Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου 2008

Κατά πλάκας σκλήρυνση θεραπείες.......?

Κατά πλάκας σκλήρυνση και ανταπόκριση στη θεραπεία με ιντερφερόνη
22-11-2008

Μαγνητική τομογραφία (MRI) που δείχνει βλάβες της κατά πλάκας σκλήρυνσης.

Η συστηματική αξιολόγηση με μαγνητική τομογραφία δείχνει ότι μόνο περίπου 50% των ασθενών με κατά πλάκας σκλήρυνση πετυχαίνουν και καταφέρνουν να διατηρούν για περίοδο τριών χρόνων θετικά αποτελέσματα στην εξέλιξη της νόσου τους με τη βοήθεια της θεραπείας με ιντερφερόνη βήτα-1b.

Το σημαντικό αυτό συμπέρασμα προέκυψε από έρευνα σε 15 ασθενείς με κατά πλάκας σκλήρυνση οι οποίοι υποβάλλονταν σε εξέταση μαγνητικής τομογραφίας του εγκεφάλου τους κάθε μήνα για 6 μήνες πριν από την έναρξη της θεραπείας με ιντερφερόνη βήτα και για 36 μήνες που διήρκεσε η θεραπεία τους.

Στην τρίχρονη θεραπεία τους οι ασθενείς λάμβαναν ενέσεις ιντερφερόνης βήτα, υποδορίως (κάτω από το δέρμα) στη δόση των 250 μικρογραμμαρίων για μία μέρα σε κάθε δύο.

Είναι γεγονός ότι οι ασθενείς με κατά πλάκας σκλήρυνση, πριν την εκδήλωση υποτροπών της νόσου τους παρουσιάζουν στη μαγνητική τομογραφία (MRI) βλάβες του εγκεφάλου που προσλαμβάνουν τη σκιαγραφική ουσία που χορηγείται στη διάρκεια της εξέτασης. Η πρόσληψη σκιαγραφικού από τις εν λόγω αλλοιώσεις συνηγορεί στο ότι πρόκειται για εστίες επιδείνωσης της νόσου.

Η επιδείνωση της νόσου με χειρότερη κλινική κατάσταση του ασθενούς θεωρείται ότι ακολουθεί τις εν λόγω υποτροπές. Πολλές κλινικές έρευνες έδειξαν ότι η ιντερφερόνη βήτα έχει την ικανότητα να μειώνει τις βλάβες του εγκεφάλου που φαίνονται στη μαγνητική ότι προσλαμβάνουν τη σκιαγραφική ουσία.

Όμως λίγα είναι γνωστά για την ανομοιογένεια της ανταπόκρισης των ασθενών όπως αυτή τεκμηριώνεται στις εξετάσεις της μαγνητικής τομογραφίας. Πράγματι δεν είναι όλοι οι ασθενείς που ανταποκρίνονται με τον ίδιο τρόπο στην ιντερφερόνη. Επιπρόσθετα ένας ασθενής μπορεί διαχρονικά να έχει διαφορετική ανταπόκριση στην ίδια θεραπεία.

Στην έρευνα που σας παρουσιάζουμε που διεξάχθηκε από γιατρούς του Εθνικού Ινστιτούτου Νευρολογικών Διαταραχών και Αποπληξίας (National Institute of Neurological Disorders and Stroke) των Ηνωμένων Πολιτειών, για πρώτη φορά έγινε λεπτομερής παρακολούθηση και ανάλυση των ευρημάτων της μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου σε ασθενείς με κατά πλάκας σκλήρυνση που λάμβαναν μακροχρόνια θεραπεία με ιντερφερόνη βήτα-1b.

