Τρίτη, 21 Σεπτεμβρίου 2010

Το ανθρώπινο σώμα

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση


●H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και οι καούρες δεν είναι το ίδιο πράγμα
Oι καούρες είναι ένα από τα κύρια συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, όταν δηλαδή το όξινο περιεχόμενο του στομάχου ανεβαίνει από το στομάχι προς τον οισοφάγο, και μπορεί να φθάσει ως το φάρυγγα. Mετά από ένα γεύμα, μπορεί όλοι να παθαίνουμε γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, πρόκειται όμως για «φυσιολογική» αντίδραση και διαρκεί ελάχιστα δευτερόλεπτα. Πρόβλημα δημιουργείται όταν το γαστρικό περιεχόμενο παραμένει για πολλή ώρα στον οισοφάγο και προκαλεί καούρες (περιγράφονται ως αίσθημα καύσου στο στήθος συνοδευόμενο από πόνο), ξινίλες και -κάποιες φορές- δυσκολία στην κατάποση. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με γαστροσκόπηση και μέτρηση της οξύτητας του στομάχου.


●H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση οφείλεται σε ανατομική ιδιομορφία
Φυσιολογικά, κατά τη διαδικασία της κατάποσης, ο σφιγκτήρας του οισοφάγου (που βρίσκεται ανάμεσα στον οισοφάγο και το στομάχι) ανοίγει -επιτρέποντας στο φαγητό να φθάσει στο στομάχι- και ξανακλείνει, για να το εμποδίσει να ξαναγυρίσει στον οισοφάγο. H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συμβαίνει όταν ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας χαλαρώνει και επιτρέπει στο περιεχόμενο του στομάχου να ξαναγυρίσει στον οισοφάγο. Μπορεί να οφείλεται σε υπερβολική αύξηση του υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι, σε μειωμένη κινητικότητα ή σε διάταση του στομάχου και σε διαφραγματοκήλη.


●H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν είναι έντονη όταν ξαπλώνουμε

H οριζόντια θέση διευκολύνει την παλινδρόμηση του γαστρικού περιεχομένου στον οισοφάγο, γι’ αυτό και είναι καλύτερα να μην ξαπλώνουμε αν δεν έχουν περάσει περίπου 3 ώρες από το γεύμα. Όσοι υποφέρουν από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση νιώθουν πιο δυσάρεστα όταν ξαπλώνουν στη δεξιά πλευρά και όταν είναι μπρούμυτα.


●H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση επηρεάζεται από το φαγητό μας
Tα λιπαρά φαγητά, όπως τα τηγανητά, οι σάλτσες, τα λιωμένα τυριά, οι σοκολάτες, αλλά και το φύλλο για πίτες, οι όξινοι χυμοί και τα αλκοολούχα ποτά θεωρούνται επιβαρυντικοί παράγοντες για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, καθώς βοηθούν στη χαλάρωση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα. Χαλαρωτική επίδραση στο σφιγκτήρα έχει και το κάπνισμα.


●H παλινδρόμηση είναι παθολογική και στα βρέφη
Tα βρέφη παρουσιάζουν γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (είναι οι μικρές γουλιές που βγάζουν μετά το γεύμα), αλλά δεν πρόκειται για παθολογική κατάσταση. H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση σε αυτή την περίπτωση οφείλεται στην ανώριμη ακόμα «συμπεριφορά» του στομάχου και του οισοφάγου. Mε την πάροδο του χρόνου η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση εξαφανίζεται (συνήθως μετά την ηλικία των 18 μηνών).


●Η θεραπεία δεν είναι απαραίτητη
H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν ανήκει στις καταστάσεις που καλύτερα να τις συνηθίζουμε, και αυτό γιατί μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρότερες επιπλοκές. Μπορεί να προκαλέσει οισοφαγίτιδα, ανάπτυξη του επιθηλίου Barrette (προκαρκινωματική κατάσταση στον οισοφάγο) κ.ά.


●Εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα στους παχύσαρκους
H παχυσαρκία θεωρείται ένας από τους παράγοντες που αυξάνουν τις πιθανότητες να εμφανισθεί γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Στους παχύσαρκους υπάρχει αυξημένη πίεση στην κοιλιά, πράγμα που βοηθά το περιεχόμενο του στομάχου να ανεβαίνει προς τον οισοφάγο. Επιπλέον, οι παχύσαρκοι τρώνε συνήθως και πολλά λιπαρά. H μεγάλη πίεση στην κοιλιά, σε συνδυασμό με τις ορμονικές διαταραχές, γίνεται αιτία εμφάνισης της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Tο πρόβλημα βέβαια είναι προσωρινό και παύει να υπάρχει μετά τον τοκετό.


●H μόνιμη θεραπεία της δεν επιτυγχάνεται πάντα
Tα θεραπευτικά στάδια για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι τρία. Kαταρχήν, επιδιώκεται αντιμετώπιση με διαιτητικές οδηγίες, δηλαδή αποφυγή λιπαρών τροφών, όξινων χυμών και αλκοολούχων ποτών, μικρά και συχνά γεύματα (το τελευταίο γεύμα τουλάχιστον 3 ώρες πριν τον ύπνο) και τέλος σωστή μάσηση, δηλαδή να μην τρώμε γρήγορα, αλλά αργά και μασώντας καλά το φαγητό μας. Μπορεί όμως να χρειαστούν και φάρμακα, τα οποία θα βοηθήσουν στη μείωση του υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι και στην αύξηση της κινητικότητάς του, ώστε να γίνεται γρηγορότερα η πέψη. Tελευταία επιλογή είναι η χειρουργική επέμβαση. Aκόμα όμως και αυτή δεν μπορεί να εγγυηθεί μόνιμα αποτελέσματα.
 

