Πέμπτη, 18 Δεκεμβρίου 2008

ΚΑΤΑΘΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΚΠ (MS)

Είναι ένας βουβός πόνος που σου προκαλεί αγωνία
και απελπισία και σε κάνει ευερέθιστο.
Δεν βλέπεις το λόγο να σηκωθείς από το κρεβάτι.
Όμως η κατάθλιψη δεν χρειάζεται να καταστρέφει τη ζωή των ανθρώπων με ΣΚΠ!


Η λέξη κατάθλιψη χρησιμοποιείται για να καλύψει ένα τόσο ευρύ φάσμα ψυχικών διακυμάνσεων, ώστε να έχει παρεξηγηθεί : χρησιμοποιείται ακόμα και όταν μερικοί άνθρωποι εννοούν ότι νιώθουν λύπη ή απογοήτευση. Αν χάσαμε κάποιον, αν τελείωσε ένας δεσμός που είχαμε ή μάθαμε κάποια άσχημα νέα είναι απόλυτα φυσιολογικό να αισθανόμαστε ρημαγμένοι ψυχολογικά. Οποιοσδήποτε νεοδιαγνωσθείς με ΣΚΠ, για παράδειγμα, είναι φυσικό να αισθάνεται θυμό και λύπη, αφού θρηνεί την απώλεια της υγείας του. Η λύπη όμως δεν είναι ασθένεια, αλλά ένα συναίσθημα, και αυτό δεν σημαίνει ότι θα καταλήξει ?σώνει και καλά? σε κατάθλιψη.
Όμως, η κατάθλιψη είναι μια κοινή ασθένεια και το 5% του γενικού πληθυσμού παρουσιάζει συμπτώματά της σε κάποια στιγμή της ζωής του. Το κακό είναι ότι οι ΑμΣΚΠ, όπως και οι άνθρωποι με άλλες ασθένειες που μπορεί να επιφέρουν αναπηρία, είναι περισσότερο εύκολοι στο να πάθουν κατάθλιψη.

Πίσω από το χαμόγελο
Ένα άλλο άσχημο νέο είναι ότι οι νευρολόγοι τις περισσότερες φορές αγνοούν ή δεν καταλαβαίνουν ότι οι ΑμΣΚΠ πάσχουν από κατάθλιψη. Αυτό συμβαίνει, κυρίως, γιατί πολλοί ασθενείς έχουν την τάση να κρύβουν την κατάθλιψη πίσω από ένα ευχάριστο προσωπείο, αλλά και γιατί πολλοί γιατροί προτιμούν να εστιάζονται στα σωματικά προβλήματα που ίσως μπορούν να τα χειριστούν καλύτερα, παρά στα ψυχολογικά. Έχω παρατηρήσει ότι γενικά οι γιατροί έχουν την τάση να κατατάσσουν τα πάντα κάτω από μια και μοναδική ταμπέλα παθολογίας - δηλαδή, αν κάποιος έχει ΣΚΠ, τότε οτιδήποτε του συμβαίνει αντιμετωπίζεται ?υπό το φως? της σκλήρυνσης.
Τα καλά νέα όμως είναι ότι, αν αναγνωρίσουμε την κατάθλιψη, τότε θεραπεύεται με μεγάλη επιτυχία. Με ποιο τρόπο λοιπόν ανιχνεύεται;
Οι περισσότεροι άνθρωποι αισθανόμαστε σε κάποια στιγμή της ζωής μας μερικά από τα συμπτώματα της κατάθλιψης . Θα έλεγα όμως ότι, αν διαρκούν για περισσότερο από δύο εβδομάδες και, ιδίως, αν νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε τις καθημερινές μας δραστηριότητες, τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πάσχουμε από κατάθλιψη και θα πρέπει να δούμε έναν ειδικό.
Κανένας δεν γνωρίζει το τι προκαλεί την κατάθλιψη. Μερικοί ειδικοί λένε ότι είναι κάτι σωματικό, δηλαδή ότι προκαλείται από βιοχημική ανισορροπία του εγκεφάλου, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι συναισθηματική ανισορροπία που προκαλείται από στρες και υπερένταση. Πιστεύω ότι είναι κάτι και από τα δύο.

Οικογενειακή υπόθεση
Ξέρουμε ότι οι άνθρωποι των οποίων οι γονείς έπασχαν από κατάθλιψη έχουν περισσότερες πιθανότητες να πάθουν και οι ίδιοι, πράγμα που υποδηλώνει ότι υπάρχει γενετική προδιάθεση. Μπορεί όμως και να σημαίνει ότι οι γονείς έχουν την τάση να περνούν στα παιδιά τους αρνητικούς τρόπους σκέψης. Τα μέλη των οικογενειών όπου υπάρχει κατάθλιψη ασκούν κριτική και μειώνουν ο ένας τον άλλο περισσότερο από άλλες οικογένειες κι έτσι, αν έχεις μεγαλώσει σε ένα τέτοιο περιβάλλον, σίγουρα δεν θα αισθάνεσαι καλά με τον εαυτό σου ως ενήλικος.
Ακόμη και οι πολιτιστικοί παράγοντες παίζουν σπουδαίο ρόλο. Για παράδειγμα, οι γυναίκες έχουν τις διπλές πιθανότητες να διαγνωστούν με κατάθλιψη από ότι οι άνδρες, ίσως, γιατί τείνουν να εσωτερικεύουν την επιθετικότητά τους που μετά εμφανίζεται ως κατάθλιψη. Οι άνδρες συνήθως γίνονται βίαιοι ή το ρίχνουν στο ποτό. Παρόλα αυτά, μπορεί η κατάθλιψη των γυναικών να γίνεται αντιληπτή ευκολότερα, γιατί είναι περισσότερο αποδεκτό για τις γυναίκες το να εξωτερικεύουν τα συναισθήματά τους. Η άποψη ότι οι άνδρες υποφέρουν εσωτερικά ενισχύεται και από το υψηλό ποσοστό αυτοκτονιών των ανδρών.
Όσον αφορά στους ΑμΣΚΠ, είναι δύσκολο να πούμε ποια από τα συμπτώματα της κατάθλιψης οφείλονται σε ψυχολογική διαταραχή εξαιτίας της νόσου και ποια είναι αποτέλεσμα προσωπικής αντίδρασης στην απώλεια της υγείας ή στη δυσκολία του να αποδεχτούμε την κατάσταση.
Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η ΣΚΠ επηρεάζει τον τρόπο που σκεπτόμαστε. Μια μελέτη χρησιμοποίησε ευαίσθητα ψυχομετρικά τεστ, για να μετρήσει δείγμα ΑμΣΚΠ σε σύγκριση με ανθρώπους που έχουν ρευματοειδή αρθρίτιδα με ανάλογο βαθμό αναπηρίας. Περισσότεροι από το ένα τρίτο των ΑμΣΚΠ παρουσίασαν προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης, ενώ οι ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα δεν εμφάνισαν τέτοια προβλήματα.
Οι ΑμΣΚΠ έχουν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν προβλήματα έκφρασης συναισθημάτων και αυτοέλεγχου. Ένας άνδρας είπε για αυτή του την εμπειρία : "Δεν μπορώ να ελέγξω τα συναισθήματά μου - κλαίω πολύ εύκολα και πολλές φορές γελάω όταν δεν πρέπει. Ντρέπομαι. Δεν μπορώ να πάω πουθενά πλέον - η γυναίκα μου βαρέθηκε πια". Είμαι βέβαιος ότι ο τρόπος αντιμετώπισης της κατάστασης από τον ίδιο τον ασθενή, αλλά και την οικογένειά του, παίζει σπουδαίο ρόλο στην αυτοεκτίμηση και την καλή κατάσταση της υγείας του.
Η επίδραση παλαιοτέρων εμπειριών μπορεί να παίζει σπουδαίο ρόλο στην ικανότητα του ΑμΣΚΠ να αντιμετωπίσει τη σημερινή πραγματικότητα. Για παράδειγμα, μερικοί ψυχοθεραπευτές πιστεύουν ότι η κατάθλιψη προκαλείται από βαθύ πόνο στην παιδική ηλικία, όπως αυτός του θανάτου ενός από τους γονείς. Αν έχεις κρύψει βαθιά μέσα σου τον πόνο αυτού του χαμού, μπορεί ο πόνος της διάγνωσης να γίνει αιτία να βιώσεις και εκείνο το παλαιό πένθος. Δηλαδή, είσαι αντιμέτωπος με μια "διπλή δόση" πόνου.

