Σάββατο, 24 Ιουλίου 2010

ΛΕYΚΗ

Είναι μια νόσος του δέρματος στην οποία καταστρέφεται το χρώμα του δέρματος και εμφανίζονται άσπρες κηλίδες ή πλάκες. Μπορεί να προσβληθεί οποιοδήποτε μέρος του σώματος.

Σε ποιους εμφανίζεται η Λεύκη;

Η Λεύκη προσβάλλει περίπου το 1-2% του πληθυσμού. Περίπου οι μισοί από αυτούς την εμφανίζει πριν την ηλικία των 20 ετών. Στο 1/5 από αυτούς υπάρχει και κάποιο μέλος της οικογένειάς τους με το ίδιο πρόβλημα. Η Λεύκη είναι καθαρά ένα αισθητικό πρόβλημα και οι ασθενείς δεν έχουν άλλα προβλήματα υγείας.

Πως καθορίζεται το χρώμα του δέρματος;

Η μελανίνη είναι μια χρωστική του δέρματος που καθορίζει το χρώμα του δέρματος, των μαλλιών και των ματιών, παράγεται δε από ειδικά κύτταρα που λέγονται μελανοκύτταρα, εάν τα κύτταρα αυτά καταστραφούν ή δεν μπορούν να σχηματίσουν μελανίνη, τότε το χρώμα του δέρματος γίνεται άσπρο.

Που οφείλεται η Λεύκη;

Η λεύκη οφείλεται στην εξαφάνιση των μελανοκυττάρων από το δέρμα. Η αιτιολογία είναι κατά βάσιν άγνωστη, αλλά υπάρχουν 4 κύριες θεωρίες για αυτό:

1. Νευρικά κύτταρα που δεν λειτουργούν σωστά, παράγουν τοξικές ουσίες που βλάπτουν τα μελανοκύτταρα.

2. Το ίδιο το ανοσολογικό σύστημα του οργανισμού, καταστρέφει τα μελανοκύτταρα. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η χρωστική καταστρέφεται καθώς ο οργανισμός «απαντά» σε μια ουσία που τη θεωρεί ξένη προς αυτόν.

3. Τα μελανοκύτταρα αυτοκαταστρέφονται. Ενώ η χρωστική σχηματίζεται, τοξικά υποπροϊόντα παράγονται και καταστρέφουν τα μελανοκύτταρα.

4. Λόγω μιας γενετικής ανωμαλίας, τα μελανοκύτταρα γίνονται ευαίσθητα σε βλάβες.

Πως εξελίσσεται η Λεύκη;

Η πορεία και η σοβαρότητα της νόσου διαφέρουν σε κάθε άτομο. Τα ανοιχτόχρωμα άτομα συνήθως αντιλαμβάνονται τη διαφορά κατά τους θερινούς μήνες, οπότε και μαυρίζει το γύρω δέρμα, ενώ τα σημεία με τη λεύκη, παραμένουν λευκά. Μόνο σε μελαχρινά άτομα η λεύκη φαίνεται έντονα όλο το χρόνο. Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις, η λεύκη μπορεί να εξαπλωθεί σε όλο σχεδόν το σώμα. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν θα συμβεί αυτό ή ποια θα είναι η πορεία της νόσου.

Σπάνια, η λεύκη θα αυτοϊαθεί.

Yπάρχει θεραπεία;

Μερικές φορές είναι καλύτερα να μη γίνει καμιά θεραπευτική προσπάθεια ειδικά στα ανοιχτόχρωμα άτομα που με συνεχή χρήση αντηλιακών επιτυγχάνουν να μη μαυρίζει το υπόλοιπο δέρμα και έτσι η λεύκη περνά απαρατήρητη.

Το λευκό δέρμα της λεύκης είναι απροστάτευτο από τον ήλιο και παθαίνει εύκολα έγκαυμα. Στο ακάλυπτο από ρούχα δέρμα με λεύκη, θα πρέπει να εφαρμόζεται συχνά ένα αντηλιακό με υψηλό (>15) δείκτη προστασίας.

