Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010

ταξινόμηση των ψυχικών διαταραχών και διαταραχών συμπεριφοράς

Κλινική εικόνα

Στην τελευταία ταξινόμηση των ψυχικών διαταραχών και διαταραχών συμπεριφοράς, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ICD – 10, 1992), οι μαθησιακές δυσκολίες αναφέρονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων και διακρίνονται σε 6 διαγνωστικές κατηγορίες:

α). ειδική διαταραχή της ανάγνωσης
β). ειδική διαταραχή του συλλαβισμού
γ). ειδική διαταραχή των αριθμητικών ικανοτήτων,
δ). μικτή διαταραχή των σχολικών ικανοτήτων,
ε). άλλες αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,
στ). αναπτυξιακή διαταραχή των σχολικών ικανοτήτων μη καθοριζόμενη.

Η κλινική εικόνα των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες διαφέρει ανάλογα με το είδος της μαθησιακής δυσκολίας αλλά και με τον τρόπο αντίδρασης σ ΄ αυτή, του παιδιού και της οικογένειας του.

Η πιο συχνή διάγνωση είναι η ειδική διαταραχή της ανάγνωσης – δυσλεξία. Η ανάγνωση είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη κινητική, αντιληπτική, γνωσιακή και γλωσσολογική διαδικασία. Για να μπορέσει το παιδί να αποκτήσει την ικανότητα της ανάγνωσης, πρέπει αφενός να έχει κατακτημένες μια σειρά από διαφορετικές ικανότητες και αφετέρου να είναι σε θέση να τις απαρτιώσει κατά τη διαδικασία της ανάγνωσης. Οι ικανότητες αυτές είναι αδρά οι εξής

Ικανότητα διάκρισης των φωνημάτων.
Επαρκής βραχεία γλωσσική μνήμη.
Ικανότητα διάκρισης της συντακτικής δομής των φράσεων και προτάσεων.
Δυνατότητα κατανόησης του συμβολικού νοήματος των λέξεων και των προτάσεων.
Διάκριση δεξιού-αριστερού, επάνω-κάτω.


Εκτός των ανωτέρω προϋποθέσεων, το παιδί πρέπει να μπορεί να μάθει πώς να μετασχηματίζει τα γράμματα σε ήχους, δηλαδή να μάθει να μετασχηματίζει τη σχηματική αναπαράσταση των γραμμάτων σε φωνητική αναπαράσταση.

Τα κλινικά χαρακτηριστικά της ειδικής αναπτυξιακής διαταραχής της ανάγνωσης είναι :

α), σοβαρή και επιμένουσα δυσκολία στην ανάγνωση, στην ορθογραφία και στο γράψιμο
β), φυσιολογική νοημοσύνη,
γ), καλή απόδοση στα μαθηματικά.

Συνήθως συνυπάρχουν ένα η περισσότερα από τα παρακάτω:
α), θετικό οικογενειακό ιστορικό,
β) σημεία φυσικού – σωματικού στρεςς κατά τη βρεφική ηλικία,
γ), καθυστέρηση στην εξέλιξη του λόγου,
δ), αλλεργίες,
ε), δυσκολία στη διάκριση αριστερού – δεξιού και
στ), ελάσσονα σημεία κινητικής διαταραχής.

Στο γραπτό λόγο, τυπικά λάθη είναι :

1. Στο επίπεδο του γράμματος:
α), αντικατάσταση παρόμοιων σχηματικά γραμμάτων (αδεργός αντί αδελφός),
β), σύγχυση στην ακουστική διαφοροποίηση των φθόγγων (μάσεψε αντί μάζεψε).

2. Στο επίπεδο της συλλαβής:
α), αντιστροφή των γραμμάτων (αν αντί να),
β), παράλειψη γραμμάτων (δίκους αντί δίσκους),
γ), αντικατάσταση γραμμάτων (χαρογράφησαν αντί χορογράφησαν),
δ), πρόσθεση συλλαβών (μάθηθημα αντί μάθημα).

