Σάββατο, 11 Απριλίου 2009

Τα Αντιβιοτικά στην Μονάδα της Εντατικής Παρακολούθησης

Η πολυδύναμη ΜΕΘ, χώρος διατήρησης, υποστήριξης και αποκατάστασης του πολυσυστηματικού
αρρώστου, έχει ορισμένες ιδιαιτερότητες όσον αφορά την ορθή επιλογή του κατάλληλου αντιβιοτικού
ή του κατάλληλου συνδυασμού αντιβιοτικών φαρμάκων για την επιτυχή αντιμετώπιση των διαφόρων
λοιμώξεων. Η χρήση των αντιβιοτικών στην ΜΕΘ περιλαμβάνει λοιμώξεις που έχουν επισυμβεί:

1. Εκτός του νοσοκομείου και εξαιτίας της βαρύτητας, της δυσκολίας ή της αδυναμίας διαγνώσεων καθώς και θεραπευτικών προβλημάτων ή και άλλης υποκείμενης νόσου είμεθα υποχρεωμένοι να τις αντιμετωπίσουμε στην ΜΕΘ, και
2. Στις νοσοκομειακές λοιμώξεις, που έχουν εκδηλωθεί μετά από τουλάχιστον 48ωρη νοσηλεία.

Πριν εξετάσουμε τα ειδικά θεραπευτικά προβλήματα κατά συστήματα αναφερόμαστε στους γενικούς κανόνες της ορθής χρήσεως των αντιβιοτικών.
. Η γνώση της χλωρίδας της ΜΕΘ είναι απαραίτητη, όπως και του ασθενούς, καθώς επίσης και της
συχνότητας εμφάνισης των διαφόρων μικροβίων για την εστία της λοίμωξης. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε την ηλικία του ασθενούς, τα επιδημιολογικά στοιχεία της λοίμωξης (νοσοκομειακή ή εξωνοσοκομειακή) καθώς και την βαρύτητα της.
β. Ορθή επιλογή του κατάλληλου αντιβιοτικού επί τη βάσει κλινικών, εργαστηριακών και φαρμακευτικών δεδομένων.
. Εάν τεθεί ένδειξη χορηγήσεως αντιβιοτικού είναι απαραίτητη η λήψη καλλιεργειών (αερόβιες και αναερόβιες) από την πιθανολογούμενη εστία λοίμωξης καθώς και η άμεση κατά GRAM χρώση. Η συνεργασία του ιατρού της ΜΕΘ και η μεταφορά της κλινικής του σκέψεως στο μικροβιολογικό εργαστήριο είναι επωφελής για μια ορθή απάντηση.
δ. Χορήγηση της σωστής δόσεως και τήρηση του σωστού χρόνου θεραπείας.
ε. Με την λήψη του αντιβιογράμματος, εάν κρίνεται απαραίτητη, τροποποίηση ή και αλλαγή του θεραπευτικού σχήματος.
στ. Γνώση και παρακολούθηση της χλωρίδας της ΜΕΘ με λήψεις καλλιεργειών (ανά δίμηνο ή τρίμηνο) από κατάλληλα σημεία του χώρου της ΜΕΘ. Σημαντικές κρίνονται πληροφορίες, που σχετίζονται με την ερμηνεία της ευαισθησίας των αντιμικροβιακών παραγόντων όπως λ.χ. όταν το βακτήριο είναι ευαίσθητο (Susceptible (S), ευαίσθητο (Moderate Susceptible), ενδιάμεσο (Indermediate(Ι)), ή ανθεκτικό (Resistant (R)) σε σχέση με την ελάχιστη ανασταλτική συγκέντρωση του αντιμικροβιακού παράγοντα, που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό του βακτηρίου (Minimum Inhibitory Concentration M.I.C.).