λίπωμα, είναι επικίνδυνο;


Aν εμφανίσετε σε κάποιο μέρος του σώματός σας ένα εξόγκωμα που είναι μαλακό και δίνει την εντύπωση πως βρίσκεται ακριβώς κάτω από την επιδερμίδα σας, τότε είναι πολύ πιθανό να πρόκειται για ένα λίπωμα. Ένα καλόηθες ογκίδιο φτιαγμένο από λίπος -όπως εξηγούν οι ειδικοί-, το οποίο αφαιρούν οι χειρουργοί ή οι δερματολόγοι, κυρίως για αισθητικούς λόγους, αφού δεν συνοδεύεται από πόνο, ούτε προκαλεί συνήθως άλλα προβλήματα. Oι διεργασίες που οδηγούν στη δημιουργία ενός λιπώματος δεν είναι ξεκαθαρισμένες από τη σύγχρονη ιατρική. Όπως άλλωστε δεν είναι γνωστό πώς δημιουργούνται όλοι οι όγκοι που εμφανίζονται στο σώμα, είτε πρόκειται για καλοήθεις είτε για κακοήθεις. Σε κάθε περίπτωση όμως, το λίπωμα -όπως και οτιδήποτε άλλο εμφανιστεί στο σώμα σας- χρήζει ιατρικής διάγνωσης και διερεύνησης για να θεωρηθεί απολύτως ακίνδυνο.


O μόνος αρμόδιος για να κάνει μία ασφαλή διάγνωση είναι ο γιατρός σας, ο δερματολόγος ή ο χειρουργός, ο οποίος θα αποφασίσει αν το ογκίδιο που έχετε εμφανίσει είναι πράγματι λίπωμα. Tα χαρακτηριστικά του είναι πως δεν είναι σκληρό, το μέγεθός του συνήθως δεν ξεπερνά τα 3 εκατοστά και, όταν το πιέζετε, το λίπος από το οποίο αποτελείται μπορεί να μετακινηθεί προς τη μία ή την άλλη πλευρά, και μετά επανέρχεται στη θέση του.


- Eίμαι παχύς, έχω περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσω λιπώματα;
Δεν υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που έχουν περισσότερες πιθανότητες από άλλους να εμφανίσουν λιπώματα, ούτε καν όσοι είναι παχύσαρκοι και έχουν μεγαλύτερη ποσότητα λίπους στο σώμα τους. O μόνος παράγοντας κινδύνου που αναγνωρίζουν οι ειδικοί είναι η κληρονομικότητα, όταν πρόκειται για περιπτώσεις κατά τις οποίες κάποιος εμφανίζει μεγάλο αριθμό λιπωμάτων στο σώμα του (λιπομάτωση). Aπό την άλλη πλευρά, η εμφάνιση των λιπωμάτων σχετίζεται με την ηλικία, αφού σπάνια εντοπίζονται σε παιδιά, ενώ τους ενηλίκους τούς απασχολούν συνήθως μετά τα 30 ή τα 35.
- Έχω ένα λίπωμα στο πόδι, είναι φυσιολογικό;
Δεν υπάρχουν κάποια μέρη του σώματος στα οποία παρουσιάζονται περισσότερο τα λιπώματα. Όπως όμως είναι και λογικό, δεν εμφανίζονται σε μέρη όπου δεν υπάρχει λίπος, όπως είναι οι παλάμες ή τα πέλματα. Συχνότερα θα τα συναντήσετε στα πόδια, στα χέρια, στην πλάτη, στους ώμους και στον αυχένα και σπανιότερα στο πρόσωπο ή στο κρανίο.
- Πρέπει οπωσδήποτε να αφαιρέσω τα λιπώματα που έχω στο σώμα μου;
Ένα λίπωμα που δεν αλλάζει μορφή και μέγεθος δεν είναι απαραίτητο να αφαιρεθεί, εκτός αν συντρέχουν αισθητικοί λόγοι. Aν όμως πρόκειται για ένα λίπωμα που μεγαλώνει, τότε πρέπει να αφαιρείται οπωσδήποτε, γιατί μπορεί να υποκρύπτει ακόμα και κάποια κακοήθεια. Eπίσης, όταν ένα λίπωμα υποτροπιάσει -πράγμα που σημαίνει πως θα ξαναεμφανιστεί μετά από ένα διάστημα αφότου αφαιρεθεί στην ίδια περίπου θέση όπου ήταν-, τότε πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφτείτε ένα χειρουργό για να το αφαιρέσει, να το καθαρίσει καλά, αλλά και να διερευνήσει τη σύστασή του.
- Eίναι απαραίτητο να καταφύγω στην εγχείρηση για να το αντιμετωπίσω;
Ο μόνος τρόπος για να απαλλαγείτε από ένα λίπωμα που δεν εξαφανίζεται ποτέ από μόνο του είναι η χειρουργική επέμβαση, η οποία μπορεί να γίνει είτε από κάποιο γενικό χειρουργό είτε από κάποιο δερματολόγο - χειρουργό. Πρόκειται για μία πολύ απλή επέμβαση, η οποία διαρκεί λίγα λεπτά, γίνεται με τοπική αναισθησία και συνοδεύεται από πλαστική. Eίναι πάντως σε κάθε περίπτωση απαραίτητο να γίνεται ολική χειρουργική εκτομή του λιπώματος για δύο λόγους: Για να σταλεί μετά το λίπωμα για βιοψία, ώστε να επιβεβαιωθεί και με τον εργαστηριακό έλεγχο η καλοήθεια, αλλά και για να καθαριστεί επαρκώς το λίπωμα, που μπορεί να έχει εξαπλωθεί αρκετά κάτω από το δέρμα.
- Mπορεί το ογκίδιο που έχω παρουσιάσει να είναι κάτι άλλο;
Η αλήθεια είναι πως τα καλοήθη ογκίδια που εμφανίζονται συχνότερα κάτω από την επιδερμίδα και είναι μαλακά στην αφή είναι τα λιπώματα. Σπανιότερα ένα ογκίδιο στην επιδερμίδα μπορεί να είναι ένας άλλου τύπου καλοήθης όγκος, όπως είναι ένα θήλωμα, το οποίο είναι φτιαγμένο από πρωτεΐνες των μυών, ή ένα ίνωμα. Συχνά τα ογκίδια που παρατηρούμε σε διάφορα μέρη του σώματος είναι κύστεις, που ναγνωρίζονται επειδή περιέχουν υγρό και πολλές φορές φλεγμαίνουν κιόλας. Aπό την άλλη πλευρά, ένα ογκίδιο που παρατηρείτε στο δέρμα μπορεί να είναι κακόηθες, αλλά σε αυτήν την περίπτωση θα είναι σκληρό και δεν θα συμπιέζεται, ούτε θα κινείται. Φυσικά και γι’ αυτό -όπως και για όλα τα άλλα- ο μόνος ασφαλής τρόπος για να γίνει η διάγνωση είναι η εκτομή και η ιστολογική εξέταση.


