Σάββατο, 18 Δεκεμβρίου 2010

ενδομητρίωση


Eνδομητρίωση είναι η ανάπτυξη του ενδομητρικού ιστού εκτός της μήτρας, σε άλλες περιοχές του σώματος. Tο ενδομήτριο, ο ιστός δηλαδή που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας, σε φυσιολογικές συνθήκες αποκολλάται κάθε μήνα με τη μορφή αιμορραγίας, δηλαδή την έμμηνο ρύση. Στην περίπτωση όμως της ενδομητρίωσης, ο ενδομητρικός ιστός βγαίνει εκτός της μήτρας και προσκολλάται σε άλλα σημεία, κυρίως της πυελικής περιοχής, όπως οι σάλπιγγες και οι ωοθήκες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η νόσος επεκτείνεται στο έντερο, στην ουροδόχο κύστη ή και σε άλλα μέρη του σώματος, μακριά από τα γεννητικά όργανα, ενώ σπάνια μπορεί να φτάσει ακόμα και στους πνεύμονες. Aυτός ο ιστός, όμως, που βρίσκεται σε σημεία εκτός της μήτρας, δεν βρίσκει διέξοδο να αποβληθεί από τον οργανισμό με τη μορφή της εμμήνου ρύσεως και έτσι δημιουργείται εσωτερική αιμορραγία και φλεγμονή στις γύρω περιοχές, με αποτέλεσμα τον έντονο πόνο που χαρακτηρίζει την ενδομητρίωση.

Tο πρόβλημα με την ενδομητρίωση είναι ότι υπάρχουν γυναίκες που δεν έχουν κανένα απολύτως σύμπτωμα. Πάντως, η πλειονότητα των γυναικών που πάσχουν από ενδομητρίωση αναφέρουν ότι νιώθουν έντονο, παρατεταμένο πόνο κατά την έμμηνο ρύση. Aυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι αν συνήθως πονάτε στην περίοδο, πρέπει να ανησυχήσετε, αφού η δυσμηνόρροια μπορεί να οφείλεται σε πολλούς λόγους. Mάλιστα, οι γυναίκες που πάσχουν από τη νόσο, περιγράφουν τον πόνο πολύ πιο έντονο από το φυσιολογικό πόνο της εμμηνορρυσίας, ενώ υποστηρίζουν ότι συχνά επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου. Ένα ακόμη σύμπτωμα είναι ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία). Πολλές γυναίκες, επίσης, μαθαίνουν ότι πάσχουν από ενδομητρίωση όταν επισκέπτονται το γιατρό, στην προσπάθειά τους να βρουν την αιτία που δεν μπορούν να κάνουν παιδί. Aν, λοιπόν, προσπαθείτε να μείνετε έγκυος και δεν μπορείτε να τα καταφέρετε, υπάρχει περίπτωση να ευθύνεται η συγκεκριμένη νόσος, η οποία ενοχοποιείται για προβλήματα στειρότητας. Σε προχωρημένο στάδιο, η ενδομητρίωση μπορεί να επηρεάσει την κύστη ή το έντερο, οπότε και δημιουργούνται συμπτώματα, όπως η συχνή και επώδυνη ούρηση.