Η συμπεριφορά των άλλων
Η συμπεριφορά των άλλων μπορεί να καθορίσει το αν ο ΑμΣΚΠ θα πάθει κατάθλιψη ή όχι. Ένας κρίσιμος παράγοντας είναι η στάση του γιατρού που κάνει τη διάγνωση. Η στάση ενός ?αδιάβαστου? γιατρού ή ενός που έχει αμυντική στάση και λανθασμένα καθησυχάζει ή αδικαιολόγητα αναστατώνει τον ασθενή του, μπορεί να έχει καταστρεπτικές συνέπειες στη μελλοντική ευτυχία του ΑμΣΚΠ. Έτσι μερικοί γιατροί, για να προστατεύσουν τους εαυτούς τους από συναισθηματικά δύσκολες καταστάσεις, όπως λύπη, ενοχές και "αδυναμία του να κάνω κάτι", γίνονται απόμακροι. Πρέπει να έχουμε υπ΄ όψη μας ότι και οι ίδιοι οι γιατροί παθαίνουν κατάθλιψη και μάλιστα τα ποσοστά των στατιστικών είναι υψηλότερα από αυτά των ΑμΣΚΠ !!
Από την άλλη μεριά, ένας γιατρός που ακούει, σέβεται, καταλαβαίνει και δέχεται τα συναισθήματά του ασθενή του και απαντάει στις ερωτήσεις του με ειλικρίνεια και σαφήνεια, μπορεί να κάνει τα πράγματα διαφορετικά.
Οι αντιδράσεις των φίλων και των εργοδοτών παίζουν και αυτές σπουδαίο ρόλο. Πολλά από τα συμπτώματα της ΣΚΠ δεν είναι ορατά, όπως για παράδειγμα η κόπωση. Πολλοί άνθρωποι μπορεί να μας πουν τότε ότι υπερβάλλουμε ή ότι προσπαθούμε να προσελκύσουμε την προσοχή τους. Επιπλέον, η υπερπροστασία αποδυναμώνει τους ΑμΣΚΠ. Οι άλλοι προσφέρουν πολύ περισσότερα από αυτά που δεν μπορούμε να κάνουμε και μας φέρονται σαν να είμαστε μικρά παιδιά. Έτσι, μπορεί να δημιουργηθούν παρεξηγήσεις και να φέρουν τον κοινωνικό μας αποκλεισμό που με τη σειρά του θα προκαλέσει κατάθλιψη.
Είναι γεγονός ότι η ΣΚΠ προκαλεί αναστάτωση και αγωνία στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον. Αν λοιπόν η σχέση μας είναι άσχημη, η ΣΚΠ θα είναι η δικαιολογία για όλα τα "κακά" που μας συμβαίνουν. Αλλά και οι καλές σχέσεις δοκιμάζονται με τη ΣΚΠ. Η ΣΚΠ συχνά προκαλεί σεξουαλικές δυσλειτουργίες που οδηγούν σε απογοήτευση. Η ακράτεια μπορεί να περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση και να οδηγήσει σε απόρριψη του εαυτού μας και κατάθλιψη.

Τζέκυλ και Χάιντ

Πιστεύεται ότι η απώθηση των συναισθημάτων θυμού είναι ο κυριότερος παράγοντας κατάθλιψης. Οι ΑμΣΚΠ στην πλειοψηφία τους δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματα θυμού, ιδίως όταν εξαρτώνται από άλλους και φοβούνται την απόρριψη ή όταν ο σύντροφός τους νιώθει ενοχές. Όταν τα συναισθήματα πίκρας ή τύψεων κρύβονται, είναι εύκολο να αλλάξει η σχέση και να γίνει καταπιεστική και γεμάτη υποκρισία. Ένας ανασφαλής ΑμΣΚΠ, για παράδειγμα, μπορεί να υιοθετήσει μια τακτική υπερεξάρτησης από τον άνθρωπό του δημιουργώντας έτσι δυσφορία και παράπονα στον άλλον. Μπορεί ακόμη ο άνθρωπός μας, για να καλύψει τις ενοχές από την απόρριψη που αισθάνεται για μας, να γίνεται, ασυνείδητα, δικτατορικά υπερπροστατευτικός.
Οι σχέσεις αμοιβαίας εξάρτησης επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο στις περιπτώσεις που οι ΑμΣΚΠ έχουν γνωσιακά προβλήματα και παρουσιάζουν συμπεριφορές που φαίνονται ως απερίσκεπτες, αδιάφορες και εγωκεντρικές. Δυστυχώς, αν και είναι αναμενόμενο, η απελπισία μπορεί να είναι τόσο μεγάλη που να υπερκαλύψει τα πάντα. Τότε η συναισθηματική προσβολή και σωματική βία μπορεί να γίνουν το κύριο γνώρισμα μιας σχέσης στη ζωή των ΑμΣΚΠ.
Η σύζυγος ενός ΑμΣΚΠ λέει: "Έχει γίνει εγωιστής και εριστικός. Δεν είναι ο άνθρωπος που παντρεύτηκα. Χάνει τον έλεγχο πολύ εύκολα και την περασμένη εβδομάδα έδειρε το γιο μας με το μπαστούνι. Όταν όμως μπουν οι νοσοκόμες στο δωμάτιό του είναι όλο γλύκες. Ίδιος Τζέκυλ και Χάιντ."
Στις δυσκολίες προστίθενται και οι απαιτήσεις των παιδιών που μπορεί να γίνουν πολύ ενοχλητικά, όταν δεν ικανοποιούνται οι ανάγκες τους. Αν δεν τους εξηγήσουμε το τι είναι η ΣΚΠ, ανάλογα βέβαια με την ηλικία τους, μπορεί να αισθανθούν αποκλεισμένα από ένα τρομακτικό οικογενειακό μυστικό. Μερικά παιδιά αισθάνονται ενοχές και πιστεύουν ότι είναι ένα βάρος για τους ΑμΣΚΠ, ενώ άλλα μετατρέπονται σε υπερυπεύθυνους μικρούς ενήλικες και χάνουν την παιδικότητά τους και τα χάδια της ηλικίας τους.

