Τετάρτη, 18 Μαρτίου 2009

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΣ

O ανθρώπινος εγκέφαλος έχει βάρος περίπου 1,5 κιλό και αποτελείται από δισεκατομμύρια μικροσκοπικά κύτταρα που συνδέονται μεταξύ τους σε δίκτυα, τα οποία βρίσκονται σε μια διαρκή κατάσταση ηλεκτρικής και χημικής δραστηριότητας. Τα εγκεφαλικά κύτταρα είναι οι νευρώνες και τα υποστηρικτικά κύτταρα τα γλοιακά. O εγκέφαλος αποτελείται από το εγκεφαλικό στέλεχος και τα εγκεφαλικά ημισφαίρια. Όταν γεννιούνται, τα δύο ημισφαίρια είναι ολόιδια: το αριστερό κατευθίνει τη δεξιά πλευρά του σώματός μας και το δεξί την αριστερή. Αργότερα στη ζωή διαφοροποιούνται και μοιράζονται τις «δουλειές»: το αριστερό ασχολείται με την ομιλία, τις λογικές αποφάσεις κ.ά., ενώ το δεξί αντιλαμβάνεται τον κόσμο περισσότερο σφαιρικά και σχετίζεται με τη διαίσθηση...



Κατά τη διάρκεια της ζωής μας, ο εγκέφαλός μας αλλάζει διαρκώς. Αυτή η ικανότητα του εγκεφάλου για αλλαγή ονομάζεται πλαστικότητα - όπως ένα αντικείμενο από πλαστελίνη που τα επιμέρους τμήματά του μπορούν διαρκώς να επανασχηματίζονται. Βέβαια, δεν αλλάζει ο εγκέφαλος ως σύνολο, αλλά οι μεμονωμένοι νευρώνες τροποποιούνται για διάφορους λόγους - κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης, όταν είμαστε μικροί, ως απάντηση σε εγκεφαλική βλάβη, αλλά και κατά τη διάρκεια της μάθησης. Υπάρχουν διάφοροι μηχανισμοί πλαστικότητας, εκ των οποίων ο πιο σημαντικός είναι η συναπτική πλαστικότητα, δηλαδή το πώς οι νευρώνες μεταβάλλουν την ικανότητά τους να επικοινωνούν μεταξύ τους. Αυτό που μπορούμε να πούμε, λοιπόν, είναι ότι ο εγκέφαλος ουσιαστικά συντίθεται από τις εμπειρίες μας. Έτσι, χάρη στην πλαστικότητά του, ο κάθε εγκέφαλος είναι μοναδικός και αυτή η διαφορετικότητα συνυπάρχει μαζί με ένα σύνολο χαρακτηριστικών του ανθρώπινου είδους που δεν διαφέρουν καθόλου από άτομο σε άτομο.


Αυτό συμβαίνει επειδή ο τρόπος οργάνωσης του εγκεφάλου παραμένει ίδιος από το ποντίκι στον άνθρωπο, αλλά σε κάθε είδος αλλάζουν το μέγεθος και οι αναλογίες. Oι ειδικοί εξηγούν, λοιπόν, ότι το βασικό σκαρίφημα του εγκεφάλου είναι ουσιαστικά πανομοιότυπο σε όλους τους ανθρώπους και παρόμοιο σε όλα τα θηλαστικά, όπως και οι βασικές δομές του νευρικού συστήματος είναι ίδιες σε όλα τα σπονδυλωτά. Το βασικό γνώρισμα που διαφοροποιεί τον ανθρώπινο εγκέφαλο είναι το μέγεθός του σε σχέση με το μέγεθος του σώματος και η πολύ μεγάλη έκταση του εγκεφαλικού φλοιού (εκεί που διενεργούνται οι «ανώτερες», περισσότερο πολύπλοκες λειτουργίες του εγκεφάλου, π.χ. η σκέψη).


Παρά το γεγονός ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αντιπροσωπεύει περίπου το 2% του βάρους του σώματός μας, καταναλώνει περίπου το 20% της συνολικής του ενέργειας. Oι ειδικοί εκτιμούν ότι το 60-80% αυτής της ενέργειας χρησιμοποιείται για την επικοινωνία ανάμεσα στους νευρώνες. Γι’ αυτό, ο εγκέφαλος καταναλώνει 3,6 γρ. γλυκόζης την ώρα (αντιστοιχεί σε 17 κύβους ζάχαρης).


Υπάρχουν δύο βασικές απόψεις για τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος: Η μία πλευρά πιστεύει ότι ο εγκέφαλος δρα κυρίως υπό την επίδραση των εξωτερικών ερεθισμάτων, ενώ η άλλη θεωρεί ότι λειτουργεί αυτόνομα και ότι οι αισθητηριακές πληροφορίες βρίσκονται περισσότερο σε διάδραση με τη λειτουργία του παρά την καθορίζουν.


Δεν υπάρχει μόνο μία εγκεφαλική περιοχή στην οποία αποθηκεύονται όλες οι πληροφορίες που μαθαίνουμε.
Η μνήμη εργασίας (βραχυπρόθεσμη μνήμη) συγκρατεί πληροφορίες για περιορισμένο χρόνο σε μια κατάσταση ενεργούς συνείδησης. Η μεγαλύτερη και περισσότερο παθητική αποθήκευση πληροφορίας ονομάζεται μακροπρόθεσμη μνήμη.


O εγκέφαλός μας περιέχει κατά προσέγγιση 100 δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα, 3,2 χιλιόμετρα καλωδίων, ένα εκατομμύριο δισεκατομμύρια συνδέσεις, όλα στοιβαγμένα μέσα σε έναν όγκο 1,5 λίτρου που ζυγίζει μόνο 1,5 κιλό και καταναλώνει μόλις 10 βατ (όσο ένα φωτάκι που ανάβει το βράδυ). Αν προσπαθούσαμε να κατασκευάσουμε έναν τέτοιον εγκέφαλο με τσιπάκια πυριτίου (όπως αυτά των υπολογιστών), θα κατανάλωνε περίπου 10 μεγαβάτ, δηλαδή ηλεκτρική ισχύ αρκετή για μία πόλη.




Η γνώση για τον εγκέφαλο καθημερινά γιγαντώνεται. Ετσι, η τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα χαρακτηρίστηκε στις Η.Π.Α. ως η δεκαετία του εγκεφάλου. Η πρόοδος στις νευροεπιστήμες ήταν τεράστια και συνεχίζει με αλματώδεις ρυθμούς. Στα όσα ακολουθούν αναφέρουμε μόνο επιγραμματικά μερικά από τα πιο εντυπωσιακά νέα ευρήματα σχετικά με τον εγκέφαλο και τα όσα γίνονται μέσα του...


Αντίθετα με τα όσα πίστευαν οι νευροεπιστήμονες μέχρι πριν δύο δεκαετίες περίπου, στις μέρες μας είναι πια γνωστό και επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι τα εγκεφαλικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται ακριβώς όπως και τα υπόλοιπα κύτταρα του σώματός μας και επίσης ότι ο ρυθμός της αναγέννησης αυτής επηρεάζεται πολύ από τις συνθήκες που επικρατούν στο περιβάλλον μας. Για του λόγου το αληθές, αλλά και για όλες τις λεπτομέρειες σε σχέση με τις συνθήκες που ευνοούν αυτή την «ανανέωση» του εγκεφάλου, μπορείτε να διαβάσετε, σε άλλες σελίδες του παρόντος τεύχους, τη συνέντευξη που μας παραχώρησε η πλέον ειδική επί του θέματος, κ. Elizabeth Gould, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Princeton, που πρώτη απέδειξε ότι υπάρχει νευρογένεση στον ενήλικο εγκέφαλο.


Η επανάσταση στη γενετική έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί αντιμετωπίζουν τις ασθένειες του νευρικού συστήματος. Έχει φανεί τα τελευταία χρόνια ότι το ίδιο γονιδιακό ελάττωμα μπορεί να προκαλέσει διαφορετικές ασθένειες σε διαφορετικούς ανθρώπους και διαφορετικά γονιδιακά ελαττώματα μπορούν να προκαλέσουν πολύ παρόμοιες ασθένειες. Η κατανόηση του παράγοντα που καθορίζει αυτές τις διαφορές και του πώς η γενετική κατασκευή μας αλληλεπιδρά με τον κόσμο στον οποίο ζούμε και διαμορφώνουμε γύρω μας (περιβάλλον) είναι μία από τις επόμενες προκλήσεις στη εποχή που ζούμε.


Oι τεχνικές της μοριακής βιολογίας βοήθησαν στην ανακάλυψη της δομής και των χαρακτηριστικών ενός αριθμού υποδοχέων πόνου. Μερικοί από αυτούς είναι υποδοχείς που αντιδρούν σε θερμοκρασία πάνω από 46 βαθμούς Κελσίου, σε χημικά ερεθίσματα (οξύ στο δέρμα) και -προς μεγάλη έκπληξη των ερευνητών- υποδοχείς που απαντούν στα δραστικά συστατικά της καυτερής πιπεριάς. Τα γονίδια για τους υποδοχείς που απαντούν σε έντονα μηχανικά ερεθίσματα δεν έχουν ταυτοποιηθεί ακόμα, αλλά θεωρείται βέβαιο ότι υπάρχουν. Μία βασική λειτουργία του πόνου είναι ότι μας μαθαίνει να αποφεύγουμε επώδυνες καταστάσεις, καθώς ενεργοποιούνται αυτόματα προστατευτικά αντανακλαστικά, όπως αυτό της απόσυρσης. Παράλληλα όμως υπάρχουν φυσιολογικοί μηχανισμοί που μπορούν είτε να καταστείλουν είτε να ενισχύσουν τον πόνο. O πρώτος τέτοιος ρυθμιστικός μηχανισμός που ανακαλύφθηκε ήταν η ύπαρξη των ενδογενών αναλγητικών στο κεντρικό νευρικό σύστημα.


Η ντοπαμίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής που αποτελεί το χημικό υπόστρωμα πολλών πράξεων και συνηθειών μας. Στην περιοχή αυτή λειτουργεί αφενός ως κίνητρο για δράση και αφετέρου ως ανταμοιβή στις επιτυχημένες ενέργειες. Μία ενδιαφέρουσα νέα ανακάλυψη είναι ότι η απελευθέρωση ντοπαμίνης κορυφώνεται όταν η ανταμοιβή δεν αναμένεται.


Ο εγκέφαλος δεν διαθέτει αρκετά δομικά στοιχεία του ανοσοποιητικού συστήματος σε σχέση με άλλα όργανα. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι μπορεί να πάθει πολύ εύκολα φλεγμονές, γιατί παρ’ όλα αυτά διαθέτει τους απαραίτητους μηχανισμούς προστασίας. Σήμερα, οι ειδικοί γνωρίζουν ότι ο εγκέφαλος μπορεί να αντιδρά σε σήματα που προέρχονται από το ανοσοποιητικό σύστημα και τους κατεστραμμένους ιστούς μέσα από ένα νευρο-ενδοκρινικό-ανοσολογικό δίκτυο.


Στις μέρες μας έχουμε αρχίσει και κατανοούμε όχι μόνο πώς το στρες μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο άμεσα, ενεργοποιώντας τον ΥΥΕ άξονα (υποθάλαμου-υποφυσιακού-επινεφριδικού άξονα), αλλά και πώς μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα μέσω μίας έμμεσης οδού από τον εγκέφαλο. Oι ακριβείς μηχανισμοί δεν είναι γνωστοί, αλλά οι ειδικοί γνωρίζουν ότι σίγουρα συμμετέχει η ενεργοποίηση του εν λόγω άξονα. Από την άλλη, γνωρίζουμε ότι κάποιες μορφές ήπιου στρες μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.


Η ανακάλυψη πολλαπλών οπτικών περιοχών στον εγκέφαλο έχει δείξει ότι συνεχίζουν να υπάρχουν κάποιες οπτικές ικανότητες στους τυφλούς χωρίς να γίνονται αντιληπτές. Άνθρωποι που έχουν υποστεί βλάβη στον πρωτοταγή οπτικό φλοιό αναφέρουν ότι δεν μπορούν να δουν πράγματα στο οπτικό τους πεδίο, αλλά όταν τους ζητηθεί να πιάσουν τα πράγματα που ισχυρίζονται ότι δεν μπορούν να δουν, το επιτυγχάνουν με αξιοσημείωτη ακρίβεια. Αυτό το περίεργο αλλά συναρπαστικό φαινόμενο είναι γνωστό ως «τυφλή στόχευση» και ενδεχομένως διαμεσολαβείται από παράλληλες συνδέσεις των ματιών με άλλα τμήματα του φλοιού.