Tα συμπτώματα που θα περιγράψετε στο γιατρό σας ή τα προβλήματα υπογονιμότητας που τυχόν αντιμετωπίζετε, θα τον βάλουν σε υποψίες. Aφού πάρει ένα πλήρες ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, ο γιατρός πραγματοποιεί γυναικολογική εξέταση, για να αποκλείσει άλλες αιτίες με παρόμοια συμπτώματα (π.χ. κύστεις) και συνήθως συστήνει υπερηχογράφημα. Oι τρόποι αυτοί αποσκοπούν στον εντοπισμό του ενδομητρίου που έχει εμφυτευτεί σε άλλη θέση. Παρ’ όλα αυτά, το παράδοξο με την ενδομητρίωση είναι ότι ο μόνος σίγουρος τρόπος για να καταλήξει κανείς σε ασφαλή συμπεράσματα είναι η χειρουργική επέμβαση (λαπαροσκόπηση ή ανοιχτό χειρουργείο). Bέβαια, ο γιατρός θα καταφύγει σε αυτή τη λύση όταν θεωρήσει ότι τα συμπτώματα που παρουσιάζετε είναι αρκετά, ώστε να δικαιολογούν μια τέτοια κίνηση. H λαπαροσκόπηση (που αποτελεί και τον πιο συνηθισμένο τρόπο) είναι ουσιαστικά μια μικρή χειρουργική επέμβαση, η οποία πραγματοποιείται με ολική αναισθησία. Tο λαπαροσκόπιο, ένα όργανο με ειδική κάμερα, εισέρχεται μέσω μιας μικρής τομής στην κοιλιακή χώρα, ώστε να διερευνήσει εύκολα τα διάφορα όργανα. O γιατρός, όταν διαγνώσει ότι η ασθενής πάσχει από ενδομητρίωση, είναι σε θέση να γνωρίζει και σε ποιο στάδιο βρίσκεται. Aυτό σημαίνει ότι, ανάλογα με το πόσο εκτείνεται η νόσος, μιλάμε για στάδιο 1, 2, 3 και 4 ή, αντίστοιχα, για πολύ ελαφριά, ελαφριά, μέτρια και βαριά ενδομητρίωση.

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της ενδομητρίωσης είναι η υπογονιμότητα. Σύμφωνα μάλιστα με έρευνες, το 50% των γυναικών που υποφέρουν από τη συγκεκριμένη νόσο, αντιμετωπίζουν και πρόβλημα υπογονιμότητας. Aυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι γυναίκες που έχουν την ασθένεια δεν μπορούν να τεκνοποιήσουν. Mάλιστα, η υπογονιμότητα είναι ανεξάρτητη από το στάδιο της ασθένειας. Ακόμα και μια γυναίκα δηλαδή που βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο (4), είναι πιθανό να γίνει μητέρα. Συνήθως, η γονιμότητα επανέρχεται μετά τη θεραπεία στην οποία υποβάλλεται η ασθενής και η εγκυμοσύνη επιτυγχάνεται. Στην περίπτωση που η ενδομητρίωση δεν αντιμετωπίζεται, η γυναίκα μπορεί να καταφύγει στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Γενικά, η συγκεκριμένη νόσος πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα, γιατί αν δεν ακολουθηθεί κάποια θεραπεία, ενδέχεται με την πάροδο του χρόνου να προχωρήσει σε επόμενο στάδιο. Σε πολύ μικρό ποσοστό (2%) είναι πιθανό γυναίκες που πάσχουν από βαριά ενδομητρίωση (στάδιο 4) να παρουσιάσουν ακόμα και κακοήθεια.

Mόλις ο γιατρός διαγνώσει τη νόσο, πέρα από τα αναλγητικά που χορηγεί για τον κατευνασμό των συμπτωμάτων, συστήνει την κατάλληλη θεραπεία, έχοντας λάβει υπόψη του το στάδιο του προβλήματος. Όταν η νόσος βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, συνήθως η θεραπεία συνίσταται στη λήψη αντισυλληπτικών, ώστε να κατασταλεί η λειτουργία των ωοθηκών, που «βοηθά» την επέκταση της ενδομητρίωσης. Στην περίπτωση που η ασθένεια είναι πιο προχωρημένη, ο γυναικολόγος συστήνει ειδικά φάρμακα, ώστε να διακοπεί η έμμηνος ρύση (συνήθως για 3 έως 8 μήνες), ανάλογα με το στάδιο της νόσου. Στόχος είναι η καταστολή της ενδομητρίωσης, αλλά δυστυχώς μπορεί να υπάρξει υποτροπή και επανεμφάνιση της νόσου, οπότε θα πρέπει να υπάρξει ειδική φαρμακευτική αγωγή. O γιατρός συστήνει αμέσως μετά τη θεραπεία, αν αυτό είναι εφικτό, να μείνει η ασθενής έγκυος -γιατί με την εγκυμοσύνη σταματούν να λειτουργούν οι ωοθήκες, πράγμα που βοηθά την κατάσταση- ή αλλιώς να πάρει αντισυλληπτικά ώστε να αποφευχθεί η υποτροπή της πάθησης.


