Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2009

Αρχείο Δημοσκοπήσεων

ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΓΟΝΙΔΙΑ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ



ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΓΟΝΙΔΙΑ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ
Sara M. Bernstein

Η Leena Peltonen μεγάλωσε σε μια μικρή πόλη της Φιλανδίας, όπου και αποφάσισε να γίνει ιατρός σε ηλικία 10 ετών, όταν στον αδερφό της δόθηκε διάγνωση νεανικού διαβήτη (διαβήτη τύπου Ι). Τελείωσε την ιατρική σχολή και τη διδακτορική διατριβή της και ξεκίνησε να δουλεύει στον πληθυσμό της Φιλανδίας, προσπαθώντας να αναγνωρίσει γονίδια του Συνδρόμου Marfan (ασθένεια η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε ιδιαίτερα ψηλούς ανθρώπους), την υπερλιπιδεμία και την δυσανεξία στη λακτόζη. Αυτή τη στιγμή είναι μέλος της ερευνητικής ομάδας των ‘detectives’ που επικεντρώνουν την έρευνα τους στα γονίδια της ΣκΠ που χρηματοδοτείται απο την Διεθνή Εταιρία της ΣκΠ.

Το 1992, η Εταιρία ΣκΠ ξεκίνησε μια έρευνα για την εντόπιση γονιδίων τα οποία καταστούν τους ανθρώπους επιρρεπείς στην εμφάνιση της. Τα γονίδια είναι κομμάτια γενετικού υλικού που κατευθύνουν όλες τις λειτουργίες ενός κυττάρου. Η ΣκΠ εμφανίζεται πολύ συχνά σε συγκεκριμένες οικογένειες για να θεωρηθεί οτι γίνεται τυχαία, αλλά ένα μεμονωμένο γονίδιο δεν είναι υπεύθυνο για την εμφάνιση της. Αποτελέσματα ερευνών απέδειξαν ότι η ΣκΠ είναι μια ΄πολυγονιδιακή΄ νόσος, δηλαδή πολλά μεμονωμένα γονίδια συμμετέχουν στην δημιουργία επιρρέπειας της νόσου, γεγονός το οποίο καθιστά την έρευνα ακόμα πιο πολύπλοκη. Οι ερευνητές της Εταιρίας ΣκΠ χρησιμοποιούν πολλές διαφορετικές στρατηγικές για την εντόπιση των γονιδίων που εμπλέκονται στην ασθένεια αυτή και έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο.

Η Τράπεζα DNA της ΣκΠ

Ο Stephen L. Hauser (University of California, San Francisco) και οι συνεργάτες του συλλέγουν και αναλύουν γενετικό υλικό ασθενών με ΣκΠ, καθώς και των οικογενειών τους. Μέχρι στιγμής, ο Hauser έχει συγκεντρώσει υλικό εκατοντάδων οικογενειών, και συνολικά χιλιάδων ατόμων, εκ των οποίων υπάρχουν περίπου 1,000 ασθενείς με ΣκΠ. Βασισμένοι στις πρώτες 180 οικογένειες, ο Hauser και οι συνεργάτες του επικέντρωσαν την έρευνα τους σε 6 περιοχές του συνολικού DNA οι οποίες έδειξαν οτι έχουν μεγάλη πιθανότητα να συνεισφέρουν στην πιθανότητα της εμφάνισης της νόσου.
Η ομάδα επίσης αναλύει γονίδια τα οποία μπορεί να εμπλέκονται στην κλινική εικόνα της ασθένειας. Για παράδειγμα αναφέρθηκε ότι το γονίδιο της πρωτείνης TGF- beta εμπλέκεται στη ήπια μορφή της ΣκΠ. (Journal of Neuroimmunology, 2001) O Hauser και οι συνεργάτες του πρότειναν ότι η πρώιμη εμφάνιση συμπτωμάτων της ΣκΠ στο οπτικό νεύρο ή στον νωτιαίο μυελό είναι κοινά σε ασθενείς με ΣκΠ που προέρχονται απο την ίδια οικογένεια, γεγονός που δείχνει ότι η γενετική επηρεάζει την κλινική έκφραση της ασθένειας. (Brain, 2002)
Ο Hauser μοιράστηκε χιλιάδες δείγματα DNA με άλλα εργαστήρια σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων εργαστηρίων της Αυστραλίας, της Γαλλίας και της Σκοτίας. Η δημιουργία αυτής της συλλογικής γονιδιακής βιβλιοθήκης απέσπασε μια καινούργια επιχορήγηση απο την Εταιρία ΣκΠ της τάξεως των 1,3 εκατομυρίων δολαρίων, που ξεκίνησε στις 1 Απριλίου 2002.