Τα ευρήματα ήταν τα ακόλουθα:

  1. 8 ασθενείς (53.3%) παρουσίασαν 60% μείωση του αριθμού των βλαβών για κάθε περίοδο 6 μηνών. Οι ασθενείς αυτοί θεωρήθηκαν ως θετικά ανταποκρινόμενοι στη θεραπεία με ιντερφερόνη βήτα-1b
  2. 7 ασθενείς θεωρήθηκαν ως μη θετικά ανταποκρινόμενοι στη θεραπεία. Από αυτούς οι 3 (20%), είχαν αρχικά παρουσιάσει μείωση του συνολικού αριθμού των εγκεφαλικών βλαβών αλλά στη συνέχεια δεν παρουσίασαν άλλες μειώσεις. Άλλοι 2 ασθενείς της ομάδας αυτής, ουδέποτε παρουσίασαν τη μείωση της τάξης του 60% των βλαβών. Ακόμη 2 δεν έδειξαν καμία ανταπόκριση στους πρώτους 6 μήνες αλλά μετά είχαν μείωση της τάξης του 60% ή περισσότερο
  3. 3 ασθενείς από αυτούς που ανταποκρίθηκαν θετικά και όλοι οι 7 της ομάδας που δεν έδειξαν ανταπόκριση, παρουσίασαν τουλάχιστον 1 επεισόδιο κλινικής επιδείνωσης κατά τη διάρκεια της θεραπείας

Οι Αμερικάνοι ερευνητές δηλώνουν ότι τα αποτελέσματα αυτά μας δείχνουν ότι με βάση και κριτήριο τη στενή παρακολούθηση της εξέλιξης του εγκεφάλου με μαγνητική τομογραφία, η θεραπεία ιντερφερόνη βήτα-1b δεν πετυχαίνει σε περίπου 50% των ασθενών.

Επίσης τονίζουν ότι για ένα μικρό ποσοστό των ασθενών, πιθανόν στους πρώτους 6 μήνες της θεραπείας να φαίνεται στη μαγνητική τομογραφία ότι δεν ανταποκρίνονται. Αυτό μπορεί στη συνέχεια να αλλάξει και έτσι απαιτείται συχνή απεικονιστική παρακολούθηση του εγκεφάλου κατά τον πρώτο χρόνο της θεραπείας.

Τονίζουν ότι η συχνή παρακολούθηση του εγκεφάλου των ασθενών με μαγνητική τομογραφία στον πρώτο χρόνο θεραπείας αναδεικνύει τους ασθενείς εκείνους που έχουν μια καθυστερημένη ανταπόκριση στη θεραπεία η οποία στη συνέχεια διατηρείται.

Βλέπουμε ότι υπάρχει ανομοιογένεια στην κατά πλάκας σκλήρυνση:

  • Μερικοί ασθενείς έχουν καλύτερη εξέλιξη διότι η φλεγμονή στον εγκέφαλο τους υποχωρεί πιο εύκολα χάρις στην ιντερφερόνη βήτα-1b
  • Άλλοι, με πιθανότατα ισχυρότερη διαταραχή φλεγμονής που βλάπτει τον εγκέφαλο τους, έχουν λιγότερο καλή ανταπόκριση στις αντιφλεγμονώδεις δράσεις της ιντερφερόνης και χειρότερη κλινική εξέλιξη

ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ



ΕΙΣΑΓΩΓΗ


Sample Image
Με σιγουριά η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μετά τον καρκίνο και το έμφραγμα η πιο πολυσυζητημένη ασθένεια. Τα τελευταία εκατό χρόνια αποτελεί ένα από τα κύρια θέματα της νευρολογίας σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο. Χιλιάδες εργατοώρες έχουνε ξοδευτεί από όλους τους μεγάλους και επώνυμους νευρολόγους όλων των εθνικοτήτων για τα αίτια και τη θεραπεία της ασθένειας αυτής. Παρόλα αυτά, αίτιο και θεραπεία παραμένουν ακόμη στο σκοτάδι. Κατά καιρούς πάντοτε κάποιος φιλόδοξος ιατρός αναφέρει ένα νέο διαγνωστικό μονοπάτι για την πλήρη εξήγηση της αιτιολογίας της αρρώστιας. Επίσης, με την ίδια συχνότητα πλέον σε βαθμό μηνών ανακοινώνεται και ένα καινούργιο φάρμακο ή θεραπεία.