Πριν από 60 χρόνια περίπου, ο κύριος τρόπος με τον οποίο μπορούσαν οι ειδικοί να επέμβουν ώστε να διορθώσουν προβλήματα που ξεκινούσαν από τον εγκέφαλο και επηρέαζαν ουσιαστικά τη ζωή των ασθενών τους ήταν η λοβοτομή, όπου ο χειρουργός κατέστρεφε επιλεκτικά κομμάτια από το μετωπιαίο λοβό του ασθενούς του. Στις μέρες μας, τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ και εκτός από τα φάρμακα -που όλο και βελτιώνονται- και τις χειρουργικές επεμβάσεις υπάρχουν και νέα, πολλά υποσχόμενα πεδία στα οποία εργάζονται οι επιστήμονες. Τέτοια είναι οι γονιδιακές θεραπευτικές προσπάθειες, εκείνες που βασίζονται στα βλαστοκύτταρα, καθώς και οι ηλεκτρικές θεραπείες.


Για τα βλαστοκύτταρα και τις εφαρμογές που φαίνεται να έχουν σε διάφορους τομείς της ιατρικής γίνεται πολύς λόγος τελευταία. Πρόκειται για πρόγονα κύτταρα του οργανισμού που έχουν τη δυνατότητα να μετατρέπονται σε όλα τα είδη κυττάρων και είναι πιθανό -σύμφωνα με τους νευροεπιστήμονες- να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διόρθωση νευρώνων που υπέστησαν βλάβη στον ενήλικο εγκέφαλο. Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας γίνεται σε πειραματόζωα, αλλά οι επιστήμονες ελπίζουν ότι τελικά θα μπορέσουν να διορθώσουν περιοχές του εγκεφάλου που υπέστησαν βλάβη σε ασθένειες όπως η νόσος Πάρκινσον ή σε εγκεφαλικά επεισόδια. Η λογική είναι ότι τα νέα αυτά βλαστικά κύτταρα θα μεταμοσχευτούν στον εγκέφαλο και θα αντικαταστήσουν τα κύτταρα που δεν «λειτουργούν». Oι ενστάσεις και ο προβληματισμός των ειδικών έγκεινται στο γεγονός ότι η μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων έχει σχετιστεί με τη δημιουργία καρκινικών όγκων.


Όπως και σε πολλούς άλλους τομείς της ιατρικής όπου υπάρχει κάποια κληρονομική προδιάθεση (γονίδια που ευθύνονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό για την εκδήλωση μιας ασθένειας), έτσι και στις ασθένειες του εγκεφάλου η αντικατάσταση των παθολογικών γονιδίων -εφόσον έχουν ταυτοποιηθεί- είναι πάντα μια μεγάλη πρόκληση που, εκτός από ηθικά, προκαλεί και πάρα πολλά πρακτικά και μέχρι σήμερα ανυπέρβλητα εμπόδια. Παρ’ όλα αυτά, γίνονται προσπάθειες γονιδιακών θεραπειών για την αντιμετώπιση του Αλτσχάιμερ ή του Πάρκινσον που δεν στοχεύουν στην αντικατάσταση των παθολογικών γονιδίων. Αυτές οι προσπάθειες εστιάζονται στην εισαγωγή στον οργανισμό ή απευθείας στον εγκέφαλο του πάσχοντος ενός γονιδίου-φαρμάκου. Το γονίδιο αυτό φτάνει στα εγκεφαλικά κύτταρα και βοηθά στην αύξηση ή στη μείωση -ανάλογα με την περίπτωση- της σύνθεσης, της καταστροφής κλπ. συγκεκριμένων ενζύμων, πρωτεϊνών, αμινοξέων, νευροδιαβιβαστών κλπ. που σχετίζονται με την εκδήλωση της ασθένειας και των συμπτωμάτων της.


Όλοι έχουμε ακούσει για τις εμφυτεύσεις ηλεκτροδίων στον εγκέφαλο - βρίσκονται στο επίκεντρο της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια και στη χώρα μας. Η μέθοδος αυτή ανήκει σε ένα νέο, μεγάλο θεραπευτικό πεδίο για τις ασθένειες που αφορούν τον εγκέφαλο και ονομάζεται ηλεκτροθεραπεία ή χειρουργική νευροτροποποίηση.
Θα πρέπει να ξεκινήσουμε από την παραδοχή ότι ο εγκέφαλος είναι ένας ηλεκτροχημικός βιολογικός «υπολογιστής». Έχει, δηλαδή, τουλάχιστον δύο διαστάσεις, την ηλεκτρική και τη χημική. Όσον αφορά τη χημική, οι ειδικοί επεμβαίνουν κυρίως με φάρμακα. Όσον αφορά την ηλεκτρική, εκεί εφαρμόζεται η ηλεκτροθεραπεία, που προσπαθεί να βελτιώσει παθήσεις που οφείλονται σε διαταραχές της ηλεκτρικής αγωγιμότητας του εγκεφάλου, καθώς έχει αποδειχτεί ότι απειροελάχιστες, μη φυσιολογικές μεταβολές στα ηλεκτρικά ρεύματα που διατρέχουν τα κύτταρα του εγκεφάλου μπορούν να οδηγήσουν σε μια ασθένεια.
O εγκέφαλος αποτελείται από πάρα πολλά συμπυκνωμένα ηλεκτρικά δίκτυα. Oι ειδικοί σκέφτηκαν λοιπόν ότι, αφού υπάρχει τόσο πολλή ηλεκτρική δραστηριότητα, θα πρέπει να υπάρχουν και κάποια κομβικά σημεία στον εγκέφαλο που την ελέγχουν. Ψάχνοντας, λοιπόν, βρήκαν κάποιους από αυτούς τους κόμβους, σε έναν ή περισσότερους από τους οποίους μπορεί να μην πηγαίνει κάτι καλά, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται νευρολογικά προβλήματα. Ας πάρουμε το παράδειγμα της δυστονίας: Ένας από τους κόμβους που καθορίζουν το συντονισμό των κινήσεών μας είναι μία περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται ωχρά σφαίρα και όταν υπάρχει εκεί δυσλειτουργία, μπορεί να προκληθεί το πρόβλημα της δυστονίας. Oι ειδικοί, λοιπόν, βάζουν εκεί ένα ηλεκτρόδιο, βηματοδοτούν την ωχρά σφαίρα, με αποτέλεσμα να επανέρχεται ο συντονισμός της κίνησης, όπως ακριβώς στην άρρυθμη καρδιά ο βηματοδότης επαναφέρει το ρυθμό. Ανάλογοι κόμβοι, που εκπέμπουν με ορισμένη συχνότητα ώστε να μπορούμε να φέρουμε σε πέρας διάφορες λειτουργίες που ορίζονται από τον εγκέφαλο, υπάρχουν και σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Έτσι, η τεχνική παραμένει η ίδια για οποιοδήποτε κομβικό σημείο ή σημεία που χρειάζεται να διορθωθούν. Το ζήτημα είναι να ανακαλύψουν οι ειδικοί ποια είναι αυτά τα σημεία στα οποία πρέπει να παρεμβαίνουν κάθε φορά ώστε να διορθώνουν το νευρολογικό πρόβλημα. Προς το παρόν έχουν ταυτοποιήσει ελάχιστους τέτοιους κόμβους.
Η μέθοδος των εμφυτεύσιμων συσκευών έχει εφαρμογή σε βαριές νευρολογικές παθήσεις που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα. Μπορεί να αφορά τη νόσο του Πάρκινσον, τη δυστονία, ψυχικές νόσους (κατάθλιψη και ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση), κάποιες μορφές χρόνιου πόνου (π.χ. νευραλγία τριδύμου), ενώ υπάρχουν σε εξέλιξη ερευνητικά προγράμματα σε σχέση με την εφαρμογή της στην επιληψία, σε βαριές κεφαλαλγίες, σε κάποια συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας (μεγάλη σπαστικότητα, τρόμος κ.ά.), στη νόσο Tourette κ.α.


Η πρόοδος που περιμένουν -και με στόχο την οποία δουλεύουν- οι ειδικοί θα ήταν το να βρεθούν κομβικά σημεία που δυσλειτουργούν και προκαλούν ασθένειες ή προβλήματα και στα οποία μπορεί να επέμβει ο νευροχειρουργός. Αυτή η πρόοδος έγινε τον τελευταίο καιρό σε σχέση με το κώμα -όπου οι ειδικοί κατάφεραν να «ξυπνήσουν» έναν ασθενή μετά από 8 χρόνια-, αλλά και με τη βαριά κατάθλιψη.


Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ηλεκτρική θεραπεία μπορεί να έχει εφαρμογή και στην προσπάθεια να ξαναβρούν κάποια κινητικότητα και αυτονομία άνθρωποι με αναπηρία. Αυτό που εξηγούν οι νευροχειρουργοί είναι ότι θα μπορούσε, για παράδειγμα, να τοποθετηθεί στην κινητική ζώνη του εγκεφάλου ενός τετραπληγικού ασθενούς ένα ηλεκτρόδιο που λειτουργεί ως δέκτης και λαμβάνει ένα ηλεκτροεγκεφαλογραφικό σήμα που αντιπροσωπεύει την πρόθεση για μία κίνηση, στη συνέχεια να το μεταδίδει σε ένα κομπιούτερ και εκείνο να βοηθά στο να κουνηθεί ένα ρομποτικό χέρι. Το ζήτημα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι το πώς αναγνωρίζονται τα εν λόγω σήματα. Σε ανάλογες ερευνητικές προσπάθειες ζητήθηκε από τους πάσχοντες να σκέφτονται συνέχεια την κίνηση που ήθελαν να κάνουν. Στη συνέχεια, οι ειδικοί πήραν το ηλεκτροεγκεφαλογράφημά τους και εντόπισαν το εν λόγω σήμα.





Πρόκειται για δύο νέες διαγνωστικές τεχνικές νευρολογικών προβλημάτων που βρίσκονται υπό ανάπτυξη στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού από επιφανείς έλληνες επιστήμονες. Αυτές οι τεχνικές είναι:
• Η μαγνητοεγκεφαλογραφία -που σχεδίασε ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα-, μία διαγνωστική τεχνική που φιλοδοξεί να πληροφορεί τους ειδικούς αναίμακτα, εύκολα και με ακρίβεια για την ύπαρξη της νόσου Αλτσχάιμερ, της σκλήρυνσης κατά πλάκας, της σχιζοφρένειας, της κατάθλιψης, του χρόνιου αλκοολισμού και άλλων ασθενειών.
• Η δεύτερη τεχνική είναι μία εξέταση που φιλοδοξεί να διαγιγνώσκει σε πολύ πρώιμο στάδιο τη νόσο Αλτσχάιμερ με μεγάλη ακρίβεια. O καθηγητής Ακτινολογίας και Βιοϊατρικής Τεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας μαζί με τους συνεργάτες του κατάφερε να φτιάξει έναν αλγόριθμο που «διαβάζει» μαγνητικές τομογραφίες, δίνοντας στους ειδικούς πληροφορίες για το ποιος από τους μεσήλικους εξεταζόμενους έχει μεγάλες πιθανότητες να εμφανίσει στο μέλλον Αλτσχάιμερ.




Η έρευνα των νευροεπιστημών έχει συμβάλει σημαντικά και με δύο τρόπους στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων με επιληψία: Πρώτον, υπάρχουν σήμερα φάρμακα που μειώνουν τη διαταραγμένη δραστηριότητα που προκαλεί τους σπασμούς, χωρίς να ελαττώνεται η φυσιολογική εγκεφαλική δραστηριότητα, όπως συνέβαινε με τα παλαιότερα φάρμακα, που ασκούσαν γενικευμένη κατασταλτική δράση. Δεύτερον, η βελτίωση στην ποιότητα των νευροαπεικονιστικών μεθόδων έχει ως αποτέλεσμα, για κάποιους ανθρώπους με πολύ σοβαρές επιληπτικές κρίσεις, να είναι δυνατό να εντοπιστεί η εστία των κρίσεων με αρκετή ακρίβεια. Έτσι, όταν είναι αναγκαίο, ο νευροχειρουργός μπορεί να αφαιρέσει το τμήμα του νοσούντος εγκεφαλικού ιστού, με αποτέλεσμα να μειωθεί η συχνότητα των σπασμών και ο κίνδυνος εξάπλωσής τους στον υπόλοιπο εγκεφαλικό ιστό που δεν έχει ακόμα προσβληθεί.


Την τελευταία δεκαετία σημειώθηκε επανάσταση στη θεραπεία των κρίσεων ημικρανίας, η οποία οφείλεται στην πρόοδο της κατανόησης για τους υποδοχείς της σεροτονίνης. Ανακαλύφθηκε μια νέα κατηγορία φαρμάκων που ενεργοποιεί ένα συγκεκριμένο είδος υποδοχέων σεροτονίνης. Τα φάρμακα αυτά, οι τριπτάνες, θεωρούνται αποτελεσματικά στην ανακούφιση της ημικρανίας.


