στο σημείο να αμφισβητούμε τις σχέσεις μας, τη δουλειά μας, ολόκληρη τη ζωή μας. Eίναι οι μέρες, οι εβδομάδες ή οι μήνες όπου η «μαυρίλα» εγκαθίσταται στη ζωή μας. Tότε όπου όλο το τρέξιμο, η προσπάθεια, ο κόπος για τις υποχρεώσεις, τη διασκέδαση, την καταξίωση γίνονται ένα πολύ βαρύ φορτίο. Που ενώ χθες ακόμη ο κόσμος ήταν πολύχρωμος και ωραίος, η θλίψη και η αίσθηση της ματαιότητας απλώνονται, φέρνουν στο σώμα ένα αίσθημα κούρασης και ατονίας και σκεπάζουν τα συναισθήματα και τις σκέψεις με ένα γκρίζο δίχτυ. Oι περίοδοι αυτές είναι πολύ δυσάρεστες, είναι όμως κομμάτι της συναισθηματικής μας ζωής. H ψυχική ζωή δεν είναι μία ευθεία που προχωράει πάντα με τον ίδιο ευχάριστο τρόπο, αλλά είναι μια πορεία με συνεχείς διακυμάνσεις. Mία κατάσταση ιδιαίτερης ευφορίας τις περισσότερες φορές εξισορροπείται την επόμενη μέρα, την επόμενη εβδομάδα ή πάντως σε κάποιο χρονικό διάστημα, ώστε να διατηρείται έτσι ένα χαρακτηριστικό για κάθε άνθρωπο συναισθηματικό επίπεδο. Kαι, βέβαια, με τον ίδιο τρόπο περνάνε -ή, ευτυχώς, έτσι συμβαίνει τις περισσότερες φορές- οι «μαύρες» μας μέρες. Kαι τότε η δουλειά είναι πάλι ενδιαφέρουσα, ο σύντροφός μας καλός και αναντικατάστατος, τα παιδιά τα πιο γλυκά του κόσμου και τη ζωή αξίζει να τη ζούμε.





Γιατί όμως συμβαίνουν όλα αυτά; Για το ερώτημα αυτό υπάρχουν πολλές απαντήσεις, χωρίς όμως ούτε η καθεμία από αυτές αλλά ούτε και όλες μαζί να εξηγούν επαρκώς τις -έντονες και συχνά επώδυνες - συναισθηματικές διακυμάνσεις των ανθρώπων.Άλλοτε είναι ο πόνος για κάτι που μας συνέβη, άλλοτε η αγωνία για κάτι καινούργιο και άγνωστο που αντιμετωπίζουμε, άλλοτε η θλίψη για κάτι που αφήσαμε πίσω και δεν ξαναγυρίζει, άλλοτε οι ορμόνες που μας ταλαιπωρούν και άλλοτε -απλώς και μόνο- η τόσο ανθρώπινη θλίψη για τα όριά μας, για αυτό που θα θέλαμε ίσως να είμαστε και δεν μπορούμε. Γεγονός είναι ότι δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς την ανθρώπινη ζωή χωρίς όλα αυτά τα δυσάρεστα και τα ευχάριστα συναισθήματα, που εναλλάσσονται. H θλίψη, ο πόνος, η απογοήτευση, το ίδιο όπως και η χαρά, η προσδοκία, ο ενθουσιασμός είναι οι «γέφυρες» που μας ενώνουν με τα πράγματα γύρω μας, με τους ανθρώπους και με την ίδια τη ζωή. Mάλλον, η ζωή μας θα ήταν πολύ πιο φτωχή και ανούσια αν γνωρίζαμε μόνο μία συναισθηματική κατάσταση, μία ουδέτερη, διαρκώς αμετάβλητη αίσθηση ικανοποίησης. Tα συναισθήματα λοιπόν, ακόμη και τα πιο επώδυνα, αποτελούν κομμάτι της ζωής μας, είναι απαραίτητα και την κάνουν πιο πλούσια και πιο ενδιαφέρουσα. Mερικές φορές, όμως, αυτά τα συναισθήματα γίνονται οδυνηρά και αφόρητα. Eίναι σαν να μας βυθίζουν μέσα σε μία κατάσταση σκοτεινή και βαριά, που μας εμποδίζει να κινηθούμε και σχεδόν δεν μας αφήνει να πάρουμε ανάσα. Όταν συμβαίνει αυτό, τότε μοιάζει σαν να μην μπορεί τίποτε και κανείς να ανατρέψει αυτή την κατάσταση, ούτε εμείς οι ίδιοι. Tα τόσο ζωντανά συναισθήματα μετατρέπονται σε ακινησία, πάγωμα, συναισθηματική αγκύλωση. Aυτή η κατάσταση της αγκύλωσης είναι χαρακτηριστική της κατάθλιψης. Oι συναισθηματικές καταστάσεις που περιγράψαμε πιο πάνω θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι τα «μικρά αδερφάκια» της κατάθλιψης. Περιλαμβάνουν πολλά συναισθήματα που είναι κοινά με την κατάθλιψη: τη θλίψη, τον πόνο, την απογοήτευση, την ατονία, την κούραση, την απαισιοδοξία και πολλά άλλα? μιλάμε όμως για κατάθλιψη όταν αυτό που υπερισχύει είναι ακριβώς αυτή η αίσθηση της «παγωμάρας» και του συναισθηματικού κενού.




δεν μπορεί να καταλάβει τι του συμβαίνει και γιατί. Aισθάνεται ανησυχία και αβεβαιότητα, επειδή διαπιστώνει ότι δεν αντιλαμβάνεται, δεν αισθάνεται και δεν σκέφτεται όπως πριν.

, όμως έχει ένα χάος από σκέψεις στο κεφάλι του.

, αλλά ταυτόχρονα ανήσυχος και σε ένταση.

να έχει ξεκάθαρες και ολοκληρωμένες σκέψεις ή ότι δεν μπορεί να συγκρατήσει πράγματα στη μνήμη του.

