Κυριακή, 5 Απριλίου 2009

Δύο πολύ συχνά ερωτήματα

Αν υπολογίζω τις μέρες του κύκλου μου μπορώ με ασφάλεια να έρχομαι σε ερωτική επαφή χωρίς προφυλάξεις;

Όχι. Είναι αρκετά επικίνδυνο να βασίζεσαι στους υπολογισμούς σου ειδικά αν δεν έχεις σταθερό κύκλο. Μπορεί να αποδειχθεί επιτυχημένη μέθοδος αντισύλληψης για μεγάλο χρονικό διάστημα, κάποια φορά όμως θα γίνει λάθος και θα βρεθείς με μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Θα πρέπει να ακολουθήσεις κάποια από τις μεθόδους που αναφέρονται.

Η διακοπτόμενη συνουσία δεν είναι αρκετή ως μέθοδος αντισύλληψης;

Όχι, διότι είναι επικίνδυνο τη στιγμή που ο σύντροφός σου κορυφώνει την απόλαυσή του να περιμένεις από αυτόν ότι θα σκεφθεί τις συνέπειες μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Μπορεί να είναι πετυχημένη μέθοδος για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά κάποια στιγμή θα γίνει λάθος και εσύ θα βρεθείς έγκυος.

Αντισύλληψη

1. Επείγουσα αντισύλληψη (Το χάπι της επόμενης ημέρας
Το φάρμακο που χρησιμοποιείται στην Ελλάδα για επείγουσα αντισύλληψη περιέχει λεβονοργεστρέλη (Norlevo ή Postinor). Θα πρέπει να χορηγείται σε εξαιρετικές περιπτώσεις και να μην γίνεται συστηματική χρήση, αφού μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στον κύκλο και η αποτελεσματικότητά του περιορίζεται στο 85%.

Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται το Νorlevo;

Χορηγείται για την παρεμπόδιση της σύλληψης και της εμφύτευσης του γονιμοποιημένου ωαρίου στο ενδομήτριο, σε απρόοπτες και έκτακτες περιπτώσεις όπως πχ βιασμός, κακή χρήση ή σπάσιμο προφυλακτικού, απερίσκεπτα ελεύθερη σεξουαλική επαφή. Το Norlevo δεν θα δράσει έναντι μιας ήδη εδραιωμένης εγκυμοσύνης και για το λόγο αυτό θα πρέπει να χορηγείται όσο το δυνατόν συντομότερα από την ελεύθερη επαφή.

Πότε θα πρέπει να χορηγείται;

Η χορήγηση γίνεται σε 1 δόση. Το χάπι θα πρέπει να χορηγείται μέσα στο 1ο 24ωρο από την επαφή.

Υπάρχουν παρενέργειες από τη χρήση;

Αν η χρήση είναι περιστασιακή, τότε δεν αναφέρονται σοβαρές παρενέργειες εκτός ίσως από λίγο ναυτία. Ωστόσο υπάρχουν νεαρές συνήθως γυναίκες που δεν έχουν κανένα μέτρο στη χρήση του συγκεκριμένου φαρμάκου και το χρησιμοποιούν αρκετές φορές μέσα στο χρόνο, ακόμα και μέσα σε 1 μήνα. Τότε μπορεί να απορυθμιστεί εντελώς ο μηνιαίος κύκλος και να παρουσιαστούν ακανόνιστες αιμόρροιες. Για το λόγο αυτό η χορήγηση του φαρμάκου θα πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με το γυναικολόγο.

Άλλοι τρόποι επείγουσας αντισύλληψης;

Η τοποθέτηση σπειράματος (σπιράλ) από το γυναικολόγο το συντομότερο από την ερωτική επαφή και όχι πριν παρέλθουν 72 ώρες, προσφέρει συνήθως αποτελεσματική αντισύλληψη.

2. Αντισυλληπτικά χάπια

Είναι δισκία που περιέχουν τεχνητές γυναικείες ορμόνες (οιστρογόνο και προγεστερινοειδές) σε χαμηλή δοσολογία. Τα αντισυλληπτικά καταστέλλουν την ωοθυλακιορρηξία. Αυτό σημαίνει ότι δεν παράγονται ωάρια, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η γονιμοποίηση και η σύλληψη, ενώ μετατρέπουν το ενδομήτριο σε μη φιλόξενο για το έμβρυο. Τα αντισυλληπτικά ρυθμίζουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την περίοδο, μειώνουν το αίμα σε κάθε περίοδο και μειώνουν τους πόνους της περιόδου (δυσμηνόρροια). Επιπλέον έχουν πολλές άλλες ευεργετικές δράσεις που αναφέρονται παρακάτω.

Υπάρχουν άλλοι λόγοι για τους οποίους χορηγούνται αντισυλληπτικά;

Τα αντισυλληπτικά όπως αναφέρθηκε είναι ορμόνες που χρησιμοποιούνται εκτός από την αντισύλληψη και σε άλλες καταστάσεις όπως: (1) υπερανδρογοναιμία και θεραπεία ακμής και δασυτριχισμού, (2) δυσμηνόρροια και διαταραχές περιόδου, (3) Ενδομητρίωση, (4) Κύστεις ωοθηκών, (5) Προεμμηνορυσιακό σύνδρομο.

Ποια τα πλεονεκτήματα των αντισυλληπτικών;

Τα αντισυλληπτικά προσφέρουν υψηλή αντισυλληπτική προστασία υπό την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιούνται σωστά. Ρυθμίζουν απόλυτα την περίοδο σε γυναίκες ή έφηβες που παρουσιάζουν αραιομηνόρροια ή μηνομητρορραγίες, ενώ μειώνουν τον πόνο της περιόδου (δυσμηνόρροια). Δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα, η οποία επανέρχεται αμέσως μετά τη διακοπή της λήψης. Τα αντισυλληπτικά έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών και του ενδομητρίου, μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, ενώ θεωρείται ότι προστατεύουν από την οστεοπόρωση.

Τα αντισυλληπτικά προστατεύουν από τον καρκίνο;

Οι χρήστριες των αντισυλληπτικών έχουν κατά 40% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο των ωοθηκών ακόμα και αν χρησιμοποιούν αντισυλληπτικά για 3 έως 6 μήνες. Η προστασία αυτή διατηρείται για πολλά χρόνια μετά τη διακοπή της χρήσης (10 με 15). Το ίδιο ισχύει για τον καρκίνο του ενδομητρίου. Οι χρήστριες αντισυλληπτικών για 4 χρόνια έχουν 60% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο ενδομητρίου τα επόμενα 15 χρόνια. Ωστόσο, τα αντισυλληπτικά έχει βρεθεί ότι αυξάνουν ελαφρώς την πιθανότητα καρκίνου του μαστού. Η ελαφρά αυτή αύξηση μηδενίζεται 4 χρόνια μετά τη διακόπη της χρήσης των αντισυλληπτικών. Τα σύγχρονα αντισυλληπτικά περιέχουν πολύ μικρότερες δόσεις οιστρογόνων και αναμένεται αυτή η αύξηση να είναι πολύ μικρότερη αν όχι μηδενική σε μελλοντικές μελέτες.

Ποιες είναι οι παρενέργειες των αντισυλληπτικών;

Τα αντισυλληπτικά μπορεί να προκαλέσουν διάφορα συμπτώματα στην έναρξη της χρήσης τους, όπως ελαφρά ναυτία, κεφαλαλγία, μικρό πρήξιμο του στήθους και μερικές φορές αιμόρροια. Η αύξηση του σωματικού βάρους, που συχνά αναφέρεται, οφείλεται σε μικρή κατακράτηση υγρών και δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1 κιλό. Οποιαδήποτε επιπλέον αύξηση οφείλεται στις διατροφικές συνήθειες της γυναίκας και μόνο.

Τι ισχύει για τις σοβαρές παρενέργειες των αντισυλληπτικών;

Παραδοσιακά τα αντισυλληπτικά είχαν ενοχοποιηθεί για αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης εμφράγματος του μυοκαρδίου, εγκεφαλικού επεισοδίου και εν τω βάθει φλεβοθρομβώσεως. Αυτά τα δεδομένα έχουν μερικώς αλλάξει. Σε ό,τι αφορά το έμφραγμα, η συσχέτιση με παρούσα ή παλαιά χρήση αντισυλληπτικών δεν επιβεβαιώνεται. Ωστόσο, τα αντισυλληπτικά μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφράγματος σε γυναίκες που καπνίζουν. Το ίδιο ισχύει για τα εγκεφαλικά επεισόδια. Τα νεότερα χαμηλής δοσολογίας αντισυλληπτικά δεν έχουν συσχετισθεί με εγκεφαλικά επεισόδια, παρά μόνον σε γυναίκες που έχουν επιπλέον παράγοντες κινδύνου (κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση). Τα αντισυλληπτικά όμως αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης φλεβοθρόμβωσης και πνευμονικής εμβολής. Η αύξηση αυτή ωστόσο είναι μικρότερη από την αύξηση που παρατηρείται στην εγκυμοσύνη.

Ποιες γυναίκες δεν πρέπει να λαμβάνουν αντισυλληπτικά;

Γυναίκες με ιστορικό εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης-πνευμονικής εμβολής, ιστορικό εγκεφαλικού ή καρδιακού ισχαιμικού επεισοδίου, διαβήτη, γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του στήθους, υπέρταση, ημικρανίες με νευρολογικά συμπτώματα, γυναίκες με ηπατική νόσο (ηπατίτιδα, ικτερο) καθώς και γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό υπερπηκτικότητας του αίματος (οικογενής θρομβοφιλία κλπ).

Πως λαμβάνονται τα αντισυλληπτικά;

Τα αντισυλληπτικά λαμβάνονται από ένα χάπι κάθε ημέρα για 21 ημέρες και μετά διακόπτονται και ακολουθεί περίοδος. Η γυναίκα για 7 ημέρες δεν παίρνει αντισυλληπτικά και από την 8η ημέρα και μετά ξεκινάει νέο κουτί με 21 χάπια. Υπάρχουν και συσκευασίες με 28 χάπια. Με αυτές τις συσκευασίες η γυναίκα δεν χρειάζεται να σταματάει τη λήψη των αντισυλληπτικών και το ένα κουτί διαδέχεται το άλλο.

3. Ανδρικό προφυλακτικό

Είναι η μοναδική μέθοδος που προστατεύει αποτελεσματικά από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. To προφυλακτικό πρέπει να τοποθετείται στο πέος όταν βρίσκεται σε πλήρη στύση και πριν εισχωρήσει στον κόλπο.

Η κάλυψη του πέους πρέπει να είναι πλήρης σε όλο το μήκος του. Κατά την τοποθέτηση πρέπει να πιέζεται ο χώρος συλλογής σπέρματος ώστε αυτός να μην περιέχει καθόλου αέρα που θα μπορούσε να συμβάλλει στο σπάσιμο του προφυλακτικού κατά την εκσπερμάτιση.

Πιθανότητα αποτυχίας: 14% (στη συνήθη χρήση από το μέσο ζευγάρι). Οι περιπτώσεις αποτυχίας αφορούν σε κακή τοποθέτηση που οδηγεί σε σπάσιμο του προφυλακτικού κατά τη διάρκεια της επαφής.