Όσον αφορά αυτά που προκαλούνται εξαιτίας θρόμβων του αίματος που φράσσουν τα αγγεία, δημιουργήθηκε ένα νέο φάρμακο. Η θεραπεία με το θρομβολυτικό φάρμακο που ονομάζεται ιστικός ενεργοποιητής του πλασμινογόνου μπορεί να διαλύσει το θρόμβο και να αποκαταστήσει την αιματική ροή. Αν χορηγηθεί γρήγορα, το φάρμακο αυτό μπορεί να έχει σημαντικά θεραπευτικά αποτελέσματα. Δυστυχώς, η ταχεία χορήγηση ενός τέτοιου φαρμάκου σε έναν ασθενή με εγκεφαλικό δεν είναι πάντα εύκολη. Μια άλλη, νέα θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει μια κατηγορία φαρμάκων που αποκλείουν νευροδιαβιβαστές, όπως το γλουταμικό οξύ, που φτάνουν σε τοξικά επίπεδα κατά τη διάρκεια του εγκεφαλικού. Πολλά φάρμακα αυτού του είδους βρίσκονται υπό ανάπτυξη, δυστυχώς όμως κανένα μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί να είναι αποτελεσματικό για το εγκεφαλικό.


Είναι μια νόσος που πιθανώς οφείλεται σε μία δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται φλεγμονές στο κεντρικό νευρικό σύστημα και να προκαλείται βλάβη στη μυελίνη και στον άξονα των νεύρων. Επειδή οι ειδικοί δεν γνωρίζουν ακόμη τι προκαλεί τις φλεγμονές, δεν μπορούν να τις σταματήσουν πλήρως. Ωστόσο, σήμερα οι υποτροπές μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με τα στεροειδή που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Στην προσπάθεια ελάττωσης της συχνότητας των υποτροπών και καθυστέρησης της εγκατάστασης αναπηρίας χορηγούνται ειδικές ανοσοτροπικές θεραπείες (όπως η ιντερφερόνη β και το glatiramer acetate) ή πολλά μη ειδικά ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.


Δεν υπάρχουν ακόμη θεραπείες που να αναχαιτίζουν την εξέλιξη της νόσου. Είναι γνωστό ότι τα νευρικά κύτταρα που χρησιμοποιούν το χημικό διαβιβαστή ακετυλοχολίνη προσβάλλονται εύκολα από αυτή την αρρώστια. Έτσι, φάρμακα που ενισχύουν τη δράση της ακετυλοχολίνης που εναπομένει, αποκλείοντας τη δράση ενζύμων που φυσιολογικά διασπούν το νευροδιαβιβαστή, έχουν θεραπευτικό αποτέλεσμα το οποίο δυστυχώς είναι μέτριο.


Σήμερα οι ειδικοί γνωρίζουν ότι οι σοβαρά καταθλιπτικοί ασθενείς ενδέχεται να χάσουν εγκεφαλικά κύτταρα. Oι θεραπείες που υπάρχουν είναι τα αντικαταθλιπτικά ή/και οι εξειδικευμένες ψυχοθεραπείες, που σε συνδυασμό είναι αποτελεσματικά σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών. Τα υπάρχοντα αντικατα-θλιπτικά φάρμακα (που ενισχύουν εκλεκτικά τη δράση των νευρομεταβιβαστών, όπως η σεροτονίνη) είναι αποτελεσματικά στο 70% περίπου των ασθενών. Όμως, τα φάρμακα αυτά χρειάζονται γύρω στις 2-3 εβδομάδες για να βελτιώσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης, ενώ σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών (περίπου 60%) η θεραπεία δεν είναι πλήρης. Γι’ αυτούς τους λόγους, η έρευνα για περισσότερο αποτελεσματικά και ταχείας δράσεως αντικαταθλιπτικά συνεχίζεται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.




Μία εύλογη απορία που θα σχηματίσατε πιθανώς διαβάζοντας τα όσα προηγήθηκαν είναι τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι ίδιοι για να κρατήσουμε τον εγκέφαλό μας σε καλή κατάσταση και να εξασφαλίσουμε την εύρυθμη λειτουργία του. Αν και δεν εξαρτώνται όλα από εμάς, υπάρχουν αρκετά που μπορούμε να κάνουμε ώστε να βοηθήσουμε το μυαλό μας να τονωθεί, να εξασκηθεί και να βρίσκεται σε εγρήγορση. Συλλέξαμε, λοιπόν, τις προτάσεις των ειδικών και σας τις παρουσιάζουμε.



•Καθώς ποτέ δεν είναι νωρίς ή αργά για τον εγκέφαλο και τη μνήμη σας, θα πρέπει -σε όποια ηλικία και αν βρίσκεστε- να φροντίζετε να τον χρησιμοποιείτε... πολύ! Oι προτάσεις είναι πολλές: Λύστε σταυρόλεξα και sudoku, παίξτε χαρτιά, αποστηθίστε ποιήματα, διαβάζετε εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία, κρατάτε ημερολόγιο, με λίγα λόγια κάντε ό,τι σας ευχαριστεί, αρκεί αυτό να δραστηριοποιεί το μυαλό σας. Επίσης:• Φοιτητές στο πανεπιστήμιο, μάθετε μία ξένη γλώσσα ή ένα μουσικό όργανο. Σύμφωνα με έρευνες, όταν δουλεύετε συνέχεια το μυαλό σας (π.χ. καθώς μελετάτε για τις εξετάσεις σας ή χρειάζεται να θυμάστε συνέχεια καινούργια πράγματα), ενισχύετε τη λειτουργία του εγκεφάλου καθώς και της μνήμης.• Κουτσομπολέψτε και μιλήστε στο τηλέφωνο με τους φίλους σας. Σύμφωνα με έρευνες, η έντονη κοινωνική ζωή και ιδιαίτερα η διαδικασία της συνομιλίας φαίνεται ότι βοηθούν στο να διατηρούνται σε καλό επίπεδο οι εγκεφαλικές σας λειτουργίες.


Αν είστε γύρω στα 50, θέλετε να βελτιώσετε τη μνήμη σας και ενδεχομένως να μειώσετε τις πιθανότητες να σας απασχολήσει κάποια στιγμή το Αλτσχάιμερ, μπορείτε να ξεκινήσετε αύριο κιόλας να... παίζετε! O λόγος για τα ειδικά σχεδιασμένα ηλεκτρονικά παιχνίδια που έχουν ως στόχο να εξασκήσουν τις εγκεφαλικές σας λειτουργίες και να ενισχύσουν τη μνήμη σας. Στην αγορά κυκλοφορούν τα παιχνίδια:
, που αποτελεί δημιουργία ισραηλινών ερευνητών, πωλείται ήδη στην αμερικανική αγορά και προσφέρει στους χρήστες διαδραστικά παζλ και άλλες ασκήσεις που βελτιώνουν, όπως υποστηρίζει, τις εγκεφαλικές λειτουργίες σε ποσοστό μεγαλύτερο του 18%.
, More Brain Training και Big Brain Academy, που κυκλοφορούν από τη Nintendo και πρόκειται για τα παιχνίδια που βασίζονται στο έργο του Ριούτα Καουασίμα, ενός καθηγητή Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Τοχόκου της Ιαπωνίας που θεωρείται ειδικός όσον αφορά την πνευματική άσκηση.


Πρόκειται για ένα τρίπτυχο που φαίνεται να επηρεάζει αρκετά τον εγκέφαλο και τη λειτουργία του. Έτσι, οι
Το στρες, άλλωστε, φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά τόσο τον εγκέφαλο όσο και τη μνήμη σας. Oι θετικές σκέψεις και οι ασκήσεις χαλάρωσης μπορούν να βοηθήσουν εκτός όλων των άλλων και στη βελτίωση της μνήμης σας.
Υπάρχουν πολλές έρευνες βάσει των οποίων η σωματική άσκηση φαίνεται να διατηρεί ακμαίες τις πνευματικές ικανότητες.
O ύπνος είναι μια φυσική ανάγκη του οργανισμού που βοηθά κυρίως το μυαλό και στη συνέχεια το σώμα να ξεκουραστεί από την προηγούμενη ημέρα και δίνει την ευκαιρία στον εγκέφαλο να επεξεργαστεί τις εμπειρίες και να τις καταχωρήσει. Έτσι, όταν δεν κοιμάστε καλά, μπορεί να παρουσιάσετε αδυναμία συγκέντρωσης και απώλεια μνήμης.


Τα πράγματα που πρέπει να θυμηθείτε είναι πολλά και πρέπει όλα να χωρέσουν στο μυαλό σας. Υπάρχουν όμως κάποιες τεχνικές που θα σας βοηθήσουν να μάθετε πώς πρέπει να αποθηκεύετε τις πληροφορίες ώστε να τις ανακαλείτε εύκολα όταν τις χρειάζεστε. Αυτές είναι:
, παρατηρήστε και επεξεργαστείτε την πληροφορία που λαμβάνετε. Για να θυμηθείτε κάτι -είτε το ακούτε, το διαβάζετε ή το βλέπετε-, πρέπει να του δώσετε αρκετή προσοχή και να επικεντρωθείτε σε αυτό. Αν τη στιγμή που λαμβάνετε την πληροφορία αφιερώσετε λίγα δευτερόλεπτα για να την επεξεργαστείτε, να την αναλύσετε ή να τη σχολιάσετε, όταν θα θελήσετε να την ανακαλέσετε, θα το κάνετε με μεγαλύτερη ευκολία.
τις αισθήσεις σας. Ανάλογα με αυτό που θέλετε να συγκρατήσετε, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις αισθήσεις (όραση, ακοή, όσφρηση κλπ.). Με όσο περισσότερες αισθήσεις αντιληφθείτε μια πληροφορία, τόσο πιο εύκολα θα τη συγκρατήσετε στη μνήμη σας και τόσο πιο γρήγορα θα τη θυμηθείτε.
τη μνήμη σας. Θα παρατηρήσετε και μόνοι σας ότι απομνημονεύετε καλύτερα κάτι όταν το συνδέετε, το συσχετίζετε ή το ομαδοποιείτε με κάτι που ήδη γνωρίζετε.




Όπως για ολόκληρο τον οργανισμό μας, έτσι και για τον εγκέφαλο, η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία του. Αποκλειστική τροφή για τον εγκέφαλο αποτελεί η γλυκόζη. Η γλυκόζη προέρχεται από τη διάσπαση υδατανθράκων, όπως είναι η ζάχαρη και το άμυλο, που βρίσκονται στο ψωμί και στα παρασκευάσματά του, στα ζυμαρικά, στα φρούτα, στα λαχανικά, στα δημητριακά, στα όσπρια, στο μέλι και στα διάφορα γλυκίσματα. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να παρέχουμε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας στον οργανισμό τις απαραίτητες ποσότητες γλυκόζης για την ομαλή εγκεφαλική λειτουργία. Πέρα όμως από την τροφή του εγκεφάλου, δηλαδή τη γλυκόζη, άλλα συστατικά τα οποία σχετίζονται με την καλή εγκεφαλική λειτουργία είναι:
, με κυριότερες τις Β1, Β2, Β6, Β12. Oι βιταμίνες αυτές συμβάλλουν έμμεσα στην καλή λειτουργία του εγκεφάλου, καθώς βοηθούν στη μετατροπή των διάφορων θρεπτικών συστατικών σε γλυκόζη και βρίσκονται στο γάλα, στο ψωμί και στα προϊόντα αλεύρου, στα δημητριακά και στα προϊόντα σιταριού, στα όσπρια. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στη Β12, η οποία αποτελεί συστατικό των νεύρων μας και χωρίς αυτή δεν μεταβιβάζονται σωστά τα διάφορα εγκεφαλικά ερεθίσματα. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες βιταμίνες Β, βρίσκεται κυρίως σε ζωικές τροφές, όπως το κρέας, το γάλα, το αυγό, τα ψάρια και τα οστρακοειδή.
. Πρόκειται για μια κατηγορία ενώσεων με κυριότερες την τυροσίνη και την τρυπτοφάνη, που αποτελούν πρόδρομες ουσίες για ορμόνες-νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, βασικές για τη ρύθμιση των εγκεφαλικών λειτουργιών. Βρίσκονται σε προϊόντα ζωικής προέλευσης, με κυριότερα το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τη σοκολάτα.
. Μια ιδιαίτερη κατηγορία συστατικών που συμβάλλουν στην καλή εγκεφαλική λειτουργία αποτελούν τα πολυακόρεστα ω-3 λιπαρά οξέα. Τα συγκεκριμένα συστατικά αποτελούν βασικά δομικά συστατικά του εγκεφάλου και είναι απαραίτητα για το σχηματισμό των εγκεφαλικών νευρώνων. Λαμβάνονται μέσω της τροφής και βρίσκονται κυρίως σε φυτικά έλαια (σογιέλαιο, σησαμέλαιο και άλλα σπορέλαια και λιγότερο στο ελαιόλαδο), στα λιπαρά ψάρια (σολομός, σκουμπρί, σαρδέλα), στα ιχθυέλαια, στα θαλασσινά και σε φυλλώδη λαχανικά.