Tα λιπώματα μπορεί να εμφανιστούν, εκτός από την επιδερμίδα, και στο εσωτερικό λίπος του σώματος, αυτό δηλαδή που περιβάλλει τα διάφορα όργανα, και να γίνουν αντιληπτά με κάποια ακτινογραφία, υπέρηχο κλπ., επειδή προκαλούν πόνο ή άλλα προβλήματα (π.χ., αλλαγές στις κενώσεις όταν είναι στο έντερο ή αιματουρία όταν αφορούν το ουροποιητικό). Συνήθως αυτά τα λιπώματα αυξάνονται σε μέγεθος όσο περνάει ο καιρός, είναι συχνά κακοήθη, και τότε ονομάζονται λιποσαρκώματα.

Απεικονιστικές μέθοδοι


Οι απεικονιστικές μέθοδοι αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις για τη διάγνωση πολλών παθήσεων. Μπορούν να απεικονίσουν με μεγάλη ευκρίνεια τα εσωτερικά μας όργανα και να δώσουν χρήσιμες πληροφορίες για δυσλειτουργίες που μπορεί να εκδηλωθούν εκεί. Είναι από τα μεγαλύτερα όπλα που διαθέτουν οι γιατροί προκειμένου να κάνουν σωστή διάγνωση και στη συνέχεια να καταστρώσουν το θεραπευτικό τους σχέδιο. Θα μπορούσε, όμως, κάποιος να υποβάλλεται σε τέτοιου είδους εξετάσεις μία φορά το χρόνο, στο πλαίσιο του τσεκάπ;
Η απάντηση είναι κατηγορηματικά αρνητική. Γιατί; Tο Vita βάζει στο μικροσκόπιο αυτές τις εξετάσεις, «μετρά» την ακτινοβολία τους, εκτιμά τα υπέρ και τα κατά τους, τις ενδείξεις και αντενδείξεις τους, και λύνει όλες τις απορίες σας.

Ακτινογραφία

Ενδείξεις
• Η ακτινογραφία είναι η «εξέταση εκλογής», δηλαδή η κύρια εξέταση για προβλήματα του σκελετού και των πνευμόνων (ακτινογραφία θώρακα). Συγκεκριμένα, ενδείκνυται για διάγνωση σπασμένων οστών, πνευμονίας και πεπτικών δυσλειτουργιών.
• Ειδική ακτινογραφία χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των μαστών και είναι η γνωστή μας μαστογραφία.

Αντενδείξεις
Απαγορεύεται καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πλεονεκτήματα
• Γίνεται γρήγορα.
• Υπάρχει σε όλα τα νοσοκομεία.
• Η ακτινοβολία της είναι πολύ μικρότερη από αυτήν της αξονικής.
• Κοστίζει φθηνά.

Μειονεκτήματα
• Παίρνετε μια μικρή δόση ακτινοβολίας.
• Παρέχει δισδιάστατες εικόνες με πολύ μικρότερες λεπτομέρειες από άλλες μεθόδους.

Πώς γίνεται
Η διαδικασία είναι πολύ απλή. Ανάλογα με το σημείο στο οποίο πρέπει να γίνει η ακτινογραφία, μπορεί να είστε όρθιοι, καθιστοί ή ξαπλωμένοι, και ένα μηχάνημα «φωτογραφίζει» με ακτίνες Χ το σημείο με το πρόβλημα.

Πόση ώρα διαρκεί
Απαιτούνται μόνο λίγα δευτερό­λεπτα.

Ταξιδεύοντας από την Ελλάδα στις ΗΠΑ και πίσω στην Ελλάδα, η ακτινοβολία που θα πάρουμε είναι περίπου ίση με αυτή μιας ακτινογραφίας θώρακα

Αξονική τομογραφία

Ενδείξεις
• Απεικονίζει πολύ καλά τα οστά (π.χ. κατάγματα), τον πνεύμονα και το πεπτικό σύστημα.
• Χρησιμοποιείται σε επείγουσες καταστάσεις προκειμένου να διαπιστωθεί μια αιμορραγία, ένα οξύ εγκεφαλικό, οξείες παθήσεις της κοιλιάς.
• Δείχνει, επίσης, πολύ καθαρά τις αποτιτανώσεις, δηλαδή τις συσσωρεύσεις ασβεστίου στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων, που παρατηρούνται σε διάφορα νοσήματα, όπως π.χ. στην αθηρωμάτωση.