Επικεντρώνοντας την έρευνα

Συγκεντρώνοντας πληροφοριές προηγούμενων μελετών ο Jonathan Haines (Vanderbilt University School of Medicine, Nashville) πρότεινε οτι μια περιοχή του χρωμοσώματος 19 φαίνεται ελπιδοφόρα· ίσως περιέχει ένα γονίδιο για την ΣκΠ. Συνεργάστηκε με τον Hauser και την Margaret Pericak- Vance (Duke University, Durham, NC) και χρηματοδοτήθηκε απο το Βραβείο Πιλοτικής Έρευνας. Η ερευνητική ομάδα εξέτασε 137 οικογένειες που περιείχαν 2 ή περισσότερα άτομα με ΣκΠ, και 262 πολυμορφισμούς ή SNPs στο χρωμόσωμα 19. Τα SNPs είναι μάρτυρες ή δείκτες ότι ένα γονίδιο της ΣκΠ είναι κοντά στην περιοχή, στο συνολικό γονιδίωμα. Ο Haines και οι συνεργάτες του πρότειναν ότι πολλαπλοί μάρτυρες εμφανίζονται πιο συχνά στους ασθενείς με ΣκΠ απ’ ότι στους συγγενείς τους. Αυτό σημαίνει ότι μόνο ένα από τα λίγα γονίδια της περιοχής αυτής εμπλέκεται στη νόσο. (Neurogenetics,2001)

Τα ανοσολογικά γονίδια

Ο Brian Weinshenker (Mayo Clinic and Foundation, Rochester, MN) επικέντρωσε την έρευνα του σε γονίδια του ανοσοποιητικού συστήματος. Η ερευνητική του ομάδα ερευνά γενετικές ποικιλομορφίες, όπως για παράδειγμα SNPs, σε ασθενείς με ΣκΠ για να κατανοήσει εάν οι ποικιλομορφίες στα συγκεκριμένα γονίδια επηρεάζουν την επηρέπεια καθώς και την πρόοδο της νόσου.
Ο Weinshenker και η ερευνητική του ομάδα επιβεβαίωσαν παλαιότερες μελέτες που συσχέτιζαν την επιρρέπεια της ΣκΠ με το γονίδιο του CTLA44, ενός μορίου που ενεργοποιεί τα ανοσοποιητικά κύτταρα (53rd Annual Meeting of the American Academy of Neurology- AAN, 2001 Abstract #P02.017). Στη συνάντηση της ΑΑΝ αυτού του χρόνου, η ομάδα του Weinshenker ανέφερε ότι SNPs σε αυτό το γονίδιο για την πρωτείνη IL-4 μπορούν να συσχετιστούν με την επιρρέπεια της ΣκΠ και την σοβαρότητα της νόσου. (Abstract #Ρ06.091)
Ο Weinshenker επίσης παρουσίασε στην συνάντηση 2002 ΑΑΝ ενθαρρυντικά αποτελέσματα που συνδέονται με γενετικούς παράγοντες που μπορεί να είναι υπεύθυνοι για τις διαφορές φύλου στην ΣκΠ. Η ομάδα του επισήμανε ότι μικρότερη εμφάνιση συγκεκριμένης ποικιλομορφίας που προκαλεί αυξημένη παραγωγή ιντερφερόνης γ στους άντρες μπορεί να τους προστατεύει απο την εμφάνιση της ΣκΠ. Αυτά τα αποτελέσματα πιστοποιήθηκαν σε 3 πληθυσμούς απο την Mινεσότα, την Iρλανδία και την Σαρδηνία. (Abstract #S43.004). Επιπλέον μελέτες έχουν σαν στόχο την κατανόηση εάν αυτό το γονίδιο εξηγεί την μεγαλύτερη εμφάνιση της ΣκΠ στις γυναίκες. Οι μελέτες αυτές γίναν σε συνεργασία με την Clara Pelfrey, PhD (Cleveland Clinic Foundation) που με την επιχορήγηση της Εταιρίας μελετά τις διαφορές στην ανοσολογική αντίδραση της ΣκΠ ανάμεσα στα 2 φύλα, και του Koen Vandenbroeck, MSc, PhD (Queen’s University of Belfast, UK) που επίσης επισήμανε γενετικές διαφορές στο γονίδιο της ιντερφερόνης γ ανάμεσα στα 2 φύλα.
Ο John Richert, MD (Georgetown University Medical Center, Washington, D.C.) παρατήρησε οτι ένα κύριο γονίδιο του ανοσοποιητικού συστήματος που ονομάζεται Sp3 δεν ενεργοποιείται στους περισσότερους ασθενείς με ΣκΠ. Το γονίδιο Sp3 είναι υπεύθυνο για έναν παράγοντα μεταγραφής που ενεργοποιεί και απενεργοποιεί άλλα γονίδια στο ανοσοποιητικό κύτταρο. Ο Richert απομόνωσε μεγάλες περιοχές του χρωμοσώματος 7 που περιέχουν αυτό το γονίδιο και χρησιμοποίησε αυτα τα κομμάτια για να διευκρινίσει πως η έκφραση του γονιδίου ελέγχεται. Μέχρι στιγμής η ερευνητική ομάδα επέδειξε ότι η πρωτείνη που εκφράζεται από το γονίδιο Sp3 εμφανίζεται μέσω πολύπλοκων διαδικασιών που ακόμα δεν έχουν πλήρως προσδιοριστεί.