Βασικές ενδείξεις για επείγουσα έναρξη θεραπείας με αντιμικροβιακούς παράγοντες είναι καταστάσεις που αφορούν: Σηψαιμία, ενδοκαρδίτιδα, λοιμώξεις κεντρικού νευρικού συστήματος, πνευμονοπάθειες υποξαιμικές, ύπαρξη πολυοργανικής ανεπάρκειας, συνύπαρξη shock, λευκοπενία με ουδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα 1500/ ml, ασπληνία, πορφύρα, εκτεταμένες κυτταρίτιδες. Η συχνότητα των νοσοκομειακών λοιμώξεων κατά ανατομικές περιοχές ποικίλλει, ως εξής: (ΗΠΑ):

  1. Ουρολοιμώξεις-ποσοστό 40-50%
  2. Λοιμώξεις κατωτέρου αναπνευστικού-ποσοστό 15%
  3. Μικροβιαιμίες - ποσοστό 10%
  4. Επιμολύνσεις χειρουργικών περιοχών-ποσοστό 15-25%
  5. Λοιμώξες σε άλλες θέσεις 7-20%.
    Από τις διάφορες ανατομικές θέσεις απομονώνονται κατά σειράν:GRAMαρνητικά βακτηρίδια σε ποσοστό 50% και ακολουθούν σταφυλόκοκκοι, αναερόβια βακτηρίδια και μύκητες. Οι ενδείξεις για χορήγηση συνδυασμού αντιβιοτικών είναι:

Α. Κλινικές

  1. Πνευμονοπάθειες από GRAM αρνητικά βακτηρίδια.
  2. Ενδοκαρδίτιδα.
  3. Ουδετεροπενικοί ασθενείς.


Β. Μικροβιολογικές που αποσκοπούν σε:

  1. Επίτευξη συνέργειας σε περίπτωση υπάρξεως ψευδομονάδας, σταφυλόκοκκου aureus, Acinetobacter, εντεροκόκκου.
  2. Αποφυγή σχηματισμού ανθεκτικών στελεχών ψευδομονάδας, Acinetobacter, Enterobacter, Citrobacter Serratia όταν χρησιμοποιούνται κινολόνες, ριφαμπικίνη, στρεπτομυκίνη.
  3. Για διεύρυνση του αντιμικροβιακού φάσματος
    . σε πολυμικροβιακούς παράγοντες.
    β. σε άγνωστη αιτία.

Σημαντικό πρόβλημα των νοσηλευομένων στη ΜΕΘ είναι οι σηψαιμίες που οφείλονται στη χρησιμοποιηση ενδαγγειακων συσκευών και παρεντερικών διαλυμάτων. Σε αναδρομική μελέτη, η οποία αφορούσε λοιμώξεις που επεσυνέβησαν σε 556 ασθενείς αυξημένης φροντίδας, διαπιστώθηκε ότι στους 359 περιφερικούς και τους 464 κεντρικούς καθετήρες, με μέσο όρο χρησιμοποιήσεως 5,03+0,28 και 3,03±0,16 ημερών αντιστοίχως, οι επιμολύνσεις ανήλθαν σε ποσοστό 23,3% και 8,9% αντιστοίχως με υπεύθυνους μικροοργανισμούς τους: 1) επιδερμικό σταφυλόκοκκο σε ποσοστό 54,7%, τον χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο σε ποσοστό 17,9% και την ψευδομονάδα σε ποσοστό 7,3%. Οι σακχαρούχοι οροί, τα υπέρτονα διαλύματα και τα λιπίδια θεωρούνται άριστα θρεπτικά υλικά για την ανάπτυξη κυρίως Gram (-) μικροβίων, χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου και μυκήτων. Συχνό πρόβλημα των νοσηλευομένων στην ΜΕΘ είναι η εμφάνιση νοσοκομειακής πνευμονοπάθειας που αντιστοιχεί σε ποσοστό 7-20% των νοσηλευομένων και περίπου τετραπλασιάζεται σε περίπτωση διασωληνώσεως. Αιτιολογικά στις διάφορες περιπτώσεις τα Gram (-) βακτηρίδια ενοχοποιούνται σε ποσοστό μέχρι 60%, ενώ σε ποσοστό μέχρι 44% το αίτιο μπορεί να παραμένει αδιευκρίνιστο. Η ευαισθησία των καλλιεργειών αίματος στους ενήλικες έχει δειχθεί ότι εξαρτάται από τον όγκο: όσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος του καλλιεργούμενου αίματος, τόσο υψηλότερη είναι η απόδοση. Οι ερευνητές ενός πανεπιστημιακού νοσοκομείου προκειμένου να επιβεβαιώσουν αυτήν την παρατήρηση εξέτασαν 829 περιπτώσεις στις οποίες δείγματα του καθιερωμένου όγκου και δείγματα μικρού όγκου αίματος ελήφθησαν από τον ίδιο ασθενή μέσα σε διάστημα 45 λεπτών το ένα από το άλλο. Διεπιστώθησαν 68 πραγματικές λοιμώξεις του κυκλοφορικού (μία ή και οι δύο καλλιέργειες ήσαν θετικές και επιπλέον υπήρχαν ενδείξεις λοίμωξης). Το ποσοστό ανίχνευσης ήταν 92% για τις καλλιέργειες καθιερωμένου όγκου (7-10 ml αίματος), αλλά μόλις 69% για τις καλλιέργειες μικρού όγκου (3,5 ml ή λιγότερο) (Ann Intern Med 15 Αυγούστου 1993 119: 270-2).