Τί γίνεται με τη θεραπεία;
Καταλαβαίνετε φαντάζομαι πόσο ύπουλα μπορεί να εδραιωθεί η κατάθλιψη και να παρασύρει τους ΑμΣΚΠ και το περιβάλλον τους στα βάθη της απελπισίας.
Τί μπορούμε λοιπόν να κάνουμε για την κατάθλιψη;
Βασικά υπάρχουν δύο είδη αντιμετώπισης που συχνά συνιστώ να γίνονται συγχρόνως
Υπάρχουν τα χάπια. Τα αντικαταθλιπτικά χάπια μας "βγάζουν" από την κατάθλιψη, γιατί διεγείρουν τις χημικές αντιδράσεις του εγκεφάλου. Έχουν καλή πρόγνωση και δεν προκαλούν εθισμό. Τα καινούργια φάρμακα έχουν ταχεία αποτελέσματα που φαίνονται μέσα σε δέκα μέρες και πρέπει να συνεχιστούν για τρεις μήνες τουλάχιστον, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του γιατρού. Τα παρομοιάζω με φορτιστές μπαταριών που φορτίζουν έναν εξαντλημένο εγκέφαλο.
Υπάρχουν οι ψυχολογικές θεραπείες. Το να μιλήσουμε δηλαδή σε κάποιον. Η εξωτερίκευση του εσωτερικού μας κόσμου και της αγωνίας μας είναι κάτι θεραπευτικό. Δύο είναι οι συνηθέστερες μέθοδοι συμβουλευτικής : η ψυχαναλυτική και η γνωσιακή.
Η ψυχαναλυτική μέθοδος στοχεύει στο να καταλάβουμε από που προέρχεται η κατάθλιψη που σημαίνει ότι ψάχνουμε και το παρελθόν και τα ασυνείδητα συναισθήματά μας. (Είναι χρήσιμο, αν αισθανόμαστε ότι τα προβλήματά μας σχετίζονται με την παιδική μας ηλικία).
Η γνωσιακή μέθοδος επικεντρώνεται στο να σε βοηθήσει να διορθώσεις το "εδώ και τώρα" και να αλλάξεις τον αρνητικό τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς (την υπερβολή της κατάστασης, το να περιμένεις το χειρότερο, το να νομίζεις ότι όλοι σε μισούν κτλ.) με μία θετική προσέγγιση. Πολλοί ψυχοθεραπευτές χρησιμοποιούν και τις δύο μεθόδους. Η γνωσιακή μέθοδος ίσως είναι λιγότερο αποτελεσματική για τους ΑμΣΚΠ που παρουσιάζουν γνωσιακά προβλήματα.
Συζητήστε με το γιατρό σας το ποια είναι η καλύτερη μέθοδος για σας. Με την ευκαιρία αυτή, αν ο γιατρός σας δεν σας καταλαβαίνει ή σας απορρίπτει, πηγαίνετε σε άλλον. Να θυμάστε ότι η κατάθλιψη δεν είναι ένδειξη αδυναμίας ή κάτι από το οποίο μπορούμε να "βγούμε στο άψε-σβήσε". Είναι πραγματική ασθένεια και χρειάζεται θεραπεία.
Η αλλαγή είναι απολύτως απαραίτητη, ιδίως όταν τα μέλη της οικογένειας αρχίζουν να "δίνουν στα νεύρα" ο ένας του άλλου. Όταν έχουμε κατάθλιψη, μπορεί να είναι δύσκολο να κλείσουμε ξενοδοχείο για διακοπές, γιατί αισθανόμαστε ότι δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να μας χαροποιήσει. Αλλά από την προσωπική μου εμπειρία σας λέω, ότι ωφελούμαστε "τα μέγιστα", όταν κάπου-κάπου ξεφεύγουμε από την καθημερινή ρουτίνα και από τους ανθρώπους γύρω μας.

Υπάρχει εναλλακτική λύση;
Πρέπει να παραδεχτώ ότι δεν υπάρχουν αποτελεσματικές κλινικές ενδείξεις για την κατάθλιψη, όσον αφορά στην εναλλακτική ιατρική. Παρόλα αυτά, μερικοί μπορεί να ωφεληθούν από εναλλακτικές θεραπείες, όπως είναι η αρωματοθεραπεία, η ομοιοπαθητική ή το μασάζ, γιατί αισθάνονται ότι προσφέρουν κάτι ξεχωριστό στον εαυτό τους και έτσι "ανεβαίνουν" ψυχολογικά. Αν βρείτε αυτές τις θεραπείες ευεργετικές, να τις ακολουθήσετε μαζί με τις ορθόδοξες πρακτικές.

Ας βοηθήσουμε τον εαυτό μας
Αυτό εξαρτάται από το βαθμό της κατάθλιψης. Όσοι υποφέρουν από βαριά κατάθλιψη, αισθάνονται ότι δεν θέλουν να κάνουν τίποτα και γίνονται ακόμη χειρότερα, όταν τους υποδείξουμε ότι πρέπει να κάνουν κάτι για τον εαυτό τους!
Αν έχεις κατάθλιψη, παραδέξου ότι δεν είσαι καλά όπως ακριβώς θα έκανες και με οποιαδήποτε άλλη αρρώστια. Κατάλαβε ότι οι αρνητικές σκέψεις και πεποιθήσεις για τον εαυτό σου είναι μέρος της αρρώστιας και ότι έχει επηρεαστεί η κρίση σου. Είναι καλύτερα την περίοδο αυτή να αποφύγεις να πάρεις αποφάσεις, για παράδειγμα για το μέλλον σου, τη δουλειά σου ή τις σχέσεις σου.
Αν η κατάθλιψή σου δεν είναι βαριά ή αισθάνεσαι ότι μπαίνεις σε κατάθλιψη, μπορεί να μπορέσεις να σταματήσεις την "πτώση" προσέχοντας τον εαυτό σου καλύτερα. Κοιμήσου καλά, κόψε το αλκοόλ, (γνωστό καταθλιπτικό), και βεβαιώσου ότι δεν θα σε απασχολήσουν στρεσογόνα θέματα. Αν αισθάνεσαι θυμό, απογοήτευση, πίκρα κτλ, εκφράσου ανοιχτά, αντί να φυλάς τέτοια συναισθήματα μέσα σου.


ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Σωματικά συμπτώματα
· απώλεια ενέργειας (κάθε τι σου φαίνεται τεράστιο)
· διαταραχές ύπνου (λίγος ύπνος ή πολύς ύπνος ή ύπνος σε λάθος ώρες)
· κατανάλωση μεγάλης ή ελάχιστης ποσότητας φαγητού
· έλλειψη διάθεσης για σεξ
· πονοκέφαλοι, πόνοι της πλάτης, ναυτία, μόνιμο αίσθημα βάρους στο στήθος

Αλλαγές διάθεσης

· θλίψη (θέλεις συνέχεια να κλαις)
· μανιώδης διέγερση, νευρικότητα, αεικινησία
· πανικός και ανησυχία
· εριστικότητα
· αλλαγές διάθεσης από το ένα άκρο στο άλλο
· βαθύ αίσθημα ανημποριάς και αδιέξοδου και, ίσως, σκέψεις για αυτοκτονία

Αρνητικές πεποιθήσεις
· αισθάνομαι ότι δεν αξίζω τίποτα και ότι δεν με θέλει κανένας
· κάνω υπερβολική αυτοκριτική και σκέφτομαι συνέχεια τα λάθη του παρελθόντος
· αισθάνομαι τύψεις για τη δυστυχία των άλλων
· αισθάνομαι ότι δεν μπορώ να τα βγάλω πέρα και ότι δεν ελέγχω τη ζωή μου
· αισθάνομαι ότι δεν μπορώ να πάρω αποφάσεις, γιατί μου φαίνονται όλα άσκοπα και δεν μπορώ να νιώσω κανέναν ενθουσιασμό για τα πράγματα που πάντα μου άρεσαν

Αλλαγμένη συμπεριφορά
· εσωστρέφεια που καταλήγει να μένω μόνος μου όλο και περισσότερο καιρό
· αδυναμία να εκφραστώ σωστά
· παραβλέπω την εμφάνισή μου
· παραμελώ τους άλλους (το/τη σύζυγο/σύντροφό μου, τα παιδιά μου ....)
· βλάπτω τους άλλους ή τον εαυτό μου (συναισθηματικά ή σωματικά)

ΠΟΝΟΣ ΣΤΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

Αν πείτε σε κάποιον, ότι έχετε ΣΚΠ, αμέσως συμπεραίνει ότι δεν έχετε πόνους. Αν ρωτήσετε κάποιον που έχει ΣΚΠ, αν έχει πόνους, η απάντησή του κατά πάσα πιθανότητα θα είναι διαφορετική από την παραπάνω υπόθεση.

Ο πόνος είναι ένα από τα θέματα που απασχολούν τους ΑμΣΚΠ.
Μέχρι πριν από λίγο καιρό, όλοι πίστευαν, ακόμη και οι γιατροί, ότι οι ΑμΣΚΠ δεν βιώνουν πόνους σαν πρωταρχικό σύμπτωμα. Τώρα όμως έχει γίνει αποδεκτό, ότι οι ΑμΣΚΠ υποφέρουν συχνά από πόνους, συνεχείς ή μικρής διάρκειας, γιατί η επαφή των συνάψεων των νεύρων δεν είναι φυσιολογική.
Γενικά πιστεύεται ότι το 55% των ΑμΣΚΠ θα βιώσουν κάποιο πόνο ενώ το 15% θα βιώσει μακροχρόνιο πόνο.

Ο πόνος είναι δύσκολο να μελετηθεί, γιατί σε αυτόν υπεισέρχονται
διάφοροι φυσικοί, ψυχολογικοί και πνευματικοί παράγοντες. Επίσης είναι δύσκολο να μετρηθεί. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος μπορεί να αντέχει να περπατάει με σπασμένο πόδι ενώ κάποιος άλλος να υποφέρει αφόρητα από ένα μώλωπα στο γόνατο.

Νευρογενείς Πόνοι
Νευρολογικοί ή νευρογενείς πόνοι είναι ευρέως φάσματος και μπορεί να είναι από κάτι μικρό και παροδικό μέχρι αφόρητοι πόνοι διαφορετικής χροιάς, οξείς, σαν κάψιμο, «σφάχτες» κτλ.
Οι νευρογενείς πόνοι θεωρείται ότι είναι «πρωτογενείς», δηλαδή ότι είναι άμεσο αποτέλεσμα του διαφορετικού τρόπου που γίνεται η επαφή των συνάψεων του κεντρικού νευρικού
συστήματος στους ΑμΣΚΠ.

Φυσιολογικά, το κεντρικό νευρικό σύστημα του οργανισμού φιλτράρει τους ασήμαντους θορύβους του περιβάλλοντος χωρίς εμείς να καταλαβαίνουμε τίποτα, έτσι ώστε να μπορούμε
να συγκεντρωθούμε στις δραστηριότητές μας, στη δουλειά μας, στο άκουσμα μουσικής, διάβασμα κ.τ.λ.
Μια από τις επιπτώσεις της ΣΚΠ, είναι η ανικανότητα να απομονώσουμε αυτούς τους θορύβους, επειδή η μεταφορά των μηνυμάτων και της πληροφόρησης είναι ελλιπείς, λόγω
της καταστροφής της μυελίνης. Η μυελίνη, που περιβάλλει τους νευρικούς ιστούς του κεντρικού νευρικού συστήματος, δρα σαν μονωτικό που κρατάει τις ηλεκτρικές διεγέρσεις στο
εσωτερικό της καθώς αυτές μεταφέρονται στα διάφορα μέρη του σώματος. Όταν υπάρχει απομυελίνωση, οι ηλεκτρικές διεγέρσεις μπορούν να διαφύγουν από τα σημεία αυτά, και να
μεταπηδήσουν από νευρική ίνα σε νευρική ίνα, όπως ακριβώς γίνεται με το βραχυκύκλωμα ηλεκτρικών καλωδίων. Θεωρητικά, αυτή η κατάσταση μπορεί να προκαλέσει ?μακελειό?.
Αυτό που γίνεται λοιπόν, είναι ότι μερικές φορές ασήμαντα και αποπλανητικά ερεθίσματα διαφεύγουν από το μηχανισμό φιλτραρίσματος. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τον βομβαρδισμό
από πληροφορίες και θορύβους, που δεν θέλουμε και δεν μπορούμε να εμποδίσουμε. Αυτή την ελλιπή διαδικασία βιώνουμε σαν πόνο μούδιασμα, γαργάλημα, φαγούρα, κάψιμο.
Αυτές οι παραισθησίες, όπως ονομάζονται, για μερικούς ανθρώπους μπορεί, να είναι κάτι υποφερτό αλλά για άλλους να είναι αφόρητος πόνος. Οι οξείς πόνοι στη ΣΚΠ, όπως για παράδειγμα η νευραλγία του τριδύμου, μπορεί να προκαλούνται από αυτή ακριβώς τη
«χαοτική» συμπεριφορά των ηλεκτρικών διεγέρσεων που μεταπηδούν συνεχώς ανάμεσα στα αισθητήρια και στα κινητήρια νεύρα. Πάντως, οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλάβει τον
μηχανισμό της προέλευσης των περισσότερων από τους οξείς πόνους.

Μυοσκελετικοί πόνοι
Οι μυοσκελετικοί πόνοι είναι συνήθως δευτερογενούς αιτιολογίας δηλαδή δεν είναι άμεσα συνδεμένοι με την απομυελίνωση, αλλά μάλλον προέρχονται από τις επιπτώσεις της ΣΚΠ στο
σώμα (κακή στάση σώματος ή βαδίσματος). Η απώλεια δύναμης των μυών ή η πλημμελής χρησιμοποίησή τους έχουν κάποιες επιπτώσεις. Ο πόνος στο κάτω μέρος της πλάτης, στο
ιερό οστό, είναι, συνήθως, χρόνιος και προκαλείται από υπερβολική ένταση των αρθρώσεων, των συνδέσμων ή των μυών.
Σπαστικότητα σημαίνει δυσκαμψία που προέρχεται από ?σφίξιμο? των μυών και μπορεί να προκαλέσει δυνατές κράμπες. Οι μύες «σφίγγουν» όταν υπάρχει απομυελίνωση στα νεύρα
που ρυθμίζουν τον μυϊκό τόνο ή την κίνηση. Ο καλύτερος τρόπος για τη διαχείριση των δευτερογενών μυοσκελετικών πόνων είναι η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων παρά η λήψη αναλγητικών φαρμάκων.