Αντενδείξεις
• Απαγορεύεται καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
• Πρέπει να αποφεύγεται η διεξαγωγή αξονικής στα παιδιά και να γίνεται μόνον όταν υπάρχουν αυστηρές ιατρικές ενδείξεις. Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα στην ακτινοβολία και έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, άρα και μεγαλύτερο κίνδυνο από τις παρενέργειές της.
• Αν χρειαστεί λήψη σκιαγραφικού (ουσία που βοηθά να φαίνονται καθαρότερα τα «επίμαχα» όργανα κατά την τομογραφία) και είστε αλλεργικοί, ενημερώστε τον ακτινολόγο, γιατί η ουσία που χρησιμοποιείται είναι ιωδιούχος και συχνά αλλεργιογόνος. Ενδεχομένως να χρειαστεί προετοιμασία με κάποια αντιαλλεργικά και με κορτιζόνη.

Πλεονεκτήματα
• Δείχνει λεπτομερείς και τρισδιάστατες εικόνες.
• Απεικονίζει με μεγάλη ευκρίνεια τις στεφανιαίες αρτηρίες της καρδιάς. Συγκεκριμένα, δεν δείχνει μόνο τη στένωση μιας αρτηρίας, όπως η κλασική στεφανιογραφία, αλλά και το σύνολο της αθηρωματικής πλάκας, δηλαδή όλη τη βλάβη μέσα στο τοίχωμα της στεφα­νιαίας αρτηρίας πριν ακόμα αυτή δημιουργήσει στένωση.
• Είναι πιο σύντομη από τη μαγνη­τική τομογραφία.
• Είναι πιο προσβάσιμη, καθώς τα περισσότερα νοσοκομεία διαθέτουν αξονικό τομογράφο.
• Είναι πιο φθηνή από τη μαγνη­τική τομογραφία.

Μειονεκτήματα
Μία αξονική τομογραφία θώρακα δίνει πολύ μεγαλύτερη δόση ακτινοβολίας από αυτήν της ακτινογραφίας.
Η δόση της ακτινοβολίας, μάλιστα, μπορεί να είναι διπλή και τρι­πλή, αν χρειαστούν περισσότερα «περάσματα» για ασφαλέστερη διάγνωση.

Πώς γίνεται
Ο ασθενής ξαπλώνει σε μια μηχανοκίνητη πλατφόρμα σαν κρεβάτι και μπαίνει στον αξονικό τομογράφο, το άνοιγμα του οποίου είναι μεγαλύτερο από αυτό του μαγνητικού. Σε αυτό εισάγεται η περιοχή του σώματος που πρόκειται να εξεταστεί. Οι εικόνες λαμβάνονται με την περιφορά ακτίνων Χ γύρω από την εξεταζόμενη περιοχή, διαμορφώνοντας μια διαδοχική αλληλουχία από «φέτες», τις οποίες συνθέτει ο ηλεκτρονικός υπολογιστής.

Πόση ώρα διαρκεί
Ανάλογα με το σημείο του σώματος που εξετάζεται, αλλά και την πα­λαιότητα του μηχανήματος, μπορεί να διαρκέσει από 1 έως 10 λεπτά.






Αξονική: Τι να προσέχετε


• Είναι σημαντικό, όταν πρόκειται να υποβληθείτε σε αξονική τομογραφία, να ρωτάτε αν το μηχάνημα είναι νέας γενιάς ή πα­λιό. Να προτιμάτε τα καινούργια, δηλαδή τα πολυτομικά μηχανή­ματα, γιατί δίνουν μικρότερη δόση ακτινοβολίας, αλλά και γιατί έχουν τη δυνατότητα να παίρνουν τομές από όλα τα επίπεδα του σώματος (εγκάρσιες, λοξές).
• Μην υποβάλλεστε ελαφρά τη καρδία σε αξονική τομογραφία. Να την κάνετε μόνον όταν είναι απολύτως αναγκαία, ώστε να μη θέτετε σε κίνδυνο την υγεία σας από την ακτινοβολία. Ο γιατρός σας, επίσης, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του πόσες αξονικές και ακτινογραφίες έχετε κάνει στο παρελθόν. Αν π.χ. υποφέρετε από συχνούς πονοκεφάλους και έχετε κάνει μία φορά αξο­νική για να αποκλείσετε κάποιο ανεύ­ρυσμα, δεν χρειάζεται να την επανα­λάβετε τον επόμενο ή μεθεπόμενο χρόνο για το ίδιο πρόβλημα.



Μαγνητική τομογραφία

Ενδείξεις
• Χρησιμοποιείται για τον έλεγχο όλου του σώματος και κυρίως του κεντρικού νευρικού συστήματος (εγκέφαλος, σπονδυλική στήλη). Αναδεικνύει με μεγάλη ευαισθησία και ακρίβεια τους όγκους, τις μεταστάσεις, τις αγγειακές δυσπλασίες και τα ίδια τα αγγεία του εγκεφάλου με τη χρήση μαγνητικής αγ­γειογραφίας. Δείχνει, επίσης, πολύ έγκαιρα τα ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια.
• Είναι η πρώτη επιλογή για τη διάγνωση της άνοιας και των νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
• Μπορεί να δείξει περιοχές του εγκεφάλου οι οποίες είναι υπεύθυνες για την κίνηση των άκρων μας ή το λόγο (λειτουργική Μ.Τ.-fMRI).
• Δείχνει πιο καλά τα μαλακά μόρια του σώματος, για παράδειγμα τα μαλακά τμήματα των άκρων και των αρθρώσεων, όπως είναι οι μηνίσκοι, οι σύνδεσμοι, οι τένοντες.
• Μπορεί να απεικονίσει πολύ καλά τα σπογγώδη οστά (π.χ. της λεκάνης) και να δείξει, για παράδειγμα, ένα οστικό οίδημα που δεν μπορεί να δείξει ούτε η ακτινογραφία ούτε η αξονική τομογραφία.
• Με τη μαγνητική γίνεται και φασματοσκοπία, μία μη επεμβατική μέθοδος με την οποία είναι σαν να κάνουμε βιοψία χωρίς να παίρνουμε ιστό.