Συχνά στα νοσοκομεία έρχονται γυναίκες που αναφέρουν ότι το προφυλακτικό έχει εισχωρήσει και παραμείνει βαθιά μέσα στον κόλπο, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η αφαίρεσή του. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γυναικολόγος μπορεί πολύ εύκολα να το απομακρύνει με τη βοήθεια ενός κολποδιαστολέα.

4
. Ενδομητρικό σπείραμα (σπιράλ) ή ΙUD

IUD Intrauterine device

Πρόκειται για πλαστικές ράβδους σε σχήμα Τ που περιέχουν χαλκό ή λεβονοργεστρέλη και τοποθετούνται από το γυναικολόγο μέσα στη μήτρα. Το σπιράλ προκαλεί αντίδραση ξένου σώματος μέσα στο ενδομήτριο και έτσι αφ'ενός εμποδίζει την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων και αφ'ετέρου εμποδίζει την εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα.

Έχουν πολύ υψηλα επίπεδα αντισυλληπτικής προστασίας και μπορούν να χρησιμοποιηθούν επίσης για άμεση και επείγουσα αντισύλληψη μετά την ερωτική επαφή.

Μειονεκτούν στο ότι δεν προσφέρουν καμία προστασία έναντι των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων. Πρέπει να αποφεύγεται η χρήση τους σε γυναίκες με ιστορικό σαλπιγγίτιδας. Το σπιράλ χαλκού μπορεί να τοποθετηθεί στη μήτρα οποιαδήποτε ημέρα του κύκλου της γυναίκας, προτιμάται όμως η τελευταία ημέρα της περιόδου για πιο εύκολη τοποθέτηση. Το σπιράλ λεβονοργεστρέλης τοποθετείται την 7η ημέρα του κύκλου.

Πιθανότητα αποτυχίας: 0.8%

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του ενδομητρικού σπειράματος;

Το ενδομητρικό σπείραμα είναι πολύ αποτελεσματικό και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις περιπτώσεις όπου αντενδείκνυνται τα αντισυλληπτικά δισκία. Η αποτελεσματικότητά του δεν εξαρτάται από παράγοντες όπως η συμμόρφωση της γυναίκας, όπως γίνεται με τα αντισυλληπτικά δισκία. Το σπείραμα δεν αλληλεπιδρά με φάρμακα και ενδείκνυται η χρήση του κατά τη διάρκεια του θηλασμού.

Ποια είναι τα μειονεκτήματα του ενδομητρικού σπειράματος;

Ορισμένες γυναίκες αναφέρουν πόνο και μικρή αιμόρροια μετά την τοποθέτηση του ενδομητρικού σπειράματος. Τα συμπτώματα αυτά τις περισσότερες περιπτώσεις είναι παροδικά, όμως σε κάποιες γυναίκες ο πόνος είναι αρκετά ενοχλητικός ώστε να οδηγούνται σε αφαίρεση του σπειράματος από το γυναικολόγο.

Ένα επιπλέον μειονέκτημα των σπειραμάτων είναι ότι αυξάνουν την πιθανότητα λοιμώξεων και φλεγμονών των εσωτερικών γεννητικών οργάνων (ενδομητρίτιδες, σαλπιγγίτιδες), ιδιαίτερα σε γυναίκες με προϋπάρχουσες φλεγμονές κόλπου. Αυτό σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα σπειράματα δεν προστατεύουν από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα υπαγορεύει ότι θα πρέπει να μην χρησιμοποιούνται σε γυναίκες με πολλαπλούς ερωτικούς συντρόφους. Δεν είναι υπερβολή να τονισθεί σε αυτές τις γυναίκες ότι θα πρέπει ο εκάστοτε σύντροφός τους να χρησιμοποιεί προφυλακτικό, διότι είναι η μοναδική μέθοδος αντισύλληψης που προστατεύει από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

5.Κολπικό-τραχηλικό διάφραγμα

Δεν είναι συχνή αντισυλληπτική μέθοδος, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα ελαστικό δίσκο σε κυπελοειδές σχήμα που τοποθετείται μπροστά από τον τράχηλο της μήτρας και με αυτόν τον τρόπο εμποδίζει την είσοδο σπερματοζωαρίων στην μήτρα. Χρησιμοποιείται από γυναίκες που θέλουν οι ίδιες να έχουν τον έλεγχο της αντισύλληψης κατά τη διάρκεια του σεξ, χωρίς όμως να χρησιμοποιούν ορμονική αντισύλληψη. Σημασία στην αποτελεσματικότητα της αντισύλληψης έχει το ιδανικό μέγεθος του διαφράγματος που είναι διαφορετικό για κάθε γυναίκα και καθορίζεται σε συνεργασία με το γυναικολόγο. Το μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι δεν προσφέρει αποτελεσματική προστασία έναντι των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων. Επιπλέον αν τοποθετηθεί λάθος ή αν χρησιμοποιηθεί μικρό διάφραγμα η ασφάλεια ως προς την αντισύλληψη είναι μικρή

6. Τεχνητή διακοπή της κύησης (έκτρωση)

Πως γίνεται η διακοπή της εγκυμοσύνης;

Σε κυήσεις στα αρχικά στάδια (μέχρι 12 εβδομάδες) η συνηθέστερη επέμβαση είναι η τεχνητή απόξεση του ενδομητρίου και η έξοδος του κυήματος μετά από διαστολή του τραχήλου. Μετά τις 12 εβδομάδες η διακοπή της εγκυμοσύνης γίνεται για ιατρικούς λόγους που έχουν να κάνουν με το έμβρυο και προτιμάται η μέθοδος της πρόκλησης τοκετού με προσταγλανδίνες και οξυτοκίνη.

H γυναίκα προγραμματίζεται για απόξεση με βάση την ηλικία της κύησης. Η ηλικία της κύησης προσδιορίζεται με βάση την τελευταία έμμηνο ρύση και με βάση μετρήσεις που πραγματοποιούνται σε υπερηχογραφικό έλεγχο. Η επέμβαση της απόξεσης αφορά συνήθως κυήσεις σε αρχικά στάδια (μέχρι 12 εβδομάδες) και έχει ως εξής;

Οι επεμβάσεις διακοπής εγκυμοσύνης γίνονται σε ειδικά εξοπλισμένο χώρο νοσοκομείου. Η γυναίκα τοποθετείται σε γυναικολογική εξεταστική θέση και της χορηγούνται από τον αναισθησιολόγο ενδοφλεβίως φάρμακα που της προκαλούν αναισθησία. Ο γυναικολόγος αφού βεβαιωθεί ότι η γυναίκα κοιμάται και δεν αντιδρά σε επώδυνα ερεθίσματα διαστέλλει σταδιακά το στόμιο του τραχήλου της μήτρας και μετά με ειδικό αναρροφητήρα που εισάγει με προσοχή στην κοιλότητα της μήτρας εξάγει το κύημα και τους υμένες του (διακοπή της εγκυμοσύνης). Μετά μπορεί ο γυναικολόγος να μπει με ειδικά ξέστρα και να ελέγξει την κοιλότητα της μήτρας για τυχόν υπολειμματικούς ιστούς του εμβρύου. Η όλη επέμβαση διαρκεί συνήθως μερικά λεπτά, εκτός από τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν δυσκολίες (πχ ανατομικές ανωμαλίες της μήτρας). Η γυναίκα ξυπνάει μετά από λίγο και σε 1 με 2 ώρες μπορεί να φύγει για το σπίτι.

Ποιες είναι οι επιπλοκές μιας διακοπής εγκυμοσύνης;

Οι άμεσες επιπλοκές είναι σπάνιες και είναι σχετικές με την τεχνική που ακολουθείται κατά την επέμβαση. Διάτρηση της μήτρας και αιμορραγία παρατηρούνται σε λιγότερο από 1% των περιπτώσεων και συνήθως πρόκειται για καταστάσεις που υποχωρούν από μόνες τους υπό ιατρική παρακολούθηση. Οι λοιμώξεις (ενδομητρίτιδα και σαλπιγγίτιδα) είναι πιο συχνές (μέχρι 4%) και αντιμετωπίζονται με αντιμικροβιακά φάρμακα. Οι απώτερες επιπλοκές δεν μπορούν να καταγραφούν και να περιγραφούν με ευκολία διότι απαιτούν ειδικές επιδημιολογικές μελέτες. Σίγουρα αν μια γυναίκα υποβάλλεται συχνά σε επεμβάσεις διακοπής εγκυμοσύνης αυξάνει κατά πολύ τις πιθανότητες να καταστρέψει μέρος του ενδομητρίου της και να αναπτύξει ενδομητρικές συμφύσεις που επηρεάζουν την μελλοντική γονιμότητά της.

Σε ποιες περιπτώσεις γίνεται πρόκληση τοκετού σε κυήσεις μεγαλύτερες της 13ης εβδομάδας;

Η διακοπή της εγκυμοσύνης σε αυτές τις περιπτώσεις γίνεται για καθαρά ιατρικούς λόγους που έχουν σχέση με το έμβρυο. Για παράδειγμα αν βρεθεί χρωμοσωμική ανωμαλία μετά από βιοψία χοριακής λάχνης ή αν βρεθεί κάποια σοβαρή συγγενής ανωμαλία με το υπερηχογράφημα της εγκυμοσύνης ο γυναικολόγος συνιστά διακοπή της εγκυμοσύνης. Η αλήθεια είναι ότι έχει αναπτυχθεί μια φιλοσοφία ευγονικής στην ελληνική κοινωνία η οποία δεν επιτρέπει την γέννηση σε νεογνά που θα είχαν κάποια σοβαρή καθυστέρηση και τα οποία δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν στις απαιτήσεις του σύγχρονου κόσμου. Βέβαια η τακτική αυτή γλυτώνει τους γονείς αλλά και το νεογνό από απίστευτη ταλαιπωρία σε νοσοκομεία και ειδικές θεραπείες και δίνει τη δυνατότητα στο ζευγάρι να ξαναπροσπαθήσει για μια νέα εγκυμοσύνη περισσότερο υγιή.

Πως γίνεται η πρόκληση τοκετού για τη διακοπή της εγκυμοσύνης;

Η πρόκληση τοκετού γίνεται με τη χρήση ουσιών όπως οι προσταγλανδίνες, οι οποίες χορηγούνται από το στόμα και από τον κόλπο. Επιπλέον, στη γυναίκα τοποθετείται ενδοφλέβιος ορός με μεγάλες δόσεις οξυτοκίνης, μιας ορμόνης που προκαλεί έντονες συστολές της μήτρας. Σταδιακά αρχίζουν ρυθμικές συστολές της μήτρας οι οποίες μπορεί να είναι ιδιαίτερα επώδυνες, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα την διαστολή του τραχήλου και την έξοδο του κυήματος. Σε αρκετές περιπτώσεις θα πρέπει η γυναίκα να υποβληθεί σε επιπρόσθετη απόξεση του ενδομητρίου για την αφαίρεση υπολειμματικών ιστών από τους υμένες και τον πλακούντα.



Τα αίτια της παχυσαρκίας

1.Τι είναι η παχυσαρκία;

Παχυσαρκία είναι η υπέρμετρη και παθολογική αύξηση της ποσότητας του σωματικού λίπους στο ανθρώπινο σώμα. Η παχυσαρκία έχει ως συνέπεια την αύξηση του σωματικού βάρους.