Προτεινόμενα αντιβιοτικά για αρχική κλινική χρήση σε λοιμώξεις από βακτήρια σε σχέση με τη νοσοκομειακή αντοχή.
Μικροοργανισμός Φάρμακο εκλογής Εναλλακτικό φάρμακο Μη Προτεινόμενο
E. Coli Κεφταζιδίμη, Αζτρεονάμη, Αμικασίνη, Γενταμυκίνη, Σιπροφλοξασίνη, Ιμιπενέμη Αμοξυκιλλίνη+Κλαβουλανικό, Κοτριμαζόλη Αμπικιλλίνη Αμπικιλλίνη
Proteus spp.

Κεφταζιδίμη, Αζτρεονάμη, Αμικασίνη,
Σιπροφλοξασίνη, Ιμιπενέμη

Γενταμυκίνη Αμπικιλλίνη
Klebsiella spp. Σιπροφλοξασίνη, Ιμιπενέμη
-
Αμπικιλλίνη Κοτριμαζόλη
Enterobacterspp. Ιμιπενέμη

Σιπροφλοξασίνη
Γενταμυκίνη

Κεφταζιδίμη, Κοτριμαζόλη, Αμπικιλλίνη+Κλαβουλανικό, Αζτρεονάμη
Acinetobacter pp. Ιμιπενέμη Σιπροφλοξασίνη Κεφταζιδίμη, Αμπικιλλίνη, Αμοξυκιλίνη+Κλαβουλανικό Αζτρεονάμη, Αμικασίνη, Γενταμυκίνη
Pseudomonas aerogenosa
-
Σιπροφλοξασίνη Σιπροφλοξασίνη Ιμιπενέμη, Αζτρεονάμη, (Κεφταζιόίμη 26% αντοχή) Γενταμυκίνη
Staphylococcus aureus Βανκομυκίνη Σιπροφλοξασίνη, Χλωραμφενικόλη, Αμοξικιλλίνη+Κλαβουλανικό Μεθικιλλίνη,
Πενικιλλίνη,
Γενταμυκίνη
Enterococcus faecalis Βανκομυκίνη Αμοξικιλλίνη+Κλαβουλανιχό Αμπικιλλίνη,
Πενικιλλίνη,
Ερυθρομυκίνη.