Μελετώντας την υδρόγειο

Πληθυσμοί που μοιράζονται τους ίδιους προγόνους είναι πιθανόν να έχουν περισσότερο παρόμοιο γενετικό υλικό απο ότι πληθυσμοί με διαφορετικούς προγόνους. Άρα πρέπει να είναι ευκολότερο να προσδιοριστούν ανωμαλίες στο γενετικό επίπεδο, υπεύθυνων για την ΣκΠ, σε αυτούς τους πληθισμούς.
Ο Jorge Oksenberg, PhD (University of California, San Francisco), συνεργάτης του Stephen Hauser, MD, συλλέγει γενετικό υλικό από μεγάλο αριθμό οικογενειών που έχουν διαφορετική γεωγραφική προέλευση και περιλαμβάνουν τουλάχιστον ένα άτομο με ΣκΠ. Η ΣκΠ επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό ανθρώπους από την Βόρια Ευρώπη ενώ εμφανίζεται πολύ σπάνια στην Ανατολική Ασία και στους Αφρικανό-Αμερικάνους. Δέκα κέντρα παγκοσμίως πρόσφεραν δείγματα απο 754 οικογένειες, που περιλαμβάνανε 756 άτομα με ΣκΠ και 1,117 άτομα χωρίς εμφάνιση της ασθένειας. Συγκρίνοντας το γενετικό υλικό αυτών των οικογενειών το παραπάνω μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για το τι προωθεί και τι προστατεύει τη ΣκΠ.
Τα αποτελέσματα του Oksenberg επέδειξαν ότι γονίδια όχι απλώς επηρεάζουν την επιρρέπεια της εμφάνισης της ΣκΠ, αλλά επιπλέον διαμορφώνουν κλινικά χαρακτηριστικά της ασθένειας, όπως για παράδειγμα την ηλικία έναρξής της, την σοβαρότητα της, την πρόοδο της και την αντίδραση σε φαρμακευτική αγωγή. Η μελέτη του Oksenberg συνεχίζεται σε διαφορετικούς πληθυσμούς που θεωρούνται να έχουν χαμηλό ή και μέτριο ρίσκο για την εμφάνιση της ασθένειας (π.χ. Αφρικανο-Αμερικάνους). Περισσότερα αποτελέσματα του Oksenberg και των συνεργατών του δημοσιέυτηκαν στο «Microarray Technology: Expanding the Possibilities,» pp 7.
Η Leena Peltonen, MD, PhD (University of California, Los Angeles) και οι συνεργάτες της μελέτησαν το πλήρες γονιδίωμα οικογενειών στη Φιλανδία που παρουσίασαν ΣκΠ. Εντοπίστηκαν 4 περιοχές του γονιδιώματος που είναι πιθανές εστίες των γονιδίων της ΣκΠ. Η ομάδα της Peltonen, με χρηματοδότηση της Εταιρίας, προσδιόρισε τις περιοχές που παρουσιάζουν ενδιαφέρον στα χρωμοσώματα 5 και 17. Για την συνέχιση της μελέτης τους συλλέξανε δείγματα από επιπλέον 713 οικογένειες. Η Peltonen προσφάτως δέχτηκε καινούργια επιχορήγηση από την Εταιρία, και θα επικεντρώσει την έρευνά της στη μελέτη διαφοροποιήσεων στο χρωμόσωμα 5, που μπορεί να οδηγήσει στον προσδιορισμό των γονιδίων της ΣκΠ.
Η Τασμανία έχει την υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης της ΣκΠ από όλες τις περιοχές της Αυστραλίας και έχει εξαίσια γενεολογικά αρχεία από το 1838 και μετά. Αυτά τα δύο στοιχεία καταστούν την Τασμανία σαν ένα εξαιρετικό μέρος για την μελέτη των γονιδίων της ΣκΠ, σύμφωνα με τον Trevor Kilpatrick (The Royal Melbourne Hospital, Australia). Σχετικά λίγοι άνθρωποι μετανάστευσαν στην Τασμανία άρα ο πληθυσμός της περιοχής πρέπει να μοιράζεται γονίδια που τους καθιστά επιρρεπείς στην εμφάνιση της ΣκΠ. Η ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε δείγματα απο 182 άτομα με ΣκΠ και 1,223 άτομα των οικογενειών τους. Ο Kilpatrick και οι συνεργάτες του σημείωσαν πρόοδο στην αναγνώριση τμημάτων των γονιδίων HLA (γονίδια που είναι υπεύθυνα για πολλές ανοσολογικές αντιδράσεις) σε αυτό τον πληθυσμό που μπορεί να συμβάλλουν στην επιρρέπεια στην ανάπτυξη της ΣκΠ. (The American Journal of Human Genetics, May 2002).Ρόζα Λαγουδάκη
Βιολόγος, MSc Μοριακής Νευροβιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ.