2. Όσοι έχουν αυξημένο σωματικό βάρος είναι και παχύσαρκοι;

Όχι, η παχυσαρκία σχετίζεται με αύξηση της ποσότητας του λίπους σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που η αύξηση του σωματικού βάρους οφείλεται σε αύξηση της μυικής μάζας, όπως πχ στους αθλητές.

3. Αρκεί λοιπόν η μέτρηση του σωματικού βάρους για να πούμε ότι κάποιος είναι παχύσαρκος;

Όχι, διότι θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν και το ύψος του ατόμου. Πιο σωστά θα πρέπει να μετράμε τον Δείκτη Μάζας Σώματος, που ισούται με:

ΔΜΣ= Βάρος/Ύψος2

Φυσιολογικά ο ΔΜΣ θα πρέπει να είναι μικρότερος από 25, ενώ τιμές άνω των 30 υποδηλώνουν παχυσαρκία.

4. Έχω ύψος 167 και βάρος 60 κιλά. Θεωρούμαι παχύσαρκη;

Όχι. Αν υπολογίσουμε τον ΔΜΣ=60/1.67 2, ΔΜΣ=21.5. Άρα ο ΔΜΣ είναι μικρότερος από 25, άρα δεν ανήκεις στην κατηγορία της παχυσαρκίας.

5. Που οφείλεται η παχυσαρκία;

Η αιτιολογία της παχυσαρκίας είναι πολυπαραγοντική. Σίγουρα η παχυσαρκία είναι αποτέλεσμα της αυξημένης θερμιδικής πρόσληψης σε συνδιασμό με μειωμένη ενεργειακή κατανάλωση μέσω της άσκησης. Ο σύγχρονος αστικός τρόπος ζωής ευνοεί αυτήν τη δυσαναλογία. Επιπλέον, η περισσότερο εύκολη ανεύρεση τροφής και η συνεχής διάθεση τροφής στο περιβάλλον (πχ γεμάτο ψυγείο) συμβάλλουν στην πρόκληση της παχυσαρκίας.

6. Έχει σχέση το αυξημένο βάρος στην βρεφική και παιδική ηλικία με την εμφάνιση παχυσαρκίας σε μεγαλύτερες ηλικίες;

Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα που είχαν αυξημένο σωματικό βάρος στην βρεφική ηλικία, παρουσιάζουν παχυσαρκία στην ενήλικο ζωή. Αυτή η παρατήρηση αποδόθηκε στην ψυχολογική σχέση που έχουν τα άτομα αυτά με το φαγητό. Δηλαδή όπως ακριβώς το βάρος τους αύξανε στην βρεφική ηλικία, λόγω της συνεχούς σίτισης πχ από τη μητέρα, ώστε να ικανοποιείται η βρεφική «γκρίνια», έτσι ακριβώς αυξάνουν το βάρος τους κάτω από την πίεση ψυχολογικών καταστάσεων κατά τη διάρκεια της ενηλίκου ζωής. Κάποιοι μελετητές έχουν διαμορφώσει τη θεωρία της αύξησης του αριθμού των λιποκυττάρων κατά τη διάρκεια της βρεφικής και παιδικής ζωής. Όταν αργότερα γίνεται προσπάθεια για την απώλεια βάρους στην ενήλικο ζωή, τα λιποκύτταρα απλά μειώνονται σε μέγεθος χωρίς να μειώνεται ο αριθμός τους. Αυτό συνεπάγεται περισσότερο εύκολη ανάκτηση του απωλεσθέντος βάρους.

7. Γιατί θα πρέπει να αντιμετωπίζεται η παχυσαρκία;

Για μια ποικιλία από λόγους: Η θεραπεία του χρόνιου προβλήματος της παχυσαρκίας έχει ευεργετικά αποτελέσματα σε όλες σχεδόν τις ενδοκρινικές λειτουργίες του ατόμου και ιδίως στην πρόληψη της εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Έχει βρεθεί ότι τα παχύσαρκα άτομα έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, μια νόσος που είναι γνωστό ότι είναι καταστρεπτική για τα αγγεία του ανθρώπινου σώματος (πχ καρδιά, εγκέφαλος, άκρα). Άρα και μόνον το γεγονός ότι η παχυσαρκία συσχετίζεται με μια τόσο σοβαρή πάθηση, είναι αρκετό για να τονιστεί η ανάγκη για την θεραπείας της.

Επιπλέον, η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μειώνει κατά πολύ την ψυχολογική φόρτιση και το άγχος που προκαλείται στα παχύσαρκα άτομα από την άσχημη εικόνα που έχουν για το σώμα τους.

Πόσο βάρος πρέπει να πάρω στην εγκυμοσύνη;

Η εγκυμοσύνη συνοδεύεται από φυσιολογική πρόσληψη βάρους. Συνολικά η έγκυος βάζει 10 με 12 κιλά. Τα περισσότερα από αυτά πρέπει να τα πάρει τον 7ο, 8ο και 9ο μήνα, οπότε θα πρέπει να προσέξεις να μην βάλεις πολύ βάρος από τους πρώτους μήνες. Συνολικά η κατανομή του βάρους έχει ως εξής:

Στο 1ο τρίμηνο η έγκυος παίρνει 2 κιλά.

Στο 2ο τρίμηνο η έγκυος παίρνει 4 κιλά.

Στο 3ο τρίμηνο η έγκυος παίρνει 6 κιλά.

Το επιπλέον βάρος οφείλεται στην αύξηση των διαστάσεων του εμβρύου, του πλακούντα και της ποσότητας του αμνιακού υγρού. Η έγκυος επίσης αυξάνει την ποσότητα του λιπώδους ιστού και αυξάνει το βάρος των μαστών, λόγω της προετοιμασίας για το θηλασμό.

Τι θα πρέπει να τρώω;

Πρόκειται για το μόνιμο ερώτημα της εγκύου. Υπάρχουν πολλές παραδόσεις που θέλουν την έγκυο να θέλει να τρώει πολύ και να αναζητά επίμονα περίεργες τροφές. Για πολλά χρόνια υπάρχει η λανθασμένη αντίληψη, ότι η έγκυος τρώει για 2 άτομα και είναι συνηθισμένο οι οικείοι της να της φέρνουν συνεχώς γλυκά και διάφορα σνακ, προκειμένου να τη βοηθήσουν.

Όπως καταλαβαίνεις όλα τα προηγούμενα είναι λάθος. Το κλειδί στη σωστή διατροφή της εγκύου είναι η πρόσληψη ποιοτικής τροφής. Η επιπλέον ποσότητα τροφής που χρειάζεται η έγκυος αντιστοιχεί σε 300 με 500 θερμίδες και όχι παραπάνω.

Η ποιοτική διατροφή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης επηρεάζει σε σημαντικότατο βαθμό την έκβασή της. Προκειμένου να χτιστούν το σώμα και όλοι οι ιστοί του εμβρύου απαιτούνται σημαντικές ποσότητες θρεπτικών ουσιών από την τροφή της μητέρας.

Τι σημαίνει όμως ποιοτική διατροφή στην εγκυμοσύνη;

Ποιότητα στη διατροφή σημαίνει να καλύπτεις πλήρως τις ανάγκες του αναπτυσσόμενου εμβρύου αλλά και του σώματός σου.

Με λίγα λόγια η διατροφή σου πρέπει να περιέχει:

  1. Πρωτεΐνες καλής ποιότητας
  2. Υδατάνθρακες καλής ποιότητας (κυρίως πολυσακχαρίτες)
  3. Λιπίδια (μονοακόρεστα και πολυακόρεστα)
  4. Ασβέστιο και βιταμίνη D
  5. Σίδηρο και φυλλικό οξύ
  6. Διάφορες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.

Για πολλές γυναίκες οι όροι υδατάνθρακες, πρωτεΐνες κλπ δημιουργούν σύγχυση. Γι αυτό θα τα ξεκαθαρίσουμε παρακάτω:

Τι είναι οι πρωτεΐνες; Που θα βρω πρωτεΐνες καλής ποιότητας;

Οι πρωτεΐνες (ονομάζονται και λευκώματα) αποτελούνται από αμινοξέα. Οι πρωτεΐνες είναι δομικοί λίθοι για την ανάπτυξη του σώματος, των μυών, των οστών και του δέρματος του εμβρύου. Επίσης, συμβάλλουν στη σύνθεση των σημαντικότερων μακρομορίων του αίματος και συμβάλλουν στη μείωση του οιδήματος (πρήξιμο) της μητέρας. Πως παίρνεις καλής ποιότητας πρωτεΐνες; Καταναλώνοντας καλής ποιότητας κρέας, κοτόπουλο, ψάρια και από τα γαλακτοκομικά και τέλος το ασπράδι του αβγού. Να ξέρεις ότι το ασπράδι του αβγού έχει την καλύτερης ποιότητας πρωτεΐνη.

Τι είναι οι υδατάνθρακες;

Οι υδατάνθρακες είναι τα σάκχαρα, ουσίες που τροφοδοτούν με ενέργεια την έγκυο και το έμβρυο. Οι υδατάνθρακες χωρίζονται σε πολυσακχαρίτες (περιέχουν πολλά μόρια γλυκόζης) όπως είναι το άμυλο και σε δισακχαρίτες, όπως είναι η ζάχαρη. Το άμυλο προσλαμβάνεται από την έγκυο και διασπάται σε μόρια γλυκόζης που αποτελεί κύριο καύσιμο για την επιτέλεση πολλαπλών λειτουργιών από το έμβρυο και την έγκυο. Που βρίσκεται το άμυλο; Στο ρύζι, στις πατάτες στα δημητριακά στο ψωμί, στα ζυμαρικά και φυσικά στα όσπρια. Να ξέρεις ότι στην ίδια κατηγορία (δηλ των υδατανθράκων) ανήκουν και τα γλυκά, τα οποία όμως δεν έχουν πολυσακχαρίτες αλλά δισακχαρίτες όπως είναι η ζάχαρη. Η ζάχαρη και τα γλυκά δεν έχουν καμία θρεπτική αξία για την έγκυο και θα πρέπει να τα αποφεύγεις. Επιπλέον, η υπερβολική πρόσληψη ζάχαρης μπορεί να προκαλέσει διαταραχή στο μεταβολισμό της γλυκόζης και έτσι να προκαλέσει βλάβες στο έμβρυο.

Τι είναι τα λιπίδια; Τι σημαίνει μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπίδια; Είναι απαραίτητα για την έγκυο;

Τα λιπίδια είναι συστατικό στοιχείο του σώματος. Αποθηκεύονται κάτω από το δέρμα αποθηκεύοντας ενέργεια και αυξάνουν το βάρος του σώματος. Στο έμβρυο και μετέπειτα σε ένα υγιές νεογνό υπάρχει μεγάλη ποσότητα λίπους αποθηκευμένη στην πλάτη, στους γλουτούς και στα κάτω άκρα του. Το λίπος αυτό διασπάται εύκολα δημιουργώντας θερμότητα και συμμετέχει έτσι στη θερμορρύθμιση. Ωστόσο τα λιπίδια συμμετέχουν και σε άλλες σημαντικότατες διαδικασίες, όπως η σύνθεση των κυτταρικών μεμβρανών, η ανάπτυξη του νευρικού συστήματος και της όρασης.

