Κυριακή, 12 Δεκεμβρίου 2010

Η Ζωή νικά τον καρκίνο - «ΠΟΛΕΜΗΣΤΕ» ΜΕ ΙΣΧΥΡΑ «ΟΠΛΑ» ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

Μια γυναίκα πεθαίνει κάθε 18 λεπτά στην Ευρώπη από Καρκίνο του Τραχήλου της Μήτρας, ενώ η νόσος αποτελεί τον 2ο συχνότερο καρκίνο παγκοσμίως, για γυναίκες κάτω των 45 ετών. Στην Ελλάδα, περίπου 600 γυναίκες διαγιγνώσκονται με Καρκίνο στον Τράχηλο της Μήτρας κάθε χρόνο, ενώ υπολογίζεται ότι ετησίως 250 Ελληνίδες χάνουν τη μάχη με τη ζωή, εξαιτίας του. Όμως, ο ΚΤΜ μπορεί να προληφθεί και να «πολεμηθεί», τόσο μέσω της πρωτογενούς πρόληψης, όπερ σημαίνει εμβολιασμός, αλλά και μέσω της δευτερογενούς πρόληψης, δηλαδή με τεστ ΠΑΠ. Εσείς θα αγνοήσετε τόσο ισχυρά «όπλα»;
O Καρκίνος του Τραχήλου της Μήτρας είναι ο δεύτερος πιο συχνός γυναικολογικός καρκίνος, μετά τον Καρκίνο του Μαστού. Συνήθως, προσβάλλει προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και υπολογίζεται ότι παγκοσμίως συνολικά 500.000 γυναίκες αναπτύσσουν Κ.Τ.Μ. κάθε χρόνο, εκ των οποίων οι 270.000 θα καταλήξουν από τη νόσο. Ωστόσο στην Ευρώπη, το πρόβλημα είναι σε μικρότερη κλίμακα λόγω της εφαρμογής προληπτικών προγραμμάτων μαζικού ελέγχου (ΠΑΠ τεστ).
Στην Ελλάδα, δυστυχώς, δεν υπάρχει εθνικό σύστημα πληθυσμιακού ελέγχου και η εκτέλεση του ΠΑΠ τεστ είναι ευκαιριακή, η πληροφόρηση ελλιπής και η θνητότητα άγνωστη. Το ποσοστό των γυναικών στη χώρα μας που υποβάλλονται στην εξέταση αυτή δεν ξεπερνά πιθανόν το 20% και δεν αφορά συνήθως ομάδες γυναικών υψηλού κινδύνου. Παρόλ’ αυτά η Ελλάδα εμφανίζεται συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες να έχει χαμηλή θνησιμότητα από Κ.Τ.Μ.. «Υπολογίζεται ότι, περίπου 400-600 γυναίκες εμφανίζουν τη νόσο ετησίως, εκ των οποίων οι 150-200 αναμένεται να αποβιώσουν από αυτή», υποστηρίζει μιλώντας στο Thita, ο κ. Εμμανουήλ Διακομανώλης, Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογίας Τραχήλου και Κολποσκόπησης.
Ο ιός HPV
Η λοίμωξη από τον ιό HPV –Human Papilloma Virus, Ιός των Ανθρωπίνων Κονδυλωμάτων-, θεωρείται σήμερα η συχνότερη σεξουαλικά μεταδιδόμενη νόσος σε παγκόσμιο επίπεδο. Υπολογίζεται ότι, το 80% των γυναικών θα μολυνθούν από τον ιό αυτό κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής τους ζωής, οι περισσότερες χωρίς να το γνωρίζουν.
Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί, σύμφωνα με τον Καθηγητή, ότι η λοίμωξη με τον ιό HPV, στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι παροδική, ενώ το ποσοστό των γυναικών που τελικά θα αναπτύξουν καρκίνο είναι μικρό.
Στις περιπτώσεις που η λοίμωξη με τον ιό HPV επιμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε μόνο μπορεί να δημιουργήσει αλλοιώσεις στον τράχηλο, που με το χρόνο μπορεί να εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο. «Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι, η λοίμωξη σε νέα κοπέλα δεν είναι ένδειξη θεραπείας. Είναι μια συχνή λοίμωξη που μπορεί να υποχωρήσει από μόνη της. Επομένως, είναι ευθύνη των γιατρών που ενέχονται σε αυτό τον έλεγχο ενός παθολογικού τεστ ΠΑΠ μιας γυναίκας που έχει λοίμωξη, το πώς θα παρακολουθήσουν αυτή τη γυναίκα. Η σωστή πορεία είναι πρώτα η διάγνωση με τεστ ΠΑΠ, μετά κολποσκόπηση από ειδικό γιατρό και μετά να αποφασιστεί ή όχι η θεραπεία. Άσκοπες θεραπείες σε νέες γυναίκες έχουν μερικές φορές επιπτώσεις σοβαρότερες από την ίδια τη λοίμωξη», καταλήγει ο κ. Διακομανώλης.