Βέβαια, ασθενής και θεραπευτές τα έχουν συνηθίσει αυτά και τα αντιμετωπίζουν με μεγάλο σκεπτικισμό. Περιορίζονται τελευταία στη διασταύρωση εμπειριών και πληροφοριών έχοντας την αγωνία απλώς μην χάσουν καμία σπουδαία είδηση. Το φυλλαδιάκι αυτό επειδή γράφεται για αυτούς τους ανθρώπους δίνει συγκεκριμένες πληροφορίες μέσα σε ένα πραγματικό πλαίσιο προκειμένου οι αναγνώστες του να πάρουν μια συγκεκριμένη βοήθεια. Η πείρα έχει δείξει ότι η γενική αντιμετώπιση που χαρακτηρίζει τώρα τη θεραπεία της σκλήρυνσης, δηλαδή, ο βομβαρδισμός με αγνώστου δραστικότητας φάρμακα σε αγνώστου λειτουργίας ασθένεια, δεν αποδίδει τίποτα.




ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΜΕΤΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ;
Η διάγνωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας σήμερα με τα τεχνικά μέσα που έχουμε (νευροφυσιολογία, μαγνητική τομογραφία, βιοχημικές εξετάσεις κλπ.) είναι εύκολη.

Μάλιστα, μερικές φορές είναι τόσο εύκολη που δυσκολεύονται και οι γιατροί να την πιστοποιήσουν. Παραδείγματος χάρη, όταν ανακαλύπτουμε σκλήρυνση κατά πλάκας σε ένα βρέφος ή σε ένα γέρο, είναι δύσκολο να τη δεχθούμε, τη στιγμή που μέχρι τώρα μας δίδασκαν τα σοφά βιβλία πως η αρρώστια αυτή είναι μια αρρώστια των νέων. Το πρόβλημα, λοιπόν, σήμερα δεν είναι τόσο πώς θα τεθεί η διάγνωση, αλλά πώς θα καλυφθεί η αμηχανία των γιατρών να γίνει δεκτή. Τις περισσότερες φορές ακόμη και κορυφαίοι γιατροί αρνούνται να δεχθούν πως πίσω από ένα απλό σύμπτωμα ή ασθένεια π.χ. μια καταθλιπτική συνδρομή, κρύβεται η σκλήρυνση κατά πλάκας. Έτσι, ακόμα και όταν αποδειχθεί, είναι στον εξεταστή πολλές φορές τρομερά δύσκολο να πει με σιγουριά και βεβαιότητα στον ασθενή τι συμβαίνει. Ακολουθούνε δικαιολογίες του τύπου (δεν είμαστε ακόμη σίγουροι…), (να περιμένουμε ακόμη λίγο…), (να κάνουμε μια καινούργια μαγνητική …), και γενικά μια έντονη διάχυτη τάση αναβολής της προβλεπόμενης θεραπείας. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνεται ο φόβος του ασθενούς, ο ασθενής να γίνεται κοινωνικά ασταθής, να καταφεύγει σε πολλούς γιατρούς, όπου συζητεί με τον τελευταίο τις γνώμες των προηγουμένων και αναβάλει την αγωγή.
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μετά από δεκαετίες εμπειριών με τα συμπτώματα της νόσου και τη δαιδαλώδη πορεία που έχει από ασθενή σε ασθενή, έχει γίνει ευτυχώς γνωστό στους περισσότερους γιατρούς ότι η θεραπεία δεν μπορεί να αναβάλλεται. Η αγωγή πρέπει στην κυριολεξία να αρχίζει «από χθες». Η κάθε αναβολή είναι μοιραία, διότι πάνω σε κάθε παλιά βλάβη έρχεται μια καινούργια, καθώς οι εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να πολλαπλασιάσουν την παθολογία που κουβαλάει ο ασθενής. Για αυτό το λόγο η θεραπεία πρέπει να αρχίζει αμέσως χωρίς καμία αναβολή. Καλύτερα μια λάθος θεραπεία, παρά καμία. Τη λάθος θεραπεία μπορείς να τη διορθώσεις, η καμία είναι απλώς ένα επιπλέον σκαλί της αβεβαιότητας. Σε όλες τις περιπτώσεις η εξέλιξη της νόσου εξαρτάται άμεσα από την αρχή της αγωγής.