Επιπλέον, μια ανασκόπηση 71 διευθυντών νοσοκομειακών εργαστηρίων των ΗΠΑ αποκάλυψε ότι τα περισσότερα εργαστήρια εδέχοντο δείγματα αίματος από ενήλικες μικρότερα των 5 ΠΙΙ. Εικοσιέξι εργαστήρια έδωσαν στοιχεία για τους όγκους αίματος για καλλιέργεια: το 12% των δειγμάτων από ενήλικες είχαν όγκο μικρότερο των 5ml. Η μελέτη μπορεί να έχει υποεκτιμήσει την πραγματική συχνότητα της βακτηριαιμίας. Παρ' όλα αυτά δείχνει ότι οι καλλιέργειες αίματος μικρού όγκου, που δεν είναι σπάνιες στα Αμερικανικά νοσοκομεία οδηγούν σε υποεκτίμηση της διάγνωσης των λοιμώξεων του κυκλοφορικού συστήματος. Στον πίνακα που ακολουθεί προτείνονται οι διάφορες θεραπευτικές δυνατότητες σε σχέση με τη νοσοκομειακή αντοχή των βακτηρίων.
Η αντίσταση των νοσοκομειακών εντεροκόκκων στην Βανκομυκίνη έχει αυξηθεί πάνω από 20 φορές από το 1989 σύμφωνα με δημοσίευση του Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων. Τα δεδομένα από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι το 7,9% των απομονωθέντων στελεχών ήταν ανθεκτικά στην βανκομυκίνη στο πρώτο τέταρτο του 1993, σε σύγκριση με μόνο το 0,3% το 1989. Αυτή η αύξηση είναι ακόμα δραματικότερη σε μονάδα εντατικής θεραπείας: το 13,6% των απομονωθέντων στελεχών ήσαν ανθεκτικά το 1993, έναντι μόνο 0,4% το 1989. Τα υψηλότερα ποσοστά αντοχής στη βανκομυκίνη βρέθηκαν σε λοιμώξεις του γαστρεντερικού, του δέρματος των μαλακών μορίων, καθώς και του κυκλοφορικού συστήματος. Η θνησιμότητα των ασθενών με λοιμώξεις του κυκλοφορικού συστήματος ήταν υψηλότερη με τα ανθεκτικά στη βανκομυκίνη στελέχη, παρά με τα ευαίσθητα στελέχη (37% έναντι 16%) παρ' όλο που αυτή η σύγκριση δεν υπέστη προσαρμογή για ταυτόχρονη νοσηρότητα και άλλους παράγοντες κινδύνου. Τα πανεπιστημιακά και τα μεγάλα νοσοκομεία παρουσίαζαν υψηλότερα ποσοστά αντοχής από τα μικρά νοσοκομεία (MMWR, Αύγουστος 93,42:597-9). Η αντοχή στη βανκομυκίνη χρήζει ιδιαίτερης προσοχής επειδή οι εντερόκοκκοι που προκαλούν ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις είναι συχνά ανθεκτικοί στα β-λακταμικά αντιβιοτικά και στις αμινογλυκοσίδες. Υπάρχουν επίσης εργαστηριακές ενδείξεις ότι το γονίδιο της αντοχής μπορεί να μεταφερθεί από τους εντεροκόκκους στον Staphylococcus aureus.
Οι γιατροί πρέπει να χρησιμοποιούν τη βανκομυκίνη με μεγάλη προσοχή και περίσκεψη και μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητη. Δεν είναι μόνο δαπανηρή αλλά η χρήση της αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αντοχής.