Τα λιπίδια αποτελούνται από γλυκερίνη και μόρια λιπαρών οξέων. Τα λιπαρά οξέα μπορεί να είναι κορεσμένα (βούτυρο-λίπος), μονοακόρεστα (ελαιόλαδο) ή πολυακόρεστα (ηλιέλαιο, σπορέλαιο, λίπος ψαριού με Ω3 και Ω6). Ποια είναι τα καλής ποιότητας λιπίδια; Τα μονοακόρεστα και τα πολυακόρεστα, δηλαδή το ελαιόλαδο και τα Ω3 και Ω6 λιπαρά των ψαριών. Άρα θα πρέπει να καταναλώνεις μέτριες ποσότητες καλού ελαιόλαδου (πχ δύο κουταλιές της σούπας ημερησίως) και 2 φορές εβδομαδιαίως ψάρι.

Μερικά μυστικά καλής διατροφής είναι τα εξής:

  1. Να τρως 3-4 γεύματα λαχανικών και φρούτων την ημέρα (πχ πρωί 2 φρούτα, μεσημέρι σαλάτα μαρούλι με φρέσκα κρεμμυδάκια, βράδυ βραστό μπρόκολο)
  2. Να τρως 2 φορές την εβδομάδα φρέσκα ελληνικά ψάρια.
  3. Να τρως 3 φορές την εβδομάδα άπαχο κόκκινο κρέας (πχ μοσχάρι) ή κοτόπουλο
  4. Να τρως 2-3 φορές την εβδομάδα όσπρια
  5. Να προτιμάς το άπαχο κρέας
  6. Να αποφεύγεις τα τηγανητά. Δεν σου προσφέρουν τίποτα.
  7. Να πλένεις σχολαστικά τα λαχανικά.
  8. Να μην τρως ωμά ή ημι-μαγειρεμένα κρέατα, διότι μπορεί να κολλήσεις τοξόπλασμα.
  9. Να μην τρως ωμό κρέας κοτόπουλου ούτε ωμά αβγά γιατί μπορεί να μολυνθείς από το μικρόβιο της σαλμονέλλας.
  10. Να αποφεύγεις τα γλυκά και γενικώς τη ζάχαρη. Αν θέλεις κάτι γλυκό να καταναλώνεις φρούτα ή μελι αλλά πάντα με μέτρο.
  11. Να αποφεύγεις τα αναψυκτικά διότι περιέχουν ζάχαρη και άγνωστα χημικά.
  12. Να αποφεύγεις τα γαλακτοκομικά άγνωστης προέλευσης, το μη παστεριωμένο γάλα και τα τυριά όπως το Roquefort, το brie και το camembert, διότι μπορεί να νοσήσεις από λιστερίωση.
  13. Να μην καταναλώνεις sushi και γενικά ωμά ψάρια

Χημικά πρόσθετα τροφίμων

Παρακάτω θα βρείτε τα πιο βλαπτικά από τα χημικά πρόσθετα που χρησιμοποιούνται σε βιομηχανοποιημένα τρόφιμα: κέικ, μπισκότα, γαριδάκια, πατατάκια, παγωτά, αναψυκτικά, σοκολατοειδή, αλμυρά σνακς κλπ). Οι χημικές αυτές ουσίες προστίθενται στα τρόφιμα για διάφορους λόγους που σχετίζονται με την μακροχρόνια συντήρηση, με την επεξεργασία της γεύσης, με την ενίσχυση του χρώματος κλπ. Τα περισσότερα προστίθενται ΝΟΜΙΜΑ, αφού περιέχονται στους κώδικες τροφίμων και ποτών. Ωστόσο ολοένα και νεότερες μελέτες αποδεικνύουν ότι πολλά από αυτά τα πρόσθετα προκαλούν βλάβες, αποβολές μέχρι και καρκινογενέσεις. Με βάση αυτά τα δεδομένα οι καταναλωτές θα πρέπει να γίνουν πιο προσεκτικοί και πάρα πολύ επιφυλακτικοί για τα προϊόντα που αγοράζουν. Δεν είναι δύσκολο. Αρκει να διαβάζουμε τα συστατικά ενός προϊόντος πριν την προσθήκη στο καλάθι... Ακολουθεί η λίστα που ευγενικά μας έδωσε η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και η Καθηγήτρια Κα Παπαδοπούλου με βάση δική τους ερευνητική εργασία.

Ε102 (ταρτραζίνη) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Πιθανή σύνδεση με καρκινογένεση στα πειραματόζωα. Η HACSG (Hyperactive Children’s Support Group) συνιστά να αποφεύγεται. Συγχυτικές καταστάσεις, αϋπνίες σε παιδιά, επέμβαση στα πεπτικά ένζυμα. Απαγορεύεται σε Νορβηγία και Φινλανδία. Περιορισμένη χρήση σε Σουηδία και Γερμανία.

Ε120 (κοχενίλη) Δυσανεξία στα τρόφιμα. Η HACSG συνιστά να αποφεύγεται ιδιαίτερα από άτομα υπερκινητικά, ασθματικά και από όσους πάσχουν από ρινίτιδα, κνίδωση ή έχουν ευαισθησία στην ασπιρίνη. Εχει απαγορευθεί στις ΗΠΑ.

Ε124 (ερυθρό κοχενίλης Α) Καρκινογένεση σε ζώα, άσχημες αντιδράσεις από ασθματικούς και αλλεργικούς στην ασπιρίνη. Ερύθημα, υπερκινητικότητα. Απαγορεύεται σε Καναδά, ΗΠΑ και Νορβηγία. Περιορισμένη χρήση στη Σουηδία.

Ε122 (αζορουμπίνη), Ε132 (καρμίνη), Ε133 (λαμπρό κυανούν - FCF) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Πιθανή σύνδεση με καρκινογένεση στα πειραματόζωα.

Ε150 (καραμελόχρωμα) Μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων. Καταστροφή της VitB6. Πιθανές βλάβες στα γονίδια. Υπερπλασία εντέρου και νεφρών. Η HACSG συνιστά να αποφεύγεται.

Ε160 (ανάτο ή μπιξίνη/νορμπιξίνη) Στον οργανισμό μετατρέπεται σε βιταμίνη Α. Να αποφεύγεται γιατί προκαλεί υπερκινητικότητα, ερύθημα, κνίδωση, διάχυτο αγγειονευρωτικό οίδημα και σχετίζεται με την πρόκληση άσθματος.

Ε211 (βενζοϊκό νάτριο) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Υποπτο για νευροτοξικότητα.

Ε212 (βενζοϊκό κάλιο) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα, νευρολογικές διαταραχές.

Ε262 (οξικό νάτριο) Συσχέτιση με καρκινογένεση.

Ε296 (μηλικό οξύ) Πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωσή του από βρέφη και μικρά παιδιά.

Ε320 (βουτυροϋδροξυανισόλη) Υπερκινητικότητα, ερύθημα, δυσανεξία, όγκοι στα πειραματόζωα, επίδραση στα οιστρογόνα. Απαγορεύεται στη διατροφή των νηπίων. Απαγορευμένο στην Ιαπωνία.

Ε407 (καραγενάνη) Ελκη εντερικού σωλήνα. Βλάβες εμβρύου στα πειραματόζωα. Σχετικά ασφαλής σε μικρές ποσότητες. Πρόσφατα συσχετίστηκε με καρκινογένεση.

Ε430 (στεατικό πολυοξυαιθυλένιο) Πιθανή επαγωγή καρκίνου. Πρέπει να αποφεύγεται.

Ε503 (όξινο ανθρακικό αμμώνιο) Ερεθιστικό για τους βλεννογόνους, πιθανή απώλεια ασβεστίου και μαγνησίου.

Ε541 (όξινο φωσφορικό νάτριο) Πρέπει να αποφεύγεται. Απαγορεύεται στην Αυστραλία. Κίνδυνος για βρέφη, ηλικιωμένους και ανθρώπους με προβλήματα στους νεφρούς ή στην καρδιά. Πιθανή σύνδεση με οστεοπόρωση και με νόσο Αλτσχάιμερ.

Ε414 (αραβικό κόμμι) Πιθανό αλλεργιογόνο - μπορεί να προκαλέσει άσθμα και ερεθισμό του δέρματος. Καταπραΰνει ερεθισμούς των βλεννογόνων.

Ε420 (σορβιτόλη και σιρόπι σορβιτόλης) Καθαρτικές δράσεις, πιθανές γαστρικές διαταραχές. Οχι σε τροφές νηπίων και παιδιών. Δεν συνιστάται σε διαβητικούς.

Ε422 (γλυκερόλη) Σε μεγάλες ποσότητες προκαλεί κεφαλαλγία, δίψα, ναυτία και υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Προστατεύει από βλάβες στο DNA που επάγονται από ραδιενέργεια και UV.

Ε440 (πηκτίνη) Μεγάλες ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν προσωρινό μετεωρισμό ή δυσπεψία.

Ε466 (καρβοξυμεθυλικό κυτταρινικό νάτριο) Το Εθνικό Ινστιτούτο της Αμερικής για τον καρκίνο δηλώνει ότι πρέπει να απαγορευθεί ως προσθετικό τροφίμων.

Ε950 (ακετοσουλφαμικό κάλιο) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Ε951 (ασπαρτάμη) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Επίσης άτομα αλλεργικά σε αυτήν εμφανίζουν πονοκέφαλο και βλάβες στον εγκέφαλο. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Ε110 (κιτρινοπορτοκαλί S) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα, κνίδωση, ρινίτιδα, ρινική συμφόρηση, αλλεργίες, υπερευαισθησία, όγκοι νεφρού, χρωμοσωμικές ανωμαλίες, υπογάστριος πόνος, ναυτία και εμετός, δυσπεψία, αυξημένες περιπτώσεις όγκων σε ζώα. Απαγορευμένο στη Νορβηγία.

E150C (εναμμώνιο καραμελόχρωμα) Μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων, καταστροφή της Vit Β6, πιθανές βλάβες στα γονίδια, επιβράδυνση της ανάπτυξης, υπερπλασία του εντέρου και των νεφρών. Η HACSG (Hyperactive Children’s Support Group) συνιστά να αποφεύγεται καθώς μπορεί να προκαλέσει υπερκινητικότητα.

E160C (εκχύλισμα πάπρικας) Να αποφεύγεται. Εχει απαγορευθεί σε ορισμένες χώρες.

Ε300 (ασκορβικό οξύ) Σε μεγάλες δόσεις προκαλεί διάβρωση των δοντιών, εμετούς, διάρροιες, ναυτία, πέτρες στα νεφρά (αν η ημερήσια δόση ξεπερνά τα 10 gr).

Ε612 (γλουταμινικό μονονάτριο - MSG) Πάρα πολύ τοξικό. Μπορεί να καταστρέψει το νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα ασθένειες όπως Χάντινγκτον, Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον. Υψηλός κίνδυνος για εγκύους, παιδιά, ηλικιωμένους, ασθματικούς, υπογλυκαιμικούς και καρδιοπαθείς.

Ε627 (γουανυλικό δινάτριο) και Ε631 (ινοσινικό δινάτριο) Ποδάγρα. Δεν επιτρέπεται σε φαγητά για νεογνά και μικρά παιδιά.

Ε211 (βενζοϊκό νάτριο) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Υποπτο για νευροτοξικές βλάβες.

Ε375 (νιασίνη VitB3) Ημερήσια δόση μεγαλύτερη του 1 mg προκαλεί ηπατική βλάβη, διαβήτη, γαστρίτιδα, βλάβη στους οφθαλμούς και αυξάνει τα επίπεδα του ουρικού οξέος στο αίμα.