ΤΙ ΚΑΝΕΙ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΟΛΙΣ ΑΚΟΥΕΙ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ;Μοιραίο είναι πως η εμφάνιση της νόσου και η πιστοποίηση της διάγνωσης προκαλούν ένα σοκ και μια μεγάλη αμηχανία. Έμπειροι γιατροί ξέρουν και τα διαχειρίζονται αυτά και προστατεύουν τον ασθενή. Τις περισσότερες φορές όμως ο πάσχων είναι μόνος του και πρέπει να το αντιμετωπίσει μόνος του. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει ο ασθενής να κάνει τα εξής βασικά πράγματα και να ενεργήσει ανάλογα:1. Ακούγοντας τη διάγνωση να απορρίψει κάθε πανικό, με τη βεβαιότητα ότι έχει να κάνει με μια ασθένεια που σήμερα αντιμετωπίζεται. Μπορεί η αιτιολογία της ασθένειας να είναι άγνωστη, όμως οι γιατροί σήμερα έχουν τα μέσα να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα. Η πρόγνωση για τα πρώτα στάδια είναι πάρα πολύ ευνοϊκή και αν αντιμετωπιστεί η ασθένεια με ψυχραιμία η εξέλιξη είναι κατά κανόνα ευχάριστη.2. Άμεση διαχείριση με σωστό τρόπο της ασθένειας. Αυτό σημαίνει επιλογή γιατρού, ο οποίος είναι σε θέση μετά από την πρώτη κιόλας εξέλιξη να έχει γνώμη για το βαθμό βαρύτητας της αρρώστιας (αυτό μετράται με ειδικές κλίμακες), την πρόγνωση και την εξέλιξη. Ο γιατρός να είναι σε θέση να βάλει άμεση θεραπευτική αγωγή χωρίς κωλυσιεργία και να μπορεί να ενημερώσει και να διαχειριστεί τα άγχη της οικογένειας του πάσχοντος και να προφυλάξει τον ασθενή απ’ όλες τις επιπλοκές.3. Οικογενειακό, συγγενικό και εργασιακό περιβάλλον πρέπει να δέχονται ειδικό τρόπο πληροφόρησης, ερμηνείας της νόσου του ασθενή προκειμένου να έχουμε αποφυγή συγκρούσεων και παρεξηγήσεων. Ο καλά ενημερωμένος από το γιατρό του ασθενής ξέρει να τα αντιμετωπίζει αυτά προς όφελός του. 4. Άμεση λύση των θεσμικών προβλημάτων, όπως προνόμια, επιδόματα, άδειες, προμήθεια φαρμάκων, φυσιοθεραπειών κλπ. Όλα αυτά πρέπει να γίνουν πριν ακόμη τα χρειαστεί κανείς. Όσο πιο γρήγορα τελειώσουν, τόσο ευκολότερο και φιλικό γίνεται το μέλλον του ασθενούς. Αδυναμία κατανόησης των προβλημάτων από το οικογενειακό και εργασιακό περιβάλλον, δυσκαμψία διοικητικών παραγόντων, ανεπάρκεια δημοσίων υπαλλήλων και εχθρική προς αρρώστους νεοελληνική νοοτροπία είναι τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ασθενής. Για όλα αυτά πρέπει να έχει γνώσεις και να τα αντιμετωπίζει.5. Πρόγραμμα ζωής: η πείρα έχει δείξει πως η ασθένεια αυτή κυλάει ανώδυνα χωρίς να αφήνει πληγές μόνο όταν υπάρχει ολοκληρωμένος προγραμματισμός και αυτογνωσία. Το άτομο σαν άρρωστος έχει πάντα την τάση να εξιδανικεύει την κοινωνική πρόνοια, τις συμπεριφορές των τριγύρω, να θεωρεί αυτονόητη τη βοήθεια των άλλων και γενικά να ζει σε μια εικονική πραγματικότητα. Ο ασθενής από την αρχή ωμά και ξερά πρέπει να γνωρίζει ότι στην ουσία είναι μόνος και πρέπει να φροντίσει τον εαυτό του. Είναι κάτι που ακούγεται σκληρό, όμως, έχει και τη θετική του πλευρά. Όπως λέει κι ο Νίτσε «ότι δε σκοτώνει, δυναμώνει», αυτό συμβαίνει πάρα πολλές φορές με την ασθένεια. Παρατηρούμε ασθενείς που άλλαξε προς το θετικό η ζωή τους όταν η αρρώστια τους προσγείωσε στην πραγματικότητα βγάζοντας τους από την ψευδαίσθηση που ζούσαν μέχρι τότε. Ο ασθενής, λοιπόν, πρέπει να ξέρει τη γεωγραφική, επαγγελματική και κοινωνική του θέση. Τις αρνητικές και θετικές συνέπειες της θέσης αυτής, μπορεί να τις διεκδικήσει ή να απαιτήσει τι πιθανότητες έχει να το κατακτήσει και πού μπορεί να στραφεί. Να επιλέξει πρόσωπα με τα οποία μπορεί να συνεργαστεί ή δυνατόν μόνιμο γιατρό και να καταλάβει τουλάχιστον ένα πράγμα απόλυτα σωστά: ότι θα υπολογίζει την ασθένεια εφ’ όρου ζωής. Αυτό είναι όπως η παροιμία «τίμα με να σε τιμώ». Όσο κανείς προσέχει την ασθένειά του, τόσο και αυτή τον αφήνει στην ησυχία του. 6. Η φαρμακευτική αγωγή.