Ουρολοίμωξη

Είναι λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, το οποίο αποτελείται από την ουρήθρα (το σωλήνα από τον οποίο βγαίνουν έξω τα ούρα), την κύστη, δύο ουρητήρες (σωλήνες που συνδέουν τα δύο νεφρά με την κύστη) και δύο νεφρά. Όταν στην περιοχή αυτή προκαλείται φλεγμονή είναι πολύ οδυνηρή. Η πιο κοινή αιτία είναι η κυστίτιδα, μια λοίμωξη που συνήθως οφείλεται σε βακτήρια. Τα βακτήρια συνήθως προέρχονται από τα έντερα και φτάνουν μέσω της ουρήθρας στην κύστη. Η ευαίσθητη επικάλυψη της κύστης ερεθίζεται – θα σας καίει ή θα τσούζει όταν περνούν τα ούρα. Επίσης, θα νιώθετε πιο συχνά την ανάγκη να πάτε στην τουαλέτα.
Είναι σοβαρή;
Δεδομένου ότι η κυστίτιδα είναι λοίμωξη, μπορεί να σας προκαλέσει γενικά αδιαθεσία και πυρετό. Αν η λοίμωξη προσβάλλει τα νεφρά, προκαλεί τη λεγόμενη «πυελονεφρίτιδα», μία λοίμωξη των νεφρών πολύ πιο σοβαρή από την κυστίτιδα. Μπορεί επίσης να προκαλεί τσούξιμο και κάψιμο κατά την ούρηση ή ακόμη και πυρετό, ρίγος ή πόνο στο ένα ή και στα δύο νεφρά.
Πόσες πιθανότητες έχω να προσβληθώ;
Οι ουρολοιμώξεις είναι πάρα πολύ συνηθισμένες στην εγκυμοσύνη (προσβάλλεται περίπου μία στις πέντε γυναίκες). Αυτό εν μέρει οφείλεται στα υψηλά επίπεδα των ορμονών που υπάρχουν στον οργανισμό σας στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η προγεστερόνη επιβραδύνει την κίνηση των μυών που μεταφέρουν τα ούρα μέσα στον οργανισμό σας. Έτσι τα ούρα μένουν στάσιμα και τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται ευκολότερα.
Πώς θα καταλάβω ότι έχω πάθει ουρολοίμωξη;
Στη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν είναι εύκολο να καταλάβετε αν έχετε πάθει κυστίτιδα ή όχι. Στην αρχή και στο τέλος των εννέα μηνών, έτσι κι αλλιώς θέλετε να πηγαίνετε συνεχώς στην τουαλέτα. Στην αρχή ίσως προκαλείται από την αύξηση του όγκου των αιμοφόρων αγγείων γύρω από το χείλος της κύστης, αλλά όταν η εγκυμοσύνη σας τείνει στο τέλος της, το πιθανότερο είναι ότι το κεφάλι του μωρού σας πιέζει την κύστη προκαλώντας σας την ανάγκη να ουρήσετε. Αν δεν είστε βέβαιη, ο παθολόγος σας μπορεί να κάνει μια απλή εξέταση ούρων για να σιγουρευτείτε.
Αν δεν θεραπευτεί;
Τα μικρόβια που προκαλούν την κυστίτιδα μπορεί να προχωρήσουν στους ουρητήρες, κι από εκεί στα νεφρά σας προκαλώντας εκεί λοίμωξη. Η λοίμωξη στα νεφρά είναι αρκετά σοβαρή κι ενέχει τον κίνδυνο του πρόωρου τοκετού. Αν παθαίνετε συχνά λοιμώξεις τα νεφρά μπορεί να τραυματιστούν και να μην λειτουργούν σωστά στο μέλλον. Και δεδομένου ότι τα νεφρά λειτουργούν ως φίλτρα, καθαρίζοντας το αίμα από τις άχρηστες ουσίες και τις τοξίνες, πρέπει να διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση. Πάντως, τόσο η κυστίτιδα όσο και οι λοιμώξεις των νεφρών αν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, θεραπεύονται οριστικά.
Πώς μειώνεται ο κίνδυνος;
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να περιορίσετε τις πιθανότητες να πάθετε ουρολοίμωξη. Βασικά πρέπει να διατηρείτε υψηλά τα επίπεδα των υγρών στον οργανισμό σας και να μην «κρατιέστε» όταν θέλετε να πάτε στην τουαλέτα. Κάποια υγρά, όπως το αλκοόλ, ο καφές κι άλλα ποτά που περιέχουν καφεΐνη, προκαλούν αφυδάτωση, γιατί σας βοηθούν να αποβάλλετε πολύ νερό. Καλό θα ήταν να περιορίσετε στο ελάχιστο την κατανάλωσή τους, ακόμη και να τα αποφύγετε εντελώς. Αν πάθετε κυστίτιδα, καλό είναι να ξέρετε τα ακριβή συμπτώματα ώστε να την θεραπεύσετε εγκαίρως. Να ‘χετε υπόψη ότι ίσως δεν εμφανιστούν όλα τα συμπτώματα ταυτόχρονα. Έστω κι ένα από αυτά να έχετε, μιλήστε με το γιατρό σας. Επίσης, όποτε πηγαίνετε για προγεννητικό έλεγχο να παίρνετε δείγμα ούρων, ώστε να εξετάζεται κι αυτό.
Η σωστή αγωγή
Η γρήγορη κι εύκολη εξέταση των ούρων σας με το στικ ελέγχει τα ίχνη πρωτεΐνης που αποτελεί ένδειξη ουρολοίμωξης. Το δείγμα σας στη συνέχεια αποστέλλεται σε εργαστήριο για να εξεταστεί για ενδεχόμενη λοίμωξη. Ωστόσο, επειδή η εξέταση αυτή παίρνει χρόνο κι εσείς ίσως νιώθετε ενοχλήσεις, ο γιατρός μπορεί να σας δώσει αντιβίωση χωρίς να περιμένει τα αποτελέσματα. Τα αντιβιοτικά είναι ασφαλή για εσάς και το παιδί σας. Μόνο μην ξεχάσετε να ενημερώσετε το γιατρό σε περίπτωση που είστε αλλεργική στα αντιβιοτικά. Κάποιες γυναίκες παθαίνουν συχνά ουρολοιμώξεις στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αν είναι πολύ συχνές ή ενοχλητικές, ο γιατρός μπορεί να σας δώσει μια μικρή καθημερινή δόση αντιβιοτικών.
Παρότι στα φαρμακεία θα βρείτε πολλά εγκεκριμένα φάρμακα για τη θεραπεία της ήπιας κυστίτιδας, καλό είναι τα αποφεύγετε στην εγκυμοσύνη. Στην πραγματικότητα, καλύτερα να αποφεύγετε κάθε είδους σκευάσματα εκτός από την παρακεταμόλη και τα φάρμακα που σας χορηγεί ο γιατρός σας.