Ε950 (ακετοσουλφαμικό κάλιο) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Ε952 (κυκλαμικό οξύ) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Συσχετίζεται επίσης με ημικρανίες και καρκινογόνες βλάβες στους όρχεις ποντικών και στα έμβρυά τους. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Καφεΐνη Τοξική σε υψηλές δόσεις. Σχετίζεται με υπέρταση, εμετούς, ημικρανίες, διάρροιες, αϋπνίες, τρέμουλο χεριών, συχνοουρία, αλλά βοηθάει στην παροχή ασβεστίου στον οργανισμό.

Υδροχλωρική κινίνη Ημικρανίες, ναυτία, εμβοές των ώτων, θολωμένη όραση. Το FDA (Food and Drug Administration) συνιστά περιορισμό των δόσεων.

Ταυρίνη Διάρροιες και πεπτικά έλκη λόγω υπερβολικής κατανάλωσης. Οι διαβητικοί και οι υπογλυκαιμικοί ασθενείς θα πρέπει να τη χρησιμοποιούν κάτω από ιατρική επιτήρηση καθώς έχει βρεθεί ότι περιορίζει τη δραστικότητα της ινσουλίνης.

Ποιες τροφές απαγορεύονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Ωμά ή ημιμαγειρεμένα κρέατα

Απαγορεύονται τα ωμά ή ημιμαγειρεμένα κρέατα και πουλερικά. Αυτό σημαίνει ότι το κρέας που θα τρως δεν θα έχει υπόλειμμα αίματος (κόκκινο χρώμα όταν το κόβεις). Έτσι αποφεύγεις να μολυνθείς από μικρόβια όπως το κολοβακτηρίδιο, η σαλμονέλλα και το τοξόπλασμα.

Κιμάς άγνωστης προέλευσης

Απαγορεύεται ο κιμάς άγνωστης προέλευσης (πχ από εστιατόρια). Το κρέας σε μορφή κιμά που θα τρως θα είναι φρέσκο, φρεσκοκομμένο και καλά μαγειρεμένο από εσένα. Κίνδυνος μόλυνσης από κολοβακτηρίδιο, σαλμονέλλα και τοξόπλασμα

Ωμά αβγά

Απαγορεύονται τα ωμά αβγά. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αποφεύγεις και τις άγνωστης προέλευσης κρέμες ή μαγιονέζες που μπορεί να περιέχουν ωμό αβγό. Κίνδυνος σαλμονέλλας.

Τόνος, ξιφίας

Απαγορεύονται τα κονσερβοποιημένα ψάρια όπως ο τόνος και τα ψάρια εισαγωγής όπως ο ξιφίας ή άλλα μεγάλα ψάρια που δεν υπάρχουν στις ελληνικές θάλασσες. Κίνδυνος πρόσληψης υδραργύρου.

Συκώτι

Απαγορεύεται το συκώτι και την πάστα συκωτιού (πατέ) το οποίο είναι πλούσιο σε βιταμίνη A. Η υπερβιταμίνωση Α προκαλεί τερατογένεση στο έμβρυο.

Εντόσθια

Απαγορεύονται τα εντόσθια γενικώς (έντερο, συκώτι, στομάχι, σπλήνας, νεφρά κλπ), διότι δεν έχουν να σου προσφέρουν τίποτα. Τα φαγητά που περιέχουν εντόσθια (κοκορέτσι, μαγειρίτσα κλπ) μπορεί να περιέχουν μεγάλες ποσότητες από συκώτι (υπερβιταμίνωση Α), κολοβακτηρίδια κλπ και γενικώς δεν ενδείκνυνται για κατανάλωση. Ο σπλήνας παλιά συστηνόταν στις εγκύους επειδή περιέχει μεγάλη ποσότητα σιδήρου. Ωστόσο αντίστοιχη ποσότητα και μεγαλύτερη μπορεί να πάρει η έγκυος με έναν συνδυασμό κόκκινου κρέατος στη διατροφή και ενός συμπληρώματος σιδήρου.

Άπλυτα λαχανικά

Θα αποφεύγεις να τρως άπλυτα λαχανικά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν τρως σε εστιατόρια. Δεν θα πρέπει να έχεις εύκολα εμπιστοσύνη αφού το καλύτερο εστιατόριο μπορεί από λάθος να σερβίρει μια άπλυτη σαλάτα πχ μαρουλιού. Κίνδυνος τοξοπλάσμωσης.

Sushi, ωμά ψάρια

Απαγορεύεται το sushi και τα ωμά ψάρια γενικώς. Κίνδυνος λιστερίωσης.

Άγνωστης προέλευσης γάλα

Απαγορεύονται τα άγνωστης προέλευσης γαλακτοκομικά καθώς και το μη παστεριωμένο γάλα (πχ από ντόπιο παραγωγό). Απαγορεύονται επίσης τα τυριά Roquefort, camembert και brie.

Εγκυμοσύνη

1ος μήνας

Το μεγαλύτερο μέρος του 1ου μήνα της εγκυμοσύνης δεν γίνεται αντιληπτό από την γυναίκα. Αρκετές φορές υπάρχουν συμπτώματα όπως πρήξιμο στους μαστούς και εύκολη κόπωση, όμως η γυναίκα αρχίζει να υποψιάζεται την εγκυμοσύνη, συνήθως όταν καθυστερήσει η περίοδος. Τα περισσότερα τεστ κύησης του εμπορίου θα καταδείξουν την εγκυμοσύνη την εβδομάδα μετά την αναμενόμενη περίοδο που καθυστέρησε. Το κύημα είναι τόσο μικρό που μόνο προς το τέλος του 1ου μήνα μπορεί να γίνει αντιληπτό με το υπερηχογράφημα.

Πότε πρέπει να κάνω το τεστ εγκυμοσύνης;

Η καλύτερη χρονική στιγμή είναι όταν περάσει 1 εβδομάδα καθυστέρησης, αν και τα περισσότερα τεστ αναφέρουν ότι θετικοποιούνται από τις πρώτες ημέρες καθυστέρησης. Προκειμένου να έχεις σίγουρα αποτελέσματα πρέπει να προσέξεις:

(α) Να μην έχει παρέλθει η ημερομηνία λήξης του τέστ

(β) Να μην έχει αλλοιωθεί (πχ αποθήκευση σε χώρο με υγρασία)

(γ) Να χρησιμοποιήσεις πρωινά ούρα

(δ) Να διαβάσεις προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης

Μην επαναπαυθείς αν το αποτέλεσμα του τεστ είναι αρνητικό. Πιθανόν να πρόκειται για λάθος, οπότε είναι καλό να επαναληφθεί. Τα περισσότερα τεστ εξάλλου έχουν διπλή συσκευασία για επανάληψη.

Κάθε πότε αλλάζει ο μήνας;

Η συνολική διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι κατά μέσο όρο 40 εβδομάδες μετρώντας από την 1η ημέρα της τελευταίας περιόδου. Η αλλαγή του μήνα συμβαίνει 10 ημέρες μετά την ημερομηνία αυτή. Επομένως αν η τελευταία περίοδος είναι πχ 10 Σεπτεμβρίου, τότε η αλλαγή του μήνα γίνεται στις 20 κάθε μήνα. Έτσι στις 20 Οκτωβρίου συμπληρώνεται ο 1ος μήνας, στος 20 Νοεμβρίου ο δεύτερος κοκ.

Τι θα πρέπει να προσέξω στον 1ο μήνα;

Θα πρέπει να γνωρίζεις ότι η εγκυμοσύνη δεν είναι μια παθολογική κατάσταση, ωστόσο απαιτεί προσοχή και επιμέλεια προκειμένου να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα που δεν είναι άλλο από την γέννηση ενός υγιούς νεογνού με διασφάλιση της υγείας της μητέρας. Έτσι, απαγορεύεται η λήψη φαρμάκων χωρίς προηγούμενη συμβουλή του γυναικολόγου. Επιπλέον θα πρέπει να αποφύγεις το κάπνισμα (έστω και το παθητικό) και το αλκοόλ, διότι αμφότερα προκαλούν βλάβες στο έμβρυο. Ο 1ος και ο 2ος μήνας χαρακτηρίζονται από έντονο πολλαπλασιασμό των κυττάρων του εμβρύου και από τη δημιουργία οργάνων. Η διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε φάρμακα και εξωγενείς βλαπτικούς παράγοντες.

Πότε θα πρέπει να πάω στον γυναικολόγο;

Η γνώμη του femme είναι να γίνει άμεσα επίσκεψη σε γυναικολόγο, προκειμένου να συζητηθούν οι διάφορες παράμετροι της εγκυμοσύνης και να ληφθεί ένα πλήρες ιστορικό των γονέων. Ο γυναικολόγος μπορεί συνήθως μετά την 5η εβδομάδα να διαπιστώσει με το υπερηχογράφημα αν πρόκειται περί ενδομητρίου κυήσεως και να συμβουλέψει το ζευγάρι για τους κινδύνους αποβολής (πιθανότητα αποβολής είναι συνήθως μεγαλύτερη στις πρώτες εβδομάδες της εγκυμοσύνης (περίπου 20-30% των κυήσεων καταλήγουν σε αποβολή).

............................................................................................................................................................................

2ος μήνας

Σε όλη τη διάρκεια του 2ου μήνα της εγκυμοσύνης (περίπου μέχρι το τέλος της 10ης εβδομάδας) επιτελείται η δημιουργία όλων των οργάνων του εμβρύου. Η διαδικασία αυτή είναι πολύ ευαίσθητη και για το λόγο αυτό θα πρέπει να αποφεύγεται η έκθεση σε βλαπτικές ουσίες (τσιγάρο, αλκοόλ) και σε φάρμακα χωρίς προηγούμενη συμβουλή του γυναικολόγου. Το έμβρυο είναι καθαρά ορατό στο υπερηχογράφημα, ενώ είναι διακριτή και η λειτουργία της καρδιάς του.

Η μητέρα αισθάνεται ολοένα κα περισσότερο ναυτία και κάνει εμετό, ιδίως τις πρωινές ώρες. Λίγες φρυγανιές (ξηρά τροφή) το πρωί μπορεί να βοηθήσουν να ξεπεράσει η έγκυος το πρόβλημα της ναυτίας. Υπάρχει γενικότερα εύκολη κόπωση, λόγω της ανόδου της στάθμης των ορμονών στο αίμα. Ακόμα και απλές καθημερινές δραστηριότητες φαίνεται να χρειάζονται πολύ περισσότερη ενέργεια και κόπο από ότι πριν την εγκυμοσύνη οδηγώντας την έγκυο σε εξάντληση στο τέλος της ημέρας. Είναι απαραίτητο η έγκυος να κοιμάται αρκετές ώρες κατά τη διάρκεια της νύχτας και να εκμεταλλεύεται κάποια χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας προκειμένου να ξεκουράζεται.