Η κάλυψη των βλαβών με make-up και σκευάσματα που σκουραίνουν προσωρινά το δέρμα, είναι ασφαλείς μέθοδοι αντιμετώπισης του προβλήματος, συχνά με εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Σε ότι αφορά τα φάρμακα, οι κορτιζονούχες κρέμες μπορεί να δώσουν αποτελέσματα σε περιορισμένης εκτάσεως βλάβες. Χρησιμοποιούνται και σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες. Να τις χρησιμοποιείτε μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του δερματολόγου σας και όχι ανεξέλεγκτα, γιατί η αλόγιστη χρήση τους έχει και παρενέργειες.

Η PUVA είναι μια θεραπεία πολύ καλή στην οποία γίνεται συνδυασμός λήψεως ενός χαπιού και εκθέσεως στο φως ειδικών λαμπών με υπεριώδη ακτινοβολία UVA. Το χάπι, που λέγεται ψωραλένιο, κάνει το δέρμα πολύ ευαίσθητο στην ακτινοβολία. Χρειάζεται ειδικός ιατρικός εξοπλισμός γι αυτή τη θεραπεία. Όταν η λεύκη είναι περιορισμένη σε έκταση, το ψωραλένιο μπορεί να εφαρμοστεί και τοπικά με τη μορφή υγρού. Η θεραπεία με PUVA μας δίνει 50-70% πιθανότητες να ξαναμαυρίσει το δέρμα στο πρόσωπο, κορμί, βραχίονες και μηρούς. Χρειάζονται συνήθως 2 συνεδρίες την εβδομάδα επί ένα χρόνο για να έχετε καλά αποτελέσματα. Οι παρενέργειες της θεραπείας αυτής περιλαμβάνουν συνήθως εγκαύματα. Σε πολύ μακροχρόνιες θεραπείες μπορεί να εμφανιστούν φακίδες ενώ υπάρχει και αυξημένος κίνδυνος δερματικού καρκίνου. Επειδή τα ψωραλένια κάνουν και τα μάτια ευαίσθητα στο φως, ο ασθενής θα πρέπει να φορά ειδικά γυαλιά κατά τη θεραπεία μέχρι και 12 ώρες μετά. Αν δεν ληφθούν τα μέτρα αυτά, υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης καταρράκτη. Η PUVA δεν συνιστάται σε παιδιά ηλικίας κάτω των 9 ετών, στις έγκυες και στις θηλάζουσες ή σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις.

Η μεταμόσχευση υγιούς δέρματος στις λευκές περιοχές γίνεται σε πολύ εξειδικευμένα κέντρα και είναι μέθοδος χρήσιμη σε μια πολύ μικρή ομάδα ασθενών. Γενικώς, δεν δίνει τέλεια αποτελέσματα.

Σε μερικούς ασθενείς με μεγάλη έκταση των βλαβών, η πιο πρακτική θεραπεία είναι ο αποχρωματισμός των λίγων σκούρων περιοχών που έχουν απομείνει. Έτσι επιτυγχάνεται ομοιόμορφο χρώμα σε όλο το δέρμα. Αυτό γίνεται με μια ουσία που λέγεται μονοβενζυλαιθέρας της υδροκινόνης. Η θεραπεία διαρκεί περίπου ένα χρόνο και η απομάκρυνση της χρωστικής είναι μόνιμη.

Η Βιταμινοθεραπεία εφαρμόζεται σε διάφορα σχήματα από κάποιους ιατρούς με καλά αποτελέσματα μερικές φορές.

Η θεραπεία της Λεύκης στα παιδιά

Στα παιδιά δεν κάνουμε συνήθως επιθετική θεραπεία. Η καλύτερη αντιμετώπιση συνίσταται στη χρήση αντηλιακών και καλυπτικών make-up. Τοπικά οι κορτιζονούχες κρέμες χρησιμοποιούνται με την επίβλεψη δερματολόγου. Η PUVA δεν ενδείκνυται σε ηλικίες κάτω των 9 ετών.

Yπάρχει τελικά θεραπεία για τη Λεύκη;

Προς το παρόν, τα ακριβή αίτια της νόσου δεν είναι γνωστά και έτσι όλες η θεραπείες είναι συμπτωματικές. Η έρευνες όμως συνεχίζονται και ελπίζουμε ότι θα βρεθούν νέες θεραπείες, πιο αποτελεσματικές.