Οι τύποι HPV 16 και 18
Συνηθίζουμε να αποκαλούμε το εμβόλιο, εμβόλιο κατά του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας. Στην πραγματικότητα πρόκειται για εμβόλιο έναντι συγκεκριμένων τύπων ιών, των HPV 16 και 18, οι οποίοι είναι οι πλέον επικίνδυνοι τύποι και θεωρούνται ογκογόνοι. «Από την οικογένεια των HPV ιών μας ενδιαφέρουν περίπου 40 ιοί, οι οποίοι είναι βλεννοτρόποι και προσβάλλουν τα επιθήλια, το γεννητικό σύστημα της γυναίκας. Από αυτούς, εστιάζουμε την προσοχή μας σε 15 ιούς περίπου που είναι οι ογκογόνοι και από αυτούς τους 15, οι ιοί 16 και 18 όχι μόνο είναι οι πλέον συχνοί –ιδιαίτερα ο 16- για την εμφάνιση Κ.Τ.Μ., αλλά και τρομερά επικίνδυνοι. Επομένως, ένα εμβόλιο που προφυλάσσει από αυτούς τους δυο ιούς, είναι μεγάλη προσφορά ενάντια στον Κ.Τ.Μ., γι’ αυτό και παραφράζοντας το αποκαλούμε εμβόλιο κατά του Κ.Τ.Μ.», εξηγεί ο κ. Διακομανώλης.
Οι δυο αυτοί ιοί προκαλούν προκαρκινικές ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις (CIN 2-3) και Κ.Τ.Μ., καθώς και καρκίνο σε άλλα σημεία του γεννητικού συστήματος της γυναίκας, όπως ο κόλπος και το αιδοίο. Έγκυρες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι ουσιαστικά όλοι (99,7%) οι καρκίνοι του Τ.Μ. προκαλούνται από τη λοίμωξη με τον ιό HPV, καθώς και το 40% τουλάχιστον των καρκίνων του αιδοίου. Ειδικότερα οι τύποι 16 και 18 ευθύνονται για το 70% των καρκίνων του τραχήλου, το 50-60% των CIN 2-3 και το 80-90% των καρκίνων του πρωκτού.
Η πρωτογενής πρόληψη: το εμβόλιο
Η ανάπτυξη των εμβολίων έναντι ορισμένων τύπων ιών HPV αποτελεί μια μακρόχρονη και επίμονη επιστημονική προσπάθεια, η οποία ξεκίνησε το 1993 και απέδωσε καρπούς με τη δημοσίευση, το 2002, της πρώτης επιτυχημένης εφαρμογής εμβολιασμού στον άνθρωπο έναντι του ιού HPV 16. Τα εμβόλια που είναι προληπτικά, δηλαδή αφορούν γυναίκες που δεν έχουν ακόμη μολυνθεί από τους τύπους του ιού από τους οποίους προστατεύει το εμβόλιο.
Εξετάσεις πριν τον εμβολιασμό για τις μεγαλύτερες γυναίκες
Ο έλεγχος της ομάδας γυναικών 15-26 ετών, προ του εμβολιασμού, με ειδικές εξετάσεις που θα μπορούσαν να ανιχνεύσουν μια παρούσα ή παρελθούσα λοίμωξη από τους ιούς HPV τύπους 16 και 18, αποτελεί προς το παρόν αντικείμενο διχογνωμίας, σύμφωνα με τον κ. Διακομανώλη, για τους εξής λόγους: Οι ορολογικές εξετάσεις θεωρούνται αναξιόπιστες και υπολογίζεται να είναι αρνητικές περίπου στις μισές περιπτώσεις γυναικών που έχουν ήδη μολυνθεί με τους ιούς αυτούς στο παρελθόν.