Πείτε μας τη γνώμη σας

Ποιά θεωρείτε αξιόπιστη πηγή ενημέρωσης για θέματα υγείας;

Sites
Περιοδικά
Εφημερίδες
Τηλεόραση
Ραδιόφωνο

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΩΣ ΤΟ ΠΛΕΟΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΜΟΡΦΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΩΣ ΤΟ ΠΛΕΟΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΜΟΡΦΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΠΕΔΕΙΧΘΗ Η ΜΙΤΟΞΑΝΔΡΟΝΗ.
Η μιτοξανδρόνη ανήκει χημικά στις ανθρακυκλίνες. Επηρεάζει καταλυτικά την διαταραχή της σύνθεσης του DNA. Η επιρροή αυτή έγκειται στην μείωση της συχνότητας και υποβάθμιση της ποιότητας στην σύνθεση του DNA.
Παράλληλα, με μια απευθείας επιρροή μέσω των μακροφάγων κυττάρων εμποδίζει την ωρίμανση των λεμφοκυττάρων. Κοντολογίς, με τον τρόπο αυτό εμποδίζει την δημιουργία των αντισωμάτων της μυελίνης, που μακροχρόνια αποτελούν τις βλάβες της σκλήρυνσης κατά πλάκας.
Βέβαια, όλες αυτές οι φαρμακευτικές, φαρμακοκινητικές και βιοχημικές διαπιστώσεις δεν αποτελούν κατά κανόνα πανάκεια της δράσης του φαρμάκου. Πάντοτε σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, και ιδιαίτερα για την ασθένεια της σκλήρυνσης κατά πλάκας, αυτό που έχει σημασία είναι το τελικό αποτέλεσμα.
Σε ότι αφορά αυτό, πράγματι η μιτοξανδρόνη έδειξε έναν ιδιαίτερο φαρμακευτικό χαρακτήρα ισχυρής δράσης, όταν χρησιμοποιήθηκε κάπου στα μέσα του ‘80 σε μεγάλη εμβέλεια στην θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας.
Στις μικρές δόσεις, μέχρι και 1600mg ανά άτομο, δεν παρουσίασε κανενός είδους παρενέργειες και έδειξε μεγάλη σταθερότητα στα θεραπευτικά της αποτελέσματα. Επειδή στο φάρμακο έχουν αποδειχθεί υποψίες για συσωρευτική δράση στο μυοκάρδιο, υπήρχε η σκέψη της τοξικότητας σε μεγάλες δόσεις.
Στις δόσεις που αναφέραμε η μιτοξανδρόνη αποδείχθηκε η πιο δραστική και η λιγότερο συνοδευμένη από παρενέργειες ουσία.
Στον Γερμανοϊταλικό και Ελληνικό χώρο χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον στις δεκαετίες του ‘80 και ‘90 με άριστα αποτελέσματα. Μετά από αυτό «γνώρισε» η θεραπεία και την αμερικάνικη επιβεβαίωση και πλέον χορηγείται και στην Αμερική και κατ’ επέκταση, σε ολόκληρο τον κόσμο.
Κατά την δική μας γνώμη, αυτή την στιγμή αποτελεί την πλέον ουσιαστική και σίγουρη θεραπεία εκλογής της σκλήρυνσης κατά πλάκας.
Η μια και μοναδική δυσκολία που υπάρχει, είναι στο ότι ο θεράπων γιατρός πρέπει να γνωρίζει να χρησιμοποιεί τη μιτοξανδρόνη εξατομικευμένα και με βάση τις ιδιαιτερότητες και τα συμπτώματα του ασθενούς.

Σκλήρυνση κατά πλάκας (Ομοιοπαθητική )

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση (Multiple Sclerosis, MS παλαιότερα γνωστή ως Σκλήρυνση κατά πλάκας, ΣΚΠ) είναι μία χρόνια, φλεγμονώδης, απομυελινωτική ασθένεια, η οποία επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) το οποίο αποτελείται από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Η ασθένεια προσβάλλει κυρίως νεαρούς ενήλικες, και είναι πιο συχνή στις γυναίκες σε αναλογία περίπου 2:1 με τους άνδρες, και έχει μια επίπτωση στον πληθυσμό από 2-150 άτομα στα 100,000, που εξαρτάται από τη χώρα ή τον συγκεκριμένο πληθυσμό υπό εξέταση.

Σκλήρυνση κατά πλάκας - νωτιαίος μυελός

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση επηρεάζει τους νευρώνες στην περιοχή του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης, που είναι γνωστοί ως «λευκή ουσία». Τα νευρικά κύτταρα αυτά μεταφέρουν τα σήματα μεταξύ των περιοχών «φαιάς ουσίας» του εγκεφάλου, όπου γίνεται η επεξεργασία των πληροφοριών, και στο υπόλοιπο σώμα. Συγκεκριμένα, η Πολλαπλή Σκλήρυνση καταστρέφει τα ολιγοδεντροκύτταρα, τα οποία είναι τα κύτταρα υπεύθυνα για τη δημιουργία και διατήρηση ενός προστατευτικού και μονωτικού στρώματος λιποπρωτεϊνης, το οποίο είναι γνωστό ως στρώμα μυελίνης, το οποίο βοηθάει στη διαβίβαση των νευρικών ώσεων στα νευρικά κύτταρα. Η Πολλαπλή Σκλήρυνση προκαλεί τη λέπτυνση ή την πλήρη απώλεια του στρώματος της μυελίνης, και πιο σπάνια, την αποκοπή των νευρικών αξόνων ή των διακλαδώσεών τους. Οταν η μυελίνη χαθεί, τα νευρικά κύτταρα δεν μπορούν πλέον να μεταφέρουν σωστά τα ηλεκτρικά τους σήματα, και άρα δεν μπορούν να λειτουργήσουν σωστά. Το όνομα «πολλαπλή σκλήρυνση» προέρχεται από τις ουλές (σκληρύνσεις - πιο γνωστές ως πλάκες) που δημιουργούνται στη λευκή ουσία. Η απώλεια της μυελίνης σε αυτές τις περιοχές προκαλεί τα συμπτώματα, τα οποία μπορούν να ποικίλουν σε μεγάλο βαθμό, αναλόγως του ποια περιοχή έχει πληγεί, και ποια είναι τα σήματα που έχουν διακοπεί. Πλέον πιο εξελιγμένες τεχνικές απεικόνισης δείχνουν ότι η ασθένεια προσβάλει και άλλες περιοχές έξω από τις παραπάνω, γεγονός που σημαίνει ότι οποιοδήποτε νευρολογικό σύμπτωμα μπορεί να συνοδεύει την ασθένεια.

μυελίνη - σκλήρυνση κατά πλάκας

Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να έχει διάφορες μορφές, με νέα συμπτώματα να εμφανίζονται είτε σε επεισόδια κρίσεων (υποτροπιάζουσα μορφή) είτε να πληθαίνουν σταδιακά με το χρόνο (προοδευτική μορφή). Οι περισσότεροι ασθενείς αρχικά διαγιγνώσκονται με την υποτροπιάζουσα-επανεμφανίζουσα μορφή, αλλά μετά από μερικά χρόνια αναπτύσσουν τη δευτερογενή-προοδευτική μορφή (SPMS). Μεταξύ των κρίσεων, τα συμπτώματα μπορεί να εξαφανιστούν εντελώς, αλλά μόνιμα νευρολογικά προβλήματα εμφανίζονται, καθώς η ασθένεια εξελίσσεται.

Αίτια

Παρόλο που είναι γνωστά αρκετά στοιχεία από την παθοφυσιολογία της ασθένειας, η αιτία της Σκλήρυνσης κατά πλάκας δεν είναι γνωστή. Θεωρείται πιο πιθανό ότι πρόκειται για μια αυτοάνοση διαταραχή. Ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι ίσως πρόκειται μια μεταβολική ασθένεια, ενώ άλλοι ότι προκαλείται από κάποιο ιό.

Κατάταξη

Η νόσος μπορεί να πάρει τις ακόλουθες μορφές

1. Υποτροπιάζουσα μορφή, όπου ένα οξύ επεισόδιο διαρκεί λίγες βδομάδες και ακολουθείται από σχεδόν πλήρη ύφεση ή βελτίωση. Συνήθως, μία οξεία έξαρση κορυφώνεται μετά από μερικές μέρες ή εβδομάδες και ακολουθείται από ύφεση, κατά την οποία τα συμπτώματα και τα αντικειμενικά σημεία βελτιώνονται ή εξαφανίζονται. Η μορφή αυτή, ανταποκρίνεται στην ενδοφλέβια χορήγηση κορτικοστεροειδών που ελαττώνουν ή εξαφανίζουν τα συμπτώματα γρήγορα και έχει λιγότερες πιθανότητες να μην αφήσει υπόλειμμα, τουλάχιστον στα αρχικά επεισόδια.

2. Δευτερογενώς προϊούσα μορφή, όπου η αρχικά υποτροπιάζουσα μορφή, παρουσιάζει ολοένα και συχνότερες εξάρσεις οι οποίες δεν ακολουθούνται από πλήρη βελτίωση, με αποτέλεσμα τη συσσώρευση υπολείμματος και μία πορεία ελαφρώς προοδευτική.

3. Πρωτογενώς προϊούσα μορφή, που αφορά στο 15% των ασθενών και ιδίως αυτούς που εμφανίζουν τη νόσο μετά την ηλικία των 40. Χαρακτηρίζεται από σταθερά προϊούσα συσσώρευση νευρολογικών υπολειμμάτων. Είναι η πιο δύσκολη μορφή διότι ανταποκρίνεται λιγότερο στις διάφορες θεραπείες.

4. Καλοήθης μορφή, που αφορά στο 15% των περιπτώσεων ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας που δε θα εμφανίσουν κλινικά καινούριο επεισόδιο, αν και η μαγνητική τομογραφία μπορεί να δείχνει εστίες διαφόρου ηλικίας.

Πρόγνωση

Η πρόγνωση (η πορεία εξέλιξης της ασθένειας) εξαρτάται από διάφορους παράγοντες: τη μορφή της ασθένειας, το φύλο, ηλικία, φυλή, τα αρχικά συμπτώματα, και το βαθμό αναπηρίας που το άτομο βιώνει. Το προσδόκιμο επιβίωσης των ασθενών με Σκλήρυνση κατά πλάκας είναι σχεδόν το ίδιο με το υγιή γενικό πληθυσμό. Αυτό οφείλεται κυρίως στις βελτιωμένες μεθόδους που καταπολεμούν την αναπηρία, όπως φυσιοθεραπεία και λογοθεραπεία, καθώς και στην επιτυχή αντιμετώπιση των συχνών επιπλοκών της αναπηρίας, όπως η πνευμονία και οι ουρολοιμώξεις. Παρόλο αυτά, οι μισοί θάνατοι των ασθενών με πολλαπλή σκλήρυνση οφείλονται άμεσα στις επιπλοκές της ασθένειας, ενώ 15% αυτών οφείλονται στις αυτοκτονίες.

Πολλαπλή σκλήρυνση - διασπορά

Σε όσο νεαρότερη ηλικία εμφανίζεται η σκληρυνση κατά πλάκας, τόσο πιο πολύ καθυστερεί η εξέλιξη της ασθένειας. Οι ασθενείς που είναι μεγαλύτεροι των 50 ετών όταν γίνεται η διάγνωση είναι πιθανότερο ότι θα έχουν μια χρόνια προοδευτική πορεία της ασθένειας, με πιο γρήγορη εξέλιξη της αναπηρίας. Οι ασθενείς που διαγιγνόσκωνται πριν την ηλικία των 35, έχουν την καλύτερη πρόγνωση. Οι γυναίκες γενικά έχουν καλύτερη πρόγνωση από τους άντρες.

Γενικά, υπάρχουν κάποια σχετικά αξιόπιστα κριτήρια που επιτρέπουν μια αδρή εκτίμηση της πρόγνωσης της νόσου. Καλά προγνωστικά σημεία θεωρούνται όταν υπάρχει ελαφρά αναπηρία 5 χρόνια μετά την έναρξη της νόσου, όταν αυτή αρχίζει σε ηλικία άνω των 35 ετών, όταν αναπτυχθεί μόνο ένα σύμπτωμα κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου, όταν υπάρχει πλήρης υποχώρηση των συμπτωμάτων μετά από το πρώτο οξύ επεισόδιο. Αντίθετα, όταν η πάθηση εμφανίζεται με πολλά συμπτώματα, ιδιαίτερα με παρεγκεφαλιδικά, αταξία, τρόμο ή πυραμιδικά σημεία, η πορεία είναι πιο δύσκολη. Η εκτεταμένη απομυελίνωση στο στέλεχος συνοδεύεται από χειρότερη πρόγνωση.