Θεραπευτικές επιλογές στην ΣΚΠ

Παρακάτω αναφέρονται κλινικές κατευθηντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας που έχουν εκδοθεί από το NICE ( National Institute of Clinical Excellence ) και το NCC CC ( National Collaborating Centre for Chronic Conditions )στο Ηνωμένο Βασίλειο καθώς και της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας (American Academy of Neurology). Οι αριθμοί ή τα γράμματα που παρατίθενται δίπλα από κάθε παράγραφο επεξηγούνται στο τέλος της σελίδας και αφορούν την ιεράρχηση και αξία των επιστημονικών δεδομένων που υποστηρίζουν τις αντίστοιχες οδηγίες. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι τα παρακάτω αποτελούν απόδοση των κειμένων από το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο και αντικατοπτρίζει τις απόψεις των οργανισμών και των ιδρυμάτων από τα οποία εκπορεύονται. Το τμήμα μας δεν ενστερνίζεται κατ'ανάγκη τις απόψεις τους, αλλά τις παραθέτει για την πληρέστερη ενημέρωση των επισκεπτών μας.Κλινικές Κατευθυντήριες Γραμμές που εκδόθηκαν από το NICE ( National Institute of Clinical Excellence ) και το NCC CC ( National Collaborating Centre for Chronic Conditions ) για το NHS ( National Health Service ) του Ηνωμένου Βασιλείου (2004).

Οπτική νευρίτιδα
Κάθε ασθενής που εμφανίζει οξεία μείωση στην οπτική οξύτητα, με ή χωρίς συνοδό άλγος, πρέπει να εξετάζεται από έναν οφθαλμίατρο για διαγνωστικούς λόγους. D Στην περίπτωση που επιβεβαιώνεται η διάγνωση της οπτικής νευρίτιδας οφειλόμενη ενδεχομένως σε ΣΚΠ, χωρίς να ανευρίσκεται άλλη αιτία, ο οφθαλμίατρος οφείλει να συζητήσει την ενδεχόμενη διάγνωση με τον ασθενή και να τον παραπέμψει σε νευρολόγο. D

Η θεραπεία της ώσης
Κάθε ασθενής που εμφανίζει νέα υποτροπή (συμπεριλαμβανομένης και της οπτικής νευρίτιδας), τέτοιας βαρύτητας ώστε να προκαλεί επαρκώς ενοχλητικά συμπτώματα ή περιορισμό των δραστηριοτήτων, δικαιούται να λάβει υψηλή δόση κορτικοστεροειδών. Το σχήμα πρέπει να αρχίζει όσο το δυνατόν συντομότερα μετά την έναρξη της υποτροπής και είναι ένα από τα ακόλουθα:
1. Ενδοφλέβια μεθυλπρεδνιζολόνη , 500 mg -1 gr ημερησίως, για 3 έως 5 ημέρες. Α ή 2. Υψηλή δόση μεθυλπρεδνιζολόνης από το στόμα , 500 mg -2 gr ημερησίως, για 3 έως 5 ημέρες. Α
Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται για τους κινδύνους και τα οφέλη από τη λήψη κορτικοστεροειδών. D
Συχνά (άνω των τριών ανά έτος) ή μακράς διάρκεια (άνω των τριών εβδομάδων) σχήματα κορτικοστεροειδών πρέπει να αποφεύγονται. D
Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των υποτροπών δεν πρέπει να χορηγούνται, εκτός αν αποτελούν τμήμα επίσημου ερευνητικού πρωτοκόλλου. D

Κριτήρια χορήγησης ιντερφερόνης-β και glatiramer acetate σε ασθενείς με ΣΚΠ
1. Ασθενείς με διαλείπουσα ΣΚΠ έχουν ένδειξη για χορήγηση ιντερφερόνης β ( Betaferon , Rebif ή Avonex ) αν πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:
• Μπορούν να περπατήσουν τουλάχιστον 100 μέτρα χωρίς υποστήριξη
• Έχουν ιστορικό τουλάχιστον 2 κλινικά σημαντικών υποτροπών τα τελευταία 2 έτη
• Έχουν ηλικία άνω των 18 ετών
• Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες αντενδείξεις για το φάρμακο

2. Ασθενείς με διαλείπουσα ΣΚΠ έχουν ένδειξη για χορήγηση glatiramer acetate ( Copaxone ) αν πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:
• Μπορούν να περπατήσουν τουλάχιστον 100 μέτρα χωρίς υποστήριξη
• Έχουν ιστορικό τουλάχιστον 2 κλινικά σημαντικών υποτροπών τα τελευταία 2 έτη
• Έχουν ηλικία άνω των 18 ετών
• Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες αντενδείξεις για το φάρμακο

3. Ασθενείς με δευτεροπαθώς προϊούσα ΣΚΠ έχουν ένδειξη για χορήγηση ιντερφερόνης β ( Betaferon ) αν πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:
• Μπορούν να περπατήσουν τουλάχιστον 10 μέτρα με ή χωρίς υποστήριξη
• Έχουν ιστορικό τουλάχιστον 2 κλινικά σημαντικών υποτροπών τα τελευταία 2 έτη
• Έχουν ηλικία άνω των 18 ετών
• Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες αντενδείξεις για το φάρμακο