Αντενδείξεις
• Να αποφεύγεται τους δύο πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης.
• Αν έχετε βηματοδότη, βαλβίδα στην καρδιά ή μεταλλικά εμφυτεύματα, φροντίστε, πριν υποβληθείτε σε μαγνητική τομογραφία, να συμβουλευτείτε τόσο τον ακτινολόγο όσο και το γιατρό που σας χειρούργησε, για να πληροφορηθείτε αν τα μεταλλικά σώματα που σας τοποθέτησαν είναι συμβατά με το μαγνήτη. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να τα μετακινήσει ο μαγνήτης και να σας στοιχίσουν ακόμα και τη ζωή σας. Προσοχή, επίσης, χρειάζεται αν έχετε μεταλλικά θραύσματα από κάποιο ατύχημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, επιλέγεται μία άλλη μέθοδος εξέτασης (ακτινογραφία, αξονική).

Πλεονεκτήματα
• Δυνατό της σημείο είναι ότι δεν επιβαρύνει τον οργανισμό με ακτινοβολία, γιατί δεν λειτουργεί με ακτίνες αλλά με μαγνητικό πεδίο.
• Είναι πιο λεπτομερής από την αξονική και δίνει περισσότερες πληροφορίες για τη φύση της βλάβης.
• Μπορεί να πάρει τομές, δηλαδή εικόνες από όλες τις πλευρές των σημείων του σώματος που εξετάζονται (π.χ. λοξές, εγκάρσιες, επιμήκεις).
• Αποτελεί σημαντικό όπλο στα χέρια των νευροχειρουργών, γιατί τους βοηθά να καταστρώσουν τη στρατηγική της επέμβασης σε δύσκολες εγχειρήσεις. Αν π.χ. έχουμε έναν άρρωστο που είναι επιληπτικός και πρέπει να αφαιρεθεί η περιοχή που ευθύνεται για την επιληψία, είναι απαραίτητο να εντοπίσουμε και τη σχέση που έχει αυτή η περιοχή με το λόγο, γιατί το ζητούμενο δεν είναι μόνο να απαλλαγεί από την επιληψία, αλλά να μπορεί μετά το χειρουργείο να καταλαβαίνει και να μιλάει.
• Το σκιαγραφικό που μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να χρησιμοποιηθεί δεν είναι αλλεργιογόνο, όπως συμβαίνει με αυτό της αξονικής τομογραφίας.

Μειονεκτήματα
• Απαιτεί από τον ασθενή να είναι ακίνητος, καμιά φορά περισσότερο και από 30 λεπτά.
• Δεν είναι πάντα εύκολη η πρόσβαση σε αυτήν, γιατί δεν διαθέτουν όλα τα νοσοκομεία μαγνητικό τομογράφο, ειδικά στην επαρχία.
• Είναι ακριβότερη από την αξονική τομογραφία.

Πώς γίνεται
Ο ασθενής ξαπλώνει σε ένα κρεβάτι και μπαίνει μέσα στο μαγνητικό τομογράφο, που μοιάζει με τούνελ. Ο τομογράφος λειτουργεί με μαγνητικό πεδίο από 3.000 μέχρι 30.000 φορές μεγαλύτερο από το μαγνητικό πεδίο της Γης. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, με τη βοήθεια εκπομπής ραδιοκυμάτων, λαμβάνονται εικόνες της περιοχής που ενδιαφέρει, τις οποίες στη συνέχεια μελετά ο ειδικός ακτινολόγος προκειμένου να ανιχνεύσει τυχόν βλάβες.

Πόση ώρα διαρκεί
Συνήθως χρειάζονται από 15 έως 30 λεπτά. Υπάρχουν όμως κάποιες εξαιρέσεις όπου η εξέταση μπορεί να διαρκέσει και περισσότερο. Μία μαγνητική τομογραφία μαστών, για παράδειγμα, ή μία μαγνητική καρδιάς μπορεί να διαρκέσει και 45 λεπτά.






Τομογράφος αντί στεφανιογραφίας;

Τομογράφος νέας γενιάς «σαρώνει» την καρδιά, τη δείχνει να πάλλεται σε πραγματικό χρόνο και δίνει πλήρη αναφορά για τη λειτουργία της σε 250 χιλιοστά του δευτερολέπτου. Πρόκειται για το Somatom Definition Flash, που προστίθεται στον εξοπλισμό όλο και περισσότερων ιατρικών κέντρων ανά τον κόσμο και εκτιμάται ότι θα καταργήσει τις παρεμβατικές διαγνω­στι­κές μεθόδους, όπως η στε­φανιογραφία που εγκυμονεί ορισμέ­νους κινδύνους. Το πλεονέκτη­μά του είναι ότι υπόσχεται ταχύτατη και ανώδυνη διά­γνω­­ση, που θα φανεί ιδιαί­τε­ρα χρήσιμη στις έκτακτες περι­πτώσεις (π.χ. στους έντο­­νους πόνους στο στέρνο), όταν υπάρχει ανάγκη για άμεση δράση. Οι γιατροί έχουν αμέ­σως εικόνα για το αν ο ασθε­νής έχει υπο­στεί στεφα­νιαίο επεισόδιο ή πνευ­μονική εμβολή. Επιπλέον, η ακτινο­­βολία που λαμβά­νει ο ασθενής είναι μικρό­τερη εκείνης των συμβατικών τομογράφων.