3. Στο επίπεδο της λέξης και της φράσης:
α), αντιστροφή συλλαβών (νάμα αντί μάνα),
β), παραλείψεις συλλαβών (διάβουμε αντί διαβάζουμε),
γ), σύγχυση χρήσης συμφωνικών συμπλεγμάτων (πάτρι αντί πάρτυ),
δ), αντικαταστάσεις λέξεων (πρόγραμμα αντί πράγματα).
Μια άλλη ομάδα παιδιών παρουσιάζει μειονεξία των αριθμητικών ικανοτήτων. Η ειδική αναπτυξιακή διαταραχή των αριθμητικών ικανοτήτων παρουσιάζει ως κύριο κλινικό χαρακτηριστικό της τη μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στην αναμενόμενη και την πραγματική επίδοση του παιδιού στην κατανόηση και εκτέλεση των αριθμητικών πράξεων, καθώς και στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του για την επίλυση προβλημάτων, με δεδομένη τη φυσιολογική του νοημοσύνη και την επαρκή του εκπαίδευση.

Τα πιο συχνά κλινικά ευρήματα είναι :
Δυσκολία εκμάθησης των ονομάτων των αριθμών
Δυσκολία επανάληψης μιας αριθμητικής αλληλουχίας
Δυσκολία καταγραφής των αριθμητικών συμβόλων
Δυσκολία κατανόησης των εννοιών «συνδέω» και «χωρίζω»
Δυσκολία εκμάθησης της ακριβούς έννοιας των συμβόλων των αριθμητικών πράξεων και χρησιμοποίησης τους.
Δυσκολία εκτέλεσης βασικών πράξεων από μνήμης
Δυσκολία κατανόησης της έννοιας «αξία» και απόδοσης της στα αριθμητικά μεγέθη.
Δυσκολία ευθυγράμμισης των αριθμητικών ψηφίων κατά την επίλυση προβλημάτων
Αδυναμία εκτέλεσης ακριβών υπολογισμών
Δυσκολία κατανόησης προφορικών προβλημάτων
Δυσκολία κατανόησης και απόδοσης των στοιχείων με γραφικές αναπαραστάσεις.
Σε πολλές περιπτώσεις παιδιών είναι δυνατό να συνυπάρχουν περισσότερες από μία ειδικές μαθησιακές δυσκολίες. Συχνότερα είναι μειωμένες τόσο οι ικανότητες διεξαγωγής αριθμητικών υπολογισμών, όσο και οι δεξιότητες ανάγνωσης ή συλλαβισμού. Αυτές οι περιπτώσεις χαρακτηρίζονται ως μικτή διαταραχή των σχολικών ικανοτήτων και η κλινική τους εικόνα αποτελείται από συνδυασμό των κλινικών χαρακτηριστικών της κάθε μορφής.

Κατάθλιψη και χρόνιες παθήσεις

Χρόνια πάθηση χαρακτηρίζεται μια ασθένεια που διαρκεί για πάρα πολύ καιρό και συνήθως δεν μπορεί να θεραπευτεί πλήρως. Ωστόσο, πολλές χρόνιες ασθένειες μπορούν συχνά να ελεγχθούν με δίαιτα άσκηση και φαρμακευτική αγωγή. Τέτοιες ασθένειες για παράδειγμα είναι ο διαβήτης, οι καρδιακές παθήσεις, η αρθρίτιδα, η νεφρική ανεπάρκεια, το Aids, ο λύκος, η σκλήρυνση κατά πλάκας κ.α.

Γιατί η Κατάθλιψη είναι κοινή
σε άτομα με χρόνια νοσήματα;

Τα άτομα με διάγνωση χρόνιας ασθένειας θα πρέπει να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της ασθένειάς τους καθώς και στις θεραπείες που πρέπει να υποβάλλεται.. η ίδια η ασθένεια μπορεί να επηρεάσει ένα άτομο όσον αφορά την κινητικότητα και την ανεξαρτησία του και να αλλάξει τον τρόπο ζωή του καθώς και τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον εαυτό του ή τη σχέση του με τους άλλους.
Για όλους τους παραπάνω λόγους ένα ποσοστό απελπισίας και θλίψης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί φυσιολογικό. Στην πραγματικότητα όμως μια χρόνια ασθένεια μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη.
Η κατάθλιψη αποτελεί μια από τις συνηθέστερες επιπλοκές μιας χρόνιας νόσου.
Έχει εκτιμηθεί ότι περίπου το 1/3 των ατόμων με σοβαρή χρόνια ασθένεια εμφανίζει συμπτώματα κατάθλιψης. Κατάθλιψη και ασθένεια μπορούν κάποιες φορές να παρουσιαστούν μαζί γιατί οι φυσικές αλλαγές που σχετίζονται με την ασθένεια ενεργοποιούν την κατάθλιψη αφού το άτομο αντιδρά ψυχολογικά στις δυσκολίες που δημιουργούνται από την ασθένεια .