Ελάχιστοι γιατροί είναι σε κάθε χώρα που έχουν πλήρη γνώση της ενέργειας και των παρενεργειών των φαρμάκων της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Ο ασθενής πρέπει να ξέρει ότι κατά τη θεραπεία ο πανικός του γιατρού είναι μεγαλύτερος από τον δικό του. Το γεγονός ότι καλείται κάποιος γιατρός να θεραπεύσει μια αγνώστου αιτιολογίας ασθένεια με αγνώστου τρόπου δράσης φάρμακα φέρνει κατά κανόνα σύγχυση. Επίσης, οι γιατροί ακριβώς λόγω της σύγχυσης αυτής ακολουθούν πιστά τις οδηγίες των φαρμακευτικών εταιρειών οι οποίες βέβαια, σαν πρώτο στόχο έχουν τη μεγάλη κατανάλωση των φαρμάκων. Στη σύγχρονη αγορά αυτό είναι ασφαλώς επιτρεπτό και προάγει την έρευνα και την εξέλιξη, όμως πολλές φορές συγκρούεται με την πραγματική ανάγκη του ασθενή. Ο ασθενής πρέπει απλά να ξέρει ότι στη σκλήρυνση κατά πλάκας δεν υπάρχουν φάρμακα, υπάρχει θεραπεία. Θεραπεία που είναι πολύπλευρη, κατά κύριο λόγο συνδυαστική (φάρμακα, καθοδήγηση τρόπου ζωής, φυσιοθεραπεία, ψυχοθεραπεία). Όπως, λοιπόν, σε όλες τις χρόνιες παθήσεις, αν κάποια αγωγή είναι πετυχημένη, θα φανεί ήδη τον πρώτο μήνα. Εάν δεν υπάρχουν θετικά αποτελέσματα τον πρώτο μήνα τότε κατ’ ουσίαν η θεραπεία αφήνει μόνο τις παρενέργειές της. Μακροχρόνιες θεραπείες χωρίς εμφανές αποτέλεσμα πρέπει να διακόπτονται γιατί είναι επικίνδυνες, ενώ επιτυχημένες μακροχρόνιες πρέπει να ελέγχονται κατά καιρούς για την έκταση των παρενεργειών.
ΠΩΣ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ;