Σε αυτή τη χρονική φάση είναι χρήσιμο να γίνει η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο που θα παρακολουθεί την εγκυμοσύνη μέχρι το τέλος. Πριν επισκεφθείς το γυναικολόγο σου είναι χρήσιμο να γράψεις σε μορφή σημειώσεων όλες τις απορίες σου, για τις οποίες θέλεις να πάρεις σωστές και τεκμηριωμένες απαντήσεις. Θα πρέπει να αναφέρεις οποιαδήποτε ασθένεια είχες κατά το παρελθόν και θα πρέπει να φέρεις μαζί σου τα φάρμακα που πιθανόν να πήρες από την αρχή της εγκυμοσύνης. Ο γυναικολόγος θα σου εξηγήσει σε ποιες εξετάσεις θα πρέπει να υποβληθείς και θα σε προγραμματίσει για τις επόμενες επισκέψεις και τα υπερηχογραφήματα ή τυχόν επιπλέον εξετάσει

........................................................................................................................................................................

3ος μήνας

Τι μορφή έχει το έμβρυο;

Τα περισσότερα όργανα του εμβρύου ολοκληρώνουν τη μορφή τους στον 3ο μήνα. Το έμβρυο είναι μια μικρογραφία ανθρώπου, τα βλέφαρά του είναι κλειστά και το δέρμα του διάφανο. Από εδώ και πέρα το έμβρυο αυξάνεται σε μέγεθος και συνεχίζεται η ωρίμανση των λειτουργιών των οργάνων του.

Πως αλλάζει το σώμα μου;

Στα μέσα αυτού του μήνα ο γυναικολόγος σου μπορεί να εντοπίσει τους καρδιακούς παλμούς του εμβρύου με μια ειδική συσκευή. Η μήτρα ήδη έχει αρχίσει να μεγαλώνει αρκετά ώστε να γίνεται ψηλαφητή από την κοιλιά.

Τι εξετάσεις γίνονται στον 3ο μήνα;

Καλό είναι σε αυτή τη φάση να έχουν ολοκληρωθεί οι εξετάσεις του προγεννητικού ελέγχου προκειμένου να υπάρχει μια πλήρης εικόνα της κατάστασης της μητέρας. Η αναιμία της εγκυμοσύνης είναι μια κατάσταση που παρουσιάζεται λόγω της συνεχόμενης αύξησης του όγκου του αίματος και της αραίωσης των ερυθρών αιμοσφαιρίων και με την πρόοδο της εγκυμοσύνης γίνεται ολοένα και εντονότερη . Είναι επομένως σημαντικό να γνωρίζει ο ιατρός από ποιο επίπεδο αιματοκρίτη ξεκινάει η εγκυμοσύνη, προκειμένου να καθορίσει την απαραίτητη θεραπευτική αγωγή. Σημαντικός είναι επίσης και ο προσδιορισμός της ύπαρξης ή όχι ανοσίας της μητέρας έναντι νόσων, όπως είναι η τοξοπλάσμωση και η ερυθρά.

Τι είναι το υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας;

Σε αυτόν τον μήνα και συγκεκριμένα μετά την 12η εβδομάδα της εγκυμοσύνης πραγματοποιείται το υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας, στο οποίο μετράται το πάχος του υγρού στον αυχένα του εμβρύου. Αν αυτό βρεθεί αυξημένο, τότε υπάρχει αυξημένη πιθανότητα για σύνδρομο Down. Η πιθανότητα είναι μεγαλύτερη σε γυναίκες προχωρημένης ηλικίας. Η ευαισθησία του υπερηχογραφήματος για την ανίχνευση του συνδρόμου Down είναι 80-82%.

Τι είναι το τεστ PAPP-a;

Είναι ο προσδιορισμός στο αίμα της πρωτεϊνης PAPP-a και της ελεύθερης β χοριακής γοναδοτροπίνης. Γυναίκες που κυοφορούν έμβρυα με σύνδρομο Down έχουν χαμηλή πρωτεϊνη PAPP-a και υψηλή β-χοριακή γοναδοτροπίνη. Αν η συγκεκριμένη μέτρηση συνδυαστεί με το υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας, τότε η ευαισθησία ανίχνευσης του συνδρόμου Down αυξάνεται κατά πολύ (πάνω από 90%).

Το αποτέλεσμα εκφράζεται με πιθανότητα εκδήλωσης, πχ 1/300 (ένα προς τριακόσια). Αυτό θεωρείται και το όριο ασφάλειας. Αν η πιθανότητα εμφάνισης συνδρόμου Down είναι μεγαλύτερη (πχ 1/150), τότε προτείνεται στη γυναίκα να υποβληθεί σε μια από τις εξετάσεις που παρέχουν με ακρίβεια τη διάγνωση της ύπαρξης ή όχι χρωμοσωμικών ανωμαλιών (συμπεριλαμβανομένου και του Down). Οι εξετάσεις αυτές είναι η βιοψία χοριακής λάχνης και η αμνιοπαρακέντηση.

Τι είναι το ρινικό οστό και τι σημασία έχει η ανίχνευσή του στο υπερηχογράφημα;

Η ανίχνευση του ρινικού οστού από αυτήν την ηλικία κυήσεως είναι πολύ καλός προγνωστικός παράγοντας, αφού η πιθανότητα για σύνδρομο Down μειώνεται κατά 3 φορές.

................................................................................................................................................................

4ος μήνας

Τι μορφή έχει το έμβρυο;

Στον 4ο μήνα το έμβρυο έχει πλέον τα γνώριμα χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου σε μικρογραφία. Το βάρος του είναι περίπου 300-400 γραμμάρια. Τα γεννητικά του όργανα έχουν διαμορφωθεί και προς το τέλος του 4ου μήνα δίνεται η δυνατότητα να γίνουν ορατά με το υπερηχογράφημα. Το νευρικό και το μυϊκό σύστημα του εμβρύου αναπτύσσονται ακόμα περισσότερο και οι κινήσεις που κάνει είναι περισσότερο έντονες, τις οποίες η μητέρα αρχίζει να καταλαβαίνει περίπου στην 18η εβδομάδα της εγκυμοσύνης. Τα βλέφαρα του εμβρύου είναι κλειστά, ωστόσο μπορεί να αντιλαμβάνεται το φως. Με την ανάπτυξη του κεφαλιού τα μάτια αποκτούν μια περισσότερο κεντρική θέση στο πρόσωπο.

Πως αλλάζει το σώμα μου;

Τα συμπτώματα της ναυτίας και του εμετού έχουν μειωθεί αισθητά και η γυναίκα βιώνει αυτήν την φάση της εγκυμοσύνης με σχετική ηρεμία αφού ο κίνδυνος αποβολής έχει μειωθεί σε σχέση με το 1ο τρίμηνο. Το δέρμα της εγκύου αποκτά μια ωραία υφή και εμφάνιση χάρη στην αυξημένη αιματική ροή που έχει, όπως εξάλλου και όλα τα όργανα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Μετά την 16η εβδομάδα συχνά το δέρμα του μετώπου αρχίζει να σκουραίνει (χλόασμα της εγκυμοσύνης). Περισσότερο σκούρο χρώμα μπορεί να εμφανίσουν επίσης η μέση γραμμή στην κοιλιά και τα έξω γεννητικά όργανα. Οι αλλαγές αυτές είναι ορμονικής φύσεως και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρούν μετά τον τοκετό.

Η μητέρα αρχίζει να βιώνει τις κινήσεις του εμβρύου περίπου μετά την 18η εβδομάδα κάτι που οι περισσότερες περιγράφουν ως ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή. Οι γυναίκες που έχουν κυοφορήσει στο παρελθόν αρχίζουν να καταλαβαίνουν τις κινήσεις του εμβρύου λίγο νωρίτερα από τις πρωτοτόκες.

Τι εξετασεις γίνονται στον 4ο μήνα;

Στον 4ο μήνα γίνονται οι καθιερωμένες εξετάσεις, δηλαδή ο αιματοκρίτης για τον έλεγχο της αναιμίας, το σάκχαρο νηστείας και η γενική εξέταση ούρων για την ανίχνευση κάποιας διαταραχής των νεφρών ή ουρολοίμωξης.

Τι είναι το τριπλό τεστ;

Πρόκειται για προσδιορισμό στο αίμα της μητέρας 3 ουσιών, της β-χοριακής γοναδοτροπίνης, της α-φετοπρωτεϊνης και της ελεύθερης οιστριόλης. Χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της πιθανότητας εμφάνισης συνδρόμου Down, αλλα και για τον προσδιορισμό άλλων νοσημάτων του εμβρύου όπως της δισχιδούς ράχης. Το τριπλό τεστ πραγματοποιείται στον 4ο μήνα και ιδανικά μεταξύ της 16ης και 18ης εβδομάδας εγκυμοσύνης.

........................................................................................................................................................

5ος μήνας

Τι μορφή έχει το έμβρυο;

Οι αναλογίες του εμβρύου πλέον πλησιάζουν αρκετά αυτές του νεογέννητου. Κοιμάται αρκετές ώρες κάθε ημέρα (ακόμα και 18-20 ώρες) και όταν είναι ξύπνιο αντιλαμβάνεται πολύ πιο εύκολα τους ήχους του περιβάλλοντος. Τα βλέφαρα αρχίζουν να ανοίγουν και το έμβρυο πραγματοποιεί πολύ πιο έντονες κινήσεις, οι οποίες γίνονται αισθητές από την μητέρα. Στο δέρμα του αρχίζει να εμφανίζεται το σμήγμα, ένα λιπαρό έκκριμα που προστατεύει το έμβρυο από την πολύμηνη παραμονή του στο αμνιακό υγρό.

Πως αλλάζει το σώμα μου;

Η μήτρα φθάνει σε ύψος μέχρι τον ομφαλό και μέχρι τώρα η έγκυος έχει πάρει περίπου 4-5 κιλά. Από εδώ και μετά το βάρος θα αυξάνεται περίπου κατά μισό κιλό την εβδομάδα.

Αν υπάρχει πρόβλημα αναιμίας, τότε από εδώ και μετά είναι πιθανό να να γίνει εντονότερο αφού οι ανάγκες σε σίδηρο αυξάνουν, ενώ αυξάνεται και ο όγκος του αίματος της μητέρας με αποτέλεσμα να επέρχεται μια αραίωση του αιματοκρίτη.

Από τον 5ο μήνα πολλές γυναίκες παρουσιάζουν επώδυνες κράμπες στα κάτω άκρα, που οφείλονται σε σταδιακή αύξηση του βάρους. Η κράμπα αντιμετωπίζεται με διάταση της μυϊκής ομάδας που παρουσιάζει επώδυνη μυϊκή σύσπαση. Συμπληρώματα διατροφής με μαγνήσιο θεωρείται ότι μειώνουν τη συχνότητα εμφάνισης και την ένταση αυτών των συσπάσεων.

Τι εξετάσεις πραγματοποιούνται στον 5ο μήνα;

Στον 5ο μήνα όπως και σε κάθε επόμενο μήνα μέχρι τον τοκετό προσδιορίζονται ο αιματοκρίτης, το σάκχαρο αίματος και πραγματοποιείται μια γενική εξέταση ούρων για τον έλεγχο πιθανής προεκλαμψίας ή κάποιας ουρολοίμωξης.

Πέραν όμως των καθιερωμένων μηνιαίων εξετάσεων, στον 5ο μήνα πραγματοποιείται συνήθως και το αναλυτικό υπερηχογράφημα β επιπέδου.