Ο βαθμός της αναπηρίας διαφέρει ανάμεσα στους ασθενείς με Σλήρυνση κατά πλάκας. Γενικά, ένας στους τρεις ασθενείς θα μπορεί ακόμα να εργάζεται μετά από 15-20 χρόνια. 15% των ασθενών δεν περνούν ποτέ μια δεύτερη υποτροπή, και αυτοί έχουν πολύ μικρή ή καμία αναπηρία μετά από 15 χρόνια. Ο βαθμός της αναπηρίας μετά από πέντε χρόνια, έχει καλή συσχέτιση με την αναπηρία μετά από 15 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι τα δύο τρίτα των ασθενών με ΣΚΠ με χαμηλή αναπηρία μετά από πέντε χρόνια από τη διάγνωση, δεν θα επιδεινωθούν πολύ τα επόμενα δέκα χρόνια. Προς το παρόν δεν υπάρχει κάποιος εργαστηριακός δείκτης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προγνωστικός παράγοντας, ή δείκτης ανταπόκρισης στη θεραπεία.

σκλήρυνση κατά πλάκας - μορφές και πρόγνωση

Λιγότερο από 5% των ασθενών με Σκλήρυνση κατά πλάκας έχουν την σοβαρή εξελισσόμενη μορφή, που οδηγεί στο θάνατο μέσα σε 5 χρόνια. Από την άλλη πλευρά, ένα 10-20% των ασθενών έχουν την καλοήθη μορφή της ΣΚΠ, με πολύ αργή ή καμία εξέλιξη της παθολογίας. Οι πιο σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι 7 στους 10 ασθενείς με ΣΚΠ είναι ακόμα ζωντανοί μετά από 25 χρόνια από τη στιγμή της διάγνωσης, συγκρινόμενοι με 9 στα 10 υγιή άτομα παρόμοιας ηλικίας. Γενικά, η ΣΚΠ μικραίνει το προσδόκιμο ζωής κατά 6 χρόνια στις γυναίκες, και κατά 11 χρόνια στους άνδρες. Η αυτοκτονίες είναι ένα σημαντικός παράγοντας θανάτων στην ΣΚΠ, ιδίως σε νεαρούς ασθενείς.

Ο βαθμός της αναπηρίας που θα έχει ένα άτομο μετά από 5 χρόνια από τη στιγμή της διάγνωσης, σε γενικές γραμμές είναι περίπου το 75% της αναμενόμενης αναπηρίας που θα έχει μετά από 10-15 χρόνια. Μια καλοήθης πορεία τα πρώτα 5 χρόνια της ασθένειας, συνήθως υποδηλώνει ότι η ασθένεια δεν θα προκαλέσει μεγάλη αναπηρία.

Συμπτώματα - Κλινική εικόνα

Τα συμπτώματα της Σκλήρυνσης κατά πλάκας προκαλούνται από την απομυελίνωση και τη καταστροφή των αξόνων των νεύρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα και περιλαμβάνουν όλα τα συμπτώματα τα οποία μπορεί να εκδηλωθούν από βλάβη του ΚΝΣ. Έτσι, η ποικιλομορφία των κλινικών εκδηλώσεων εξαρτάται από τις περιοχές που κάθε φορά θίγονται. Ακόμα και στο ίδιο άτομο, τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν από καιρό σε καιρό. Στατιστικώς όμως, μερικές περιοχές του ΚΝΣ, προσβάλλονται συχνότερα και δίνουν σημεία και συμπτώματα που χαρακτηρίζουν τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Τα συχνότερα συμπτώματα αποτελούν οι παραισθησίες ενός ή περισσότερων άκρων, με μουδιάσματα στα άκρα και ιδιαίτερα στα δάκτυλα των χεριών, όπως επίσης του κορμού ή του προσώπου, αστάθεια και μυϊκή αδυναμία με αδεξιότητα ή εύκολη κόπωση ενός ποδιού ή χεριού, διαταραχές της όρασης, όπως έκπτωση της οπτικής οξύτητας ενός οφθαλμού, σκοτώματα ή και πόνος στο ένα μάτι. Μια από τις κλασσικότερες αρχικές εκδηλώσεις (25% του συνόλου των ασθενών) της σκλήρυνσης κατά πλάκας είναι η οπτική νευρίτιδα. Συχνά επίσης συμπτώματα αποτελούν οι παρέσεις των οφθαλμοκινητικών νεύρων με αποτέλεσμα την εμφάνιση διπλωπίας, παροδικές αδυναμίες ή ασυνήθης εύκολη κόπωση ενός άκρου, ήπια αστάθεια, ίλιγγος, διαταραχές ελέγχου των σφικτήρων, διαταραχές κένωσης της κύστης, ανικανότητα, καθώς και ψυχικές διαταραχές (αφασία, ευφορία, άνοια). Σπανιότερα: νευραλγία τριδύμου, πάρεση προσωπικού. Τα συμπτώματα τείνουν να ενισχύονται μετά από έκθεση σε θερμό περιβάλλον, ζεστό λουτρό, και πυρετό.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η πρόβλεψη της πρόγνωσης από το πρώτο επεισόδιο είναι πρακτικά ανέφικτη, καθώς δεν υπάρχει οριστική μέθοδος για τη διάγνωση της ασθένειας. Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην αντικειμενική εξέταση και στα ευρήματα του ΕΝΥ (αυξημένη γ-σφαιρίνη, ολιγοκλωνικές δέσμες). Η μαγνητική τομογραφία (MRI) εγκεφάλου έχει συνήθως ευρήματα (περικοιλιακές ή/και πολλαπλές εστίες στην λευκή ουσία) και μπορεί να διαγνώσει τις περιοχές που φλεγμαίνουν ή έχουν υποστεί βλάβη στον εγκέφαλο ή στο νωτιαίο μυελό και είναι χαρακτηριστικές στη Σκλήρυνση κατά πλάκας. Τα συμπτώματα μπορεί να μιμηθούν άλλες ασθένειες, και οι ασθενείς συχνά κάνουν χρόνια μέχρι να έχουν μια διάγνωση.

Υπάρχει θεραπεία μεσω της συμβατικής ιατρικής;

Όχι. Υπάρχουν διάφορα φάρμακα διαθέσιμα τα οποία μπορούν να επιβραδύνουν την επιδείνωση και να ελαττώσουν τις ώσεις. Δεν υπάρχουν θεραπείες διαθέσιμες που να ανατρέπουν την καταστροφή των ιστών που προκαλείται από τη σκλήρυνση. Για την αντιμετώπιση της νόσου έχουν χρησιμοποιηθεί τα παρακάτω χημικά φάρμακα, όπως κορτικοστεροειδή για τη θεραπεία των εξάρσεων, ιντερφερόνη (Betaferon, Rebif, Avonex, CinnoVex) για την ελάττωση της συχνότητας των υποτροπών, όπως και τα Copaxone (μίγμα πολυπεπτιδίων με δράση στο ανοσοποιητικό σύστημα), Tysabri (μονοκλωνικό αντίσωμα), Novantrone (αντινεοπλασματικός παράγοντας). Η παρηγορητική-συμπτωματική θεραπεία συνήθως γίνεται αναγκαία για την αντιμετώπιση της σπαστικότητας, της κόπωσης, της ατονικής κύστης, κτλ. Επίσης προτείνονται γενικές συμβουλές όπως αρκετός ύπνος, υγιεινή διατροφή, όχι αλκοόλ και όχι νικοτίνη (κάπνισμα).

Ομοιοπαθητική αντιμετώπιση της ΣΚΠ

Η ομοιοπαθητική μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ασθενείς με Σκλήρυνση κατά πλάκας. Ο βαθμός και ο χρόνος στον οποίο θα ωφεληθεί ένας ασθενής διαφέρει, και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Η όποια πρόγνωση από ομοιοπαθητικής πλευράς για ένα συγκεκριμένο ασθενή (καλή ή μη-καλή πορεία) μπορεί να γίνει μόνο μετά τη λήψη του πλήρους ιατρικού και ομοιοπαθητικού ιστορικού του. Γενικά μιλώντας, θεωρούμε θετικούς προγνωστικούς παράγοντες τους παρακάτω:
  • μικρό χρονικό διάστημα από τη στιγμή της διάγνωσης της ΣΚΠ
  • αν ο ασθενής εμφανίζει υψηλό πυρετό στα οξέα επεισόδιά του (δηλαδή σε λοιμώξεις/ιώσεις παρουσιάζει θερμοκρασία σώματος μεγαλύτερη των 38 βαθμών Κελσίου)
  • νεαρή ηλικία του ατόμου
  • μη λήψη χημικών φαρμάκων για τη συγκεκριμένη νόσο
  • όχι κατάχρηση χημικών φαρμάκων γενικότερα (ιδίως αντιβιώσεων, κορτιζόνης, ορμονών)

    Τα αποτελέσματα της ομοιοπαθητικής στα νευρολογικά συμπτώματα θα είναι πτωχά στις παρακάτω περιπτώσεις: αν υπάρχουν σοβαρές εγκατεστημένες παθολογοανατομικές βλάβες, εάν υπάρχει βεβαρημένο κλήρονομικό ιστορικό (γονείς ή συγγενείς πάσχουν από άλλες νευρολογικής φύσεως ασθένειες, αν απεβίωσαν σε νεαρή ηλικία λόγω άλλης σοβαρής παθολογίας), αν το διάστημα από τη διάγνωση της ΣΚΠ είναι μεγάλο καθώς και ο ασθενής έχει λάβει χημικά φάρμακα (πχ κορτιζόνη, αντιβίωση) για πολλά χρόνια. Παρόλο αυτά, ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, η ομοιοπαθητική μπορεί να ωφελήσει αρκετά τον ασθενή σε ψυχολογικό και διανοητικό τομέα. Να τονίσουμε το στοιχείο του πυρετού, δηλαδή είναι πολύ σημαντικό θετικό στοιχείο αν ο ασθενής μπορεί να κάνει γενικά υψηλό πυρετό (σε λοιμώξεις, ιώσεις).

    Σε βαριές ταχέα εξελισσόμενες μορφές μπορεί να χρειαστούν τα κάθε είδους χημικά φάρμακα σε συνεννόηση με Νευρολόγο για μια πρόσκαιρη βελτίωση-καθυστέρηση της ταχέας εξέλιξης αυτής, μεταθέτοντας την αντιμετώπιση με ομοιοπαθητική των τυχών καταπιέσεων στο εγγύς μέλλον, όταν πλέον ο κίνδυνος θα έχει καταλαγιάσει.

    Ο ομοιοπαθητικός είναι πρωτίστως γιατρός, δεν υπάρχει δογματική αντιμετώπιση των ασθενών, και πάνω από όλα προέχει η υγεία του ασθενούς και όχι η οποιαδήποτε θεραπευτική προσέγγιση.

    Η ομοιοπαθητική ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, το μεταβολισμό, και γενικότερα όλες τις λειτουργίες του οργανισμού. Ατομα στα οποία μόλις έχει εμφανιστεί η νόσος, έχουν πολλές πιθανότητες να ωφεληθούν σε σημαντικό βαθμό με την ομοιοπαθητική.

  • Σκλήρυνση κατά πλάκας: η γνωστότερη νευρολογική νόσος

    Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι η γνωστότερη ασθένεια που προσβάλλει το νευρικό σύστημα του ανθρώπου σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ στη χώρα μας οι πάσχοντες ξεπερνούν τα 10.000 άτομα.


    Εισαγωγή

    Πρόκειται για μια χρόνια ασθένεια του νευρικού συστήματος, στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα του ίδιου του ασθενή καταστρέφει σταδιακά το προστατευτικό κάλυμμα των νευραξόνων των νευρικών κυττάρων, προκαλώντας προβλήματα σε διάφορες αισθητικές και κοινωνικές λειτουργίες του οργανισμού. Η σκλήρυνση κατά πλάκας δεν είναι μεταδοτική ασθένεια, δεν έχει σαφή κληρονομική μορφή και δεν αποτελεί ψυχική διαταραχή. Η βαρύτητα και η κλινική πορεία της νόσου διαφέρουν σημαντικά από ασθενή σε ασθενή, ενώ ο μέσος όρος ζωής των ασθενών δεν διαφέρει από αυτόν του φυσιολογικού πληθυσμού.


    Η ιστορία της νόσου

    Η πρώτη αναφορά στη νόσο γίνεται το 1822, στο προσωπικό ημερολόγιο του Γάλλου ευγενή Αugust DEste, όπου περιγράφει προοδευτική απώλεια της όρασής του, μούδιασμα, σωματική αδυναμία, δυσκολία στο περπάτημα, αστάθεια και κατάθλιψη. Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα οι αναφορές στα συμπτώματα της νόσου ήταν αρκετά ασαφείς, ώσπου το 1868 ο Γάλλος γιατρός Jean-Martin Charcot περιέγραψε λεπτομερώς την ασθένεια και έγραψε το πρώτο βιβλίο για τα χαρακτηριστικά και την αντιμετώπισή της.