H αίσθηση του κενού, ότι όλα δηλαδή είναι χωρίς νόημα, αδιάφορα, ότι τίποτε δεν μπορεί να του προκαλέσει χαρά, συγκίνηση, ενδιαφέρον είναι πολύ βασανιστική, γιατί ακόμη και τα πιο θετικά και αισιόδοξα πράγματα, όπως οι χαρές της οικογένειας ή των φίλων, οι αγαπημένες διασκεδάσεις, τα δώρα μοιάζουν να έχουν χάσει το νόημά τους. Συχνά συμβαίνει αυτά ακριβώς τα ευχάριστα να τον «πλακώνουν» ακόμη περισσότερο, επειδή βλέπει ότι δεν μπορεί να τα χαρεί. Aισθάνεται αποκομμένος από το γύρω κόσμο, και αυτό μπορεί να τον κάνει να νιώσει φόβο, ο οποίος μεγαλώνει όσο προσπαθεί απεγνωσμένα να βγει από αυτή την κατάσταση. Το αίσθημα της σωματικής και διανοητικής κόπωσης είναι δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με την πραγματική δραστηριότητα και την προσπάθεια που καταβάλλεται. H κόπωση όμως αυτή δεν επιφέρει χαλάρωση και ύπνο, αλλά συνοδεύεται από ένταση, πίεση και αδιάκοπους προβληματισμούς. Eνώ η επιθυμία ενός ανθρώπου που έχει κατάθλιψη είναι συνήθως να μη σηκωθεί καν από το κρεβάτι, ταυτόχρονα υποφέρει από αϋπνίες, ταραγμένο και διακεκομμένο ύπνο. Πολλές φορές αλλάζει και αυτή ακόμη η αίσθηση που έχει για το σώμα του? το αισθάνεται δύσκαμπτο και βαρύ σαν μολύβι. Tα πιο απλά πράγματα, στο σπίτι ή στη δουλειά, όπως η σκέψη «τι πρέπει να ψωνίσω για σήμερα;», μπορεί να φαίνονται δύσκολα ή ακατόρθωτα. Διαρκείς βασανιστικές, απαισιόδοξες σκέψεις, δυσκολία στη συγκέντρωση και στη λήψη αποφάσεων έχουν συχνά ως συνέπεια τύψεις και ενοχές, επειδή δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.


Για να διαχωρίσουμε την κατάθλιψη από μία «φυσιολογική» κατάσταση έντονης θλίψης, θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε τον άνθρωπο με ένα μουσικό όργανο, π.χ. το βιολί. Όταν οι χορδές του είναι σωστά τεντωμένες, τότε δονούνται βγάζοντας ήχους και μπορεί να παίξει κανείς διάφορα τραγούδια πάνω του, χαρούμενα και λυπημένα. Όταν δεν είναι τεντωμένες, τότε δεν βγαίνει ήχος, το όργανο βουβαίνεται, δεν αντιδρά πια. Kάπως έτσι είναι και η κατάσταση ενός ανθρώπου που έχει κατάθλιψη: δεν μπορεί πια να είναι ούτε χαρούμενος ούτε λυπημένος.



Aρκετά συνηθισμένες για την κατάθλιψη είναι και σωματικές ενοχλήσεις, όπως πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά, στη μέση, στην πλάτη, ενοχλήσεις στην καρδιά, αίσθημα γενικής αδυναμίας. H σεξουαλική επιθυμία μειώνεται ή σταματάει να υπάρχει. Kάποια από αυτά τα σωματικά συμπτώματα μπορεί να είναι λιγότερο ή περισσότερο έντονα στον καθένα. Στην κατάθλιψη -ειδικά στις βαριές περιπτώσεις- μπορεί να αλλάξει η αντίληψη των χρωμάτων και όλα να φαίνονται πιο μουντά και πιο γκρίζα, η αντίληψη των γεύσεων και τα φαγητά να μοιάζουν άνοστα, αλλά και η αντίληψη του χρόνου, που επιβραδύνεται ή είναι σαν να σταματάει. Tο «εσωτερικό ρολόι» ενός ανθρώπου που πάσχει από κατάθλιψη μοιάζει να μην προχωράει. Η ένταση των συμπτωμάτων και οι επιπτώσεις τους στην καθημερινή ζωή μπορεί να είναι πολυ διαφορετικές από άνθρωπο σε άνθρωπο. Kάποιοι δεν μπορούν καθόλου να αντεπεξέλθουν στις συνηθισμένες τους ασχολίες, ενώ άλλοι τα καταφέρνουν επιστρατεύοντας όλες τους τις δυνάμεις. Για τους περισσοτέρους (όπως άλλωστε συμβαίνει συχνά και με τους «υγιείς») το πρωί είναι η πιο δύσκολη στιγμή της ημέρας, ενώ όσο περνάει η ώρα το «πλάκωμα», ο φόβος, η απόγνωση απαλύνονται και μερικοί το βράδυ αισθάνονται «σχεδόν καλά».



Τα αίτια της κατάθλιψης έχουν προκαλέσει πολύ έντονες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις μεταξύ των ειδικών. Η βιολογική θεωρία στηρίζεται στην υπόθεση ότι υπάρχει κάποια «δυσλειτουργία» στον εγκέφαλο, η οποία προκαλεί την κατάθλιψη, χωρίς να υπάρχει κάποια εξωτερική αιτία. Άλλοι ειδικοί απορρίπτουν την υπόθεση αυτή, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούμε να ξέρουμε αν η δυσλειτουργία αυτή προκάλεσε την κατάθλιψη ή προκλήθηκε από αυτήν. Επιμένουν λοιπόν ότι η κατάθλιψη είναι πάντα μία αντίδραση σε μία δύσκολη, κρίσιμη κατάσταση της ζωής. Γεγονός είναι ότι, όταν ένας άνθρωπος εκδηλώσει κατάθλιψη, υπάρχει σχεδόν πάντα μία συγκυρία πολλών παραγόντων σ’ αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή της ζωής του. Oι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι:

Aν και δεν είναι καθόλου βέβαιο το αν και πώς κληρονομείται η προδιάθεση για κατάθλιψη, είναι διαπιστωμένο ότι υπάρχουν οικογένειες στις οποίες εμφανίζονται συχνά καταθλιπτικές παθήσεις και ότι ένας άνθρωπος του οποίου οι γονείς έπασχαν από κατάθλιψη έχει περισσότερες πιθανότητες από κάποιον άλλο να την εκδηλώσει ύστερα από ένα τραυματικό συμβάν.