Και αυτό γιατί, οι εξετάσεις που στηρίζονται στην ανίχνευση του HPV-DNA προσδιορίζουν μόνο τη μόλυνση κατά τη στιγμή της εξέτασης και δεν μπορούν να διακρίνουν μεταξύ της παροδικής ή εμμένουσας λοίμωξης. Η διάκριση αυτών των τύπων λοίμωξης είναι σημαντική, γιατί στις παροδικές λοιμώξεις το εμβόλιο ενδεχομένως είναι ωφέλιμο, αυξάνοντας τα επίπεδα αντισωμάτων άνω των επιπέδων της φυσικής ανοσίας, ενώ στην εμμένουσα δεν αναμένεται να έχει κανένα αποτέλεσμα. Ο προ του εμβολιασμό έλεγχος για ταυτοποίηση των ιών HPV 16 και 18, θα αύξανε κατά πολύ το κόστος του εμβολιασμού, ιδιαίτερα αν αυτό αφορούσε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.
Κλείνοντας, θα λέγαμε ότι, ο προ εμβολισμού έλεγχος για ταυτοποίηση των ιών HPV 16 και 18 μπορεί να εξατομικευθεί ανάλογα με τις οδηγίες του γυναικολόγου για τον καθορισμό της HPV λοίμωξης.
Τα δυο εμβόλια: Cervarix και Gardasil
Το εμβόλιο κατά του Κ.Τ.Μ. διατίθεται σε δυο εμπορικές ονομασίες: Cervarix και Gardasil. Τα δυο αυτά εμβόλια που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά, έχουν ομοιότητες και διαφορές, συνεπώς σύμφωνα με τον Καθηγητή δεν μπορούν να συγκριθούν. «Το ένα, το Gardasil, είναι τετραδύναμο και έχει σχεδιαστεί για 4 ιούς -16, 18, 6, 11- δηλαδή περιλαμβάνει και τους ιούς που είναι υπεύθυνοι για τη δημιουργία κονδυλωμάτων, ενώ το άλλο, το Cervarix, είναι μόνο για τους ιούς 16 και 18. Έχουν, όμως, διαφορετικά χαρακτηριστικά. Το Cervarix στοχεύει βασικά στους δυο ιούς. Στοχεύει σε αυτό που λέγεται cross protection, διασταυρούμενη προστασία σε ότι αφορά και άλλους δυο ιούς τον 31 και 45 που είναι υπεύθυνοι για ογκογόνους ιούς. Φυσικά, οι κλινικές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη. Αν, όμως, αυτό αποδειχθεί, τότε αυξάνεται η κάλυψη που παρέχει το εμβόλιο αυτό. Διότι μιλάμε με επιστημονικά δεδομένα και όχι με εικασίες.
Το δεύτερο χαρακτηριστικό του Cervarix είναι ένα καινούριο ανοσοενισχυτικό συστατικό που περιέχει, το οποίο κλινικά φαίνεται να αυξάνει τα αντισώματα και τη διάρκεια ζωής τους, αλλά και αυτό θα πρέπει να το δούμε όταν θα τελειώσουν οι κλινικές μελέτες. Θα έλεγα ότι και τα δυο εμβόλια είναι απολύτως ασφαλή, επομένως και τα δυο εμβόλια παρέχουν την προστασία που πρέπει να παρέχουν», υποστηρίζει ο κ. Διακομανώλης.
Να σημειωθεί ότι, η παρατηρούμενη μέγιστη διάρκεια προστασίας μέχρι σήμερα είναι 5,5 έτη, κατά τα οποία η αποτελεσματικότητα του Cervarix διατηρείται.
ΠΑΠ Τεστ ή Εμβόλιο κατά του Κ.Τ.Μ.;
Το εμβόλιο δεν μπορεί να αντικαταστήσει το ΠΑΠ τεστ, λέει κατηγορηματικά ο κ. Διακομανώλης. «Έχει δοθεί η εντύπωση ότι το εμβόλιο θα δώσει τις λύσεις για τον Κ.Τ.Μ.. Το εμβόλιο θα συμβάλλει να μην πεθαίνουν νέες γυναίκες, που βρίσκονται στη πιο δημιουργική φάση της ζωής τους. Δεν ξέρετε πόσο δύσκολο είναι για μένα, ακόμη και σήμερα, να διαγιγνώσκω καρκίνο σε νέες γυναίκες. Γιατί κάθε τέτοιος καρκίνος θα μπορούσε να αποφευχθεί, αλλά πάντα κάποιο λάθος έχει γίνει. Το τεστ ΠΑΠ θα συνεχίσει να είναι μαζί μας στα χρόνια που έρχονται. Ο εμβολιασμός δεν αποτελεί πανάκεια», υποστηρίζει ο κ. Διακομανώλης.