    Γενικά χαρακτηριστικά

    Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια αυτοάνοση ασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, το οποίο αποτελείται από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Αν και η αιτιολογία της είναι άγνωστη, οι επιστήμονες είναι σε θέση να γνωρίζουν ότι πρόκειται για μια διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος, που αντιδρά ανώμαλα προσπαθώντας να εξουδετερώσει κάποιο εξωτερικό εισβολέα, που είναι πιθανότατα κάποιος ιός ή άλλος άγνωστος παράγοντας.

    Η νόσος εμφανίζεται περισσότερο στις γυναίκες (σε αναλογία 2:1), δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση και στη λευκή φυλή, ενώ τα συμπτώματά της παρουσιάζονται συνήθως στις ηλικίες από τα 18 μέχρι τα 50 χρόνια. Η σκλήρυνση κατά πλάκας προσβάλλει, ανάλογα με τη χώρα και την πληθυσμιακή ομάδα, 2-150 άτομα ανά 100.000 γενικού πληθυσμού.


    Η πρόκληση της βλάβης

    Ο εγκέφαλος του ανθρώπου δουλεύει αμφίδρομα, αφού από τη μια πλευρά παραλαμβάνει τα ερεθίσματα των αισθητηρίων οργάνων της περιφέρειας, ενώ από την άλλη δίνει τις εντολές για την κίνηση των μερών του σώματος. Η βασική δομική μονάδα του νευρικού συστήματος είναι το νευρικό κύτταρο ή νευρώνας, που αποτελείται από το σώμα, τον επιμήκη άξονα και τις δενδροειδείς διακλαδώσεις. Ο νευρικός άξονας μεταβιβάζει τα νευρικά ερεθίσματα (όπως το καλώδιο του ηλεκτρικού ρεύματος), ενώ γύρω από αυτόν υπάρχει ένα περίβλημα από μυελίνη που τον προστατεύει και τον μονώνει (σε αντιστοιχία με το πλαστικό περίβλημα του ηλεκτρικού καλωδίου) . Για να μεταδοθεί σωστά κάποιο νευρικό ερέθισμα, θα πρέπει τόσο ο νευρικός άξονας, όσο και το κάλυμμά του, η μυελίνη, να βρίσκονται σε άριστη κατάσταση.

    Στη σκλήρυνση κατά πλάκας το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενή, για άγνωστους λόγους, δεν αναγνωρίζει το περίβλημα της μυελίνης ως δικό του στοιχείο, αλλά του επιτίθεται με τα αμυντικά Τ λεμφοκύτταρα, προκαλώντας τη σταδιακή καταστροφή του και δημιουργώντας μια ουλή που ονομάζεται πλάκα ή σκλήρυνση. Η συγκεκριμένη διαδικασία λέγεται απομυελίνωση, ενώ οι ‘’πλάκες’’ λευκού χρώματος είναι αναγνωρίσιμες (συχνά και από μη ειδικούς) σε μαγνητικές τομογραφίες, γι΄αυτό και η νόσος ονομάζεται ‘’σκλήρυνση κατά πλάκας’’. Επειδή ο ρόλος της μυελίνης στη μετάδοση της πληροφορίας στο νευρικό σύστημα είναι σημαντικός, η τοπική καταστροφή της έχει ως άμεσο αποτέλεσμα την διαταραχή της λειτουργίας τόσο των αισθήσεων, όσο και των κινήσεων του σώματος.


    Μια νόσος με δύο πρόσωπα

    Η σκλήρυνση κατά πλάκας έχει διαφορετικές εκφράσεις, αφού εμφανίζεται με πολλούς διαφορετικούς τύπους ανάμεσα στους ασθενείς. Επίσης, είναι δυνατόν ακόμη και το ίδιο άτομο να παρουσιάζει διαφορετικά συμπτώματα, με το πέρασμα του χρόνου. Η νόσος αυτή, δηλαδή, είναι προσωπική και χαρακτηριστική για κάθε άτομο, όπως ακριβώς το δακτυλικό του αποτύπωμα. Οι 9 στους 10 ασθενείς εμφανίζουν τη υποτροπιάζουσα μορφή της νόσου, δηλαδή αυτήν που παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις. Τα συμπτώματα μπορούν να διαρκούν λίγες ημέρες, εβδομάδες ή μήνες, να εξαφανίζονται και στη συνέχεια να επανεμφανίζονται με ίδια ή και διαφορετική μορφή. Οι εξάρσεις της νόσου, δηλαδή τα διαστήματα εμφάνισης έντονων συμπτωμάτων, δεν είναι καθορισμένες. Μπορεί να εμφανιστούν εντελώς απροειδοποίητα ή να πυροδοτηθούν από κάποια ίωση ή ακόμη και από την αρνητική ψυχολογική κατάσταση του ασθενή, λόγω διαταραχής του ανοσοποιητικού του συστήματος.

    Οι περισσότεροι ασθενείς προσβάλλονται από μια ήπια μορφή της νόσου που δεν καταλήγει σε σωματική ή διανοητική ανικανότητα. Μικρός, όμως, αριθμός από αυτούς θα έλθει ανέλπιστα αντιμέτωπος και θα κληθεί να αντιμετωπίσει απλές ή και σοβαρότερεςς μορφές αναπηρίας.


    Συμπτώματα

    Η καταστροφή του περιβλήματος των νευρικών κυττάρων μπορεί να επηρεάσει τόσο τα αισθητήρια, όσο και τα κινητήρια νεύρα, επιδρώντας ανασταλτικά σε όλες τις αισθήσεις. Ανάλογα με την περιοχή που προέκυψε η βλάβη της μυελίνης, προκύπτει και το ανάλογο σύμπτωμα: αν η βλάβη, για παράδειγμα, αφορά στις αισθητικές οδούς, ενδέχεται να παρουσιαστεί μούδιασμα στα άκρα, ενώ αν αφορά στις κινητικές οδούς, μπορεί να έχουμε κινητικά προβλήματα. Η βλάβη μπορεί να επηρεάσει οποιαδήποτε δομή του κεντρικού νευρικού συστήματος, δίνοντας και τα ανάλογα συμπτώματα, όπως οι διαταραχές ισορροπίας και η έλλειψη συντονισμού κινήσεων, που εμφανίζονται συνήθως μετά από προσβολή της παρεγκεφαλίδας.

    Σε πολλές περιπτώσεις η νόσος εξελίσσεται με ΄΄ώσεις΄΄, δηλαδή με μεσοδιαστήματα στα οποία ο ασθενής είναι φαινομενικά υγιής, ενώ αντίθετα, σε άλλες περιπτώσεις, τα συμπτώματα σταθεροποιούνται και επιδεινώνονται με το πέρασμα του χρόνου. Οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες βλάβες, όμως, της μυελίνης των νευρικών κυττάρων, με την πάροδο του χρόνου δημιουργούν μόνιμες βλάβες, που είναι κοινές σε μεγάλο αριθμό ασθενών, όπως δυσκολία στην κίνηση, τρεμούλιασμα, νυσταγμός, μερική παράλυση των άκρων, αστάθεια, απώλεια μνήμης, ξαφνικό και ανεξήγητο αίσθημα κόπωσης, προβλήματα στην ούρηση, σπαστικότητα, οι διαταραχές στην όραση ή η ψευδοευφορία.

    Είναι απαραίτητο, πάντως, να διευκρινιστεί ότι η παρουσία κάποιου από τα παραπάνω συμπτώματα δεν σημαίνει απαραίτητα παρουσία της νόσου, αφού μπορούν να παρατηρηθούν και σε πολλές άλλες παθολογικές καταστάσεις, όπως όγκοι, αποστήματα, αγγειακά επεισόδια, φλεγμονές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος κ.ά. Η διάγνωση της νόσου γίνεται μόνο από ειδικούς νευρολόγους, μετά τη διενέργεια μιας σειράς εξειδικευμένων εξετάσεων.


    Διάγνωση

    Τα αρχικά συμπτώματα, όπως το ξαφνικό αίσθημα κόπωσης και οι διαταραχές της συμπεριφοράς και της όρασης, δεν είναι χαρακτηριστικά της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Συχνά, μάλιστα, οι ασθενείς αντιμετωπίζονται ως νευρωτικοί και υποχόνδριοι. Ουσιαστικά δεν υπάρχει μία μόνο κύρια εξέταση που να ανιχνεύει τη νόσο με απόλυτη ακρίβεια. Πολύ συχνά η διάγνωση γίνεται με την ‘’εις άτοπο απαγωγήν’’, δηλαδή μετά από αποκλεισμό άλλων παθολογικών καταστάσεων με τα ίδια συμπτώματα.

    Η διάγνωση της νόσου γίνεται με τις παρακάτω εξετάσεις:

    • Ιατρικό ιστορικό: Καταγράφεται από το γιατρό το ακριβές ιστορικό των συμπτωμάτων της νόσου
    • Νευρολογική εξέταση: Γίνεται αναλυτική ιατρική εξέταση από το νευρολόγο, που περιλαμβάνει έλεγχο αντανακλαστικών και μέτρηση αντίδρασης σε εξωτερικά ερεθίσματα
    • Οσφυονωτιαία παρακέντηση: Μετά από αναρρόφηση με βελόνα, ελέγχεται η ύπαρξη αντισωμάτων στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, δηλαδή στο υγρό που κυκλοφορεί γύρω από το νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο.
    • Μαγνητική τομογραφία: Αποδίδει λεπτότατες τομές του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού, στις οποίες απεικονίζονται οι χαρακτηριστικές λευκές πλάκες της νόσου (προσεγγίζει τη διάγνωση με ποσοστό επιτυχίας 97%)
    • Εξετάσεις προκλητών δυναμικών όρασης και ακοής: Γίνεται, με τη βοήθεια ηλεκτροδίων, μέτρηση της ταχύτητας διαβίβασης των νευρικών ερεθισμάτων, η οποία διαταράσσεται στην περίπτωση καταστροφής του περιβλήματος των νευρικών κυττάρων


    Θεραπευτική αντιμετώπιση

    Η θεραπευτική αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας βασίζεται κυρίως στη χορήγηση ανοσοκατασταλτικών-ανοσοτροποποιητικών φαρμάκων, στην ψυχολογική υποστήριξη των ασθενών και στη φυσική αποκατάστασή τους με τη βοήθεια φυσιάτρων και φυσικοθεραπευτών. Οι εξάρσεις της νόσου μπορούν να αντιμετωπιστούν με κορτικοειδή, τα οποία έχουν αντιφλεγμονώδη και ανοσοκατασταλτική δράση, πάντα υπό την καθοδήγηση εξειδικευμένου ιατρού. Τα κορτικοειδή ανακόπτουν την πορεία της φλεγμονής, βοηθώντας στην ύφεση της νόσου.

    Τα πιο σύγχρονα φάρμακα, πάντως, για την αντιμετώπιση της νόσου περιέχουν ειδικά μονοκλωνικά αντισώματα, που παρεμποδίζουν την είσοδο των Τ-λεμφοκυττάρων στον εγκέφαλο, περιορίζοντας τις βλάβες στο περίβλημα των νευρικών κυττάρων.

    Γενικά, αφού η αιτιολογία της νόσου είναι άγνωστη, τα συμπτώματά της αντιμετωπίζονται, εάν και όταν εμφανιστούν, με τα ανάλογα φάρμακα. Υπάρχουν, επίσης, αρκετά φαρμακευτικά σκευάσματα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ συνεχώς ανακαλύπτονται και νέες ουσίες που ελαττώνουν τον αριθμό και το μέγεθος των νέων πλακών στον εγκέφαλο ή αντιμετωπίζουν άλλα συμπτώματα της νόσου, όπως ο πόνος, οι διαταραχές κίνησης και συμπεριφοράς ή τα ουρολογικά προβλήματα.

    Για κάθε λήψη φαρμάκου, πάντως, καθώς και για οποιοδήποτε πρόβλημα που σχετίζεται με τη νόσο, θα πρέπει να ενημερώνεται ο θεράπων ιατρός, ώστε να καθοδηγήσει με υπεύθυνο τρόπο τον ασθενή και να τον βοηθήσει αποτελεσματικά και υπεύθυνα στην αντιμετώπιση του προβλήματός του.