ΒΗΧΑΣ

Αποτελεί την ασπίδα του αναπνευστικού μας συστή­ματος απέναντι στα βλαβερά σωματίδια και τους μι­κροοργανισμούς που προσπαθούν να διεισ­δύσουν στους πνεύμονες. Συχνά, όμως, γίνεται ένα ­ιδιαίτερα ενοχλητικό σύμπτωμα, που δυσχεραίνει την καθημερινότητά μας και συχνά απειλεί τον ύπνο μας. Ο λόγος για το βήχα, που καιροφυλακτεί αυτή την εποχή. Για να μην έχετε, λοιπόν, καμία απορία όταν πιάσετε τον εαυτό σας να βήχει, διαβάστε τις απαντήσεις στις έξι πιο συνηθισμένες ερωτήσεις για το βήχα, ώστε να μπορέσετε να τον αποκωδικοποιήσετε.

Αν η μύτη σας είναι «μπουκωμένη» και έχετε φλέματα, τότε είναι πολύ πιθανό οι εκκρίσεις να κατεβαίνουν από το πίσω μέρος της μύτης στο λαιμό (τον οποίο ερεθίζουν), με αποτέλεσμα να προκαλείται αντανακλα­στικός βήχας. Όταν, λοιπόν, είστε ξαπλωμένοι, διευκολύνεται η οπισθορ­ρινική έκκριση (σύμφωνα με την επιστημονική ονομασία της) και επιδεινώνεται ο βήχας. Για να γλιτώσετε την ταλαιπωρία και να μη χάσετε τον ύπνο σας, αρκεί να «συμπεριφερθείτε καλά» στη μύτη σας! Πρέπει να την καθαρίζετε συχνά και να βάζετε φυσιολογικό ορό ή σπρέι με θαλασσινό νερό. Αν δεν έχετε άλλα συμπτώματα κρυολογήματος, ελέγξτε αν το πρόβλημα προέρχεται από το… στομάχι σας: Ο βήχας είναι πιθανό να οφείλεται σε γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Το υγρό που παλινδρομεί από το στο­μάχι προς τον οισοφάγο ερεθίζει κάποιους νευρικούς υποδοχείς στην περιοχή του γαστροοισοφαγικού στομίου, οι οποίοι με τη σειρά τους προκαλούν αντανακλαστικό βήχα. Σε αυτή την περίπτωση, καλό είναι να μην ξαπλώνετε για τουλάχιστον 2 ώρες μετά το φαγητό και να προτιμάτε πολλά και μικρά γεύματα.

Αν και τα φλέματα, ιδίως όταν έχουν πρασινοκίτρινο χρώμα, πρέπει να σας οδηγήσουν στον πνευμονολόγο, δεν είναι το μόνο κριτήριο για τη σοβαρότητα ενός βήχα. Ένας «παραγωγικός» βήχας (δηλαδή, με φλέματα) μπορεί να οφείλεται σε μια ιογενή λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού, οπότε και απαιτείται καλή υγιεινή της μύτης, ενώ δεν αποκλείε­ται να πρόκειται για μικροβιακή λοίμωξη (πνευμονία), αν συνοδεύεται μάλιστα και από υψηλό πυρετό για 2-3 ημέρες και αδυναμία. Είναι πιθανό, ωστόσο, να αποτελεί μια πρώτη εκδήλωση κάποιας σοβαρότερης κατάστασης στους πνεύμονες, ιδιαίτερα στην περίπτωση που ο πάσχων είναι καπνιστής.