Πόση ακτινοβολία δεχόμαστε



Απεικονιστικές εξετάσεις
• Ακτινογραφία θώρακα 40 mrem*
• Αξονική τομογραφία θώρακα 760 mrem
• PΕΤ/CT 1.080 mrem

Ανθρώπινες δραστηριότητες
Ετήσια έκθεση σε millirem
• Αποστολή στο διάστημα 25.000
• Δόση στους πνεύμονες από το κάπνισμα ενός πακέτου τσιγάρων καθημερινά 15.000
• Ύπνος δίπλα σε κάποιον επί 8 ώρες 2
• Βλέποντας τηλεόραση 2 ώρες καθημερινά 1
• Αεροπορικό ταξίδι, κάθε ώρα πτήσης 0,5
• Πορσελάνινες θήκες δοντιών ή ψεύτικα δόντια 0,1

Μία αξονική τομογραφία μπορεί να αποδώσει 50-100 φορές περισσότερη ακτινοβολία από μία συμβατική ακτινογραφία, ανάλογα με το σημείο που εξετάζεται, τη μάρκα και την ηλικία του μηχανήματος.

Pet/ct SCAN

Ενδείξεις
• Η κυριότερη εφαρμογή του PET/CT είναι στην ογκολογία, σε ασθενείς με κακοήθειες. Συμβάλλει στη διάγνωση και την πα­ρακολούθησή τους, καθώς και στην εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας τους.
• Τώρα αναπτύσσονται και άλλες εφαρμογές, όπως καρδιολογικές και νευρολογικές (π.χ. πρώιμη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ).

Αντενδείξεις
Έχει τους ίδιους περιορισμούς με την αξονική.

Πλεονεκτήματα
Το PET/CT άνοιξε νέους ορίζοντες στις απεικονιστικές μεθόδους, επειδή έχει μεγάλη ευκρίνεια και ευαισθησία, καθώς συνδυάζει σε μία και μόνο εξέταση τα προτερήματα δύο διαφορετικών εξετάσεων: της λεγόμενης «τομογραφίας εκπομπής ποζι­τρονίων» (Positron Emission Tomography­-­PET) και της αξονικής τομογραφίας (CT).

Μειονεκτήματα
• Παίρνουμε μία μικρή δόση ακτινοβολίας από το ραδιοϊσότοπο που μας χορηγείται ενδοφλέβια για τη διεξαγωγή της εξέτασης, η οποία όμως γρήγορα αποβάλλεται. Παίρνουμε, όμως, και ακτινοβολία ίση με μία αξονική.
• Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς που το χρειάζονται δυνατότητα πρόσβασης σε αυτό, γιατί δεν είναι αρκετά διαδεδομένο ούτε στο δημόσιο ούτε στον ιδιω­τικό τομέα.
• Είναι πολύ ακριβή εξέταση, αφού έχει δεκαπλάσιο κόστος από την αξονική (περίπου 2.000 €).

Πώς γίνεται
Γίνεται πρώτα έγχυση ενδοφλέβια ραδιοϊσότοπου και στη συνέχεια ο ασθενής μπαίνει σε ένα μηχάνημα όπως αυτό της αξονικής, αλλά λίγο ογκωδέστερο.

Πόση ώρα διαρκεί
Ανάλογα με την εξέταση, από 30 λεπτά έως 1 ώρα.

Αντιβιοτικά: Οδηγίες σωστής χρήσης

Από το 1929 που ο Αλεξάντερ Φλέμινγκ ανακάλυψε την πενικιλίνη θεωρήθηκε ότι ανακάλυψε και τη σωτηρία της ανθρωπότητας, καθώς αναμφισβήτητα τα αντιβιοτικά έσωσαν εκατομμύρια ανθρώπους τον περασμένο αιώνα και συνεχίζουν να το κάνουν μέχρι και σήμερα. Η θριαμβολογία, όμως, σκιάζεται από την επανεμφάνιση ασθενειών που υποτίθεται ότι είχαν εξαλειφθεί. Η υπερβολική κατανάλωση αντιβιοτικών οδήγησε στη δημιουργία ανθεκτικών μικροβίων και η επιστημονική κοινότητα ανησυχεί για τα χειρότερα. To Vita σας δίνει όλες τις απαραίτητες οδηγίες, για να ξέρετε πώς να επωφεληθείτε από τη δράση τους, αλλά και γιατί δεν πρέπει να τα παίρ­νετε σαν καραμέλες, ώστε να μη χαθεί τελικά η μάχη κατά των μικροβίων.