Aν και οι περισσότεροι άνθρωποι καταφέρνουν να ξεπεράσουν τραγικά συμβάντα της ζωής τους, όπως αρρώστιες, θανάτους, χωρισμούς, για μερικούς μπορεί αυτά να αποτελέσουν την αιτία (ή την αφορμή) για το ξέσπασμα μιας κατάθλιψης.

Ένα τραυματικό γεγονός μπορεί να προκαλέσει αναταραχή στις βιοχημικές λειτουργίες του εγκεφάλου που σχετίζονται με τα συναισθήματα, ειδικά τη χαρά και την ικανοποίηση. Tα «αρνητικά» συναισθήματα κερδίζουν έδαφος. Άλλοτε πάλι δεν είναι σαφές τι προκάλεσε αυτή την αναταραχή που φέρνει την κατάθλιψη, αν και είναι σίγουρο ότι οι ψυχικές πιέσεις συντελούν σε μεγάλο βαθμό σ’ αυτό.


Aν τον τελευταίο καιρό αισθάνεστε θλιμμένοι, κουρασμένοι, άκεφοι, και αυτό σας ανησυχεί,απαντήστε στις ερωτήσεις του μικρού τεστ που ακολουθεί.



Eίναι πάνω από δύο εβδομάδες που:

- Tίποτα δεν μου κάνει κέφι.
- Eίμαι θλιμμένος και βαρύς.
- Δεν πιστεύω ότι μπορώ να καταφέρω τίποτα.
- Δυσκολεύομαι να συγκεντρωθώ.
- Yποφέρω από έντονη εσωτερική ανησυχία.
- Δυσκολεύομαι να πάρω αποφάσεις.
- Mου έχει κοπεί η όρεξη.
- Έχω αϋπνίες.
- Mου φαίνονται όλα χωρίς νόημα.
- Aισθάνομαι ότι δεν αξίζω.
- Eίμαι εντελώς απογοητευμένος και θα προτιμούσα να μη ζω.