    Αναζήτηση βοήθειας

    Τα σύγχρονα υγειονομικά συστήματα διαθέτουν πλήθος επιστημονικών ειδικοτήτων που μπορούν να σταθούν στο πλευρό των ασθενών, αλλά και των ανθρώπων που τους φροντίζουν:

    • Νευρολόγοι: είναι οι ειδικοί γιατροί που θέτουν τη διάγνωση της νόσου και καθοδηγούν θεραπευτικά τον ασθενή
    • Φυσίατροι ή γιατροί αποκατάστασης: σχεδιάζουν το είδος και το πρόγραμμα των ασκήσεων που πρέπει να κάνουν οι ασθενείς, αλλά και βοηθούν στην επιλογή βοηθημάτων κίνησης
    • Φυσικοθεραπευτές: είναι οι επιστήμονες που βοηθούν σε προβλήματα κινητικότητας και ισορροπίας, σε συνεργασία με τους φυσίατρους και τους νευρολόγους
    • Κοινωνικοί λειτουργοί: ενημερώνουν τους ασθενείς για τον τρόπο που μπορούν να βοηθηθούν από το κράτος και τις υπηρεσίες του, αλλά και προετοιμάζουν την ομαλή επανένταξη στην επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή

    · Ψυχίατροι και ψυχολόγοι: μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς και τις οικογένειές τους να αντιμετωπίσουν καλύτερα τόσο τις πιθανές ψυχικές διαταραχές της νόσου, όσο και την μελλοντική πορεία της ζωής τους

    Εκτός από τις παραπάνω βασικές ειδικότητες, υπάρχουν ακόμη και πολλοί άλλοι επιστήμονες που μπορούν να παράσχουν τις εξειδικευμένες τους υπηρεσίες, όπως οι ουρολόγοι, σε προβλήματα του ουροποιητικού, οι εργοθεραπευτές, για την επανάκτηση της καθημερινής αυτονομίας, οι λογοθεραπευτές, για τα προβλήματα λόγου και επικοινωνίας, οι ειδικοί νοσηλευτές κ.α.

    Επίσης, σημαντική πηγή ενημέρωσης για κάθε θέμα που αφορά στη νόσο και την αντιμετώπισή της, αποτελούν τα ειδικά κέντρα Πολλαπλής Σκλήρυνσης που λειτουργούν στη χώρα, όπως και στα Χανιά στο Γενικό Νοσοκομείο, υπό τον νευρολόγο κ. Γ. Γεωργακάκη, αλλά και η Ομάδα Αυτοβοήθειας Ατόμων με Πολλαπλή Σκλήρυνση (Κροκιδά 16, τηλ. 28210-51394, 6977-566640 και 6972-603166), που λειτουργεί σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία για τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας (Τηλ./Fax: 210-9633383).


    Προληπτικές οδηγίες

    Εφόσον οι αιτίες της νόσου παραμένουν αδιευκρίνιστες, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες για την αποτροπή της ανάπτυξής της. Πρέπει, πάντως, να γίνει κατανοητό ότι η ζωή κανενός ανθρώπου δεν σταματά με τη διάγνωση της νόσου, αλλά απλά οι καθημερινές συνήθειες θα πρέπει να τροποποιηθούν, ώστε να προσαρμοστούν στις νέες σωματικές δυνατότητές του. Σε κάθε περίπτωση, ένας από τους καλύτερους τρόπους άμυνας απέναντι στη νόσο είναι η υιοθέτηση ενός υγιεινότερου τρόπου ζωής. Η ισορροπημένη διατροφή είναι χρήσιμη για την εξασφάλιση όλων των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών για τη θωράκιση του ανοσοποιητικού συστήματος. H τακτική άσκηση, και ιδίως το κολύμπι, δρα ιδιαίτερα ευεργετικά στους ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας, χαρίζοντάς τους μια αίσθηση ευεξίας, ενώ η ολιγόωρη καθημερινή ξεκούραση είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση του άγχους και τη σωματική χαλάρωση.

    Οι ασθενείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας επηρεάζει αρνητικά το σώμα τους, παρεμποδίζοντας τη μεταφορά των νευρικών μηνυμάτων. Μετά τη μείωση της θερμοκρασίας, πάντως, η κατάσταση εξομαλύνεται και επανέρχεται στις φυσιολογικές συνθήκες. Για το λόγο αυτό, είναι καλό οι ασθενείς να αποφεύγουν τα ζεστά μπάνια και την ηλιοθεραπεία (τα μπάνια στη θάλασσα το καλοκαίρι θα πρέπει να γίνονται νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα). Επίσης, άλλοι παράγοντες που μπορούν πιθανότατα να αναζωπυρώσουν τη νόσο είναι οι συναισθηματικές εντάσεις, το άγχος, το κάπνισμα και οι ιώσεις.


    Επίλογος

    Ο ασθενής με σκλήρυνση κατά πλάκας δεν είναι πια μόνος και δεν πρέπει να φοβάται το μέλλον του, αλλά να το αντιμετωπίζει με αισιοδοξία. Τα συμπτώματα της νόσου είναι πιθανό να μην επιτρέψουν στον ασθενή να συνεχίσει το συνηθισμένο τρόπο ζωής του, αλλά να τον αναγκάσουν να προσαρμοστεί σε νέες συνθήκες καθημερινής διαβίωσης. Ο επαναπροσδιορισμός των δυνατοτήτων και των προτεραιοτήτων είναι απαραίτητος για την αντιμετώπιση της νέας κατάστασης. Είναι προτιμότερο ο ασθενής να προσπαθήσει να κατορθώσει αυτό που μπορεί, παρά να αποτύχει σε αυτό που πλέον δεν μπορεί να κάνει.

    Η επιστήμη καθημερινά κερδίζει μικρές μάχες στην αντιμετώπιση της νόσου, ενώ δεν θα αργήσει να κερδίσει και τον πόλεμο. Για το λόγο αυτό, η σκλήρυνση κατά πλάκας πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μια συνεχής πρόκληση από τους ασθενείς, οι οποίοι, μέσα από την ανασυγκρότηση των σωματικών και ψυχικών τους δυνάμεων, οφείλουν, για τους ίδιους και για όσους τους αγαπούν, να αγωνιστούν με όλες τους τις δυνάμεις για να επιτύχουν το βέλτιστο επίπεδο προσωπικής, επαγγελματικής και κοινωνικής ζωής.

    ____________________________________________________

    Το άρθρο δημοσιεύθηκε στις 11-2-2009 στην εφημερίδα ''Χανιώτικα Νέα''

    Φάρμακο βελτιώνει το βάδισμα ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας

    Βρέθηκε ένα φάρμακο που βελτιώνει το βάδισμα των ασθενών που υποφέρουν από σκλήρυνση κατά πλάκας και δείχνει να είναι καλά ανεκτό, σύμφωνα με τα αποτελέσματα κλινικής έρευνας που έγινε σε 300 ανθρώπους, τα οποία δημοσιεύονται σήμερα Παρασκευή στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet. Η κλινική έρευνα τρίτης φάσης (τελευταίο στάδιο πριν από το αίτημα για την κυκλοφορία στην αγορά) πραγματοποιήθηκε από τον Άντριου Γκούντμαν του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ στη Νέα Υόρκη και τους συναδέλφους του σε 33 κέντρα θεραπείας της σκλήρυνσης κατά πλάκας στις ΗΠΑ και στον Καναδά.
    Συνολικά 301 άνθρωποι, ηλικίας 18 έως 70 ετών, που έχουν προσβληθεί από τη νόσο αυτή λάμβαναν για 14 εβδομάδες είτε το φάρμακο Φαμπριδίνη (10 χιλιοστόγραμμα δύο φορές ημερησίως), είτε ψευδοφάρμακο. Το ποσοστό των ασθενών που παρουσίασαν βελτίωση στην ταχύτητα του βαδίσματός τους ήταν σαφώς μεγαλύτερη στην ομάδα που λάμβανε Φαμπριδίνη (35%) απ' ό,τι στην ομάδα που λάμβανε ψευδοφάρμακο (8%), σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας. Από τη χρόνια αυτή νόσο πάσχουν 350.000 άνθρωποι στην Ευρώπη. Η εταιρεία που έχει φτιάξει το φάρμακο αυτό υπέβαλε αίτηση αυτόν το μήνα στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για την έγκριση της κυκλοφορίας του στην αγορά.

    ΠΗΓΕΣ: ΑΠΕ-ΜΠΕ-ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ

    ΜS KAI H ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ


    Του Δρ. Χρήστου Γεωργόπουλου,

    Νευροχειρουργού, Επιστημονικού Συμβούλου

    του Κέντρου Αποθεραπείας και Αποκατάστασης Ημερήσιας Νοσηλείας «ΑΝΑΠΛΑΣΗ».

    Η σκλήρυνση κατά πλάκας – MS – είναι μία νευρομυική νόσος, η οποία προσβάλλει κυρίως νεαρούς ενήλικες. Αποτελεί την 3η - κατά σειρά συχνότητας - αιτία σοβαρής αναπηρίας στις ηλικίες μεταξύ 15 και 40 ετών. Η εξέλιξη της νόσου χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις.


    H MS οφείλεται, κατά κύριο λόγο, σε βλάβη της μυελίνης του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.

    οι νευρολογικές λειτουργίες, που επηρεάζονται από την νόσο, καθορίζονται από την ανατομική θέση της βλάβης.


    H MS είναι δυνατόν να προκαλέσει:

    • Διαταραχές της κινητικότητας: μυϊκή αδυναμία, σπαστικότητα, αταξική βάδιση, τρόμο, ασυντόνιστες λεπτές κινήσεις, εύκολη κόπωση.

    • Διαταραχές της αισθητικότητας : αιμωδίες, δυσαισθησίες, μυρμηγκιάσματα, πόνο .

    • Διαταραχές της όρασης (οπτική νευρίτις, διπλωπία) και της ακοής.

    • Διαταραχές ανωτέρων νοητικών λειτουργιών: συγκέντρωση, προσοχή, μνήμη, οργάνωση της σκέψης και του λόγου κλπ .

    • Διαταραχές του συναισθήματος και της συμπεριφοράς (κατάθλιψη, βραδυψυχισμός, απάθεια, άνοια κλπ) και έντονη δυσχέρεια προσαρμογής.

    • Διαταραχές της ούρησης, της αφόδευσης και της σεξουαλικής λειτουργίας (δυσκοιλιότητα, ακράτεια, ανικανότητα ).

    • Αποδιοργάνωση της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.


    Ανάλογα με την εξέλιξη της νόσου, διακρίνονται τέσσερις κατηγορίες MS:

    1. Καλοήθης (20%).

    2. Υποτροπιάζουσα / Διαλείπουσα (25%).

    3. Υποτροπιάζουσα / Επιδεινούμενη (40%).

    4. Χρονία / Επιδεινούμενη (15%).


    Η διάγνωση τίθεται από την συνεκτίμηση των:

    • Συμπτωμάτων και ευρημάτων από την κλινική εξέταση του ασθενούς,

    • Νευροφυσιολογικών εξετάσεων: Οπτικά / Σωματο-αισθητικά / Στελεχιαία Ακουστικά Προκλητά Δυναμικά.

    • Ευρημάτων στην Μαγνητική Τομογραφία – MRI – εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού.


    Η θεραπευτική αντιμετώπιση της MS εξαρτάται από τα συμπτώματα του ασθενούς και τον ιδιαίτερο τύπο (τρόπο εξέλιξης ) της νόσου.

    Η φαρμακευτική αγωγή επιδιώκει:

    • Να αμβλύνει τις εκδηλώσεις της νόσου.

    • Να ελαττώσει την χρονική διάρκεια της ώσης.

    • Να επιμηκύνει την χρονική περίοδο μεταξύ των ώσεων.

    • Να συμβάλλει στην επαναφορά του ασθενούς στην πριν από την ώση λειτουργική κατάσταση –

    ή πλησιέστερα προς αυτήν.

    Χορηγούνται φάρμακα όπως ιντερφερόνη, στεροειδή, αντικαταθλιπτικά, μυοχαλαρωτικά, καρβαμαζεπίνη κλπ. Λόγω των σοβαρών παρενεργειών τους, συνιστάται στενή παρακολούθηση του ασθενούς.

    Η καθυστέρηση, στην έγκαιρη αντιμετώπιση των εκδηλώσεων της νόσου, προκαλεί, αφ΄ενός μεν, μία στασιμότητα ή την παγίωση των διαταραχών, αφ΄ετέρου δε, δευτερογενή φαινόμενα - επιπλοκές- που βάζουν σε κίνδυνο ακόμα και την ζωή του ασθενούς (αναπνευστικές λοιμώξεις, κατακλίσεις, συγκάμψεις, βαθιά κατάθλιψη κλπ).


    Το κλειδί για τον περιορισμό των πολλαπλών αρνητικών επιδράσεων και επιπλοκών της MS είναι αποκλειστικά η συγκροτημένη και αποτελεσματική θεραπεία Αποκατάστασης. Αυτό σημαίνει ότι, παρέχονται στον ασθενή και το περιβάλλον του ολοκληρωμένα θεραπευτικά προγράμματα, τα οποία καταρτίζονται σύμφωνα με τις εκτιμώμενες ανάγκες και τις προβλεπόμενες δυνατότητες αποκατάστασης του ασθενούς.


    Οι πλέον σύγχρονες και επιστημονικά τεκμηριωμένες απόψεις καταδεικνύουν ότι, η θεραπεία Αποκατάστασης προσφέρεται μόνον σε ειδικά Κέντρα Αποκατάστασης και μόνον από την Ομάδα Αποκατάστασης.