4. Ασθενείς με ΣΚΠ που λαμβάνουν ιντερφερόνη β πρέπει να έχουν ενημερωθεί και συμφωνήσει με τα ακόλουθα κριτήρια διακοπής , πριν την έναρξη της θεραπείας:
• Μη ανεκτές παρενέργειες
• Εγκυμοσύνη ή προσπάθεια εγκυμοσύνης
• Εμφάνιση 2 υποτροπών με σημαντικό κλινικό έλλειμμα μέσα σε διάστημα 12 μηνών
• Προϊούσα πορεία με αντικειμενικοποιήσιμη αύξηση της αναπηρίας σε διάστημα 6 μηνών
• Απώλεια ικανότητας βάδισης με ή χωρίς υποστήριξη που εμμένει για διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών

5. Ασθενείς με ΣΚΠ που λαμβάνουν glatiramer acetate πρέπει να έχουν ενημερωθεί και συμφωνήσει με τα ακόλουθα κριτήρια διακοπής , πριν την έναρξη της θεραπείας: • Μη ανεκτές παρενέργειες
• Εγκυμοσύνη ή προσπάθεια εγκυμοσύνης
• Εμφάνιση 2 υποτροπών με σημαντικό κλινικό έλλειμμα μέσα σε διάστημα 12 μηνών • Εμφάνιση δευτεροπαθώς προϊούσας ΣΚΠ
• Απώλεια ικανότητας βάδισης με ή χωρίς υποστήριξη που εμμένει για διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών

Κριτήρια χορήγησης άλλων νοσοτροποποιητικών θεραπειών
Οι ασθενείς με ΣΚΠ πρέπει να ενημερώνονται ότι η λήψη 17-23 gr λινολεϊκού οξέος ενδεχομένως επιβραδύνει την εξέλιξη της αναπηρίας. Φαγητά πλούσια στο λινολεϊκό οξύ είναι μεταξύ άλλων το αλεύρι, το καλαμπόκι και η σόγια. Α
Οι παρακάτω θεραπείες δεν πρέπει να χορηγούνται παρά μόνο υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: μετά από λεπτομερή συζήτηση και ανάλυση των κινδύνων με τον ασθενή, στα πλαίσια επίσημης αξιολόγησης ή καλύτερα κάποιας τυχαιοποιημένης ή άλλης προοπτικής μελέτης, από εξειδικευμένους ιατρούς στη χρήση αυτών των σκευασμάτων στη ΣΚΠ με στενή παρακολούθηση των παρενεργειών. D

Οι θεραπείες είναι:
• Αζαθειοπρίνη Α
• Μιτοξανδρόνη Α
• Ενδοφλέβια γ-σφαιρίνη Α
• Πλασμαφαίρεση Α
• Διαλείποντα (ανά 4μηνο) βραχέα (μίας έως 9 ημερών) σχήματα υψηλής δόσης μεθυλπρεδνιζολόνης Α

Οι παρακάτω θεραπείες δεν πρέπει να χορηγούνται:
• Κυκλοφωσφαμίδη Α
• Αντιιοικά φάρμακα Α
• Κλαδριβίνη Α
• Μακροπρόθεσμη θεραπεία με κορτικοστεροειδή Α
• Υπερβαρικό οξυγόνο Α
• Λινομίδη Α
• Ολοσωματική ακτινοβολία Α
• Βασική πρωτεΐνη της μυελίνης Α

ΣΚΠ και ανοσοποίηση
Όλοι οι ασθενείς με ΣΚΠ πρέπει να λαμβάνουν αντιγριπικό εμβόλιο. C
Όλοι οι ασθενείς με ΣΚΠ μπορούν να λάβουν οποιοδήποτε άλλο εμβόλιο, με συνοδό πληροφόρηση περί της μη επιβεβαίωσης αυξημένου κινδύνου πρόκλησης υποτροπής. C

Κλινικές Κατευθυντήριες Γραμμές της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας για την αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας

Οπτική νευρίτιδα (AAN Practice Parameters, 2000)
Η από του στόματος χορήγηση πρεδνιζόνης σε δόσεις 1 mg / kg ημερησίως είναι αναποτελεσματική ως προς την αποκατάσταση της όρασης στην οξεία μονοσυμπτωματική οπτική νευρίτιδα και κατ' επέκταση δεν έχει θέσει στη θεραπεία αυτής της πάθησης. Καθιερωμένη γνώση ( Standard )

Υψηλές δόσεις ενδοφλέβιας ή από του στόματος μεθυλπρεδνιζολόνης ή ACTH πιθανώς επιταχύνουν την αποκατάσταση της όρασης σε ασθενείς με οξεία μονοσυμπτωματική οπτική νευρίτιδα. Δεν υπάρχει όμως μακροπρόθεσμο κέρδος όσο αφορά στο βαθμό του οπτικού ελλείμματος. Η απόφαση λοιπόν χορήγησης των παραπάνω θεραπειών πρέπει να βασίζεται σε άλλους παράγοντες όπως η ποιότητα ζωής, η οπτική οξύτητα του ετερόπλευρου οφθαλμού και ο κίνδυνος παρενεργειών για τον εκάστοτε ασθενή. Σύσταση ( Guideline )

Η θεραπεία της ώσης ( AAN Report , 2001)