Ανακούφιση του πόνου στη ΣΚΠ
Οι περισσότεροι πόνοι στη ΣΚΠ δεν προέρχονται από τη διέγερση των «παραδοσιακών» αλγοϋποδοχέων του κεντρικού νευρικού συστήματος (των υποδοχέων που διεγείρονται από κακώσεις) και γι αυτό οι ασπιρίνες ή άλλα ?παραδοσιακά? αναλγητικά δεν βοηθάνε πολύ.
Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν το νευρικό σύστημα σαν ένα σύστημα που κάνει πράγματα. Στην πραγματικότητα ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός εμποδίζουν πράγματα από το να γίνουν.
Οι «οδοί» του πόνου κατά μήκος του νωτιαίου μυελού παρουσιάζουν συνεχή αμφίδρομη πορεία από τον εγκέφαλο στα μέρη του σώματος και το αντίθετο, δεν είναι δηλαδή ένας
μονόδρομος, όπου ένας εγκέφαλος περιμένει παθητικά τα αισθητήρια μηνύματα να έρθουν προς αυτόν. Τουναντίον, υπάρχει μεγάλη δραστηριότητα, με τον εγκέφαλο να στέλνει συνεχή
ροή ανταποκριτικών μηνυμάτων, που διατρέχουν το νωτιαίο μυελό με σκοπό να μειώσουν, να αυξήσουν ή να αγνοήσουν τα σήματα που λαμβάνει ο εγκέφαλος.
Υπάρχουν πολλά φάρμακα που μπορούν να βοηθήσουν αυτές τις «οδούς». Τα γνωστότερα και αυτά που χρησιμοποιούνται ευρύτερα είναι τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά σε μικρές δόσεις. Επομένως, αν ο γιατρός σας δώσει κάποιο αντικαταθλιπτικό, αυτό δεν σημαίνει ότι έχετε κατάθλιψη αλλά μάλλον ότι έχετε ένα πόνο που μπορεί να οδηγήσει στην κατάθλιψη.
Είναι γνωστό ότι οι άνθρωποι που βιώνουν πόνο περισσότερο από τέσσερις εβδομάδες συνήθως παθαίνουν κατάθλιψη. Το πρόβλημα με αυτά τα αντικαταθλιπτικά είναι ότι φέρνουν υπνηλία, πράγμα που όμως βοηθάει την ποιότητα του ύπνου και τη χαλάρωση.
Οι οξείς πόνοι, όπως η νευραλγία του τριδύμου και οι μυϊκοί σπασμοί, αντιμετωπίζονται κυρίως με αντισπαστικά φάρμακα, τα οποία καταστέλλουν την έντονη δραστηριότητα των
ηλεκτρικών διεγέρσεων. Ο δυνατός πόνος της οπτικής νευρίτιδας συνήθως αντιμετωπίζεται με κορτικοειδή, τα οποία μειώνουν τη φλεγμονή.
Οι χρόνιοι μυϊκοί σπασμοί και η σπαστικότητα των άκρων, όταν προέρχονται από κακή στάση σώματος, μπορούν να βοηθηθούν με κατάλληλες τακτικές ασκήσεις τεντώματος, με φυσιοθεραπεία ή με τη χρήση κατάλληλων βοηθημάτων,.
Για τους μυϊκούς πόνους, η καλύτερη αντιμετώπιση, είναι η κίνηση και η αλλαγή στάσης ή θέσης. Μερικοί γιατροί συστήνουν την αντικατάσταση του πόνου με μια άλλη αίσθηση όπως
είναι η πίεση, η ζέστη, το κρύο ή το μασάζ. Αν και φαίνεται απίστευτο εντούτοις το βύθισμα ενός μέλους που αισθανόμαστε ότι «καίει» σε χλιαρό νερό μπορεί να μετατρέψει την «καυτή»
παραισθησία σε μια ευχάριστη αίσθηση! Η φυσιοθεραπεία και η συμβουλή ειδικών για τη στάση σώματος και βαδίσματος μπορούν να βοηθήσουν τους πόνους που προέρχονται από
μια «αφύσικη» στάση σώματος. Αν όμως ο πόνος δεν περνάει με αυτούς τους τρόπους τότε είναι αναγκαία η φαρμακευτική
αγωγή. Τα μυοσκελετικά χαλαρωτικά φάρμακα επιδρούν κατευθείαν στις διεργασίες του κεντρικού νευρικού συστήματος (baclofen=Lioresal, tizanidine=Zanaflex) και καταπραύνουν
τον πόνο. Ο μυοσκελετικός πόνος μπορεί επίσης να ανταποκριθεί σε αντιφλεγμονώδη που δεν έχουν κορτιζόνη

Ο Διαδερμικός Ηλεκτρικός Ερεθισμός, μπορεί επίσης να βοηθήσει να ελεγχθεί ο πόνος αν και πάλι αυτό είναι ένα θέμα αντίδρασης του κάθε οργανισμού. Οι συσκευές του Διαδερμικού Ηλεκτρικού Ερεθισμού είναι μικρές και φορητές με ηλεκτρόδια που τοποθετούνται στο κατάλληλο μέρος του σώματος και παρέχουν χαμηλής τάσης ρεύμα, για να διεγείρουν μια συγκεκριμένη νευρική ίνα στον νωτιαίο μυελό. Αυτό μειώνει τη ροή των νευρικών
ερεθισμάτων προς τον εγκέφαλο με τελικό αποτέλεσμα να καταπραΰνεται ο πόνος. Μερικές φορές όμως ο Διαδερμικός Ηλεκτρικός Ερεθισμός έχει τα αντίθετα αποτελέσματα.

Η άλλη όψη του πόνου
Παρ' όλες αυτές τις θεραπευτικές αγωγές, η διαχείριση του χρόνιου πόνου δεν είναι εύκολη ούτε πάντοτε επιτυχής. Η θεραπευτική αντιμετώπιση του πόνου στη ΣΚΠ έγκειται πολλές φορές σε πειραματισμούς με διαφορετικές αγωγές, κυρίως όταν υπάρχει χρόνιος πόνος.
Υπάρχουν όμως φυσικοί και ψυχολογικοί παράγοντες που συνδέονται με μια χρόνια νόσο και μπορούν να προκαλέσουν πόνο ή να τον χειροτερεύσουν.
Ένα πρόβλημα είναι, ότι οι ΑμΣΚΠ έχουν την τάση να συνδέουν κάθε πόνο με σύμπτωμα της νόσου. Όμως οι ΑμΣΚΠ, όπως και όλος ο άλλος κόσμος, μπορεί να έχουν πόνους από άλλες αιτίες, όπως για παράδειγμα αρθριτικά, ημικρανίες ή πόνους στην πλάτη.