Τετάρτη, 9 Φεβρουαρίου 2011

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

ΤΟ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΠΕΤΑΛΟ ΤΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ
Το SMAS είναι ένα επίπεδο που εκτείνεται από τους κροταφίτες μυς στα πλάγια έως τους μετωπιαίους μυς προς τα επάνω. Το κατώτερο όριο του SMAS είναι το μυώδες πλάτυσμα του λαιμού. Το πρόσθιο όριο του SMAS ξεκινά από τους σφιγκτήρες των βλεφάρων και εκτείνεται έως τον τραπεζοειδή μυ. Στο τριχωτό της κεφαλής, το SMAS είναι η μετωποϊνιακή απονεύρωση (1, 2).
ΖΩΝΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Το εύρος των εκφράσεων του προσώπου είναι εφικτό μέσω της προσάρτησης των μυών του προσώπου στο SMAS και την εννεύρωση από τους 5 κλάδους του προσωπικού νεύρου (κρανιακού νεύρου VII). Ο κροταφικός κλάδος του προσωπικού νεύρου εννευρώνει τον μετωπιαίο μυ, το σφιγκτήρα των βλεφάρων και τους ανώτερους μυς του αυτιού. Μια ζώνη χειρουργικού κινδύνου εκτείνεται από το πλάγιο τμήμα του φρυδιού μέχρι τον τράγο του ωτός (Εικόνα 1). Στην περιοχή αυτή, ο κροταφικός κλάδος του προσωπικού νεύρου διατρέχει επιφανειακά το SMAS πάνω από τον κροταφίτη μυ μέχρι να φτάσει βαθιά στον μετωπιαίο μυ. Οι επεμβάσεις στην περιοχή αυτή μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στον κροταφικό κλάδο του προσωπικού νεύρου, με αποτέλεσμα αδυναμία του ασθενούς να σηκώνει το ομόπλευρο φρύδι και να κλείνει εντελώς τα βλέφαρα (3).
Ο ζυγωματικός κλάδος του προσωπικού νεύρου εννευρώνει τους ανελκτήρες του χείλους, το βυκανητή μυ, τους ρινικούς μυς και ένα μέρος του σφιγκτήρα. Ο παρειακός κλάδος του προσωπικού νεύρου αλληλοκαλύπτεται στα περισσότερα σημεία εννεύρωσής του με το ζυγωματικό κλάδο. Ο οριακός κάτω γναθιαίος κλάδος του προσωπικού νεύρου εννευρώνει τους μυς του κάτω χείλους. Λόγω της θέσης του κατά μήκος του χαμηλότερου ορίου της κάτω γνάθου κάτω από το μυώδες πλάτυσμα, ο οριακός κάτω γναθιαίος κλάδος του προσωπικού νεύρου είναι ευάλωτος σε βλάβες κατά τη διάρκεια δερματοχειρουργικών επεμβάσεων (Εικόνα 1). Οι βλάβες αυτού του νεύρου προκαλούν πτώση της ομόπλευρης γωνίας του στόματος.
Ο αυχενικός κλάδος του προσωπικού νεύρου εννευρώνει το μυώδες πλάτυσμα, προκαλώντας εκτόπιση προς το πλάι και προς τα κάτω της ομόπλευρης γωνίας του στόματος. Ο αυχενικός κλάδος του προσωπικού νεύρου μπορεί να υποστεί βλάβες από επεμβάσεις που διενεργούνται στο πρόσθιο τρίγωνο του λαιμού, άλλη μια ζώνη χειρουργικού κινδύνου. Το πρόσθιο τρίγωνο του λαιμού σχηματίζεται από τη μέση γραμμή του γενειακού ογκώματος έως τη σφαγιτιδική εντομή, στο πίσω μέρος από το πρόσθιο όριο του στερνοκλειδομαστοειδούς μυός και στο πάνω μέρος από το κάτω όριο της κάτω γνάθου (Εικόνα 2).
Η τρίτη ζώνη χειρουργικού κινδύνου είναι το οπίσθιο τρίγωνο του λαιμού, το οποίο σχηματίζεται στο πρόσθιο μέρος από το οπίσθιο όριο του στερνοκλειδομαστοειδούς μυός, στο οπίσθιο μέρος από το πρόσθιο όριο του τραπεζοειδούς μυός και στο κάτω μέρος από την κλείδα (Εικόνα 3). Οι επεμβάσεις που διενεργούνται στο οπίσθιο τρίγωνο του λαιμού μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο παραπληρωματικό νεύρο (κρανιακό νεύρο 11), το οποίο παρέχει κινητική εννεύρωση στον τραπεζοειδή μυ και τον στερνοκλειδομαστοειδή μυ. Οι βλάβες του παραπληρωματικού νεύρου έχουν ως αποτέλεσμα δυσλειτουργία και αναπηρία του ώμου (4).