Τι είναι το υπερηχογράφημα β' επιπέδου;

Είναι μια αναλυτική καταγραφή με τον υπερηχοτομογράφο όλων των συστημάτων και των ανατομικών σχέσεων του σώματος του εμβρύου, με στόχο την πρώιμη ανίχνευση ανωμαλιών στη διάπλασή του. Ο 5ος μήνας δίνει τη δυνατότητα αφενός ευκρινούς καταγραφής των ανωμαλιών λόγω του μεγέθους του εμβρύου, και αφετέρου λόγω της ανωριμότητας της εγκυμοσύνης, δίνει την ευχέρεια διακοπής αυτής σε περίπτωση που βρεθούν σημαντικές ανωμαλίες.

Πόσο αξιόπιστο είναι το υπερηχογράφημα β' επιπέδου για την ανίχνευση ανωμαλιών στη διάπλαση του εμβρύου;

Η απάντηση είναι ότι σε γενικές γραμμές θεωρείται αξιόπιστο, ωστόσο όχι απόλυτα. Υπάρχουν ανωμαλίες στην διάπλαση που ανιχνεύονται σε ποσοστό άνω του 90% (πχ ανεγκεφαλία, δισχιδής ράχη) και ανωμαλίες που δύσκολα ανευρίσκονται (πχ μεγάλες καρδιακές ανωμαλίες). Ωστόσο με τα σημερινά δεδομένα το υπερηχογράφημα β' επιπέδου είναι το πιο χρήσιμο διαθέσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση της εγκυμοσύνης.

Τι άλλο φαίνεται στο υπερηχογράφημα β' επιπέδου;

Εκτός των ανωμαλιών στη διάπλαση το υπερηχογράφημα στον 5ο μήνα θα μας δείξει τη θέση του πλακούντα, την ποιότητα του πλακούντα, την ανάπτυξη του εμβρύου και την ροή αίματος στον πλακούντα.

.................................................................................................................................................................

6ος μήνας

Τι μορφή έχει το έμβρυο;

Το έμβρυο έχει τις αναλογίες του νεογέννητου, ωστόσο ακόμα δεν έχει συσσωρεύσει λίπος κάτω από το δέρμα του και έτσι έχει ένα μακρόστενο σχήμα. Από τον 6ο μήνα αρχίζει να συσσωρεύεται υποδόριο λίπος, το οποίο μέχρι και τον 9ο μήνα θα δώσει στο νεογέννητο τη γνώριμη μορφή. Το λίπος αυτό ονομάζεται και φαιό υποδόριο λίπος και συμβάλλει στη θερμορύθμιση του νεογνού μετά τον τοκετό.

Με την περαιτέρω ωρίμανση του νευρικού και του μυϊκού συστήματος, το έμβρυο έχει την ικανότητα να εκτελεί περισσότερο πολύπλοκες κινήσεις, όπως να θηλάζει το δάχτυλό του. Είναι συχνό το φαινόμενο το έμβρυο να εμφανίζει λόξυγκα σε αυτό το στάδιο, κάτι που πολλές μητέρες αναφέρουν ως διασκεδαστικό.

Πως αλλάζει το σώμα μου;

Το ύψος της μήτρας σταδιακά ξεπερνάει τον ομφαλό και η διάταση της κοιλιάς της εγκύου γίνεται αρκετά έκδηλη. Ως αποτέλεσμα της διάτασης αρκετές γυναίκες παρουσιάζουν κνησμό (φαγούρα) στην κοιλιά. Αυτό επιτείνεται όταν το δέρμα είναι ξηρό. Ένας τρόπος για να βελτιωθούν τα συμπτώματα είναι η ενυδάτωση του δέρματος της κοιλιάς με ειδικά γαλακτώματα και η αποφυγή συνθετικών ρούχων.

Από τον 6ο μήνα στις περισσότερες εγκύους εμφανίζονται ραγάδες στο δέρμα ως συνέπεια της γρήγορης διάτασης του δέρματος, αλλά και της επίδρασης που έχουν οι ορμόνες της εγκυμοσύνης στη βιοσύνθεση του κολλαγόνου του δέρματος. Ενυδατικά γαλακτώματα και κρέμες με βιταμίνη Ε μπορεί να βοηθήσουν, ωστόσο όχι με μεγάλα ποσοστά επιτυχίας.

Λόγω της διάτασης της κοιλιάς και της μετατόπισης του κέντρου βάρους προς τα εμπρός, στις περισσότερες εγκύους εμφανίζεται οσφυαλγία. Για να αντιμετωπίζεται το σύμπτωμα συνιστάται η έγκυος να αναπαύεται συχνά, να χρησιμοποιεί βοηθητικά μαξιλάρια όταν ξαπλώνει και να κάνει θερμά ντούς. Σε μερικές περιπτώσεις συνιστάται ήπιο μασάζ από εκπαιδευμένο ειδικό.

Τι εξετάσεις γίνονται στον 6ο μήνα;

Στον 6ο μήνα πραγματοποιούνται οι καθιερωμένες εξετάσεις κάθε μήνα: αιματοκρίτης και γενική εξέταση ούρων.

Ανεξαρτήτως ιστορικού συνήθως οι περισσότερες έγκυες υποβάλλονται σε δοκιμασία γλυκόζης με μετρήσεις γλυκόζης αίματος πριν και μετά τη χορήγηση συγκεκριμένης ποσότητας γλυκόζης (σε μορφή σιροπιού ) από το στόμα. Η δοκιμασία αυτή έχει την έννοια ενός μαζικού ελέγχου (screening) για την ανίχνευση εκείνων των γυναικών που παρουσιάζουν διαταραχές στον μεταβολισμό της γλυκόζης.

Αν η δοκιμασία αυτή προκύψει παθολογική, ή αν υπάρχει ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη στην οικογένεια τότε πραγματοποιείται η καμπύλη ανοχής της γλυκόζης.

Αναλόγως του αποτελέσματος η γυναίκα υποβάλλεται ή όχι σε πρόγραμμα στενής παρακολούθησης του σακχάρου αίματος, που μπορεί να φθάσει μέχρι και την χορήγηση εξωγενώς ινσουλίνης για να αποφευχθούν οι δυσάρεστες επιπτώσεις που θα είχε το αυξημένο σάκχαρο στην ανάπτυξη του εμβρύου.

..................................................................................................................................................

, 7ος μήνας

Τι μορφή έχει το έμβρυο;

Στον 7ο μήνα το έμβρυο αυξάνεται σημαντικά σε μέγεθος και με το που μπαίνει στον 8ο μήνα το βάρος του ξεπερνάει το 1.5 κιλό. Σε αυτήν την φάση αυξάνεται δραματικά η ζήτηση του εμβρύου σε θρεπτικά συστατικά σίδηρο και ασβέστιο. Τα μαλλιά του έχουν ήδη αναπτυχθεί και στα δάχτυλά του έχουν σχηματιστεί τα νύχια. Το λίπος κάτω από το δέρμα συνεχίζει να αυξάνεται και το έμβρυο αποκτά μια περισσότερο γεμάτη μορφή.

Πως αλλάζει το σώμα μου;

Η αύξηση του μεγέθους της κοιλιάς είναι αρκετά έκδηλη. Η πίεση του στομάχου από την αναπτυσσόμενη μήτρα σε συνδυασμό με την επίδραση των ορμονών της εγκυμοσύνης προκαλεί έντονη δυσπεψία. Πολλές γυναίκες παρουσιάζουν οπισθοστερνικό καύσο (καούρα) μετά από ένα μέτριο γεύμα, λόγω της καθυστερημένης κένωσης του στομάχου. Ένας τρόπος αντιμετώπισης είναι η κατανάλωση μικρών γευμάτων σε περισσότερες φορές μέσα στην ημέρα.

Στον 7ο μήνα εμφανίζεται πιο έντονα το πρόβλημα της δυσκοιλιότητας. Η δυσκοιλιότητα γενικώς ταλαιπωρεί την έγκυο, λόγω της αύξησης της προγεστερόνης και είναι έκδηλη από τους πρώτους μήνες. Στο τρίτο τρίμηνο η δυσκοιλιότητα γίνεται περισσότερο έκδηλη, διότι η αναπτυσσόμενη μήτρα πιέζει το έντερο και δυσχεραίνει την κινητικότητά του.

Ένα ακόμα πρόβλημα που πιθανόν να αντιμετωπίσει η έγκυος στο 3ο τρίμηνο είναι η εμφάνιση αιμορροΐδων, ή η επιδείνωσή τους. Οφείλεται στην αύξηση της πίεσης του φλεβικού δικτύου μέσα στην ελάσσονα πύελο, λόγω της πίεσης από την μήτρα. Συνιστάται να αποφεύγεται πολύωρη ορθοστασία, ή η παραμονή σε καθιστή θέση. Αν υπάρχει κνησμός (φαγούρα) ή πόνος θα πρέπει να ενημερώνεται ο γυναικολόγος για την αντιμετώπιση και την πιθανή χορήγηση κάποιου τοπικού σκευάσματος. Δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται τοπικά κρέμες χωρίς την προηγούμενη συμβουλή του γυναικολόγου.

Από τον 7ο μήνα και μέχρι το τέλος της εγκυμοσύνης η έγκυος αισθάνεται αίσθημα λιποθυμίας όταν ξαπλώνει σε ύπτια θέση. Αυτό οφείλεται στην πίεση που ασκεί η μήτρα στην κάτω κοίλη φλέβα, με αποτέλεσμα να μειώνεται η επαναφορά του αίματος στην καρδιά. Η έγκυος θα πρέπει να ξαπλώνει όχι σε ύπτια αλλά στο αριστερό πλάγιο του σώματός της για να μην βιώνει αυτό το σύμπτωμα. Επιπλέον όταν σηκώνεται από το κρεβάτι αυτό θα πρέπει να γίνεται αργά, προκειμένου να δίνεται χρόνος για την ανακατανομή του φλεβικού αίματος και την αποφυγή της υπότασης που μπορεί να προκαλέσει λιποθυμικό επεισόδιο.

Σε τι εξετάσεις θα πρέπει να υποβληθώ στον 7ο μήνα;

Λόγω της γρήγορης ανάπτυξης του εμβρύου η πιθανότητα να αναπτυχθεί αναιμία στο 3ο τρίμηνο είναι μεγάλη. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να προσδιοριστεί ο αιματοκρίτης, όπως εξάλλου γίνεται κάθε μήνα. Επιπλέον, θα πρέπει να ελέγχεται η έγκυος για σημεία και εργαστηριακά ευρήματα προεκλαμψίας σε όλο το 3ο τρίμηνο. Επομένως θα πρέπει να προσδιορίζεται η αρτηριακή της πίεση και να γίνεται μια γενική εξέταση ούρων.

Αν δεν έχει πραγματοποιηθεί η δοκιμασία γλυκόζης στον προηγούμενο μήνα, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στον 7ο μήνα.

................................................................................................................................................