    Τα Κέντρα αυτά είναι αυτοτελείς και ανεξάρτητες Μονάδες στις οποίες η υποδομή, ο εξοπλισμός και η στελέχωση καθορίζονται από Νομικό πλαίσιο (Ν. 2072 / 1992 – ΦΕΚ 125), το οποίο υπαγορεύεται από την Ευρωπαϊκή Ενωση και υφίσταται στη χώρα μας από το 1992.


    Η Ομάδα Αποκατάστασης, ακρογωνιαίος λίθος αυτού του θεραπευτικού έργου, αποτελείται από Επιστήμονες των δύο βασικών Θεραπευτικών Τομέων:


    Τομέας Φυσικών Ιατρικών Τομέας Ψυχοκοινωνικών

    Θεραπειών Υπηρεσιών

    Φυσίατροι Νευροψυχολόγοι

    Ειδικοί του Biofeedback Λογοθεραπευτές

    Φυσικοθεραπευτές Ψυχοπαθολόγοι - Κλινικοί Ψυχολόγοι

    Γυμναστές Κοινωνικοί Λειτουργοί

    Εργοθεραπευτές Σύμβουλοι επαγγελματικού

    Ενδοκρινολόγοι – Διαιτολόγοι προσανατολισμού και κατάρτισης


    Η Ομάδα Αποκατάστασης, όπως έχει οργανωθεί στην «ΑΝΑΠΛΑΣΗ», λειτουργεί με βάση το τρίπτυχο:

    ΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ - ΟΛΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ – ΟΛΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

    στις υπηρεσίες Υγείας και Αποκατάστασης.


    Ετσι:

    • Εφαρμόζονται υπό ενιαία επιστημονική διεύθυνση, απόλυτα εξατομικευμένα θεραπευτικά

    προγράμματα.

    • Επιτυγχάνεται πλήρης και ολοκληρωμένη σωματική, ψυχική και κοινωνική πλαισίωση και

    υποστήριξη του ασθενούς και της οικογένειάς του.

    • Γίνεται διαρκής αξιολόγηση της πορείας του ασθενούς και της απόδοσης του προγράμματος

    Αποκατάστασης.

    • Οι τακτικές συναντήσεις, η άρτια συνοχή και ο μεθοδικός συντονισμός της Ομάδας

    Αποκατάστασης εξασφαλίζουν αποτελεσματικότητα υψηλότερη από οποιαδήποτε

    μεμονωμένη θεραπευτική προσέγγιση.

    Πολλαπλές κλινικές καινοτομίες οδήγησαν στην παγκόσμια προβολή του Κέντρου μέσα από ειδικό πεντάλεπτο αφιέρωμα του CNN: «ΑΝΑΠΛΑΣΗ»…Ένα μοναδικό Κέντρο Αποκατάστασης στην Αθήνα βοηθάει τους ασθενείς να υπερβούν τους φυσικούς φραγμούς… Δίνει στους ασθενείς με Νευρομυϊκές παθήσεις μία νέα Πνοή Ζωής»! (World Report, Δεκέμβριος 1997)


    Οι καινοτομίες αυτές είναι:

    • Εισαγωγή του θεσμού της Ημερήσιας Νοσηλείας στην Αποκατάσταση. Ο ασθενής, μετά το πέρας της θεραπευτικής συνεδρίας, επιστρέφει στο σπίτι του ή την εργασία του, όπου εφαρμόζει ό,τι διδάσκεται στο Κέντρο. Τα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, που προκύπτουν για τον ασθενή, την οικογένειά του και την Πολιτεία είναι τεράστια.

    • Ολική Προσέγγιση – διαγνωστικά και θεραπευτικά – προς τον ασθενή και την οικογένειά του.

    • Ολική Φροντίδα – με μεικτές θεραπευτικές συνεδρίες, στις οποίες Θεραπευτές διαφορετικών ειδικοτήτων είναι ταυτόχρονα παρόντες, εξασφαλίζοντας έτσι την ολική προσέγγιση του προβλήματος και της θεραπευτικής του αντιμετώπισης. Με τον ίδιο τρόπο, επιτυγχάνεται η από κοινού συνεργασία με τον ασθενή και το περιβάλλον του, που συμμετέχει πλέον ενεργά στο θεραπευτικό έργο.

    • Τακτικές συνεδριάσεις της Ομάδας Αποκατάστασης τρεις φορές την εβδομάδα, όπου συζητούνται εκτενώς η πορεία και η αποτελεσματικότητα των θεραπευτικών παρεμβάσεων, καθώς και οι αλληλεπιδράσεις που είναι δυνατόν να υπάρξουν στην εξέλιξη μίας θεραπείας (π.χ. η επίδραση ενδεχομένων διαταραχών της μνήμης ή της μάθησης στην πρόοδο της εκμάθησης νέων τρόπων αυτο-υπηρέτησης).

    • Πρόγραμμα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης για όλες τις ειδικότητες της Ομάδας Αποκατάστασης, εξασφαλίζοντας μία υψηλού βαθμού επιστημονική και θεραπευτική κατάρτιση.

    • Παράλληλα έχει εξασφαλισθεί η πλήρης μηχανοργάνωση όλων των Κλινικών, Διοικητικών και Οργανωτικών δραστηριοτήτων του Κέντρου.

    • Ολική Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας και Αποκατάστασης. Η επίτευξη, δηλαδή, της πληρέστερης και αποτελεσματικότερης δυνατής προσέγγισης και αντιμετώπισης των προβλημάτων, που παρουσιάζονται στους ασθενείς με απομυελινωτική νόσο και το περιβάλλον τους.


    Ο τελικός στόχος είναι να επιτύχει ο ασθενής το υψηλότερο δυνατό επίπεδο αυτονομίας και να μπορεί να απολαμβάνει ξανά την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής.


    Μοναδική προϋπόθεση για την συμμετοχή ενός ασθενούς σε πρόγραμμα αποκατάστασης είναι να είναι σε θέση να μεταφέρεται στην «ΑΝΑΠΛΑΣΗ», από το σπίτι, ή το νοσοκομείο όπου νοσηλεύεται.


    ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ


    Είναι, συνήθως, εξατομικευμένα και περιλαμβάνουν:


    • Νευροψυχολογική εκτίμηση και θεραπευτική αντιμετώπιση διαταραχών των ανωτέρων νοητικών λειτουργιών (του λόγου, της μνήμης, της ικανότητας αναγνώρισης, της ικανότητας οργάνωσης πράξεων, της συγκέντρωσης και της προσοχής) και της νοημοσύνης.

    • Κλινική Ψυχολογία – Ψυχοπαθολογία. Εκτίμηση και θεραπευτική αγωγή για προβλήματα της ψυχικής λειτουργίας, όπως διαταραχές του συναισθήματος (άγχος, stress), και δυσχέρεια προσαρμογής στις συνθήκες της νόσου και της θεραπείας Αποκατάστασης. Ανάλογα, παρέχεται υποστήριξη και εκπαίδευση των οικείων των ασθενών, με σκοπό την καλύτερη δυνατή προσαρμογή και συμμετοχή τους στη θεραπεία.

    • Λογοθεραπεία. Εξειδικευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση των διαταραχών του λόγου, της φώνησης και της κατάποσης.

    • Πρόγραμμα κινησιοθεραπείας στην θεραπευτική πισίνα, στο τμήμα Φυσικοθεραπείας και στο Γυμναστήριο όπου γίνεται επανεκπαίδευση στην ισορροπία και την βάδιση, προαγωγή του κινητικού ελέγχου και της κινητικότητας με ασκήσεις νευρομυϊκής διευκόλυνσης, καθώς και ασκήσεις για την βελτίωση της δύναμης και της αντοχής.

    • Πρόγραμμα εργοθεραπείας για την βελτίωση της κινητικότητας και της λειτουργικότητας των άνω άκρων και της άκρας χειρός (ικανότητα προς επιτέλεση λεπτών κινήσεων).

    • Καθοδήγηση και πρακτική εξάσκηση στο Τμήμα Αυτο-υπηρέτησης. Το τμήμα αυτό αποτελείται από ειδικά διαμορφωμένο διαμέρισμα (αναπαράσταση χώρων κατοικίας με πλήρη εξοπλισμό μέσα στους θεραπευτικούς χώρους του Κέντρου). Ετσι, μεγιστοποιείται η αυτονομία του ασθενούς στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής (σίτιση, περιποίηση, υγιεινή, ένδυση κλπ).

    • Ηλεκτρομυογραφική βιολογική επανατροφοδότηση – Biofeedback για την προαγωγή του κινητικού ελέγχου, αναλόγως την διευκόλυνση ή την αναστολή της μυϊκής σύσπασης, την καταστολή της σπαστικότητας και την εκλεκτική ενδυνάμωση λεπτών κινήσεων.

    • Θεραπευτική Ψυχαγωγία. Αναγνωρίζοντας την σημασία της ψυχαγωγίας και του αθλητισμού στη ζωή, περιλαμβάνουμε στα θεραπευτικά προγράμματα δραστηριότητες που βοηθούν στην επίτευξη των στόχων της αποκατάστασης μέσω ευχάριστων ασχολιών, όπως οι αθλητικές δραστηριότητες και τα παιχνίδια (πόλο και μπάσκετ στη θεραπευτική πισίνα, τοξοβολία, επιτραπέζια αντισφαίριση, ρίψεις κλπ ), δημιουργικές ασχολίες ελευθέρου χρόνου, τέχνες, κατασκευές και μουσική. Επίσης οργανώνονται κοινωνικοί έξοδοι για ψώνια, πάρτι και δείπνα σε εστιατόρια.

    • Καθοδήγηση του ασθενούς και της οικογένειάς του στον σχεδιασμό μετατροπών και βελτιώσεων στο σπίτι του, με σκοπό τη μεγιστοποίηση της αυτονόμησης και την ανεξαρτητοποίησή του.

    • Υποστήριξη του θεραπευτικού προγράμματος αποκατάστασης με την κατασκευή, εφαρμογή και εκπαίδευση στη χρήση ορθωτικών κατασκευών και προθέσεων, σε συνεργασία με μεγάλους εξειδικευμένους Ορθοπεδικούς Οίκους.

    • Οργάνωση Επαγγελματικής Αποκατάστασης και Επανένταξης. Η προοπτική της επαγγελματικής επανένταξης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος ενός οργανωμένου και ολοκληρωμένου πλαισίου θεραπείας αποκατάστασης. Οι αντίστοιχες παρεμβάσεις γίνονται σύμφωνα με, τις προσωπικές ανάγκες, δυνατότητες ή περιορισμούς του κάθε ασθενούς, καθώς και τον προηγούμενο τύπο εργασίας.

    • Τακτική Ιατρική παρακολούθηση μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος αποκατάστασης.


    Σημαντικά κλινικά οφέλη, όμως, είναι δυνατόν να αποκομίσουν οι ασθενείς και από ομαδικά προγράμματα κινησιοθεραπείας και κλινικής ψυχολογίας (ψυχοθεραπείας).


    Η πρόγνωση και η έκβαση της νόσου διαφέρουν ανάλογα με τα αρχικά συμπτώματα, τον τύπο της νόσου, το φύλο, την ηλικία και την ανταπόκριση του ασθενούς στην συνολική θεραπευτική αγωγή.

    Γυναίκες ασθενείς, στην τρίτη δεκαετία της ζωής, με αισθητικές μόνον διαταραχές – ως αρχικά συμπτώματα – και καλοήθη ή διαλείπουσα MS έχουν αφ’ενός μεν τα λιγότερα λειτουργικά προβλήματα, αφ’ετέρου δε την καλύτερη τελική έκβαση.

    Σε όλους τους ασθενείς, πάντως, συνιστάται αποφυγή φυσικής και ψυχικής καταπόνησης, έκθεσης σε θερμό περιβάλλον και παρακολούθηση από τον ειδικό Ιατρό κάθε 6-12 μήνες.

    Biofeedback: Η τεχνική που επιτρέπει στο Νευρικό σύστημα να αναπτύξει νέες οδούς και να δημιουργήσει νέα νευρικά κυκλώματα για την αποκατάσταση της κίνησης. Συνεχής οπτικο-ακουστικός έλεγχος της μυϊκής δραστηριότητας - μέσω επιφανειακών ηλεκτροδίων - με την βοήθεια της ειδικής συσκευής και του ηλεκτρονικού υπολογιστή, δίνει την δυνατότητα στον Ιατρό και τον ασθενή να διαπιστώσουν πότε το Νευρικό σύστημα συνδέεται σωστά και αποτελεσματικά με τους μύες. Στη συνέχεια, οι ασθενείς μαθαίνουν να επαναλαμβάνουν την επιθυμητή διαδικασία, ώστε τελικά να διευκολυνθεί η εκούσια κινητικότητα..