Τρίδυμο νεύρο
Η αισθητηριακή εννεύρωση της κεφαλής και του λαιμού παρέχεται από τους 3 κλάδους του τρίδυμου νεύρου (κρανιακό νεύρο V). Ο οφθαλμικός (V1) κλάδος του τρίδυμου νεύρου εννευρώνει το δέρμα του άνω χείλους, τη ράχη της ρινός και ένα μέρος του ρινικού τοιχώματος, καθώς επίσης και τους έσω και πλάγιους κανθούς. Ο άνω γναθιαίος κλάδος (V2) του τρίδυμου νεύρου εννευρώνει το δέρμα των κάτω βλεφάρων, ένα τμήμα του ρινικού τοιχώματος, το άνω χείλος, το ζυγωματικό τμήμα των παρειών και τα πρόσθια τμήματα του κροτάφου. Ο κάτω γναθιαίος κλάδος (V3) του τρίδυμου νεύρου εννευρώνει το κάτω χείλος, το κάτω γναθιαίο τμήμα της παρειάς και τα οπίσθια τμήματα του κροταφικού μέρους του τριχωτού της κεφαλής.
Καρωτιδικές αρτηρίες
Το κεφάλι και ο λαιμός διαθέτουν πλούσιο αγγειακό σύστημα. Το περισσότερο αρτηριακό αίμα προέρχεται από τους εξωτερικούς κλάδους των καρωτίδων (Εικόνα 4). Η έσω καρωτίδα διακλαδίζεται στην οφθαλμική αρτηρία, η οποία διακλαδίζεται περαιτέρω στην υπερκόγχια και στην υπερτροχίλια αρτηρία. Οι κλάδοι αυτοί αιματώνουν το μέτωπο. Ένας μείζων κλάδος της έξω καρωτίδας είναι η προσωπική αρτηρία. Η αρτηρία αυτή διακλαδίζεται από την έξω καρωτίδα στο λαιμό και συνεχίζεται κάτω από το χαμηλότερο όριο της άνω γνάθου μέχρι το πρόσθιο όριο του μασητήρα, όπου κατόπιν κατευθύνεται προς τα επάνω, προς τη μύτη, και γίνεται η γωνιαία αρτηρία πριν ενωθεί τελικά με την υπερτροχίλια αρτηρία στον έσω κανθό (5). Από την προσωπική αρτηρία διακλαδίζεται η επιπολής κροταφική αρτηρία, η οποία προχωρά προς τα πάνω, μπροστά από το αυτί. Η επιπολής κροταφική αρτηρία μπορεί να ψηλαφηθεί και πρέπει να απολινώνεται ή να αποφεύγεται κατά τη διάρκεια των επεμβάσεων. Η έξω καρωτίδα αιματώνει επίσης το τριχωτό της κεφαλής μέσω της επιπολής κροταφικής αρτηρίας, του οπίσθιου ωτιαίου κλάδου της επιπολής κροταφικής αρτηρίας και της ινιακής αρτηρίας.
Προσωπικές φλέβες
Όπως συμβαίνει και με το αρτηριακό σύστημα, και το φλεβικό σύστημα της κεφαλής και του λαιμού κυριαρχείται από την προσωπική φλέβα. Η γωνιώδης φλέβα του προσώπου αντλεί φλεβικό αίμα από το αίμα, τα μάτια και τη μύτη πριν γίνει η προσωπική φλέβα. Η προσωπική φλέβα συνδέεται με το υποκόγχιο τρήμα, το οποίο αδειάζει στο βαθύ πτερυγοειδές πλέγμα. Το κάτω τμήμα της προσωπικής φλέβας προχωρά μαζί με την προσωπική αρτηρία προς το λαιμό, όπου αδειάζει στην έξω σφαγίτιδα φλέβα. Επειδή οι φλέβες του προσώπου δεν έχουν βαλβίδες, η ροή του αίματος μπορεί να είναι διπλής κατεύθυνσης, οδηγώντας σε άμεση εξάπλωση των λοιμώξεων στο κρανίο.
ΣΧΟΛΙΟ
Όλες οι δερματολογικές επεμβάσεις απαιτούν γνώση του ασθενούς για βελτιστοποίηση των εκβάσεων. Στο άρθρο αυτό, κάνουμε σύντομη ανασκόπηση της ανατομίας του κεφαλιού και του λαιμού, ρίχνοντας φως σε μερικές από τις γνωστές ζώνες χειρουργικού κινδύνου. Για δερματοχειρουργικές επεμβάσεις υψηλότερου βαθμού δυσκολίας, απαιτείται λεπτομερέστερη ανασκόπηση.
Στο 2ο μέρος της σειράς αυτής, θα γίνει σύντομη ανασκόπηση της βασικής δερματικής αναδόμησης.