ΗΛΙΚΙΑ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ Παρά το γεγονός ότι τα εμβόλια συνιστώνται για γυναίκες 9-26 ετών φαίνεται να προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία σε κορίτσια ηλικίας μεταξύ 9-15 ετών, όπως δείχνουν έγκυρες επιστημονικές μελέτες. Πιο συγκεκριμένα:
  • Ηλικία 9-15 ετών: Η ηλικία που συνιστάται ο εμβολιασμός είναι αυτή, η αρχή δηλαδή της εφηβείας, πριν την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, το εμβόλιο προσφέρει μεγαλύτερη προστασία σε αυτές τις ηλικίες, λόγω πρόκλησης υψηλού τίτλου αντισωμάτων. Στην Ελλάδα, η Γνωμοδοτική Επιτροπή του υπουργείου Υγείας, πρότεινε την εισαγωγή του εμβολίου στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για κορίτσια ηλικίας 12-13 χρόνων. Στην ηλικία αυτή, ο εμβολιασμός γίνεται από παιδιάτρους.

  • Ηλικία 15-26 ετών: Όσες από τις γυναίκες δεν έχουν ακόμη αρχίσει τη σεξουαλική τους δραστηριότητα, αναμένεται να έχουν αντίστοιχη απάντηση στο εμβόλιο με αυτές της προηγούμενης ομάδας. Τα δεδομένα των κλινικών μελετών δείχνουν ότι, τα αποτελέσματα του εμβολιασμού δεν θα είναι το ίδιο ικανοποιητικά στην περίπτωση που οι γυναίκες αυτές έχουν ήδη μολυνθεί από τους ιούς HPV 16 και 18 που καλύπτουν κατά βάση τα δυο εμβόλια. Ωστόσο και οι γυναίκες αυτής της ομάδας μπορούν να εμβολιάζονται γιατί δεν είναι απαραίτητο να έχουν μολυνθεί και από τους δυο τύπους ιών.

  • Γυναίκες μεγαλύτερες των 26: Μέχρι στιγμής υπάρχουν στοιχεία πρόκλησης ανοσολογικής απάντησης σε γυναίκες ηλικίας έως 55 ετών από το εμβόλιο Cervarix. Τα στοιχεία δείχνουν παρόμοια ανοσογονικότητα με αυτή που εμφανίζεται στις ηλικίες 15-26 ετών. Παρά το γεγονός ότι, ο κίνδυνος για λοίμωξη από τον ιό HPV φθίνει με το πέρασμα των χρόνων, οι γυναίκες αυτής της ομάδας παραμένουν σε κίνδυνο έκθεσης. Άρα ο εμβολιασμός ενδεχομένως να είναι επωφελής, υπάρχει όμως επιφύλαξη λόγω της απουσίας δεδομένων κλινικής αποτελεσματικότητας.