Μελάνωμα

Το μελάνωμα είναι ο πλέον κακοήθης όγκος του δέρματος που χαρακτηρίζεται από ταχεία εξέλιξη και εκδήλωση μεταστάσεων. Η επίπτωση του μελανώματος αυξήθηκε τα τελευταία 50 χρόνια και έχει φτάσει στο 1 στους 50 κατοίκους στη Δύση. Στης ΗΠΑ, οι στατιστικές ομιλούν για 70000 περίπου νέα κρούσματα μελανώματος, από τους οποίους οι 9000 αναμένεται να πεθάνουν από τη νόσο τους. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UVR) που εκπέμπεται από τον ήλιο αποτελείται από τα φάσματα UVA (που απορροφάται πλήρως από τον άνθρωπο), UVB (που απορροφάται κατά 90%) και UVC (που διαχέεται στην οζονόσφαιρα). Στους άνδρες, κυρίως, εμφανίζεται στην κεφαλή, τράχηλο και κορμό, ενώ στις γυναίκες εντοπίζεται στα κάτω και άνω άκρα (και έχει και καλύτερη πρόγνωση).

Παράγοντες κινδύνου για εκδήλωσης μελανώματος
Yπερβολική έκθεση στην UVR, οικογενειακό ιστορικό, άνθρωποι με πολύ λευκή επιδερμίδα που φέρουν και φακίδες στο πρόσωπό τους και γαλάζιοι οφθαλμοί.

Μηχανισμοί δράσης
Η υπερβολική έκθεση στην UVR καθώς επίσης και το solarium (τεχνητό μαύρισμα) προκαλεί μεταλλάξεις στο DNA και βλάβη στο σύστημα επιδιόρθωσής του (nucleotide excision repair system). Ακόμη, η έκθεση στην UVR προκαλεί αύξηση της μελατονίνης και ενεργοποίηση διαφόρων γονιδίων που οδηγούν διάφορες προκαρκινωματώδεις καταστάσεις στη διαδικασία της καρκινογένεσης (η προκαρκινωματώδης κατάσταση xeroderma pigmentosum group D υπό την επίδραση της UVR, οι δυσπλαστικοί σπίλοι μετατρέπονται σε μελάνωμα). Η UVR προκαλεί μαύρισμα, ερύθημα τοπικό και μεταλλάξεις διαφόρων γονιδίων όπως το cyclin-dependent kinase inhibitor 2A (CDKN2A), το PTEN, το BRAF, το N-RAS. Ακόμη, υπό την επίδραση της UVR, πολλές οδοί σηματοδότησης όπως είναι το MAPK, το PI3K, το c-MET και το c-KIT εμπλέκονται στην πορεία καρκινογένεσης. Τέλος, 2 πρόσφατα γονίδια που ανακαλύφθηκαν, τα Nedd9 και MITF, εμπλέκονται στην πορεία μελανογένεσης.

Κλινικές εκδηλώσεις
Μελαγχρωματικοί σπίλοι με ακανόνιστα όρια με αιμορραγική επιφάνεια σε διάφορα σημεία τους, με δορυφόρους σπίλους πλησίον της κυρίας εντόπισης του οζιδίου και προοδευτικά κυανέρυθρη απόχρωση. Θα πρέπει να προσέχει κανείς τους σπίλους που αλλάζουν μέγεθος, σχήμα και χρώμα, που είναι ασύμμετροι και έχουν αιμορραγική διάθεση.

Θεραπεία
Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη θεραπεία εξαρτώνται από το στάδιο της νόσου, από τα αιμορραγικά έλκη, από την παρουσία ή μη εξέλκωσης, τη θέση και το μέγεθος του σπίλου.
Στάδιο 0: χειρουργική αφαίρεση του όγκου
Στάδιο 1: χειρουργείο + λεμφαδενικός καθαρισμός +/- συμπληρωματική βιολογική θεραπεία
Στάδιο 2: χειρουργείο + λεμφαδενικός καθαρισμός + συμπληρωματική βιολογική θεραπεία

Συμπέρασμα
Το μελάνωμα αποτελεί τον κακοηθέστερο όγκο του δέρματος. Θα πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική έκθεση στον ήλιο και το solarium. Οποιοσδήποτε σπίλος αλλάζει χρώμα, μεγαλώνει ή αιμορραγεί θα πρέπει να μας ανησυχήσει και να επισκεφθούμε γρήγορα τον Δερματολόγο, τον Χειρουργό και τον Ογκολόγο για ταχεία εξαίρεση του σπίλου. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση του μελανώματος μπορεί να σώσει τη ζωή του ασθενούς.