Εικόνα 1. Πλάγια άποψη των κλάδων του προσωπικού νεύρου, των μυών έκφρασης του προσώπου και του τριχωτού της κεφαλής. LifeART image copyright 2004 Lippincott Williams & Wilkins. All rights reserved.

Εικόνα 2. Πλάγια άποψη του πρόσθιου τριγώνου του λαιμού. Απεικονίζεται τομή του στερνοκλειδομαστοειδούς μυός για να φανούν οι δομές που βρίσκονται από κάτω. LifeART image copyright 2004 Lippincott Williams & Wilkins. All rights reserved.

Εικόνα 3. Πλάγια άποψη του παραπληρωματικού νεύρου στο οπίσθιο τρίγωνο του λαιμού. LifeART image copyright 2004 Lippincott Williams & Wilkins. All rights reserved.

Εικόνα 4. Πλάγια άποψη των μυών έκφρασης του προσώπου και των αρτηριών του προσώπου. LifeART image copyright 2004 Lippincott Williams & Wilkins. All rights reserved.

Ροδόχρους πιτυρίαση

Εισαγωγή
Ο όρος ροδόχρους πιτυρίαση (pityriasis rosea -PR) χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Gilbert το 1860 [1]. Το όνομα PR επελέγη διότι οι βλάβες είναι ροδόχροες (rosea) πλάκες φέρουσες λέπια (pityriasis - από την ελληνική λέξη ‘πίτυρον’). Η PR είναι ένα συχνό οξύ, αυτοϊάσιμο δερματικό εξάνθημα το οποίο τυπικά ξεκινά ως μια μόνο, λεπτή οβάλ λεπιδώδης πλάκα στον κορμό («μητρική πλάκα») και συνήθως ασυμπτωματική. Εντός μερικών ημερών έως και τριών εβδομάδων οι αρχικές βλάβες ακολουθούνται από την εμφάνιση πολυάριθμων μικρότερων βλαβών ίδιας μορφολογίας οι οποίες εντοπίζονται κυρίως στον κορμό ακολουθώντας τη φορά των μεσοπλεύριων νεύρων (σε διάταξη που αποκαλείται «Χριστουγεννιάτικο δένδρο»). Η πρωτογενής πλάκα της PR, ή μητρική πλάκα, απαντάται στο 59-90% των περιπτώσεων. Συνήθως είναι καλά περιγεγραμμένη, διαμέτρου 2-4 cm , σχήματος οβάλ ή στρογγυλού, χρώματος ερυθρορόδινου («χρώμα σολωμού»), ερυθηματώδης ή υπερχρωσική (κυρίως σε άτομα με πιο σκούρο δέρμα) και φέρει μια λεπτή στεφάνη από λέπι ακριβώς μέσα στην περιφέρεια της πλάκας [2]. Πολλές άτυπες μορφές της νόσου έχουν αναφερθεί στη βιβλιογραφία [3,4].
Παρουσίαση περιστατικού
Παρουσιάζουμε την περίπτωση μιας γυναίκας 28 ετών διανύουσας την 38η εβδομάδα της πρώτης της εγκυμοσύνης, κατά τα άλλα υγιούς, η οποία προσήλθε στα εξωτερικά ιατρεία μας. Το ιατρικό ιστορικό της ασθενούς περιελάμβανε μια επέμβαση χολοκυστεκτομής το 1999. Η ασθενής ανέφερε ότι το εξάνθημα είχε εμφανισθεί προ 10 ημερών. Παραπονέθηκε για λεπιδώδεις κηλίδες με περιφερική στεφάνη από λέπια κυρίως στο άνω τμήμα του κορμού και τους μηρούς συνοδευόμενες από ελαφρό κνησμό. Η ασθενής αντιμετωπίσθηκε με κρέμα Aflumycin (πρεδνιζολόνη 0,5% , θειϊκή γενταμυκίνη 0,1% ) χωρίς ανταπόκριση, πριν την προσέλευσή της στην κλινική μας. Μερικές ημέρες αργότερα, ένα παρόμοιο εξάνθημα εμφανίσθηκε στο δέρμα του συζύγου της. Στη συνέχεια ο ίδιος, προσήλθε στην κλινική μας μαζί με την σύζυγό του στην επόμενη επίσκεψή της. Κανείς εκ των δύο ασθενών δεν είχε πρόδρομα συμπτώματα. Έκθεση σε φάρμακα πριν το δερματικό εξάνθημα αποκλείσθηκε και στις δύο περιπτώσεις. Κατά την εξέταση της ασθενούς, παρατηρήθηκε ένα δερματικό εξάνθημα αποτελούμενο από οβάλ σχήματος, ροδόχροες κηλίδες και βλατίδες, διαμέτρου έως 1,5 cm, περιβαλλόμενες από ελαφρά λευκά λέπια εντοπισμένα στο λαιμό, το στήθος, τους μηρούς και τα άνω άκρα (εικόνα 1). Μια μεγαλύτερη βλάβη οβάλ σχήματος στον αριστερό μηρό (‘μητρική πλάκα’) είχε εμφανισθεί λίγες ημέρες προ της εμφάνισης του γενικευμένου εξανθήματος.
Η εξέταση του συζύγου της απεκάλυψε ένα παρόμοιο εξάνθημα αποτελούμενο από ερυθρορόδινες πλάκες οβάλ σχήματος περιβαλλόμενες από λεπτά λέπια και εντοπισμένες στον λαιμό του και τα άνω άκρα (εικόνα 2).
Οι εργαστηριακές εξετάσεις συμπεριλαμβανομένης γενικής αίματος και ηπατικής λειτουργίας ήταν εντός φυσιολογικών τιμών. Οι εξετάσεις VDRL, TPHA, IgM-CMV και IgG rubella ήταν όλες αρνητικές. Δεν διεξήχθη βιοψία δέρματος της ασθενούς. Η κλινική παρακολούθηση και για τους δύο ασθενείς έδειξε ότι το εξάνθημα απέδραμε χωρίς αγωγή μετά από 4 εβδομάδες.
Συζήτηση
Η κλινική διάγνωση της PR και για τους δύο ασθενείς έγινε από δύο διαφορετικούς δερματολόγους. Η διάγνωση επιβεβαιώθηκε σύμφωνα με δημοσιευμένα διαγνωστικά κριτήρια: περιφερική πιτυρώδης απολέπιση με καθαρό κέντρο της βλάβης σε τουλάχιστον δύο βλάβες. Η βιοψία μιας τυπικής βλάβης του συζύγου ήταν συμβατή με PR.
Το αίτιο της ροδόχρου πιτυρίασης είναι άγνωστο. Ένας συσχετισμός με τους ανθρώπινους ερπητοϊούς 6 και 7 (HHV-6 και HHV-7) έχει αναφερθεί αλλά παραμένει αμφιλεγόμενος. Πολυάριθμες μελέτες κατά τη διάρκεια των 50 προηγούμενων ετών έχουν διερευνήσει διάφορα παθογόνα ως πιθανές αιτίες της PR. Αυτά τα παθογόνα περιέλαβαν πολυάριθμα βακτήρια, μύκητες και κυρίως, ιούς. Σύμφωνα με μια μελέτη των Drago και συνεργατών [5,6] οι πλέον πρόσφατες αιτιολογικές και παθογενετικές μελέτες για την PR έχουν εστιασθεί σε δύο HHVs οι οποίοι απαντώνται παντού, τους HHV-7 και HHV-6. Άλλη μελέτη από τους Drago και συνεργάτες [7] εντόπισε τέτοια ιϊκά σωματίδια σε προσβεβλημένο δέρμα από ασθενείς με ροδόχρου πιτυρίαση. Σε αυτή τη μελέτη, σωματίδια ανθρώπινου ερπητοϊού σε διάφορα στάδια μορφογένεσης ανιχνεύθηκαν σε 15 ασθενείς (71%). Ο μολυσματικός παράγοντας της PR παραμένει ένα ανοικτό ερώτημα. Η συχνότητα εμφάνισης 2 ή περισσότερων περιστατικών στην ίδια στέγη είναι μικρή συγκρινόμενη με τον συνολικό αριθμό περιπτώσεων PR. Οι Niles και Klumpp [8], στη δική τους ανασκόπηση, ανέφεραν 35 περιπτώσεις PR σε διαφορετικά σπίτια, 6 από αυτές ήταν ζευγάρια (3 περιπτώσεις). Άλλη αναφορά από τον Miller [9] παρουσίασε 3 περιπτώσεις PR σε μια οικογένεια και οι οποίες διεγνώσθησαν εντός 6 εβδομάδων.
Συμπερασματικά, στην αναφορά μας περιγράφουμε μία επιπλέον περίπτωση ροδόχρου πιτυρίασης επισυμβαίνουσα ταυτοχρόνως σε ένα ζευγάρι. Αυτή η περίπτωση η οποία αφορά ένα ζευγάρι είναι σημαντική καθώς υποστηρίζει την υπόθεση λοιμώδους αιτιολογίας της νόσου.