Το κατά πόσο χρειάζεται να πάρετε αντιβηχικό σιρόπι, αλλά και το είδος του, είναι κάτι που αποφασίζει ο γιατρός και δεν πρέπει να γίνεται με δική σας πρωτοβουλία. Επειδή τα αντιβηχικά καλύπτουν ουσιαστικά την αιτία του βήχα, δεν συνιστώνται στη χρόνια βρογχίτιδα και το άσθμα. Γι’ αυτό και ο γιατρός είναι ο μόνος αρμόδιος για τη χορήγησή τους, εφόσον αποκλείσει το ενδεχόμενο ο βήχας να σχετίζεται με αυτές τις δύο νόσους. Το αντιβηχικό σιρόπι συμβάλλει στην ανακούφιση από τον ξερόβηχα (μη παραγωγικό βήχα) και το αποχρεμπτικό ή βλεννολυτικό βοηθά όταν ο βήχας είναι παραγωγικός (με φλέματα). Στην πραγματικότητα, τα αποχρεμπτικά-βρογχοδιασταλτικά σιρόπια βοηθούν στη ρευστοποίηση των εκκρίσεων και, επομένως, στην απομάκρυνσή τους από τους πνεύμονες. Το ίδιο αποτέλεσμα, όμως, μπορεί να πετύχει ο ασθενής αν καταναλώνει αρκετή ποσότητα υγρών (νερό, χυμό, καφέ, τσάι κλπ.). Γι’ αυτό και ο γιατρός συστήνει τέτοιου ­είδους σιρόπι επικουρικά, όταν ο ασθενής, παρόλο που πίνει υγρά, συνεχίζει να αισθάνεται δυσάρεστα.

Ένας ξερόβηχας ίσως αποτελεί μια πρώιμη ­εικόνα άσθματος, που μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε παιδική ηλικία. Παρατηρήστε αν το παιδί σας βήχει ενώ παίζει ή τρέχει και ­ρωτήστε το αν το «πιάνει» βήχας στο σχολείο. Ενδεχομένως, ο βήχας να οφείλεται σε κάποια ήπια ρινική αλλεργία ή να πρόκειται ακόμα και για βήχα ψυχογενούς αιτιολογίας (ορισμένα παιδιά βήχουν όταν δεν τους κάνουν το χατίρι, όταν αγχώνονται ή στενοχωριούνται). Επισκεφτείτε παιδίατρο, αν ο βήχας του παιδιού σας παρατείνεται για 4-5 ημέρες, αν φεύγει και έρχεται (π.χ. έβηχε 3 ημέρες την προηγούμενη εβδομάδα, σταμάτησε και τώρα άρχισε να βήχει πάλι) ή αν βήχει κάθε φορά που τρέχει (οπότε και υπάρχει υποψία «άσθματος άσκησης»).

Αντιβίωση δεν παίρνει κανείς μόνο και μόνο επειδή έχει έντονο βήχα. Αυτό που μετρά είναι η «συνολική» εικόνα του, π.χ. ο πυρετός, η «μπουκωμένη» μύτη, τα ακροαστικά ευρήματα, αλλά και τυχόν επιβαρυντικοί παράγοντες, όπως το κάπνισμα. Όλα αυτά εκτιμώνται από το γιατρό, ο οποίος καταφεύγει στη λύση της αντιβίωσης μόνο όταν το κρίνει απαραίτητο, π.χ. όταν πλέον η πιθανότητα της μικροβιακής λοίμωξης είναι υψηλότερη από εκείνη της ίωσης. Ένας ασθενής, για παράδειγμα, που είναι καπνιστής, είναι κακοδιάθετος, εμφανίζει ανορεξία και καταβολή, ενώ έχει και πυρετό για περισσότερο από 3-4 ημέρες, είναι πολύ πιθανό να χρειαστεί αντιβίωση. Αντίθετα, κάποιος με συμπτώματα όπως βήχα, χαμηλό πυρετό (δέκατα), ρινική συμφόρηση, πονόλαιμο και κακοδιαθεσία ταλαιπωρείται κατά πάσα πιθανότητα από μια ίωση και επομένως τα συμπτώματα μπορούν να μειω­θούν με συντηρητική θεραπευτική αγωγή, δηλαδή αντιπυρετικά, αντιβηχικό σιρόπι, αποσυμφορητικό μύτης, και να αποφευχθεί η αντιβίωση, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού!