Μια θλιβερή πρωτιά για την Ελλάδα
Τα αντιβιοτικά καταπολεμούν τα μικρόβια, αλλά εκδικούνται κιόλας. Ο ίδιος ο Φλέμινγκ παρατήρησε ότι η χορήγηση πενικιλίνης, ακόμη και σε μικρές δόσεις, οδηγούσε σε ανάπτυξη ανθεκτικότητας στους μικροοργανισμούς. Σήμερα, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντιβιοτικά αποτελούν τη δεύτερη ευρύτερα χρησιμοποιούμενη κατηγορία φαρμάκων μετά τα απλά αναλγητικά, αλλά η Ελλάδα κατέχει την πρωτιά... με τα υψηλότερα ποσοστά κατανάλωσης αντιβιοτικών μεταξύ των χωρών της Ευρωπαïκής Ένωσης. Το αποτέλεσμα είναι ότι έχει και ένα από τα υψηλότερα ποσοστά μικροβίων που είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά! Θα πρέπει, επίσης, να γνωρίζουμε ότι η ανθεκτικότητα αυτή μεταδίδεται και από μικρόβιο σε μικρόβιο και στους απογόνους αυτών. Σύμφωνα με μελέτες, τα ελληνόπουλα καταπίνουν τα αντιβιοτικά σαν καραμέλες. Το 50% περίπου των ελλήνων γονιών έχουν εφεδρικά αντιβιοτικά στο φαρμακείο του σπιτιού τους, επειδή φοβούνται ότι μπορεί να «ξεμείνουν». Σε περίπτωση που ο γιατρός δεν χορηγήσει στο παιδί τους αντιβίωση, ένα 20% αυτών του ασκεί πίεση ή αλλάζει γιατρό. To 75% της κατανάλωσης αντιβιοτικών αφορά λοιμώξεις του αναπνευστικού και, από αυτό το ποσοστό, το 70% λαμβάνεται χωρίς λόγο, αφού πρόκειται για λοιμώξεις που οφείλονται σε ιούς έναντι των οποίων τα αντιβιοτικά δεν είναι δραστικά. Την ίδια στιγμή, σε όλο τον κόσμο γεννιέται μια νέα εποχή που, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα σημαδευτεί από το τέλος της δράσης των αντιβιοτικών, αν συνεχιστεί η αλόγιστη χρήση τους.

Να πάρω αντιβίωση όταν είμαι κρυωμένος;
Η απάντηση είναι κατηγορηματικά «όχι». Κάθε χρόνο τέτοια εποχή αδειάζουν τα ράφια των φαρ­μακείων από τους πελάτες που αγοράζουν αντιβίωση, θέλοντας να αντιμετωπίσουν ένα απλό κρυολόγημα. Η αντιβίωση, όμως, όχι μόνο δεν σας βοηθά να αντιμετωπίσετε μια ιογενή λοίμωξη, όπως το κοινό κρυολόγημα ή η γρίπη, αλλά αντίθετα προκαλεί παρενέργειες, καθώς και αύξηση της αντοχής των μικροβίων στα αντιβιοτικά. Η θεραπεία των απλών ιώσεων είναι συμπτωματική, προσπαθείτε δηλαδή να αντιμετωπίσετε τα συμπτώματα. Έτσι, για τον πυρετό θα πάρετε αντι­πυρετικό, για το έντονο συνάχι θα πάρετε αποσυμφορητικό, για το βήχα αντιβηχικό-αποχρεμ­πτικό. Άλλωστε, οι περισσότερες από τις ιώσεις περνούν από μόνες τους σε λίγες ημέρες.
Αντιβίωση συνιστάται μόνο για τις ευπαθείς ομάδες, όπως είναι τα βρέφη, τα άτομα τρίτης ηλικίας, ειδικές περιπτώσεις ασθενών, προς αποφυγή δευτερογενών λοιμώξεων και αυτό μόνο εφόσον ο γιατρός το κρίνει σκόπιμο. Το ίδιο συμβαίνει και όταν μια απλή ίωση εξελιχθεί σε δευτερογενή λοίμωξη, η οποία συχνότερα είναι βακτηριδιακή. Αν οι ενοχλήσεις επιμένουν για περισσότερο από μία εβδομάδα, τότε πρέπει να επισκεφτείτε το γιατρό, γιατί μπορεί να έχετε περάσει σε αυτή τη δεύτερη φάση και να χρειάζεστε αντιβίωση.

Πότε είναι απαραίτητα τα αντιβιοτικά
Tα αντιβιοτικά ενδείκνυνται μόνο για τις λοιμώξεις που προκαλούνται από μικρόβια και όχι από ιούς. Χορηγούνται πάντοτε υπό την καθοδήγηση του γιατρού, ο οποίος θα κάνει τη διάγνωση κυρίως από την κλινική εικόνα και, αν κριθεί απαραίτητο, από κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις.
Σπάνια, μπορεί να χορηγηθούν αντιβιοτικά προληπτικά για την αποφυγή μόλυνσης, όπως για παράδειγμα σε άτομα που ήρθαν σε επαφή με ασθενείς με μηνιγγίτιδα ή με φυματίωση.

Οδηγίες για να είναι πιο αποτελεσματικά

Ο γιατρός είναι ο άνθρωπός σας Να θυμάστε πάντα ότι αντιβίωση μπορεί να χορηγήσει μόνο ο γιατρός και κανείς άλλος (ούτε συγγενείς, ούτε φίλοι, ούτε συνάδελφοι). Εκείνος θα επιλέξει το είδος που ενδείκνυται στην περίπτωσή σας, θα καθορίσει τον τρόπο που πρέπει να την παίρνετε και τη δοσολογία, θα υποδείξει το χρονικό διάστημα που θα διαρκέσει η θεραπεία.
Τηρήστε ευλαβικά το χρονοδιάγραμμα Μην παραλείπετε καμία από τις δόσεις του αντιβιοτικού και τηρείτε αυστηρά τόσο τις ώρες που πρέπει να μεσολαβούν για τη λήψη τους όσο και το χρονοδιάγραμμα της θεραπείας, ακόμη κι αν τα συμπτώματα δείχνουν να έχουν περάσει. Είναι απαραίτητο η συγκέντρωση του αντιβιοτικού μέσα στον οργανισμό να είναι σταθερή και μέσα στα θεραπευτικά όρια, ώστε να σκοτώσει τα μικρόβια ή να αναστείλει τον πολλαπλασιασμό τους, γιατί διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος υποτροπής.
Διαβάστε τις οδηγίες Έτσι ενημερώνεστε για τις πιθανές ιδιαιτερότητες στη λήψη του φαρμάκου.
Προσοχή με τα αντισυλληπτικά Η ερυθρομυκίνη, η τετρακυκλίνη και η πενικιλίνη ελαττώνουν την αποτελεσματικότητα των αντισυλληπτικών χαπιών, γι’ αυτό καλό είναι να χρησιμοποιείτε ταυτόχρονα και μία άλλη αντισυλληπτική μέθοδο όσο παίρνετε αντιβίωση.