Εικόνα1. Οβάλ σχήματος, ροδόχροες κηλίδες διαμέτρου έως 1,5 cm, περιβαλλόμενες από ελαφρά λευκά λέπια εντοπιζόμενες στο λαιμό της ασθενούς.

Εικόνα 2. Παρόμοιο εξάνθημα αποτελούμενο από ερυθρορόδινες πλάκες οβάλ σχήματος, περιβαλλόμενες από λεπτά λέπια εντοπισμένες στα άνω άκρα του συζύγου.

Εικόνα 3. Βιοψία δέρματος του συζύγου η οποία δείχνει ήπια σπογγίωση και επιφανειακή περιαγγειακή διήθηση από μονοπύρηνα με εστιακά εξαγγειωμένα ερυθροκύτταρα.

Μετωπιαία ινωτική αλωπεκία

Περίληψη
Η μετωπιαία ινωτική αλωπεκία (frontal fibrosing alopecia-FFA) είναι πιο συχνή στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, αλλά μπορεί να εμφανισθεί και σε νεότερες γυναίκες. Κάποιοι συγγραφείς θεωρούν ότι η FFA είναι μια διακριτή μετωπιαία παραλλαγή του θυλακικού λειχήνα (lichen planopilaris). Από την κλινική σκοπιά, αυτή η σχετικά ασυνήθης πάθηση χαρακτηρίζεται από προοδευτική υποχώρηση της μετωποκροταφικής γραμμής του τριχωτού, οφειλόμενη σε φλεγμονώδη καταστροφή των τριχοθυλακίων. Η δερματοσκόπηση μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη, καθώς η διαφορική διάγνωση μεταξύ αλωπεκίας από έλξη, γυροειδούς αλωπεκίας, FFA και ουλώδους αλωπεκίας των ορίων του τριχωτού (marginal) μπορεί να είναι δύσκολη. Δεν είναι ξεκάθαρο το κατά πόσον η θεραπεία μεταβάλει ή όχι τη φυσική πορεία της νόσου – η νόσος σταθεροποιείται συν τω χρόνω στους περισσότερους ασθενείς με ή χωρίς συνέχιση της θεραπείας. Εδώ γίνεται αναφορά της περίπτωσης μιας γυναίκας 50 ετών με FFA και συζητούμε την αξία της δερματοσκόπησης στη διαφορική διάγνωση αυτής της νόσου.
Εισαγωγή
Η χρήση της δερματοσκόπησης, αρχικά περιοριζόμενη σε μελαγχρωματικές βλάβες, έχει εξελιχθεί σε σημαντικό εργαλείο για τη διάγνωση μη μελαγχρωματικών βλαβών του δέρματος καθώς και των φλεγμονωδών και λοιμωδών νοσημάτων [1]. Εδώ κάνουμε αναφορά μιας περίπτωσης μετεμμηνοπαυσιακής μετωπιαίας ινιακής αλωπεκίας (FFA) για να επιβεβαιώσουμε το ρόλο της δερματοσκόπησης στη διαφορική διάγνωση των διαταραχών των μαλλιών και του τριχωτού της κεφαλής. Η FFA, η οποία περιεγράφη για πρώτη φορά από τον Kossard το 1994, είναι μια παραλλαγή της ουλώδους αλωπεκίας χαρακτηριζόμενη από επιλεκτική εμπλοκή των τριχών της μετωποβρεγματικής περιοχής του τριχωτού της κεφαλής [2].
Οι ασθενείς προσέρχονται με υποχώρηση της μετωποκροταφικής γραμμής του τριχωτού και απώλεια των φρυδιών. Το προσβεβλημένο δέρμα της κεφαλής είναι ομοιομόρφως ωχρό με απώλεια των στομίων των τριχοθυλακίων και το προσβεβλημένο τριχωτό παρουσιάζει περιθυλακικό ερύθημα [3,4]. Η δερματοσκόπηση δείχνει απουσία θυλακικών στομίων και περιθυλακικούς λεπιδώδεις σχηματισμούς και ποικίλο βαθμό περιθυλακικού ερυθήματος [5]. Τυπικά ιστοπαθολογικά ευρήματα είναι η προεξάρχουσα περιθυλακική ίνωση και η λεμφοκυτταρική φλεγμονή με κατανομή τύπου λειχήνα πέριξ του επιπέδου του ισθμού, του σημείου εκβολής των σμηγματογόνων αδένων (infudibular) και του βολβού των τριχοθυλακίων [6]. Παρουσιάζεται μείωση του αριθμού των τριχοθυλακίων και αντικατάσταση από ινώδεις ταινίες. Αυτά τα ευρήματα δεν είναι δυνατόν να διακριθούν από εκείνα του θυλακικού λειχήνα και η FFA θεωρείται εξ αυτού ότι είναι μια διακριτή παραλλαγή του θυλακικού λειχήνα στις μετωπιαίες παρυφές του τριχωτού [6,7].
Παρουσίαση περιστατικού
Μια γυναίκα ετών 50, προσήλθε με υποχώρηση της μετωποκροταφικής γραμμής του τριχωτού και μερική απώλεια των φρυδιών επί ένα έτος. Η εμμηνόπαυση ενεφανίσθη στην ηλικία των 45 ετών. Προηγουμένως είχε λάβει διάγνωση ανδρογενετικής αλωπεκίας και είχε αντιμετωπισθεί με τοπική χορήγηση μινοξιδίλης 2-5% δις ημερησίως, χωρίς βελτίωση. Η ασθενής αυτοβούλως διέκοψε τη θεραπεία μετά από 3 εβδομάδες, περίπου 7 μήνες προ της επίσκεψης σε εμάς. Κατά την προσέλευση, δεν έλαβε καμία θεραπεία για τριχόπτωση. Από την ηλικία των 47 ετών ελάμβανε ραμιπρίλη (5mg από του στόματος ημερησίως) για την αντιμετώπιση υπέρτασης. Το κλινικό ιστορικό της, συμπεριλαμβανομένων και γυναικολογικών δεδομένων ήταν κατά τα άλλα αρνητικό. Η κλινική εξέταση έδειξε υποχώρηση της μετωποκροταφικής γραμής του τριχωτού με ομοιόμορφα ωχρό δέρμα και εξαφάνιση των θυλακικών στομίων στα σημεία της υποχώρησης (εικόνα 1α, β). Υπήρχε περιθυλακικό ερύθημα στις παρυφές του τριχωτού και επίσης ενεφάνιζε μερική απώλεια και ερύθημα φρυδιών. Δεν υπήρχαν άλλες δερματικές ανωμαλίες ή ανωμαλίες του βλεννογόνου. Η ασθενής παρουσίαζε ήπια ευθραυστότητα στα νύχια μετά την έναρξη την εμμηνόπαυσης. Ο εργαστηριακός έλεγχος περιελάμβανε πλήρη αιματολογικό έλεγχο, ο οποίος ήταν φυσιολογικός και ορμονικές εξετάσεις: ωοθυλακιοτρόπο ορμόνη, ωχρινοποιητική ορμόνη, τεστοστερόνη, θυρεοειδοτρόπο ορμόνη, οι οποίες ήταν σύμφωνες με μετεμμηνοπαυσιακά επίπεδα. Αντιπυρηνικά αντισώματα δεν ανευρέθηκαν. Τα αρχικά κλινικά ευρήματα υποστήριζαν τη διάγνωση ουλώδους αλωπεκίας. Τα αναμνηστικά δεδομένα, με απουσία ιστορικού κομμωτικής φροντίδας μαλλιών η οποία να συσχετίζεται με έλξη του τριχωτού απέκλεισαν την πιθανότητα αλωπεκίας από έλξη.