Ο PatricK Wall είναι ένας επιστήμονας, γνωστός διεθνώς για τις έρευνές του πάνω στον πόνο και συν-εφευρέτης της συσκευής του Διαδερμικού Ηλεκτρικού Ερεθισμού. Ο ίδιος, διηγείται
συναρπαστικές περιπτώσεις, όπου άνθρωποι με τρομερά τραύματα που προήλθαν από ατυχήματα ή στον πόλεμο δεν ένοιωσαν κανένα πόνο αλλά όμως ότι, ανίσχυρα θύματα κακοποιήσεων αισθάνονται περισσότερο τον πόνο των βασανιστηρίων από τους παραπάνω.
Όταν λοιπόν ο πόνος επιμένει, υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες όπως ο φόβος, το άγχος και η κατάθλιψη που επιδεινώνουν και δυσκολεύουν την κατάσταση.
Ο Patrick Wall επισημαίνει ότι ο πόνος ποτέ δεν έρχεται μόνος του αλλά πάντοτε συνοδεύεται από ένα συναίσθημα ή μια σημασία. Για αυτό και ο κάθε πόνος είναι ιδιαίτερος για τον κάθε άνθρωπο. Αν προσέξουμε τον τρόπο που οι άνθρωποι περιγράφουν τον πόνο τους εκτός από λέξεις όπως «σφάχτης», «σουβλερός», κτλ χρησιμοποιούν και επίθετα που περιγράφουν τον βαθμό που υποφέρουν όπως τρομερός, ανυπόφορος, βουβός, ενοχλητικός καθώς επίσης και λέξεις που δείχνουν τί προξενεί το πόνος - μου φέρνει αηδία, με φοβίζει, με κουράζει, με έλουσε κρύος ιδρώτας. «Ο άνθρωπος που πονάει, είναι εγκλωβισμένος σε ένα σύνδρομο, και η θεραπευτική αγωγή πρέπει να στοχεύει σε κάθε πλευρά αυτού του
συνδρόμου», λέει ο Patrick Wall.

Συχνά, όταν ο γιατρός μπορεί να εξηγήσει την αιτία του πόνου, η συναισθηματική πλευρά μειώνεται και η οξύτητα τα πόνου καταλαγιάζει. Δεν γνωρίζουμε ακριβώς το μηχανισμό δράσης των μεθόδων ελέγχου του πόνου, αλλά το καλύτερο συστατικό για οποιαδήποτε θεραπεία, είναι η πεποίθηση του ασθενούς, ότι η μέθοδος θα είναι αποτελεσματική.
Με την πάροδο των χρόνων έχουν δημιουργηθεί στα νοσοκομεία Ιατρεία Πόνου, όπου ο ασθενής μπορεί να απευθυνθεί για εξατομικευμένη αγωγή.
Μπορεί επίσης να διδαχτεί τρόπους αντιμετώπισής του. Για παράδειγμα μπορεί να μάθει πως να αναπνέει, να χαλαρώνει, έτσι ώστε να μειώνει το άγχος και την υπερδιέγερση που προέρχονται από το φόβο του πόνου και με αυτόν τον τρόπο να μειώσει την οξύτητα και την έντασή του. Επίσης μπορεί να βοηθηθεί από έναν καινούργιο τρόπο σκέψης για να μη φοβάται τον πόνο όπως : ?Δεν υπάρχει κίνδυνος από αυτόν τον πόνο, το έχω ξαναπεράσει».
Έχει αποδειχτεί ότι όταν κάποιος βρίσκει θετικούς τρόπους για την διαχείριση του πόνου του, μπορεί να τον ελέγχει καλύτερα.
Για μερικούς ΑμΣΚΠ η εκπαίδευση στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου με θετικό τρόπο είναι επιτακτική ανάγκη της καθημερινής τους ζωής. Ο πόνος στη ΣΚΠ είναι τόσο πραγματικός όσο ο πόνος οποιουδήποτε άλλου ανθρώπου. Δυστυχώς όμως δεν δίνεται η
πρέπουσα σημασία και υποστήριξη.
Στοιχεία του πόνου στη ΣΚΠ
· Καινούργιος πόνος ή εμφ
άνιση παλαιότερου πόνου δεν σημαίνει ώση
· Δεν έχουν σχέση με τη ΣΚΠ όλοι οι πόνοι. Συχνά είναι πόνοι που περνά
νε όλοι οι άνθρωποι π.χ. αρθριτικών, πονοκέφαλος κτλ
· Ούτε η ηλικία, ούτε το φύλο, ούτε τα συμπτώματα της ΣΚΠ φαίνεται να έχουν σχέση με το είδος του πόνου που μπορεί να έχει κάποιος
· Το άγχος, η κούραση και η ζέστη μπορούν να προκαλέσουν ή να μεγαλώσουν τον πόνο.
Είναι ανάγκη να μάθουμε να σεβόμαστε τα όριά μας.
· Ένας υγιεινός τρόπος ζωής, η διατήρηση του φυσιολογικού βάρους και η τακτική άσκηση - η σωστή για τον καθένα - μπορούν να μειώσουν τον πόνο που προέρχεται από κινητικά
προβλήματα.

Σημεία Πόνων στη ΣΚΠ

1. Νευρογενείς (Οξείς, σφοδροί, διαπεραστικοί πόνοι, που φτάνουν σε ένα αποκορύφωμα και μετά καταλαγιάζουν)
Γιατί : Ελλιπής σύναψη των νεύρων στον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο

Που: παραισθησίες : γαργάλημα, μούδιασμα, τρέμουλο, κάψιμο
τσιμπήματα στα άκρα ή πόνος σαν κάποιος να σε σφίγγει ή να σε «βάζει σε πρέσα», ένας πόνος σφιξίματος γύρω από τον κορμό του σώματος
Τι βοηθάει:
· Μια ελαστική κάλτσα ή γάντια μπορούν να αλλάξουν τον πόνο σε μια αίσθηση πίεσης
· Ζεστές κομπρέσες στο δέρμα μπορούν να απαλύνουν την αίσθηση καψίματος
· Ασπιρίνη ή Tylenol (acetaminaphen) καθημερινά
· Αντικαταθλιπτικά (amitriptyline) γιατί μετριάζουν την αντίδραση του κεντρικού νευρικού συστήματος

Που: Λαιμός, το σημείο Lehrmitte :Μια ξαφνική ηλεκτρική εκκένωση που επεκτείνεται από το σώμα στα πόδια και στα χέρια μετά από σκύψιμο του κεφαλιού, φτέρνισμα ή βήξιμο.
Τι βοηθάει:
· Μαλακό κολάρο γιατί μειώνει την κάμψη του λαιμού ( η φαρμακευτική αγωγή δεν βοηθάει μιάς και αυτός ο πόνος εμφανίζεται ξαφνικά)