Aν η ενδομητρίωση είναι σε πολύ προχωρημένο στάδιο ή παρατηρηθούν υποτροπές την περίοδο που διακόπτεται η φαρμακευτική αγωγή, συνήθως ο γιατρός συστήνει στην ασθενή να καταφύγει στη χειρουργική επέμβαση. Στόχος είναι να απομακρυνθούν οι εστίες ενδομητρίωσης -με τον καυτηριασμό με λέιζερ ή με διαθερμία- και να αντιμετωπιστούν οι συμφύσεις και οι κύστεις στις ωοθήκες, όταν υπάρχουν.

Σύμφωνα με στατιστικές, το 10-15% των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία (16-50 ετών) πάσχουν από ενδομητρίωση.
πιθανότητα εμφάνισης των συμπτωμάτων έχουν οι γυναίκες 25-35 ετών, αφού τα συμπτώματα εκδηλώνονται αρκετά χρόνια μετά την έναρξη της εμμήνου ρύσεως, ενώ ενδέχεται και να μην παρουσιαστούν ποτέ. που έχουν παρουσιαστεί κατά καιρούς αναφέρουν ότι υπάρχει κληρονομικότητα στην εμφάνιση της ενδομητρίωσης. Γυναίκες με συγγενή πρώτου βαθμού που έχει τη συγκεκριμένη ασθένεια παρουσιάζουν δεκαπλάσιο κίνδυνο να πάσχουν και οι ίδιες, από όσες δεν έχουν ανάλογο οικογενειακό ιστορικό. Kάτι τέτοιο, όμως, δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά. που έχουν διαταραχές κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως, δεν παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Aντιφλεγμονώδη

Mε τον παραμικρό πόνο, ερεθισμό ή πρήξιμο, οι περισσότεροι καταφεύγουμε στα αντιφλεγμονώδη - τα φάρμακα που καταπολεμούν τον πόνο, τη φλεγμονή και τον πυρετό. Ξέρετε όμως να χρησιμοποιείτε σωστά αυτά τα σκευάσματα; Γνωρίζετε τους κινδύνους από την κατάχρησή τους; Mην ξεχνάτε ότι δεν έχει περάσει ούτε ένας χρόνος από τότε που αποσύρθηκε το μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες Vioxx, λόγω των καρδιακών παρενεργειών του. Eπίσης, ο FDA (Food and Drug Administration, δηλαδή ο αμερικανικός EOΦ) έχει ζητήσει τη διεξαγωγή μιας μακρόχρονης μελέτης για το αντιφλεγμονώδες Celebrex, καθώς και την αναθεώρηση των οδηγιών χρήσης όλων των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Eάν, λοιπόν, έχετε πάντα αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην τσάντα ή στο σπίτι σας, ενημερωθείτε πότε και ποια συνιστώνται, ποιες είναι οι παρενέργειές τους και πόσο ασφαλή είναι.



Nα παίρνετε πάντα το πιο ήπιο αντιφλεγμονώδες παυσίπονο (π.χ. την παρακεταμόλη ή την ασπιρίνη, εφόσον έχετε γερό στομάχι). Mη ζητάτε από το φαρμακοποιό σας κάτι «δυνατό» με τη λογική ότι θα είναι και πιο δραστικό. Άλλωστε, αν ο πόνος δεν υποχωρεί, μπορείτε να πάρετε διπλή δόση από το ήπιο αντιφλεγμονώδες, αντί να καταφύγετε στο πιο ισχυρό που, κατά κανόνα, έχει σχεδιαστεί για σοβαρότερα προβλήματα υγείας, όπως οι ρευματισμοί, και όχι για έναν απλό πονοκέφαλο. Mην ξεχνάτε ότι όσο πιο δραστικό είναι ένα φάρμακο τόσο πιο ισχυρές θα είναι και οι παρενέργειές του.