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ

Η υγεία ξεκινά από το στόµα

«Oπλο» καλής υγείας αποτελεί, σύµφωνα µε τους επιστήµονες, η στοµατική υγιεινή, καθώς τα χαλασµένα δόντια και τα προβληµατικά ούλα φαίνεται ότι συµβάλλουν στην εµφάνιση καρδιαγγειακών νοσηµάτων, την ανάπτυξη νόσων του αναπνευστικού, αλλά και τη γέννηση πρόωρων και ελλιποβαρών βρεφών.
Την ίδια ώρα, όλο και περισσότερες έρευνες παρέχουν ενδείξεις ότι η στοµατική υγεία µειώνει τον κίνδυνό µας να εµφανίσουµε συγκεκριµένες παθήσεις και βοηθά στην διατήρηση της καλής µας µνήµης. Αυτό πρακτικά σηµαίνει, ότι η επιµελής φροντίδα των δοντιών, προσφέρει πολύ περισσότερα από ένα όµορφο χαµόγελο.
Οι Έλληνες ωστόσο, δεν έχουν ακόµη πειστεί να βουρτσίζουν συχνά τα δόντια τους και δεν επισκέπτονται προληπτικά τον οδοντίατρό τους, παρά µόνο όταν ανακύψει κάποιο συγκεκριµένο πρόβληµα/σύµπτωµα.
Μία από τις κύριες παθήσεις της στοµατικής κοιλότητας, που αποτελεί προάγγελο σοβαρών παθήσεων σε ζωτικά όργανα του ανθρώπινου οργανισµού, είναι η περιοδοντίτιδα, µια σοβαρή φλεγµονή των ούλων, που προκαλεί βλάβη στο οστό, που στηρίζει τα δόντια. Επιδηµιολογικές µελέτες δείχνουν ότι 44%-57% του συνολικού πληθυσµού, εµφανίζουν µέτριας βαρύτητας περιοδοντική νόσο, ενώ ένα 10% περίπου παρουσιάζει βαρύτερες µορφές της νόσου.
Δεκάδες έρευνες, τα τελευταία χρόνια συσχετίζουν την περιοδοντική νόσο µε αυξηµένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήµατα, όπως οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο και αθηροσκλήρωση των αρτηριών, ο µηχανισµός ωστόσο που συνδέει τις δύο παθήσεις παραµένει εν πολλοίς άγνωστος. Από τις επικρατούσες θεωρίες, η µία υποστηρίζει ότι τα βακτήρια της στοµατικής κοιλότητας προκαλούν τη φλεγµονώδη αντίδραση του οργανισµού και µαζί µε αυτήν αλλαγές στις αρτηρίες, ενώ η δεύτερη, ότι τα βακτήρια προκαλούν απ’ ευθείας προβλήµατα στο κυκλοφορικό και συγκεκριµένα στη διαστολή των αγγείων. «Έχει περιγραφεί εδώ και καιρό, ότι η χρόνια φλεγµονώδης αντίδραση από την περιοδοντίτιδα, µπορεί να κάνει ζηµιά στο ενδοθήλιο προάγοντας την αθηρωµάτωση», σηµειώνει ο Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών - Associate in Medicine του Πανεπιστηµίου της Βοστώνης, κ. Ιωάννης Λεκάκης. Οι σχετικές έρευνες εκτιµούν πως, όσοι πάσχουν από περιοδοντική νόσο, διατρέχουν 2-7 φορές µεγαλύτερο κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου.
Έρευνες έχουν συσχετίσει την περιοδοντίτιδα και την κακή στοµατική υγιεινή και µε την εµφάνιση νόσων του αναπνευστικού, όπως είναι η πνευµονία και η χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια (ΧΑΠ), ειδικά στις µεγαλύτερες ηλικίες. Και στην περίπτωση αυτή, η νόσος θεωρείται αποτέλεσµα της εισρόφησης µικροβίων από το στοµατοφάρυγγα.
Η κακή στοµατική υγεία, όµως, µπορεί να οδηγήσει και στη γέννηση ελλιποβαρών βρεφών, σε πρόωρο τοκετό ή σε αποβολή. Όπως επισηµαίνουν οι επιστήµονες, οι έγκυες µε βαριά περιοδοντική νόσο, έχουν 7,5 φορές υψηλότερο κίνδυνο να γεννήσουν πρόωρα, σε αντίθεση µε τις έγκυες, που έχουν υγιή δόντια. Παρ’ όλα αυτά, ο ρόλος της περιοδοντικής νόσου, ως παράγοντας κινδύνου για την εµφάνιση καρδιαγγειακών νοσηµάτων και πρόωρου τοκετού, δεν έχει πλήρως διευκρινισθεί, αν και πρόσφατα καταγράφηκε το πρώτο τεκµηριωµένο περιστατικό βρέφους, που γεννήθηκε νεκρό, εξαιτίας της ουλίτιδας από την οποία έπασχε η µητέρα του. Στο αίµα του βρέφους, στους πνεύµονες και στο στοµάχι του, βρέθηκαν βακτήρια ίδια µε αυτά που βρέθηκαν στην στοµατική κοιλότητα της µητέρας του που έπασχε από ουλίτιδα... Τέλος, µια αµφίδροµη σχέση φαίνεται πως υπάρχει µεταξύ ουλίτιδας και ρύθµισης του σακχαρώδους διαβήτη. Οι άνθρωποι που δεν ρυθµίζουν καλά το διαβήτη τους, εµφανίζουν ουλίτιδα µε µεγαλύτερη συχνότητα. Διαβήτης σηµαίνει, µικρότερη ικανότητα του οργανισµού να καταπολεµά τις λοιµώξεις, συµπεριλαµβανοµένων και των µικρολοιµώξεων των ούλων που µπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές ουλίτιδες. Η παρουσία της ουλίτιδας ωστόσο, δυσκολεύει, µε τη σειρά της, την αποτελεσµατική ρύθµιση του σακχάρου στο αίµα.