Που: Νευραλγία του τριδύμου = οξύς πόνος στο πρόσωπο, ?σφάχτης?, σαν στιγμιαία μαχαιριά. Είναι σπάνιος και προσβάλλει μόνο το 1% των ΑμΣΚΠ.
Τι βοηθάει: Lioresal, Tegretol (carbanazepine), Dilantin (diphenylhydantoin).
Χρησιμοποιούνται με επιτυχία όταν η εμφάνιση είναι συχνή ή όταν οι πόνοι κρατάνε για μεγάλο χρονικό διάστημα

· Που: Οξύς πόνος οπτικής νευρίτιδας, εκδηλώνεται με επίπονες κινήσεις του ματιού. Αυτό είναι ένα από τα πρώτα, κοινά, συμπτώματα της ΣΚΠ.
Τι βοηθάει: Κορτιζόνη που μειώνει τη φλεγμονή

2. Μυοσκελετικοί
Γιατί : πίεση του σώματος από την ακινησία

Που : ιερό οστό
Τι βοηθάει:
· Κουνήστε τα πόδια μπρος πίσω σαν να περπατάγατε, αν μπορείτε
· Αλλάζετε θέση καθίσματος συχνά
· Ξαπλώστε κάπου αναπαυτικά

Που : μύες, τένοντες και συνδέσμους..
Γιατί : Η ακινησία ενός άκρου και η διατήρηση του στην ίδια θέση αναγκάζει τους μύες να προσαρμοστούν έτσι που μετά είναι δύσκολο να αλλάξει κάποιος θέση.
Τι βοηθάει:
· Λίγη ώρα φυσικοθεραπείας κάθε μέρα
· Καθίστε σε μια κουνιστή πολυθρόνα με τα πόδια σε θέση 90 μοιρών από το σώμα, πιέστε το σώμα σας στην πλάτη της καρέκλας και κινηθείτε μπρος πίσω.

Που : Μυϊκοί σπασμοί. Τονικοί σπασμοί των μυών : τα πόδια και τα χέρια συσπώνται με ένα ιδιαίτερα αγωνιώδη τρόπο και τεντώνονται προς τα έξω ή γυρίζουν προς τα μέσα με βία.
Κρατούν δευτερόλεπτα μόνον.
Γιατί : Όταν εμπλέκεται ο νωτιαίος μυελός, προκαλούνται αντανακλαστικοί σπασμοί. Η ξαφνική μείωση του μήκους ενός μεγάλου μυός μπορεί να προκαλέσει κράμπες.
Τι βοηθάει:
· Ibuprofen ή αντιφλεγμονώδη που δεν περιέχουν κορτιζόνη
· Lioresal (baclofen) κάνει πολύ καλό
· Ασκήσεις τεντώματος δύο φορές την ημέρα
· Συχνή κίνηση μειώνει τη σοβαρότητα των σπασμών και των κραμπών
· Πιέστε την πατούσα σας στο κάτω μέρος του κρεβατιού μόλις σας εμφανιστεί κράμπα
· Προσοχή στη λήψη υγρών : πολύ νερό σε σχέση με το κάλιο και το νάτριο του οργανισμού και μπορεί να προκαλέσει κράμπες.

Τι γίνεται όμως με τους πόνους που μας «τρώνε» και επιμένουν;

Έχετε πραγματικά κάνει τα πάντα; Ελέγξτε την παρακάτω λίστα:
1. Έχετε δει το νευρολόγο σας για να προσδιορίσετε αν ο πόνος προέρχεται από τη ΣΚΠ ή κάποιο άλλο παράγοντα;
2. Έχετε δει ένα φυσίατρο για να δείτε αν ο πόνος προέρχεται από κάτι άλλο, ακόμη και αν η ΣΚΠ είναι άμεσα συνδεμένη με αυτόν;
3. Δοκιμάσατε φυσιοθεραπεία ή κάποιες άλλες συμπληρωματικές θεραπείες όπως τη βιοανάδραση, γιόγκα, αυτοσυγκέντρωση ή βελονισμό; Όλες αυτές οι λύσεις είναι περισσότερο
αποδεκτές από τους γιατρούς σήμερα από ότι παλαιότερα.
4. Έχετε επισκεφτεί κάποιο Ιατρείο Πόνου των Νοσοκομείων μας;
5. Έχετε πάει σε άλλους νευρολόγους, φυσίατρους ή φυσικοθεραπευτές αν οι πρώτοι δεν σας ικανοποίησαν; (η δεύτερη γνώμη είναι υπόθεση ρουτίνας στην εποχή μας)
6. Έχετε εξετάσει προσεκτικά την προσωπική συναισθηματική αντίληψη και θέση απέναντι στο πόνο; Μήπως σκεπτόσαστε συνέχεια πόσο πονάτε; Παραμένετε όσο περισσότερο
δραστήριος/α σας επιτρέπει η κατάστασή σας; Συμμετέχετε στην κοινωνική ζωή της οικογένειάς σας και των ανθρώπων γύρω σας; Έχετε θετική στάση ζωής; Έχετε ζητήσει ψυχολογική υποστήριξη για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που σας αγχώνουν ή σας
ανησυχούν ; Όλα αυτά μπορεί να επιδράσουν καταπραϋντικά στον πόνο.

ΙΑΤΡΕΙΑ ΠΟΝΟΥ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ
Τα περισσότερα μεγάλα νοσοκομεία των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης καθώς και κάποια επαρχιακά έχουν Ιατρεία Πόνου στα οποία μπορείτε να κλείσετε ραντεβού.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην Ελληνική Εταιρία Πόνου, τηλ. 2106444174.
Πάντως τα πρώτα Ιατρεία Πόνου που έγιναν και θεωρούνται από τα καλύτερα, είναι αυτό του
Νοσοκομείου Πατησίων (Παπάδων), στην Αθήνα, τηλ. 2102513345 και αυτό του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ, στη Θεσσαλονίκη, τηλ. 231 0993346/0993111

Η Ελληνική Εταιρία για τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας δίνει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τη νόσο και τα επιμέρους προβλήματα που δημιουργεί. Οι πληροφορίες μας βασίζονται στις συμβουλές ειδικών, σε διάφορα δημοσιευμένα άρθρα και στη γνώμη των ειδικών, σε καμία περίπτωση όμως δεν αποτελούν θεραπευτική αγωγή. Για πληρέστερη πληροφόρηση και συμβουλή αποταθείτε στο γιατρό σας.

Κατά πλάκας σκλήρυνση: Πρόληψη με βιταμίνη D

Η βιταμίνη D θα μπορούσε, εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί και από μελλοντικές έρευνες, να αποτελεί πρόληψη εναντίον της κατά πλάκας σκλήρυνσης.

Η κατά πλάκας σκλήρυνση αποτελεί τη συχνότερη νευρολογική πάθηση σε νέους ενήλικες. Υπολογίζεται ότι πάσχουν από τη νόσο τουλάχιστον 2 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως.

Οι γυναίκες προσβάλλονται συχνότερα από την κατά πλάκας σκλήρυνση σε σύγκριση με τους άνδρες.

Η βιταμίνη D είναι ορμόνη που συντίθεται στο σώμα μας. Τα επίπεδα της στον οργανισμό, αυξάνονται με την έκθεση στο ηλιακό φως και την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη D όπως τα λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλες, σκουμπρί, κολιός) ή με τη λήψη φαρμακευτικών σκευασμάτων ή συμπληρωμάτων που περιέχουν βιταμίνη D.