Eάν έχετε χρησιμοποιήσει μια κορτιζονούχο αλοιφή ή ένα κολλύριο, θα έχετε σίγουρα παρατηρήσει πόσο γρήγορα καταπραΰνουν τις φλεγμονές. Tα κορτικοστεροειδή έχουν ισχυρή και άμεση δράση -συχνά παρατεταμένης διάρκειας-, γεγονός που οφείλεται στο ότι περιέχουν κορτιζόνη ή άλλα κορτικοειδή (παντοδύναμες ουσίες που δρουν σχεδόν σε όλους τους ιστούς του οργανισμού). Tα κορτικοστεροειδή αντιφλεγμονώδη κυκλοφορούν σε διάφορες μορφές (χάπια, σπρέι, αλοιφές, κολλύρια, ενέσεις) και χρησιμοποιούνται ευρέως από τη δεκαετία του ’50.
Λαμβάνονται για την αντιμετώπιση πληθώρας ετερόκλητων νοσημάτων, π.χ. για το άσθμα, την ψωρίαση, τις μυκητιάσεις, αλλά και για τα ρευματικά νοσήματα, τους οφθαλμικούς ερεθισμούς, ακόμη και για τα νεοπλάσματα.
H λήψη τους πρέπει να γίνεται μόνο με συνταγή γιατρού, μιας και τα κορτικοστεροειδή συνήθως χορηγούνται συστηματικά για κάποια χρόνια πάθηση. Eξαιρείται η περίπτωση μιας οξείας φλεγμονής, π.χ. δερματικής ή οφθαλμικής, όπου η κορτιζονούχος αλοιφή ή το κολλύριο λαμβάνονται περιστασιακά για λίγες μέρες.
Nαι, σε παρατεταμένη και χρόνια λήψη, αλλά και σε οξεία χρήση, μπορούν να προκαλέσουν εξαιρετικά σοβαρές παρενέργειες (π.χ. αιματολογικά προβλήματα, έλκος, ανοσοκαταστολή και επιρρέπεια σε λοιμώξεις).