Είναι πάρα πολύ απλό. Χρησιμοποιώντας τα μέσα που κάνουν τη διάγνωση και κυρίως αυτά που είναι αναίμακτα και ανώδυνα, όπως είναι τα προκλητά δυναμικά, το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, διάφορες νευροφυσιολογικές εξετάσεις κλπ σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα, μπορούμε να δούμε ανά πάσα στιγμή την πρόοδο της θεραπείας. Σε περίπτωση που έχουμε μακροχρόνιες θεραπείες χωρίς έλεγχο, τις διακόπτουμε αμέσως. Ο κίνδυνος των παρενεργειών είναι πάρα πολύ μεγάλος, για τους λόγους αυτούς η μονιμότητα ελέγχου της θεραπείας από ένα ιατρό είναι απολύτως απαραίτητη. Το δεύτερο που την κάνει απαραίτητη είναι η συνοσηρότητα.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ

Είναι όταν έχουμε πολλές ασθένειες μαζί. Εν προκειμένω στη σκλήρυνση κατά πλάκας γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα αυτοάνοσο νόσημα. Είναι δηλαδή, μια αρρώστια που ξεκινά προκαλούμενη από τον ίδιο τον οργανισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, κατά κανόνα σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 60% υπάρχουν και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα μικρότερης ή μεγαλύτερης έντασης. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα εξής: κατάθλιψη, δερματοπάθειες, θυρεοειδοπάθειες, ψυχικές διαταραχές. Μπορούμε να το φανταστούμε σαν ένα δένδρο με πληγωμένο κορμό ή ρίζα και ως εκ τούτου με προσβεβλημένη λειτουργία ενός ή πολλών κλαδιών του. Για αυτό πάντα πριν τη θεραπεία της σκλήρνσης κατά πλάκας πρέπει να γίνεται ένας έλεγχος για την υφιστάμενη συνοσηρότητα. Σε αυτές τις ασθένειες συνοσηρότητα και κληρονομικότητα παίζουν ένα ρόλο «συγκοινωνούντων δοχείων». Ο ένας παράγων επηρεάζει τον άλλον μέχρι να φτάσουν στην ίδια στάθμη.
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ

Η βασανιστική ερώτηση για κάθε ασθενή ή και συγγενή ή σύντροφο ασθενούς είναι το θέμα της κληρονομικότητας. Η κληρονομική λοιπόν επιβάρυνση είναι ουσιαστικά σχετικά μεγάλη σε ότι αφορά το κυρίως νόσημα, δηλαδή τη σκλήρυνση κατά πλάκας και πολύ μεγαλύτερη σε ότι αφορά τα αυτοάνοσα νοσήματα που αποτελούν και τον κορμό. Ψάχνοντας το στενότερο ή και ευρύτερο περιβάλλον του ασθενούς, καταγράφοντας παθήσεις και προδιαθέσεις σε μεγάλο βαθμό παίρνουμε ουσιαστικές πληροφορίες για τη μελλοντική εξέλιξη της πάθησης της σκλήρυνσης. Το αποτέλεσμα των επεξεργασμένων αυτών πληροφοριών είναι μια καλύτερη τροποποίηση της φαρμακευτικής αυτής αγωγής και κυρίως της προφύλαξης του ασθενούς. Αξίζει, λοιπόν, ο ασθενής από την πρώτη στιγμή μαζί με το θεράποντα ιατρό να ελέγξει το οικογενειακό του περιβάλλον έτσι που μπορεί να φτάσουμε σε ήδη ουσιαστικά αποτελέσματα και να γίνει πρόληψη π.χ. σε θέματα διατροφής.
ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΞΩΓΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Η διατροφή μαζί με την κόπωση, το στρες και τις λοιμώξεις πρέπει να είναι ένα από τα κύρια προβλήματα του ασθενούς. Πρέπει να είναι πάρα πολύ προσεκτικός στο τι πίνει και τρώει και πώς το πίνει και το τρώει. Πράγματα που είναι γνωστά ότι επηρεάζουν αυτόν και την οικογένειά του πρέπει να αποφεύγονται πάση θυσία, να μην κάνει πειραματισμούς με γεύσεις, τροφές και διατροφικούς συνδυασμούς που του είναι άγνωστοι. Να λαμβάνει πάντα μεγάλη υπόψη τους λόγους υγιεινής στη διατροφή και να αποφεύγει κάθε μορφή εμπλουτισμένου με διάφορα στοιχεία αλκοόλ. Αν κάτι τον πειράξει δεν μπαίνει στον πειρασμό να το ξαναδοκιμάσει. Αποφεύγει και τροφές που είναι εύπεπτες, αλλά αυτόν τον πειράζουν σε έντονες καιρικές συνθήκες, π.χ. σε μεγάλη ζέστη ή πολύ κρύο.
Εικ. Ο ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Οι λοιμώξεις πάντα ήταν το υπόβαθρο ανάπτυξης της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Κάποιοι ιοί όπως είναι ο μεγαλοκυτταρικός ιός, ο ιός Epstein - Barr, ο έρπης, διάφορα εμβόλια ίσως είναι η αφορμή εμφάνισης της νόσου. Σε εκδήλωση, λοιπόν, κάθε λοίμωξης και κυρίως με εμφάνιση πυρετού ειδοποιείται άμεσα ο γιατρός ή το περιβάλλον του γιατρού για έγκαιρη προστασία (αντιγριπικά, αντιιϊκά, αντιβιοτικά φάρμακα κλπ). Επειδή το κεφάλαιο των λοιμώξεων ακόμη και για προηγμένης ευφυΐας γιατρούς είναι πάρα πολύ δύσκολο, καλό είναι ο ασθενής να καταφεύγει στην άμεση προστασία του θεράποντα για να κερδίζει χρόνο, καθώς είναι από τα πράγματα που έχουν άμεσες συνέπειες.
ΣΤΡΕΣΤο θέμα αυτό το αφήσαμε τελευταίο γιατί είναι και το ουσιαστικότερο μέλημα του ασθενούς. Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι πολυπαραγοντική, αλλά κατά κανόνα εμφανίζεται μετά από έντονο στρες ψυχικό, οικογενειακό, κοινωνικό, επαγγελματικό κλπ. Από την πρώτη μέρα που θα τεθεί η αγωγή και όσο διαρκέσει η συνεργασία θεραπευτή - ασθενούς η διαχείριση του στρες πρέπει να είναι ένα από τα κύρια μελήματα και των δύο πλευρών. Ούτε ο ασθενής να το υποτιμά, ούτε ο γιατρός να αποφεύγει να το συζητά έστω και αν η αφορμή θεωρείται ελάχιστης σημασίας. Έχουμε άπειρα παραδείγματα ασθενών που έφτασαν στην παράλυση μετά από συγκινησιακή φόρτιση π.χ. θάνατος συγγενούς, δραματική ταινία κλπ ή ακόμη από το στρες μιας απόλαυσης π.χ. νυχτερινό μπάνιο το καλοκαίρι. Σε αυ tau;ές τις περιπτώσεις πρέπει να αφήνει ελεύθερη τη φαντασία του να εντοπίζει τι τον ταράζει και να το συζητά. Πίνακας. Παράγοντες επιβάρυνσης της σκλήρυνσης κατά πλάκας.
1. Στρες (οικογενειακό, επαγγελματικό, κοινωνικό κλπ)
2. Ζέστη
3. Υπερβολικός εξαερισμός (αναπνοών)
4. Κρυολόγημα
5. Αφυδάτωση
6. Στέρηση ύπνου
7. Λοιμώξεις κάθε τύπου
8. Επιδράσεις φαρμάκων
9. Αναιμία
10. Νεφρική ασθένεια
11. Ηπατική διαταραχή
12. Άλλες αναστρέψιμες οργανικές διαταραχές
ΕΠΙΛΟΓΟΣ Το φυλλάδιο αυτό γράφηκε γενικά για να ορίσει, να διευκρινίσει κάποια πράγματα και να δώσει κάποιες κατευθύνσεις στους ασθενείς. Στην καλύτερη περίπτωση ίσως δώσει την αφορμή για απορίες ή για υλικό συζήτησης και αντιμετώπισης νέων καταστάσεων. Πάντοτε η συνεχής επαφή και ανταλλαγή εντυπώσεων ασθενών και θεραπευτών είναι αυτό που προάγει την ιατρική εξέλιξη και θεραπεία.