Η βιταμίνη D που μεταξύ άλλων φαίνεται να έχει ισχυρή επίδραση στους μηχανισμούς του συστήματος άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού (ανοσολογικό σύστημα), σε έρευνες κατά τις τελευταίες δεκαετίες, βρέθηκε ότι πιθανόν να έχει σχέση με προστατευτική δράση εναντίον ασθενειών που οφείλονται σε διαταραχές του ανοσολογικού συστήματος (αυτοάνοσες ασθένειες) όπως η κατά πλάκας σκλήρυνση και ο καρκίνος.

Μια νέα μεγάλη και σημαντική έρευνα, η πρώτη που διενεργήθηκε σε ευρεία κλίμακα, εξέτασε με προοδευτικό τρόπο σε 7.000 ανθρώπους που υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών, τη σχέση βιταμίνης D και της κατά πλάκας σκλήρυνσης. Οι ερευνητές ανάλυσαν δείγματα αίματος των ανθρώπων αυτών για να μετρήσουν τα επίπεδα της βιταμίνης D.

Βρήκαν ότι μεταξύ των λευκών, εκείνοι με τα ψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D, είχαν 62% λιγότερες πιθανότητες να προσβληθούν από την κατά πλάκας σκλήρυνση σε σύγκριση με εκείνους με τα χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα τους.

Μεταξύ αυτών που είχαν τα χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D, όσοι ήσαν ταυτόχρονα και κάτω των 20 χρονών, είχαν το μεγαλύτερο κίνδυνο προσβολής από κατά πλάκας σκλήρυνση. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι ο ρόλος της βιταμίνης D, πιθανόν να είναι ιδιαίτερα σημαντικός πριν από την έναρξη της ενήλικης ζωής.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στους συμμετέχοντες στη μεγάλη αυτή έρευνα, σε αυτούς που ήσαν μαύρου χρώματος ή ισπανικής προέλευσης, δεν βρέθηκε να υπάρχει οποιαδήποτε σχέση μεταξύ βιταμίνης D και κατά πλάκας σκλήρυνσης. Επισημαίνεται ότι οι άνθρωποι αυτοί στην έρευνα, είτε ήσαν πολύ μικρού αριθμού (άτομα ισπανικής προέλευσης) είτε είχαν όλοι χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D (άτομα μαύρου χρώματος), στοιχεία που πιθανόν να επηρεάζουν τα αποτελέσματα για τις εν λόγω πληθυσμιακές ομάδες.

Η προληπτική δράση της βιταμίνης D εναντίον της κατά πλάκας σκλήρυνσης, χρειάζεται περαιτέρω έρευνες για να επιβεβαιωθεί. Εάν αυτό επιτευχθεί, τότε θα μπορούσε να υιοθετηθεί μια στρατηγική αντιμετώπισης της νόσου με τη χορήγηση της βιταμίνης D σε άτομα ή ηλικιακές ομάδες του πληθυσμού που κινδυνεύουν περισσότερο.

Με τα σημερινά δεδομένα δεν είναι δυνατόν να γίνει σύσταση για χορήγηση της βιταμίνης D με στόχο την πρόληψη της κατά πλάκας σκλήρυνσης.

Κατά πλάκας σκλήρυνση: Ποια είναι η αιτιολογία;

Σχηματική απεικόνιση του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Η αναγνώριση των παραγόντων που προκαλούν την κατά πλάκας σκλήρυνση είναι πολύ σημαντική.

Στη συνέχεια η κατανόηση των παθολογικών μηχανισμών που οδηγούν στη καταστροφή της μυελίνης, η οποία παρατηρείται στην ασθένεια αυτή, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση.

Δυστυχώς μέχρι σήμερα οι γνώσεις που έχει η επιστήμη για το θέμα είναι περιορισμένες.

Οι επικρατέστερες εκδοχές που υπάρχουν μέχρι τώρα για το θέμα της αιτιολογίας, περιλαμβάνουν τις ιογενείς λοιμώξεις και τους αυτοάνοσους μηχανισμούς, οι οποίοι οδηγούν στην σταδιακή καταστροφή της μυελίνης που παρατηρείται στη νόσο.

Ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, έχουν διεκπεραιώσει πρόσφατα μια μεγάλη έρευνα η οποία έδειξε το ρόλο που παίζει στην παθογένεση της ασθένειας ο ιός του Epstein-Barr (EBV).

Ο ιός EBV προκαλεί λοιμώξεις σε ένα ποσοστό της τάξης του 90% του πληθυσμού. Προκαλεί την ασθένεια που είναι γνωστή με το όνομα λοιμώδης μονοπυρήνωση (ή "η ασθένεια του φιλιού").

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση χαρακτηρίζεται από πυρετό, φαρυγγίτιδα, λεμφαδενοπάθειες, σωματική καταβολή και σπανιότερα από ηπατομεγαλία, σπληνομεγαλία και επηρεασμό του μυελού των οστών. Διαρκεί περίπου 4 εβδομάδες.

Στην επιδημιολογική αυτή έρευνα, οι γιατροί μελέτησαν σε 62.000 γυναίκες τα αντισώματα αίματος σε σχέση με το ιό EBV. Ταυτόχρονα μέτρησαν και τα αντισώματα για ένα άλλο πολύ κοινό ιό που μολύνει τον πληθυσμό, τον ιό CMV.

Τα αποτελέσματά τους έδειξαν ότι η μόλυνση με τον ιό EBV παίζει ρόλο στην αιτιολογία της κατά πλάκας σκλήρυνσης. Η μόλυνση με τον ιό CMV δεν αποδείχτηκε ότι έχει οποιαδήποτε σχέση με την ασθένεια αυτή.

Συνολικά, από τα άτομα που μολύνονται από τον ιό, μόνο μερικά θα αναπτύξουν τη νόσο. Αυτό σημαίνει ότι ο ιός αυτός από μόνος του δεν αρκετός για να προκαλέσει την καταστροφή της μυελίνης που παρατηρείται στους ασθενείς αυτούς.

Είναι πολύ πιθανόν ότι και παράγοντες γενετικής ή κληρονομικής προδιάθεσης να συνυπάρχουν στα άτομα που θα αναπτύξουν την κατά πλάκας σκλήρυνση. Ακόμη υπάρχει το ενδεχόμενο ταυτόχρονης λοίμωξης και με κάποιο άλλο μικρόβιο που να συντείνει στην παθογένεση της νόσου.

Συνοπτικά στην αιτιολογία της κατά πλάκας σκλήρυνσης ενοχοποιούνται ιογενείς παράγοντες, αυτοάνοσοι μηχανισμοί καταστροφής της μυελίνης και κληρονομικοί παράγοντες.

Δεδομένα όπως αυτά που σας παρουσιάζουμε σήμερα, υποστηρίζουν τον ρόλο των ιών και ιδιαίτερα του EBV. Όμως δεν αποκλείεται να εμπλέκονται και άλλοι λοιμώδεις μεταδοτικοί παράγοντες και για τους λόγους αυτούς είναι απαραίτητο να συνεχιστούν οι έρευνες για την ανεύρεση των ενόχων που προκαλούν την κατά πλάκας σκλήρυνση.