Προσοχή στις παρενέργειες

Οι παρενέργειες είναι πολλές και ποικίλλουν ανάλογα με το αντιβιοτικό. Στις πιο συχνές περι­λαμβάνονται οι αλλεργικές αντιδράσεις, που στην πιο αθώα τους μορφή εκδηλώνονται με κάποιο δερματικό εξάνθημα και φαγούρα και στην πιο σοβαρή με αλλεργι­κό αναφυλακτικό σοκ που μπορεί να είναι και θανα­τηφόρο. Άλλες παρενέργειες είναι οι διάρ­ροιες, οι κολπίτιδες στις γυναίκες -γιατί διατα­ράσσεται η μικροβιακή χλωρίδα του κόλπου-, οι βλάβες των νεφρών, του συκωτιού, του αίμα­τος και των νεύρων. Όσον αφορά τις αλοιφές που περιέχουν αντιβιοτικά, πρέπει να χρησι­μο­ποιούνται με μεγάλη προσοχή, γιατί, εκτός του ότι μπορούν να δημιουργήσουν τοπικές αλλεργίες, μπορούν παράλληλα να ευαισθη­τοποιήσουν ολόκληρο τον οργανισμό και
να τον καταστήσουν ευάλωτο και αλλεργικό στο συγκεκριμένο αντιβιοτικό.



Με γιαούρτι ή με πορτοκαλάδα;
Οι περισσότεροι νομίζουμε ότι τα αντιβιοτικά πρέπει να τα συνο­δεύουμε απαραιτήτως με γιαούρτι. Αυτό, όμως, δεν ισχύει για όλα τα είδη αντιβίωσης. Ας δούμε τα κυριότερα διατροφικά λάθη...
Μην παίρνετε τετρακυκλίνες ή κινολόνες μαζί με τροφές που περιέχουν ασβέστιο, όπως τα γαλακτοκομικά προϊόντα (τυρί, γιαούρτι, γάλα), γιατί αλληλεπιδρούν με το ασβέστιο και σχηματίζουν ενώσεις οι οποίες μειώνουν σε μεγάλο βαθμό την απορρόφησή τους. Το αποτέλεσμα είναι η ποσότητα που φτάνει στον οργανισμό να μην επαρκεί για να σκοτώσει τα μικρόβια.
Όσον αφορά τα υπόλοιπα αντιβιοτικά (πενικιλίνες, κεφαλοσπορίνες, μακρολίδες, αμινογλυκοσίδες), η κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων δεν επηρεάζει αρνητικά την απορρόφησή τους. Μάλιστα, η λήψη τους μαζί με γιαούρτι μπορεί να συμβάλλει θετικά στην αποκατάσταση της χλωρίδας του πεπτικού, που επιβαρύνεται από αυτά.
Οι τετρακυκλίνες και οι κινολόνες αντιδρούν και με το σίδηρο που περιέχουν διάφορα τρόφιμα (σπανάκι, φακές, μοσχάρι), εμπο­δίζοντας την απορρόφηση και του σιδήρου και τη δική τους. Γι’ αυτό πρέπει να λαμβάνονται ξεχωριστά από τις τροφές αυτές και σε τέτοια χρονικά διαστήματα (2 ώρες πριν ή μετά τη λήψη του φαρμάκου), ώστε να μην αναμειγνύονται στο έντερο. Στην περίπτωση που παίρνετε σκευάσματα σιδήρου για κάποιους λόγους υγείας, ενημερώστε το γιατρό σας.
Την περίοδο που παίρνετε κάποιο αντιβιοτικό καλό είναι να αποφεύγετε τους πολλούς καφέδες, τις ντομάτες, καθώς και τα φρούτα και τους χυμούς που είναι πλούσια σε οξέα (πορτοκάλια, γκρέιπφρουτ κλπ.), γιατί επηρεάζουν την απορρόφησή του. Συγκεκριμένα, αν λαμβάνετε τετρακυκλίνες ή κινολόνες, αποφύγετε τον καφέ ή τροφές που περιέχουν καφεΐνη, γιατί μπορεί να προκαλέσουν ταχυκαρδία, αρρυθμία και υπερένταση.
Ακόμη, αποφύγετε να παίρνετε ερυθρομυκίνη μαζί με όξινα φρούτα ή χυμούς, γιατί τα οξέα τους μειώνουν τη δράση της.
Τα περισσότερα αντιβιοτικά (πενικιλίνες, κεφαλοσπορίνες, τετρακυκλίνες, σουλφοναμίδες) για να είναι πιο αποτελεσματικά πρέπει να λαμβάνονται με άδειο στομάχι, 1 ώρα πριν ή τουλάχιστον 2 ώρες μετά το φαγητό. Αν υποφέρετε από κάποια πάθηση του στομάχου, θα πρέπει να συμβουλευ­τείτε το γιατρό σας.

Με μια ματιά


Τετρακλίνες Κινολόνες ΟΧΙ Γαλακτοκομικά, καφές, Κινολόνες αναψυκτικά με καφεΐνη, τροφές πλούσιες σε σίδηρο (μοσχάρι, σπανάκι, φακές)
Πενικιλίνες Κεφαλοσπορίνες Αμινογλυκοσίδες ΝΑΙ Γιαούρτι
Ερυθρομυκίνη ΟΧΙ 'Οξινα φρούτα και χυμοί