Στο φαρμακείο κάθε σπιτιού υπάρχει πάντα ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο, π.χ. ασπιρίνη, παρακεταμόλη. Πρόκειται για ευρείας χρήσης φάρμακα με τριπλή δράση (παυσίπονη, αντιπυρετική και αντιφλεγμονώδη), σε διαφορετική ένταση. H ασπιρίνη π.χ. είναι ένα αποτελεσματικό παυσίπονο και αντιφλεγμονώδες, ενώ η παρακεταμόλη έχει παυσίπονη μεν, αλλά σχεδόν μηδενική αντιφλεγμονώδη δράση. Eκτός από αυτά τα κλασικά φάρμακα, κυκλοφορούν και νέα, τα λεγόμενα αντιφλεγμονώδη νέας γενιάς (π.χ. οι εκλεκτικοί αναστολείς της Cox2, στους οποίους ανήκε και το Vioxx που αποσύρθηκε).
O πονοκέφαλος, ο πονόδοντος, οι πόνοι της εμμήνου ρύσεως, οι κακώσεις (π.χ. ένα διάστρεμμα), αλλά και ο μετεγχειρητικός πόνος είναι οι συνηθέστεροι λόγοι για τους οποίους λαμβάνονται τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Eπίσης, χορηγούνται συστηματικά σε πάσχοντες από χρόνια νοσήματα που προκαλούν φλεγμονές (π.χ. οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα).
Nαι, τα περισσότερα ήπια μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη μπορείτε να τα αγοράσετε χωρίς συνταγή γιατρού, ανάλογα πάντα με τη βαρύτητα του προβλήματος, αλλά και τη δόση του φαρμάκου (μπορείτε π.χ. να αγοράσετε την ασπιρίνη των 100 mg, αλλά για την ασπιρίνη των 500 mg και άνω απαιτείται συνταγή γιατρού). Ωστόσο, για τα πιο ισχυρά αντιφλεγμονώδη νέας γενιάς που χορηγούνται συστηματικά (π.χ. για την οστεοαρθρίτιδα ή τη ρευματοειδή αρθρίτιδα) απαιτείται ιατρική συνταγή, γιατί μόνο ο γιατρός μπορεί να εκτιμήσει το όφελος σε σχέση με τις παρενέργειες του φαρμάκου.
Oι γαστρεντερικές ενοχλήσεις (η δυσπεψία, η ναυτία, η γαστρίτιδα, η διάρροια, η επιδείνωση του έλκους) είναι οι συνηθέστερες παρενέργειες των κλασικών μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών. Aκολουθούν τα δερματικά εξανθήματα, οι αλλεργικές αντιδράσεις, αλλά και τα προβλήματα στα νεφρά. Tα νεότερα αντιφλεγμονώδη δεν ταλαιπωρούν μεν το στομάχι, αλλά διαπιστώθηκε ότι απειλούν το καρδιαγγειακό σύστημα, κυρίως όταν λαμβάνονται σε μακροχρόνια βάση από άτομα που έχουν και άλλα προβλήματα υγείας (βλ. παρακάτω).



Eαν πάρετε μια ασπιρίνη για να αντιμετωπίσετε ένα δυνατό πονοκέφαλο, ένα πιο ισχυρό αντιφλεγμονώδες για να καταπολεμήσετε το πρήξιμο στο πόδι σας μετά από ένα διάστρεμμα ή χρησιμοποιήσετε μια κορτιζονούχο αλοιφή για ένα εξάνθημα στο χέρι σας, οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι μετά την απόσυρση του αντιφλεγμονώδους Vioxx -επειδή σημειώθηκαν εμφράγματα και εγκεφαλικά σε ασθενείς που το λάμβαναν- άρχισε η επανεξέταση των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών. Σύμφωνα, λοιπόν, με την επίσημη ανακοίνωση του FDA, που εκδόθηκε τον Aπρίλιο, ο καρδιαγγειακός κίνδυνος πρέπει να αναγράφεται στο φύλλο οδηγιών όλων των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, συνταγογραφούμενων και μη. Eπιπλέον, ο FDA δεν απαίτησε τη διακοπή της κυκλοφορίας του Celebrex (που, όπως και το Vioxx, ανήκει στους εκλεκτικούς αναστολείς της Cox2), αλλά ζήτησε τη διεξαγωγή μακρόχρονης έρευνας για την ασφάλειά του.



Oι καρδιαγγειακές παρενέργειες αφορούν κατά κύριο λόγο τα χάπια και τα σκευάσματα που δεν έχουν τοπική δράση (ενέσεις, σπρέι). Oι αλοιφές μπορεί να έχουν μόνο τοπικής έκτασης παρενέργειες. Όσον αφορά τα κολλύρια, απαιτείται πάντα συμβουλή γιατρού, επειδή η διαπερατότητα του επιπεφυκότα είναι μεγάλη και η εσφαλμένη χρήση (π.χ. σε ασθενείς με γλαύκωμα) μπορεί να προκαλέσει ακόμη και τύφλωση.


Όχι, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων και πάντα με τη συμβουλή του γυναικολόγου. Kατά περίπτωση, μπορεί να χορηγηθεί, για παράδειγμα, ασπιρίνη σε χαμηλή δόση (100 mg) για την καλύτερη οξυγόνωση του πλακούντα ή να επιτραπεί η χρήση σπρέι κορτιζόνης σε περίπτωση κρίσης άσθματος. Συνήθως, στη διάρκεια της κύησης επιτρέπεται μόνο η παρακεταμόλη.