Μνήµη
Πρόσφατη έρευνα του πανεπιστηµίου της Βιρτζίνια, βρήκε ότι το υγιές στόµα συµβάλλει και στη διατήρηση της µνήµης. Επιφανείς γεροντολόγοι στις Ηνωµένες Πολιτείες, µελέτησαν τους ιατρικούς φακέλους χιλιάδων Αµερικανών, ηλικίας 70 και άνω µε προβλήµατα µνήµης και ανακάλυψαν ότι 1 στους 4 (23%), έπασχε από γενικευµένη ουλίτιδα. Μελέτες έχουν συσχετίσει την ουλίτιδα ακόµη και µε την εµφάνιση ρευµατοειδούς αρθρίτιδας, του αυτοάνοσου νοσήµατος που προκαλεί φλεγµονή στις αρθρώσεις. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι ο µηχανισµός που καταστρέφει τους συνδετικούς ιστούς, τόσο στην ουλίτιδα όσο και στην ρευµατοειδή αρθρίτιδα, είναι παρόµοιος.
Τα παιδιά
Φροντίστε να διδάξετε από νωρίς στα παιδιά σας, πώς να βουρτσίζουν σωστά τα δόντια τους και να φροντίζουν επιµελώς τη στοµατική τους υγιεινή. Με βάση τα παραπάνω, εξάλλου, είναι προφανές ότι µε τον τρόπο αυτό τα βοηθάτε να θέσουν γερές βάσεις για την καλή τους υγεία στο µέλλον.
Οδηγίες για τα παιδιά
  • Το βούρτσισµα πρέπει να ξεκινά από τη στιγµή που θα βγει το πρώτο δόντι στο στόµα του παιδιού. «Αµέσως µετά την ανατολή (εµφάνιση) των δοντιών στο στόµα του παιδιού, θα πρέπει να αρχίζει η στοµατική υγιεινή. Στην ηλικία του νεογνού και του νηπίου, αποκλειστικοί υπεύθυνοι για τη στοµατική υγιεινή του παιδιού είναι οι γονείς του, οι οποίοι θα πρέπει να καθαρίζουν τα δόντια των παιδιών µε µικρή βούρτσα ή να τα σκουπίζουν µε βρεγµένη γάζα. Όταν το παιδί αρχίζει να κρατά αντικείµενα µπορεί να του δοθεί µία οδοντόβουρτσα, όχι ασφαλώς για να καθαρίζει τα δόντια του, αλλά για να παίζει και να εξοικειώνεται µε την ιδέα της βούρτσας», σηµειώνει ο ορθοδοντικός, κ. Φίλιππος Συνοδινός.
  • Βουρτσίζετε τα δόντια σας µαζί µε τα παιδιά σας, πρωί και βράδυ. Μέχρι την ηλικία των 6 ετών είναι καλό το βούρτσισµα να γίνεται από το γονέα, γιατί το παιδί δεν µπορεί να το κάνει σωστά µόνο του. Ωστόσο, µόλις 15% των γονιών το κάνουν.
  • Το παιδί πρέπει να µάθει να βουρτσίζει χωριστά τα πάνω και τα κάτω δόντια και να ακολουθεί µια σειρά µέχρι να φτάσει ως το τελευταίο δόντι. Έτσι, το βούρτσισµα θα είναι σωστό και ολοκληρωµένο.
  • Δείξτε στο παιδί πώς να κινεί την οδοντόβουρτσα από τα ούλα προς τα δόντια, στα µπροστινά δόντια. Για το πίσω µέρος των δοντιών του, καλό είναι να µάθετε στο παιδί να χρησιµοποιεί κάθετα την οδοντόβουρτσα.
  • Χρησιµοποιείστε φθοριούχο οδοντόκρεµα, που περιέχει τουλάχιστον 1000 ppm φθορίου. Το φθόριο πραγµατικά βοηθά και προστατεύει τα δόντια του παιδιού.
  • Ανανεώνετε την οδοντόβουρτσα του παιδιού κάθε 3 µήνες. Μετά από ένα τρίµηνο χρήσης,
    η οδοντόβουρτσα έχει πια φθαρεί και δεν πληροί τους κανόνες υγιεινής.
  • Αν το παιδί πέρασε ένα κρυολόγηµα ή επέστρεψε από την κατασκήνωση, αλλάξτε την οδοντόβουρτσά του, για να αποφύγετε τη µεταφορά µικροβίων.
  • Δείξτε στο παιδί πώς να καθαρίζει µε νήµα τα µεσοδόντια διαστήµατα.
  • Πηγαίνετε το παιδί σας τακτικά στον οδοντίατρο για φθορίωση και έλεγχο της στοµατικής του υγείας.
  • Προτιµήστε έναν ειδικευµένο παιδοδοντίατρο, ώστε η εµπειρία της επίσκεψης να είναι ευχάριστη για το παιδί.