Τα κορτικοστεροειδή ωφελούν βραχυπρόθεσμα ως προς την ταχύτητα λειτουργικής αποκατάστασης μετά από υποτροπή της ΣΚΠ. Κάθε ασθενής με υποτροπή της νόσου είναι, κατ' επέκταση υποψήφιος για θεραπεία. Α
Δεν φαίνεται να υπάρχει μακροπρόθεσμο όφελος από την βραχυπρόθεσμη θεραπεία της ώσης. Β
Ο τρόπος χορήγησης, ο τύπος του γλυκοκορτικοειδούς και η δοσολογία (πάντα στα πλαίσια των δόσεων που έχουν διερευνηθεί) δεν φαίνεται να επηρεάζουν το αποτέλεσμα. C
Περιοδική χορήγηση ώσεων κορτικοστεροειδών ενδεχομένως χρησιμεύει στην μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση της διαλείπουσας ΣΚΠ. C

Κλίμακα EDSS

Πυραμιδικές λειτουργίες
  1. Φυσιολογικές
  2. Παθολογικά σημεία χωρίς αναπηρία
  3. Ελάχιστη αναπηρία
  4. Ήπια ή μέτρια παραπάρεση ή ημιπάρεση, σοβαρή μονοπάρεση
  5. Σημαντική παραπάρεση αμφοτέρων των κάτω άκρων ή ημιπάρεση, μέτρια παραπάρεση ή μονοπληγία
  6. Παραπληγία, ημιπληγία ή σημαντική τετραπάρεση
  7. Τετραπληγία
    V. Άγνωστες

Παρεγκεφαλιδικές λειτουργίες

  1. Φυσιολογικές
  2. Παθολογικά σημεία χωρίς αναπηρία
  3. Ήπια αταξία
  4. Μέτρια αταξία του κορμού ή των άκρων
  5. Σοβαρή αταξία όλων των μελών
  6. Ανικανότητα εκτέλεσης συντονισμένων κινήσεων λόγω αταξίας
    V . Άγνωστες
    X . Χρησιμοποιείται παντού μετά από κάθε αριθμό, όταν η αδυναμία (βαθμός 3 και πάνω στην πυραμιδική βαθμολόγηση επηρεάζει την εξέταση).

    Λειτουργίες εγκεφαλικού στελέχους
  1. Φυσιολογικές
  2. Σημεία μόνο
  3. Μέτριος νυσταγμός ή άλλη ήπια αναπηρία
  4. Σοβαρός νυσταγμός, σημαντική εξοφθάλμια αδυναμία ή μέτρια αναπηρία άλλων κρανιακών νεύρων
  5. Σημαντική δυσαρθρία ή άλλη σημαντική αναπηρία
  6. Ανικανότητα κατάποσης ή ομιλίας
    V . Άγνωστες

    Αισθητικές λειτουργίες
  1. Φυσιολογικές λειτουργίες
  2. Μείωση παλλαισθησίας και γραφαισθησίας μόνο, σε ένα ή δύο μέλη
  3. Ήπια μείωση της αφής ή του πόνου ή της αίσθησης θέσης και/ή μέτρια μείωση της παλλαισθησίας σε ένα ή δύο μέλη, ή μείωση της παλλαισθησίας και της γραφαισθησίας μόνο, σε τρία ή τέσσερα μέλη
  4. Μέτρια μείωση της αίσθησης της αφής ή του πόνου ή της θέσης και/ή ουσιαστική απώλεια της παλλαισθησίας σε ένα ή δύο μέλη, ή ήπια μείωση της αφής ή του πόνου και/ή μέτρια μείωση σε όλες τις δοκιμασίες ιδιοδεκτικότητας ( proprioceptive tests ) σε τρία ή τέσσερα μέλη
  5. Σημαντική μείωση της αφής ή του πόνου ή απώλεια της ιδιοδεκτικότητας, μεμονωμένη ή συνδυασμένη, σε ένα ή δύο μέλη, ή μέτρια μείωση της αφής ή του πόνου και/ή σοβαρή μείωση της ιδιοδεκτικότητας σε περισσότερα από δύο μέλη
  6. Απώλεια (ουσιαστικά) της αίσθησης σε ένα ή δύο μέλη, ή μέτρια μείωση της αφής ή του πόνου και/ή απώλεια της ιδιοδεκτικότητας για το μεγαλύτερο μέρος του σώματος από το κεφάλι και κάτω
  7. Ουσιαστική απώλεια της αίσθησης από το κεφάλι και κάτω
    V . Άγνωστες

    Λειτουργίες εντέρου και ουροδόχου κύστης
  1. Φυσιολογικές
  2. Ήπια διστακτικότητα ( hesitancy ),έπειξη ή επίσχεση ούρων
  3. Μέτριο αίσθημα διστακτικότητας ( hesitancy ), έπειξη, επίσχεση εντέρου ή ουροδόχου κύστης, ή σπάνια ακράτεια ούρων
  4. Συχνή ακράτεια ούρων
  5. Ανάγκη σχεδόν διαρκούς καθετηριασμού
  6. Απώλεια λειτουργίας ουροδόχου κύστης
  7. Απώλεια λειτουργίας εντέρου και ουροδόχου κύστης
    V . Άγνωστες