Ποιές χρόνιες ασθένειες μπορεί
να οδηγήσουν σε κατάθλιψη;

Οποιαδήποτε χρόνια πάθηση μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη, αλλά ο κίνδυνος αυξάνει με την σοβαρότητα της πάθησης και το μέγεθος της αναστάτωσης που προκαλεί στο επίπεδο ζωής ενός ατόμου. Ο κίνδυνος να περιέλθουν σε κατάθλιψη είναι 10-25% για τις γυναίκες και 5-12% για τους άνδρες. Ωστόσο τα άτομα με χρόνιες ασθένειες αντιμετωπίζουν έναν υψηλότερο κίνδυνο μεταξύ 25-32%.
Η κατάθλιψη που προκαλείται από χρόνια νοσήματα συχνά επιδεινώνει την ασθένεια, ιδιαίτερα αν η πάθηση προκαλή πόνο, κόπωση ή θα διαταράξει την κοινωνική ζωή ενός ατόμου. Η κατάθλιψη μπορεί να επιτείνει τον πόνο, να προκαλέσει κόπωση και νωθρότητα που στην συνέχεια αυτά να επιδεινώσουν την απώλεια ενέργειας. Η κατάθλιψη τείνει επίσης να κάνει τα άτομα να απομονώνονται κοινωνικά.




Ποιά είναι τα συμπτώματα
στα άτομα με χρόνιες ασθένειες;


Ασθενείς και μέλη των οικογενειών τους αγνοούν τα συμπτώματα της κατάθλιψης και θεωρούν την κατάθλιψη φυσιολογικό σύμπτωμα για κάποιον που παλεύει με μια σοβαρή χρόνια ασθένεια.
Τα συμπτώματα της κατάθλιψης τείνουν συχνά να επισκιαστούν από άλλες ιατρικές καταστάσεις, με αποτέλεσμα την αναζήτηση της θεραπείας για τα συμπτώματα αυτά, αλλά όχι τη βαθειά αιτία των συμπτωμάτων: την κατάθλιψη.

Τι μπορεί να γίνει
για την αντιμετώπιση
της κατάθλιψης σε άτομα
με χρόνιες παθήσεις;


Η θεραπεία της κατάθλιψης σε άτομα με χρόνιες παθήσεις είναι παρόμοια με εκείνη που παρέχεται στα άτομα που πάσχουν μόνο από κατάθλιψη.
Η πρόωρη διάγνωση και η θεραπεία της μπορεί να μειώσει τον πόνο καθώς και τον κίνδυνο των επιπλοκών όπως την αυτοκτονία.
Οι ασθενείς με χρόνια νοσήματα που λαμβάνουν παράλληλα θεραπεία για την κατάθλιψη που πιθανόν βιώνουν την ίδια στιγμή συχνά έχουν μια γενική βελτίωση της κατατάστασής τους, μια καλύτερη ποιότητα ζωής και είναι πιο εύκολο για αυτούς να τηρήσουν τα θεραπευτικά τους σχέδια.
Αν τα συμπτωματα της κατάθλιψης σχετίζονται με την θεραπεία και εμφανίζεται σαν περανέργεια της φαρμακευτικής αγωγής, η θεραπεία πιθανόν να μπορεί απλώς να αλλάξει ή να προσαρμοστεί
Αν η κατάθλιψη είναι ξεχωριστό πρόβλημα μπορεί να θεραπευτεί από μόνη της. Περισσότερο από το 80% των ατόμων με κατάθλιψη μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό με φάρμακο, ψυχοθεραπεία ή το συνδυασμό και των δύο. Η θεραπεία με αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορεί να αρχίσει να λειτουργεί μέσα σε λίγες βδομάδες από την έναρξή της. .
Κατάθλιψη, αναπηρία και χρόνιες παθήσεις δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο γι αυτό είναι σημαντικό για κάποιον με χρόνια πάθηση: να μάθει πως να ζεί με τις φυσικές συνέπειες της χρόνιας πάθησης του. είναι σημαντικό για το άτομο αυτό να διατηρήσει τη συναισθηματική ισορροπία του έτσι ώστε να αντιμετωπίσει τα αρνητικά συναισθήματα που πιθανόν να δημιουργηθούν. Το άτομο αυτό πρέπει να προσπαθήσει να διατηρήσει την εμπιστοσύνη και θετική εικόνα για τον εαυτό του και το σημαντικότερο όλων να ζητήσει άμεσα βοήθεια μόλις εμφανιστούν τα συμπτώματα της κατάθλιψης.