το έμφραγμα προειδοποιεί


Σαν κεραυνός εν αιθρία... Έτσι ξέρουμε οι περισσότεροι ότι «χτυπά» το έμφραγμα. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι συχνά αυτό δεν ισχύει. Πολλοί που έπαθαν έμφραγμα αναφέρουν πως ακόμη και μέρες πριν, παρουσίασαν κάποιο προειδοποιητικό σύμπτωμα! H καρδιά τους, δηλαδή, έστειλε προμηνύματα ώρες ή και μέρες πριν την εκδήλωση του εμφράγματος. Πρόκειται για «καμπανάκι» κινδύνου που κανείς δεν πρέπει να αγνοήσει, αν θέλει να προφυλάξει την καρδιά και τη ζωή του. Yπολογίζεται ότι ένας στους επτά εμφραγματίες παρουσιάζει κάποιο προειδοποιητικό σύμπτωμα ακόμη και επτά μέρες πριν από το έμφραγμα. Διαβάστε λοιπόν ποια είναι τα σήματα κινδύνου της καρδιάς και τι πρέπει να κάνετε μόλις τα αντιληφθείτε.


Συνήθως οι ασθενείς περιγράφουν ενδεχόμενα πρόδρομα ενοχλήματα, όπως:
•Πλάκωμα ή σφίξιμο στο στήθος.
•Ένα «χταπόδι» που τους σφίγγει στο στήθος.
•Πόνο που «χτυπάει» στο στήθος, στην πλάτη και συνδυάζεται με μούδιασμα στο αριστερό χέρι.
•Πόνο και στις δύο ωμοπλάτες, καθώς και στα δύο χέρια.
•Πόνο στο λαιμό και μούδιασμα στο κάτω σαγόνι.
•Πόνο στο στομάχι (ψηλά, εκεί που τελειώνει το κόκαλο του στέρνου).

• Πάντα κατά τη διάρκεια κόπωσης, την ώρα, για παράδειγμα, που κάποιος περπατάει βιαστικά ή ανεβαίνει μια σκάλα.
•Mετά από σχετικά μεγάλη προσπάθεια, π.χ. μετά από βαριές δουλειές στο σπίτι διάρκειας 1-2 ωρών ή μετά από πολύ γρήγορο περπάτημα διάρκειας 10 λεπτών, η περίπτωση χαρακτηρίζεται ήπια.
•Kατά τη διάρκεια μιας προσπάθειας μικρότερης έντασης, π.χ. όταν ανεβαίνει κάποιος δύο ορόφους με τα πόδια ή περπατάει γρήγορα για 4΄, η περίπτωση χαρακτηρίζεται μέτριου βαθμού.
•Mε την ελάχιστη προσπάθεια, π.χ. όταν κάποιος περπατάει για μόλις 40 μέτρα, ανεβαίνει στον πρώτο όροφο, βγαίνει στο κρύο περιβάλλον, μεταφέρει τα ψώνια του σουπερμάρκετ ή σκύβει για να στρώσει το κρεβάτι του, τότε η περίπτωση είναι βαριάς μορφής.

Tο κύριο χαρακτηριστικό είναι ότι, μόλις αυτός που νιώθει τα συμπτώματα σταματήσει τη δραστηριότητά του, τα ενοχλήματα υποχωρούν μέσα σε περίπου 5΄.

Tο πιθανότερο είναι ότι κάποιο αγγείο έχει σημαντική στένωση και δεν μπορεί να τροφοδοτήσει επαρκώς με αίμα την καρδιά την ώρα της προσπάθειας.

Πρέπει να επισκεφτείτε το συντομότερο δυνατό έναν καρδιολόγο, ο οποίος θα σας συστήσει:
•Kαρδιογράφημα.
•Bιοχημικό έλεγχο ρουτίνας (χοληστερίνη, τριγλυκερίδια, σάκχαρο κλπ.) και ειδικές εξετάσεις αίματος (τροπονίνη, CPK).
•Yπέρηχο καρδιάς (για να διαπιστωθεί τυχόν δυσλειτουργία στο μυοκάρδιο ή στην καρδιακή βαλβίδα).
•Tεστ κοπώσεως, εφόσον κρίνεται απαραίτητο.

Aς υποθέσουμε ότι κάποιος αγνοεί ένα σφίξιμο στο στήθος που παρουσιάζεται την ώρα που τρέχει να προλάβει το τρένο στο σταθμό. Δύο ή τρεις μέρες μετά, καθώς μεταφέρει τα ψώνια από το σουπερμάρκετ, η ενόχληση στο στήθος παρουσιάζεται ξανά και υποχωρεί ύστερα από 5΄. Δυστυχώς, είναι πιθανό ότι την επόμενη φορά -που μπορεί να είναι ακόμη και την επόμενη μέρα- η καρδιά του δεν θα αρκεστεί σε ένα προειδοποιητικό μήνυμα, αλλά θα υποστεί έμφραγμα.

H δύσπνοια που παρουσιάζεται την ώρα της προσπάθειας (π.χ. όταν περπατάμε), συχνά θεωρείται ισοδύναμη του πόνου στο στήθος και πρέπει να ελέγχεται, σύμφωνα με τους καρδιολόγους. Πρέπει να τονιστεί, όμως, ότι η δύσπνοια αυτή διαφέρει από την αναπνευστική δυσφορία των καπνιστών κατά τη διάρκεια της κόπωσης. Aν και ο ειδικός είναι αυτός που θα κρίνει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, σε γενικές γραμμές η αναπνευστική δυσφορία του καπνιστή αργεί να υποχωρήσει (π.χ. μετά από 10΄), ενώ η δύσπνοια που οφείλεται σε στεφανιαία νόσο υποχωρεί πιο γρήγορα (μέσα σε περίπου 5΄).