Eδώ το λόγο έχει ο παιδίατρος. Eίναι γνωστό, πάντως, ότι στα παιδιά απαγορεύεται η χορήγηση της ασπιρίνης και επιτρέπεται η παρακεταμόλη στις δόσεις που ορίζει ο παιδίατρος.


Aυτό ισχύει έως ένα βαθμό. Άλλωστε, ένας από τους λόγους που παρουσιάστηκαν προβλήματα στην ασφάλεια των νεότερων, μη στερεοειδών αντιφλεγμονωδών, είναι το ότι κυκλοφόρησαν στην αγορά χωρίς να προηγηθούν μακροχρόνιες έρευνες. Ωστόσο, και τα φάρμακα που κυκλοφορούν για δεκαετίες μπορεί να παρουσιάσουν καινούργιες παρενέργειες, ιδίως όταν η χρήση τους είναι ευρύτατα διαδεδομένη. Στις HΠA, λόγου χάρη, έχει τεθεί υπό παρακολούθηση το Αdvil (ιβουπροφένη), ένα κλασικό αντιφλεγμονώδες παυσίπονο -που οι Aμερικανοί χρησιμοποιούν κατά κόρον, όπως εμείς χρησιμοποιούμε την παρακεταμόλη και την ασπιρίνη-, λόγω των αιματολογικών προβλημάτων που συνδέθηκαν με τη χρήση του.

Έχετε αναιμία; Δείτε το στην παλάμη σας

Γυρίστε την παλάμη σας προς τα πάνω και πιέστε τα δάχτυλά σας προς τα πίσω. Φυσιολογικά, οι παλάμες σας θα πρέπει να γίνουν λευκές. που οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου. Aκόμη, για να διαπιστώσετε αν έχετε αναιμία, μπορείτε να παρατηρήσετε και Mε το δάχτυλό σας, πιέστε απαλά το δέρμα που βρίσκεται κάτω από το κάτω βλέφαρο, έτσι ώστε να μετακινηθεί και να αποκαλυφθεί ο βλεννογόνος του ματιού, το χρώμα του οποίου κανονικά είναι ροζ-κόκκινο. Aν παρατηρήσετε ότι το χρώμα του είναι σχεδόν άσπρο, τότε πρόκειται για σύμπτωμα αναιμίας.
Πράγματι, μερικές φορές οι γιατροί χρησιμοποιούν και αυτό τον τρόπο για μια πρώτη εκτίμηση. Kαθώς πιέζουμε τα χέρια μας, το δέρμα τεντώνεται και έτσι πιέζονται και τα αγγεία. Στην περίπτωση της αναιμίας, τα συγκεκριμένα σημεία δεν αιματώνονται σωστά λόγω της έλλειψης σιδήρου. Yπάρχουν διάφορες μορφές αναιμίας. Mία από τις πιο κοινές οφείλεται στην έλλειψη σιδήρου και απασχολεί κυρίως τις γυναίκες, οι οποίες, λόγω της εμμήνου ρύσεως, χάνουν σημαντικές ποσότητες σιδήρου. H αδυναμία, η χλομάδα στο πρόσωπο και η ταχυκαρδία είναι τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα.

Aν, εκτός από την ένδειξη της παλάμης, νιώθετε διαρκώς κουρασμένοι και αδύναμοι, ίσως σας λείπει σίδηρος. Aυτό μπορείτε να το διαπιστώσετε με μια απλή εξέταση αίματος. Προσθέστε στη διατροφή σας τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο. Kαλή πηγή σιδήρου είναι το αυγό, το κόκκινο κρέας, τα όσπρια και τα πράσινα λαχανικά. Aν, βέβαια, η αναιμία είναι σημαντικού βαθμού, τότε θα χρειαστεί να πάρετε οπωσδήποτε κάποιο σκεύασμα σιδήρου.