Δεν αποκλείεται να μην πρόλαβε να σας περάσει η μία ίωση και να κολλήσατε κάποια άλλη. Ο ιός της γρίπης δεν είναι ο μοναδικός, υπάρχουν πολλοί ακόμη τύποι ιών που προκαλούν κοινές ιώσεις στο ανώτερο ανα­πνευστικό σύστημα, που συνήθως τις ­ονομάζουμε «κρύωμα», «συνάχι» ή «γρίπη». Ένας ευαίσθητος, λοιπόν, οργανισμός (π.χ. ένας καπνιστής ή ένας ασθενής με άσθμα) μπορεί να «κολλήσει» έναν ή και περισσότερους ιούς. Μια άλλη πιθανή αιτία είναι η ιγμορίτιδα, η οποία, όταν δεν θεραπεύεται σωστά, υποτροπιάζει και αποτελεί αιτία ενός βήχα που επιμένει. Αν, για παράδειγμα, δεν πάρετε αντιβίωση όσες ημέρες σας πει ο γιατρός και η ιγμορίτιδα δεν αντιμετωπιστεί καλά, παραμένει μια φλεγμονώδης εστία, που θα υποτροπιάζει κάθε φορά που θα παθαίνετε μια απλή ίωση. Αν ο βήχας σας ξεπεράσει τους 2 μήνες, πρέπει, εκτός από την κλινική εξέταση από τον πνευμονολόγο, να κάνετε μία ακτινογραφία θώρακος και ένα λειτουργικό έλεγχο της αναπνοής (σπιρομέτρηση), ίσως και βρογχοσκόπηση.

Αν ο βήχας αποτελεί σύμπτωμα κρυο­λογήματος, πρέπει να γνωρίζετε ότι η ίωση θα κάνει έτσι κι αλλιώς «τον κύκλο της» και, επομένως, οτιδήποτε «πάρετε» (είτε φαρμακευτική αγωγή είτε κάποιο γιατροσόφι) ενδέχεται απλώς να μειώσει την ένταση των συμπτωμάτων ή τη διάρκειά τους. Αν και δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία για την αποτελεσματικότητα των ζεστών ροφημάτων, η εμπειρία δείχνει ότι ένα χλιαρό τσάι ή ένα φλιτζάνι γάλα με 1 κουταλιά μέλι (πλούσιο σε αντιοξειδωτικά) είναι ιδανικά για το λαιμό σας. Μάλιστα, στην ιστοσελίδα του Vita (www.vita.gr) μπορείτε να αναζητήσετε τη νέα ενότητα με τον τίτλο «Γιατροσόφια», όπου θα ανακαλύψετε φυσικές λύσεις σε καθημερινά μικροπροβλήματα. Ως προς τις καρα­μέλες, θεωρείται ότι καταπολεμούν ό,τι ερεθίζει ή επιτείνει τη φλεγμονή.


Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η εχινάκεια συμβάλλει σε ένα βαθμό στη μείωση της διάρκειας του κρυολογήματος και στην ανακούφιση από τα συμπτώματά του, όπως ο βήχας, ο πονόλαιμος και ο πυρετός, ενώ ίσως να έχει και προληπτική δράση, αφού θεωρείται ότι τονώνει το ανοσοποιητικό σύστημα. Για την ανακούφιση του πονόλαιμου, κάντε γαργάρες με αφέψημα εχινάκειας 3 φορές την ημέρα, ενώ για καλύτερα αποτελέσματα ­συνδυάστε το βότανο με βιταμίνη C, πρόπολη και ψευδάργυρο.