Πρόκειται για τον εξαιρετικά δυνατό πόνο στο στήθος που οι ασθενείς τον περιγράφουν σαν «κάψιμο στο στήθος» ή «μαχαιριά στην καρδιά». O πόνος είναι τόσο δυνατός που «κόβει» την ανάσα και πανικοβάλλει τον πάσχοντα. Παράλληλα, ο ασθενής νιώθει ότι τον λούζει κρύος ιδρώτας.

H ενόχληση αυτή μπορεί να παρουσιαστεί εν ώρα ηρεμίας, μετά από ένα πλούσιο γεύμα, μια μεγάλη συγκινησιακή φόρτιση, μια κατάσταση πολύ έντονου στρες ή ακόμη και κατά τη διάρκεια του ύπνου. Δεν αποκλείεται, βέβαια, να παρουσιαστεί και κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας (π.χ. περπάτημα).

Aκόμη και αν ο οξύς πόνος υποχωρήσει γρήγορα, η εφίδρωση και η ταχύπνοια μπορεί να διαρκέσουν ακόμη και για τα επόμενα 10΄. Eπίσης, ο ασθενής νιώθει για αρκετή ώρα ότι «χάνεται».

Tο πιθανότερο είναι ότι σε κάποιο αγγείο έχει δημιουργηθεί μια σχετικά μαλακή, αθηρωματική πλάκα που είναι έτοιμη να σπάσει, φράζοντας το αγγείο. Eνδεχομένως ένα μέρος της να έχει ήδη αποκολληθεί και να φράζει μερικώς το αγγείο, με κίνδυνο να προκληθεί έμφραγμα.

Πρέπει να πάτε άμεσα στο πλησιέστερο νοσοκομείο, ακόμη και αν ο πόνος έχει υποχωρήσει. Kαλό είναι να μασήσετε άμεσα μία ασπιρίνη, εκτός εάν είχατε κρίση έλκους ή γαστρορραγίας το τελευταίο δίμηνο.

H καρδιά σας κινδυνεύει άμεσα για τις επόμενες 2-3 ώρες. Σύμφωνα με τους ειδικούς, κάπως έτσι φθάνουν πολλοί εμφραγματίες στο νοσοκομείο, οι οποίοι κατά τη λήψη του ιστορικού τους λένε χαρακτηριστικά: «Πόνεσα πάρα πολύ για μια στιγμή, αλλά μετά συνήλθα. Mετά από τρεις ώρες, όμως, με ξανάπιασε ο πόνος και ήρθα στο νοσοκομείο».

Δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη απάντηση σε αυτή την ερώτηση. Eίναι πιθανό ένας ασθενής να παρουσιάσει προειδοποιητικά συμπτώματα ακόμη και δεκαπέντε μέρες πριν το έμφραγμα, ενώ κάποιος άλλος να μην παρουσιάσει κανένα. Eκτιμάται ότι το 20% των ασθενών που παρουσιάζουν έμφραγμα είχαν κάποιο προειδοποιητικό σύμπτωμα τις προηγούμενες μέρες.

Nαι, αν και οι γυναίκες πρέπει να είναι πιο προσεκτικές, κυρίως όταν μπαίνουν στην εμμηνόπαυση. O λόγος είναι ότι τα ενοχλήματα των γυναικών συνήθως είναι άτυπα. Ένας άνδρας π.χ. θα παραπονεθεί για ένα σφίξιμο στο στήθος σαν χταπόδι (που ανήκει στα τυπικά συμπτώματα της στηθάγχης), ενώ μια γυναίκα συνήθως δείχνει με το δείκτη της ένα σημείο στο στήθος της και λέει στο γιατρό: «Πονάω εδώ». Aυτό το δεδομένο, σε συνδυασμό με το ότι οι γυναίκες συχνά παραπονιούνται για πόνο στο στήθος που οφείλεται στο άγχος, έχει σαν αποτέλεσμα τόσο η γυναίκα όσο και ο γιατρός συχνά να υποτιμούν τυχόν ενοχλήματα στο στήθος.

Oι καπνιστές, όσοι έχουν περιττά κιλά συσσωρευμένα στην κοιλιά, όσοι έχουν αυξημένη χοληστερίνη, τριγλυκερίδια ή/και σάκχαρο, καθώς και οι υπερτασικοί. Eάν παρουσιάζετε έναν ή περισσότερους από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου, δεν πρέπει να αγνοήσετε οποιονδήποτε πόνο στο στήθος. Ωστόσο, ακόμη και αν δεν έχετε ενοχλήματα, καλό είναι να επισκεφτείτε έναν καρδιολόγο, επειδή η στεφανιαία νόσος μπορεί να είναι σιωπηρή (χωρίς συμπτώματα) σε ποσοστό που ανέρχεται στο 30%.