    Οπτικές λειτουργίες
  1. Φυσιολογικές
  2. Σκότωμα με οπτική οξύτητα (διορθωμένη) καλύτερη από 20/30
  3. Επιδείνωση όρασης με σκότωμα με μέγιστη οπτική οξύτητα (διορθωμένη) 20/30 ως 20/59
  4. Επιδείνωση όρασης με ευρύ σκότωμα, ή μέτρια μείωση οπτικών πεδίων, αλλά με μέγιστη οπτική οξύτητα (διορθωμένη) 20/60 έως 20/99.
  5. Επιδείνωση όρασης με σημαντική μείωση πεδίων και μέγιστη οπτική οξύτητα (διορθωμένη) 20/100 έως 20/200, βαθμός 3 συν μέγιστη οξύτητα καλύτερου οφθαλμού 20/60 και κάτω
  6. Επιδείνωση όρασης με μέγιστη οξύτητα (διορθωμένη) μικρότερη από 20/200, βαθμός 4 συν μέγιστη οξύτητα καλύτερου οφθαλμού 20/60 και κάτω
  7. Βαθμός 5 συν μέγιστη οπτική οξύτητα καλύτερου οφθαλμού 20/60 και κάτω
    V . Άγνωστες
    X . Προστίθεται στους βαθμούς 0 έως 6 για την παρουσία παροδικής ωχρότητας

    Εγκεφαλικές ή νοητικές λειτουργίες
  1. Φυσιολογικές
  2. Συναισθηματική αλλαγή μόνο (δεν επηρεάζει την βαθμολόγηση DSS )
  3. Ήπια μείωση νοητικής ικανότητας
  4. Μέτρια μείωση νοητικής ικανότητας
  5. Σημαντική μείωση νοητικής ικανότητας (χρόνιο εγκεφαλικό σύνδρομο – μέτριο)
  6. Άνοια ή χρόνιο εγκεφαλικό σύνδρομο – σοβαρό ή επιφέρον ανεπάρκεια ( incompetent )
    V . Άγνωστες

    Άλλες λειτουργίες
  1. Καμία
  2. Οποιαδήποτε άλλα νευρολογικά ευρήματα που αποδίδονται στην ΣΚΠ (προσδιορίστε)
    V. Άγνωστες

    Η κλίμακα EDSS (Expanded Disability Status Scale)

0

Φυσιολογική νευρολογική εξέταση (βαθμός 0 σε όλα τα λειτουργικά συστήματα [ΛΣ], αποδεκτός ο Εγκεφαλικός βαθμός 1).

1.0

Καμία αναπηρία, ελάχιστα σημεία σε ένα ΛΣ (π.χ. βαθμός 1, αποκλειόμενου του Εγκεφαλικού βαθμού 1).

1.5

Καμία αναπηρία, ελάχιστα σημεία σε περισσότερα από ένα ΛΣ (περισσότεροι από έναν βαθμό 1, αποκλειόμενου του Εγκεφαλικού βαθμού 1)

2.0

Ελάχιστη αναπηρία σε ένα ΛΣ (σε ένα ΛΣ βαθμός 2, στα άλλα 0 ή 1).

2.5

Ελάχιστη αναπηρία σε δύο ΛΣ (σε δύο ΛΣ βαθμός 2, στα άλλα 0 ή 1).

3.0

Μέτρια αναπηρία σε ένα ΛΣ (σε ένα ΛΣ βαθμός 3, στα άλλα 0 ή 1), ή μέτρια αναπηρία σε τρία ή τέσσερα ΛΣ (σε τρία/τέσσερα ΛΣ βαθμός 2,στα άλλα 0 ή 1), αν και ο ασθενής είναι πλήρως περιπατητικός.

3.5

Ο ασθενής είναι πλήρως περιπατητικός αλλά με μέτρια αναπηρία σε ένα ΛΣ (σε ένα βαθμό 3) και σε ένα ή δύο ΛΣ βαθμός 2, ή σε δυο ΛΣ βαθμός 3, ή σε πέντε ΛΣ βαθμός 2 (στα άλλα 0 ή 1).

4.0

Ο ασθενής είναι πλήρως περιπατητικός χωρίς βοήθεια. Είναι αυτάρκης και κυκλοφορεί περίπου 12 ώρες την ημέρα, παρά τη σχετικά σοβαρή αναπηρία που συνίσταται σε ένα βαθμό 4 σε ένα ΛΣ (στα άλλα 0 ή 1), ή συνδυασμούς χαμηλότερων βαθμών που υπερβαίνουν τα όρια των προηγούμενων βαθμίδων. Ο ασθενής είναι ικανός να περπατά χωρίς βοήθεια ή ανάπαυση περίπου 500 μέτρα.