Διεξήχθη δερματοσκοπική εξέταση και έδειξε απουσία θυλακικών στομίων, περιθυλακική υπερκεράτωση και αμβληχρό περιθυλακικό ερύθημα (εικόνα 1c). Ετέθη υποψία διάγνωσης μετεμμηνοπαυσιακής FFA. Διεξήχθη βιοψία (Punch biopsy) 4-mm του τριχωτού της κεφαλής από την μετωπιαία παρυφή των μαλλιών εντός των ορίων της περιοχής που φέρει την τριχοφυΐα. Η ιστολογική έδειξε ήπια χρόνια λεμφοκυτταρική φλεγμονώδη διήθηση εντοπισμένη στο επίπεδο εκβολής των σμηγματογόνων αδένων και του ισθμού και πέριξ μικρών αγγείων, ενώ ήταν επίσης εμφανής μια μείωση του αριθμού των τριχοθυλακίων και αντικατάσταση από ινώδεις ταινίες (εικόνα 2). Υπήρχαν πολλά ενδιάμεσα και χνοώδη τριχοθυλάκια. Αυτά τα ευρήματα ήταν σύμφωνα με τη διάγνωση της FFA. Η ασθενής αντιμετωπίσθηκε με τοπικό στεροειδές (betamethasone dipropionate lotion μια φορά την ημέρα για 6 μήνες). Το περιθυλακικό ερύθημα στην κροταφική παρυφή των μαλλιών εξακολουθούσε να παραμένει αλλά δεν είχε υπάρξει εξέλιξη στην μετωποκροταφική υποχώρηση 3 μήνες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Συζήτηση
Σε ασθενείς οι οποίοι εμφανίζονται με αλωπεκία στις παρυφές του τριχωτού της κεφαλής, η δερματοσκόπηση μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη, καθώς η διαφορική διάγνωση μεταξύ αλωπεκίας από έλξη, γυροειδούς αλωπεκίας, FFA και ουλώδους αλωπεκίας της κροταφικής γραμμής (CMA) μπορεί να είναι δύσκολη [8] (πίνακας 1). Στην περίπτωσή μας, υπήρχε απουσία κίτρινων στιγμάτων και δυστροφικών τριχών, τα οποία αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά δερματοσκοπικά ευρήματα της γυροειδούς αλωπεκίας. Τα αναμνηστικά δεδομένα απέκλεισαν την πιθανότητα αλωπεκίας από έλξη. Αυτό επιβεβαιώθηκε από την απουσία εκφυλισμένων (miniaturized) τριχών, λευκών στιγμάτων και θραυσμένων στελεχών της τρίχας στη δερματοσκοπική εξέταση [9]. Τα δερματοσκοπικά ευρήματα της CMA όπως πρόσφατα περιεγράφησαν από τον Goldberg, συμπεριλαμβανομένων της χαμηλής πυκνότητας τριχώματος και απώλεια των θυλακικών στομίων, με λέπτυνση του στελέχους των τριχών που εναπομένουν, ήταν παρόντα [10]. Εντούτοις, συνήθως η CMA εκδηλώνεται με απώλεια μαλλιών περιοριζόμενη στο σύνολο της περιφέρειας του τριχωτού, συμπεριλαμβανομένων των μετωπιαίων, κροταφικών και ινιακών ορίων. Στη δική μας περίπτωση, η απώλεια μαλλιών περιελάμβανε εκλεκτικά την μετωποβρεγματική περιοχή. Επιπλέον, στην περίπτωση που περιγράφουμε, περιθυλακική υπερκεράτωση και ποικίλου βαθμού περιθυλακικού ερυθήματος ήταν επίσης παρόντα στη δερματοσκόπηση, υποστηρίζοντας τη διάγνωση της FFA. Στη δική μας περίπτωση, τα ιστοπαθολογικά ευρήματα με την παρουσία ευδιάκριτης φλεγμονώδους διήθησης και τύπου-χνοωδών τριχοθυλακίων, απέκλεισε πλήρως την πιθανότητα για CMA. Η αιτιολογία της FFA είναι ακόμη άγνωστη, αλλά οι περισσότερες περιπτώσεις FFA οι οποίες αναφέρονται αφορούν μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες υποστηρίζοντας την άποψη ότι ορμονικές μεταβολές μπορεί να παίζουν ένα ρόλο στην αιτιολογία [3,4,11,12]. Η FFA μπορεί να αποτελεί μια παραλλαγή του θυλακικού λειχήνα με επιλεκτική εμπλοκή κάποιων ανδρογονο-εξαρτώμενων περιοχών [3]. Τα προσβεβλημένα τριχοθυλάκια μπορεί επίσης να έχουν τυπικούς βιολογικούς δείκτες οι οποίοι θα μπορούσαν να εξηγήσουν τα κλινικά και ιστολογικά χαρακτηριστικά που απαντώνται στη νόσο. Το γεγονός ότι η FFA γίνεται όλο και πιο συχνή μπορεί επίσης να υποδηλώνει ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες θα μπορούσαν να εμπλέκονται στην αιτιολογία της [4].
Δεν είναι εφικτή η επανέκφυση τριχών όπου έχουν καταστραφεί τα θυλάκια και ο στόχος της θεραπείας πρέπει να είναι η περαιτέρω αναστολή της τριχόπτωσης [13-15]. Η συνέχιση της υποχώρησης δεν είναι αναπόφευκτη και στις περισσότερες γυναίκες φαίνεται ότι η νόσος σταδιακά σταθεροποιείται. Αναφέρουμε αυτό το περιστατικό μας όχι μόνο λόγω της σπανιότητας της νόσου, αλλά επειδή αποδεικνύει ότι η δερματοσκόπηση θα μπορούσε να βελτιώσει τη διαγνωστική ακρίβεια των διαταραχών του δέρματος και του τριχωτού της κεφαλής.



Εικόνα1α Μετωπιαία υποχώρηση με ομοιόμορφα ωχρό δέρμα και απώλεια θυλακικών στομίων, b κροταφική υποχώρηση και ελαφρό περιθυλακικό ερύθημα στην παρυφή των μαλλιών, c μείωση των θυλακικών στομίων και θυλακική υπερκεράτωση είναι εμφανείς στη δερματοσκοπική εξέταση – απουσία εκφύλισης τριχών και/ή κίτρινων στιγμάτων.

Εικόνα 2. Ήπια χρόνια λεμφοκυτταρική φλεγμονώδης διήθηση πέριξ του ισθμού και του σημείου εκβολής των σμηγματογόνων αδένων (infundibular), μείωση του αριθμού των τριχοθυλακίων και αντικατάστασή τους από ινώδεις ταινίες ( χρώση αιματοξυλίνης-ηωσίνης, x 5)