8ος μήνας

Τι μορφή έχει το έμβρυο;

Το έμβρυο συνεχίζει να αυξάνει το βάρος του ώστε να φθάσει τα 2800g προς το τέλος του 8ου μήνα. Το δέρμα του εμβρύου γίνεται ολοένα και λιγότερο ερυθρωπό και ολοένα και λιγότερο ζαρωμένο, αφού συνεχίζεται η εναπόθεση λίπους. Μέρα με την ημέρα το αναπνευστικό σύστημα του εμβρύου γίνεται περισσότερο ώριμο με αποτέλεσμα ακόμα και αν προκληθεί πρόωρος τοκετός το μεγαλύτερο ποσοστό των νεογνών να μπορεί να επιβιώσει. Οι κινήσεις που μπορεί να κάνει τώρα το έμβρυο είναι περιορισμένες σε εύρος (αλλά όχι σε συχνότητα), λόγω του μικρότερου διαθέσιμου χώρου που έχει μέσα στην μήτρα. Το σμήγμα, η λευκή κρεμώδης επάλειψη που έχει αναπτυχθεί γύρω από το έμβρυο σταδιακά αποπίπτει. Το έμβρυο καταπίνει σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αμνιακό υγρό με σμήγμα. Όλες αυτές οι εκκρίσεις συσσωρεύονται στο γαστρεντερικό σύστημα του εμβρύου και αποβάλλονται με τις πρώτες κενώσεις του νεογνού. Το υλικό που αποβάλλεται με τις κενώσεις ονομάζεται μηκώνιο.

Πως αλλάζει το σώμα μου;

Η μήτρα συνεχίζει να αυξάνεται με αποτέλεσμα να γεμίζει σταδιακά όλη την κοιλιά της εγκύου. Η πίεση από την μήτρα προς τα γειτονικά της όργανα προκαλεί έντονα δυσπεπτικά ενοχλήματα, καούρες, δυσκολία στην ανάσα και συχνουρία. Η έγκυος μπορεί να αισθάνεται περισσότερο κούραση και καταβολή, λόγω της όλης ταλαιπωρίας, στην οποία συμβάλλει η αναιμία που πολύ συχνά αναπτύσσεται στην εγκυμοσύνη αλλά και της δυσκολίας που αντιμετωπίζει στον ύπνο. Πολλές έγκυες περιγράφουν χαρακτηριστικά ότι δυσκολεύονται να βρουν μια θέση που να τις ξεκουράζει στο κρεβάτι, λόγω των μυοσκελετικών ενοχλήσεων και της δυσκολίας στην αναπνοή. Είναι χρήσιμο να αποφεύγεται η εντελώς ύπτια θέση. Η κατάκλιση σε πλάγια θέση και η τοποθέτηση ενός μαξιλαριού ανάμεσα στα πόδια μπορούν να βοηθήσουν. Επιπλέον δεν θα πρέπει η γυναίκα να επανέρχεται απότομα σε όρθια θέση, διότι είναι συχνά τα επεισόδια ορθοστατικής υπότασης και λιποθυμίας.

Τι είναι οι συστολές της μήτρας;

Η μήτρα έχει την ιδιότητα να συστέλλεται, δηλαδή να κάνει συσπάσεις που σκοπό έχουν την έξοδο του περιεχομένου της. Αυτού του είδους η δραστηριότητα κορυφώνεται στον φυσιολογικό τοκετό όπου με ρυθμικές συστολές προκαλείται αρχικά διαστολή του τραχήλου και στη συνέχεια προς τα κάτω προώθηση του εμβρύου και τελικά ο τοκετός του νεογνού.

Πότε αρχίζει η δραστηριότητα αυτή της μήτρας;

Μικρής έντασης ανεπαίσθητες συστολές της μήτρας αρχίζουν από τον 7ο μήνα, αλλά δεν είναι ρυθμικές. Οι συστολές αυτές γίνονται πιο έκδηλες κατά τη διάρκεια του 8ου μήνα και σκοπό έχουν να προετοιμάσουν σταδιακά τη θέση του εμβρύου για τον επερχόμενο τοκετό που θα γίνει στον 9ο μήνα. Οι συστολές του 8ου μήνα δεν θα πρέπει να γίνονται ρυθμικές και σίγουρα δεν θα πρέπει να είναι τόσο έντονες ώστε να προκαλέσουν πρόωρο τοκετό. Αν η έγκυος αισθάνεται ρυθμικές συστολές (πχ κάθε 15λεπτο) πριν το 9ο μήνα θα πρέπει να αναζητήσει ιατρική βοήθεια για να αντιμετωπιστεί ένας ενδεχόμενος πρόωρος τοκετός.

.........................................................................................................................................................

9ος μήνας

Τι μορφή έχει το έμβρυο;

Το έμβρυο συνεχίζει να αυξάνει το βάρος του σε όλη τη διάρκεια του 9ου μήνα. Έχει καταλάβει πλέον όλη την κοιλότητα της μήτρας και σε περισσότερο από 96% των περιπτώσεων είναι γυρισμένο με το κεφάλι προς τα κάτω. Πλέον, το αναπνευστικό σύστημα του εμβρύου θεωρείται αρκετά ώριμο ώστε ο τοκετός να μπορεί να εξελιχθεί ανά πάσα στιγμή μέσα στον 9ο μήνα.

Πότε γίνεται ο τοκετός;

Στο 90% των περιπτώσεων η γυναίκα γεννάει σε ημερομηνία που είναι πολύ κοντά στην πιθανή ημερομηνία τοκετού. Οποτεδήποτε όμως μέσα στον 9ο μήνα ο τοκετός θεωρείται ότι μπορεί να εξελιχθεί με ασφάλεια για το έμβρυο.

Πως ξεκινάει ο τοκετός;

Στις περισσότερες περιπτώσεις η γυναίκα αντιλαμβάνεται συστολές της μήτρας που αρχικά είναι ανώδυνες και αραιές και στη συνέχεια γίνονται περισσότερο συχνές αλλά και επώδυνες. Οι ρυθμικές συστολές της μήτρας προκαλούν σταδιακά τη διαστολή του τραχηλικού στομίου (το άνοιγμα της μήτρας προς τα κάτω) και σπρώχνουν σταδιακά το έμβρυο προς τα κάτω. Η σταδιακή διαστολή του τραχήλου προκαλεί την έξοδο από τον κόλπο βλέννης και μικρής ποσότητας αίματος, συμπτώματα τα οποία γίνονται αντιληπτά από τη γυναίκα και τα οποία θα πρέπει να την κινητοποιούν ώστε να επικοινωνήσει με τον ιατρό ή τη μαία της. Σε κάποια χρονική στιγμή οι υμένες που περιβάλλουν το έμβρυο και περιέχουν το αμνιακό υγρό υφίστανται ρήξη και έτσι μια ποσότητα υγρού εξέρχεται απότομα από τον κόλπο ("σπάνε τα νερά").

Μπορεί γίνει πρώτα η ρήξη των υμένων;

Σε ένα 10% των περιπτώσεων η ρήξη των υμένων προηγείται της έναρξης των συστολών της μήτρας. Αυτό σημαίνει ότι η έγκυος σε ανύποπτό χρόνο (μέσα στον 9ο μήνα) νιώθει ότι ρέει υγρό από τον κόλπο και βρέχεται ("σπάνε τα νερά"). Σε αυτές τις περιπτώσεις η μήτρα δεν ενεργοποιείται αμέσως και συνήθως περνάει ένα χρονικό διάστημα για να ξεκινήσουν οι συστολές που θα οδηγήσουν τελικά στον τοκετό. Το χρονικό αυτό διάστημα ποικίλλει, αλλα το 90% των γυναικών τελικά ξεκινούν συστολές τοκετού μέσα στο 2ο 24ωρο. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστεί επιτάχυνση της ενεργοποίησης της μήτρας με ιατρική παρέμβαση μέσω της χρήσης ενδοφλέβιας ωκυτοκίνης.

Πόσο διαρκεί ο τοκετός;

Κατά μέσον όρο περίπου 15 ώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαρκεί και περισσότερο από 20. Το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αφορά στην διαστολή του τραχήλου. Δηλαδή η μήτρα μέσω των ρυθμικών συστολών της, ανοίγει σταδιακά στο κατώτερο μέρος της (τράχηλος), προκειμένου να δημιουργηθεί μια δίοδος δια μέσω της οποίας θα περάσει το νεογνό. Ο τοκετός στις πρωτότοκες διαρκεί πολύ περισσότερο από ότι στις δευτερότοκες ή πολύτοκες γυναίκες.

Πως εξελίσσεται ένας φυσιολογικός τοκετός;

Ο φυσιολογικός τοκετός παρουσιάζει 3 στάδια:

  • 1ο στάδιο-διαστολή του τραχήλου: Αρχικά οι ρυθμικές συστολές της μήτρας προκαλούν τη σταδιακή διαστολή του τραχήλου της μήτρας κάτι που συνήθως διαρκεί αρκετές ώρες. Η ένταση και η συχνότητα των συστολών δεν είναι η ίδια συνεχώς. Αρχικά η ένταση των συστολών είναι χαμηλή, όπως επίσης και ο πόνος που αισθάνεται η γυναίκα. Η συχνότητα των συστολών είναι επίσης μικρή (περίπου 1 συστολή κάθε 5 με 7 λεπτά). Αυτό μπορεί να διαρκέσει περίπου 12 με 14 ώρες. Σταδιακά οι συστολές της μήτρας γίνονται ολοένα και συχνότερες και περισσότερο έντονες, ενώ αυτό έχει αποτέλεσμα την ταχύτερη διαστολή του τραχήλου.

Τελικά το 1ο στάδιο ολοκληρώνεται με την πλήρη διαστολή του τραχήλου της μήτρας και τη σταδιακή μετάβαση στο 2ο στάδιο που περιλαμβάνει την κάθοδο του εμβρύου.

  • 2ο στάδιο-κάθοδος του εμβρύου: Το έμβρυο σε κάθε συστολή της μήτρας κατεβαίνει ολοένα και περισσότερο δια μέσω του τραχήλου της μήτρας. Η κάθοδος του εμβρύου μέσα στον κόλπο προκαλεί στην έγκυο έντονο αίσθημα εξώθησης. Η γυναίκα σε κάθε συστολή της μήτρας, δηλαδή σε κάθε πόνο (που τώρα εμφανίζεται κάθε 1 με 2 λεπτά) παρουσιάζει έντονη επιθυμία να σφιχτεί και να γεννήσει τελικά το έμβρυο. Το κεφαλάκι του εμβρύου καταλήγει τελικά στο άνοιγμα των χειλέων του αιδοίου. Με 1-2 εξωθήσεις της μητέρας κάτω από τις οδηγίες του ιατρού ή της μαίας γεννιέται το αρχικά το κεφάλι. Σε αυτήν την φάση μπορεί να χρειαστεί να πραγματοποιηθεί από τον ιατρό ή τη μαία περινεοτομή, κόβεται δηλαδή το δέρμα και οι υποκείμενοι ιστοί στο κατώτερο μέρος των χειλέων του αιδοίου. Στη συνέχεια θα γεννηθούν οι ώμοι του εμβρύου και τελικά όλο το νεογνό. Ο ιατρός ή η μαία θα απολινώσει και θα κόψει τον ομφάλιο λώρο και το νεογνό θα τοποθετηθεί σε ειδικό χώρο για την φροντίδα του.
  • 3ο στάδιο-έξοδος του πλακούντα: Λίγο μετά τον τοκετό του νεογνού η μήτρα πραγματοποιεί νέες συστολές, με αποτέλεσμα την έξοδο του πλακούντα και των διαφόρων υμένων που περιβάλλουν το έμβρυο όταν αυτό βρίσκεται μέσα στη μήτρα.

Όταν ολοκληρωθεί ο τοκετός, ο ιατρός θα ελέγξει την μήτρα και θα αποκαταστήσει με ράμματα τυχόν βλάβες και ρήξεις που υπάρχουν στον τράχηλο της μήτρας, τον κόλπο και το περίνεο της γυναίκας.