4.5

Ο ασθενής είναι πλήρως περιπατητικός χωρίς βοήθεια, κυκλοφορεί κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, είναι ικανός να εργάζεται με πλήρες ωράριο, ενώ μπορεί κατά τα άλλα να έχει κάποιο περιορισμό του πλήρους φάσματος των δραστηριοτήτων του ή να χρειάζεται ελάχιστη βοήθεια. Χαρακτηρίζεται από σχετικά σοβαρή αναπηρία, που συνήθως συνίσταται σε βαθμό 4 σε ένα ΛΣ (στα άλλα 0 ή 1) ή συνδυασμούς χαμηλότερων βαθμών που υπερβαίνουν τα όρια των προηγούμενων βαθμίδων. Ο ασθενής είναι ικανός να περπατά χωρίς βοήθεια ή ανάπαυση περίπου 300 μέτρα.

5.0

Ο ασθενής είναι περιπατητικός χωρίς βοήθεια ή ανάπαυση για περίπου 200 μέτρα. Η αναπηρία είναι αρκετά σοβαρή ώστε να μειώνει το πλήρες φάσμα των καθημερινών δραστηριοτήτων του (π.χ. την εργασία με πλήρες ωράριο χωρίς ειδικές προβλέψεις). (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι ένας μόνο βαθμός 5 και οι άλλοι 0 ή 1, ή συνδυασμοί χαμηλότερων βαθμών που συνήθως υπερβαίνουν τις προδιαγραφές για τη βαθμίδα 4.0).

5.5

Ο ασθενής είναι περιπατητικός χωρίς βοήθεια ή ανάπαυση για περίπου 100 μέτρα. Η αναπηρία είναι αρκετά σοβαρή για να αποκλείει τις πλήρεις καθημερινές δραστηριότητες. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι ένας μόνο βαθμός 5 και οι άλλοι 0 ή 1, ή συνδυασμοί χαμηλότερων βαθμών που συνήθως υπερβαίνουν τους συνδυασμούς για τη βαθμίδα 4.0).

6.0

Απαιτείται διαλείπουσα ή μονόπλευρη συνεχής βοήθεια (μπαστούνι, πατερίτσα ή άλλη συσκευή στήριξης) για να περπατήσει ο ασθενής περίπου 100 μέτρα με ή χωρίς ανάπαυση. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί με περισσότερα από δύο ΛΣ με βαθμό 3+).

6.5

Απαιτείται συνεχής αμφοτερόπλευρη βοήθεια (μπαστούνια, πατερίτσες ή υποστηρίγματα) για να περπατήσει ο ασθενής 20 μέτρα χωρίς ανάπαυση. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί με περισσότερα από δύο ΛΣ με βαθμό 3+).

7.0

Ο ασθενής δεν μπορεί να περπατήσει περισσότερα από 5 μέτρα ακόμα και με βοήθεια και ουσιαστικά είναι περιορισμένος στην αναπηρική καρέκλα. Μετακινείται μόνος του με τη συνήθη αναπηρική καρέκλα και κυκλοφορεί περίπου 12 ώρες την ημέρα με την αναπηρική καρέκλα. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί με περισσότερα από ένα ΛΣ με βαθμό 4+, πολύ σπάνια με πυραμιδικό βαθμό 5 μόνο.)

7.5

Ο ασθενής δεν μπορεί να κάνει περισσότερα από λίγα βήματα. Είναι περιορισμένος στην αναπηρική καρέκλα και μπορεί να χρειάζεται βοήθεια για τη μεταφορά του. Μετακινεί μόνος του την αναπηρική καρέκλα αλλά δεν μπορεί να συνεχίσει να μετακινείται σε πρότυπη αναπηρική καρέκλα όλη την ημέρα, μπορεί να χρειάζεται μηχανοκίνητο αμαξίδιο. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί με περισσότερα από ένα ΛΣ με βαθμό 4+).

8.0

Ο ασθενής είναι ουσιαστική περιορισμένος στο κρεβάτι ή στην καρέκλα ή μετακινείται με αναπηρική καρέκλα, αλλά μπορεί να μην περνάει στο κρεβάτι το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Διατηρεί πολλές λειτουργίες αυτοεξυπηρέτησης και γενικά χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τα χέρια. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί, γενικά βαθμός 4+ σε αρκετά συστήματα.)

8.5

Ο ασθενής είναι ουσιαστικά περιορισμένος στο κρεβάτι κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Χρησιμοποιεί κάπως αποτελεσματικά το ένα ή και τα δύο χέρια και διατηρεί μερικές λειτουργίες αυτοεξυπηρέτησης. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί, γενικά βαθμός 4+ σε αρκετά συστήματα.)

9.0

Ο ασθενής είναι ανήμπορος και μένει καθηλωμένος στο κρεβάτι. Μπορεί να επικοινωνεί και να τρώει. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί, κυρίως βαθμοί 4+).

9.5

Ο ασθενής είναι τελείως ανήμπορος και καθηλωμένος στο κρεβάτι. Δεν μπορεί να επικοινωνήσει αποτελεσματικά ή να φάει/να καταπιεί. (Τα συνήθη ισοδύναμα των ΛΣ είναι συνδυασμοί, σχεδόν σε όλα τα συστήματα βαθμός 4+).

10

Θάνατος οφειλόμενος στη ΣΚΠ