ΥΠΝΟΣ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

ΥΠΝΟΣ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ


Written by Dr. Δ. Κουντούρης

Μια νέα ερευνητική ιατρική επιτυχία, με παγκόσμιο ενδιαφέρον και τεράστια σημασία προς την κατεύθυνση της διάγνωσης και θεραπείας ασθενών με σκλήρυνσης κατά πλάκας, θα ανακοινωθεί από ΄Ελληνες γιατρούς, στο προσεχές νευρολογικό συνέδριο της Ιταλίας .

Η ιατρική μελέτηSample Image της ποιότητας του ύπνου, 500 ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας, με συγκεκριμένους μετρήσιμους δείκτες, απέδειξε ότι μπορεί να προσδιορισθεί με ακρίβεια το είδος και η ποσότητα των θεραπευτικών μέσων, για να έχουν θετικό αποτέλεσμα. Η μελέτη αυτή αποτελεί και λύση στο “ιατρικό παράδοξο” που απασχόλησε ως τώρα διεθνή νευρολογικά συνέδρια, σύμφωνα με το οποίο ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ) που παρουσίαζαν τα ίδια συμπτώματα, δεν είχαν την ίδια ανταπόκριση στην ίδια φαρμακευτική αγωγή, παρουσιάζοντας άλλοτε και παρενέργειες.

«Όταν ξεκινήσαμε πριν μερικά χρόνια, με τον Γερμανό καθηγητή Χανς Κορχούμπερ, να κάνουμε σε ασθενείς συγκεκριμένες ιατρικές εξετάσεις, κατά τη διάρκεια που αυτοί κοιμούνται, δεν φανταζόμασταν πως θα βρούμε στην ποιότητα του ύπνου των ασθενών το «κλειδί» που θα μας οδηγήσει σε αναθεώρηση του τρόπου διάγνωσης και μας επιτρέπει συγχρόνως να προσδιορίζουμε με ακρίβεια και τα ενδεδειγμένα θεραπευτικά μέσα», λέει στο Εθνος της Κυριακής ο νευρολόγος–ψυχίατρος δρ Δημήτρης Κουντούρης.
«Στην έρευνα που κάναμε τα τελευταία 4 χρόνια αναλύσαμε τον ύπνο σε 500 ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας, παράλληλα με τις γνωστές εξετάσεις μελέτης του ύπνου, εγκεφαλογράφημα κλπ, χρησιμοποιώντας στοιχεία της νέας επιστήμης της Βιομετρικής, ερευνήσαμε σε βάθος τρεις παραμέτρους που είναι απόλυτα ουσιαστικές για την αποτελεσματικότητα οποιασδήποτε θεραπείας στην νόσο αυτή. Πρόκειται για την έρευνα των «σταδίων» του ύπνου, με αντίστοιχες μετρήσεις για τη συμπεριφορά των βιορυθμών, τη διαδικασία της νευρογέννεσης και τη συγκέντρωση των ελευθέρων ριζών οξυγόνου.

Μέχρι τώρα οι καταγραφές αυτές ήτανε μόνο σε θεωρητικό επίπεδο και δύσκολα πραγματοποιήσιμες. Με την σύγχρονη ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας είναι πλέον δυνατό να πάρουμε όλες τις λειτουργίες αυτές, σε μετρήσιμα μεγέθη. Καταγράφοντας, αναλύοντας και μελετώντας με προσοχή τους παράγοντες αυτούς διαπιστώθηκε πλέον ότι στον βαθύ ύπνο έχουμε μια ανεξάρτητη, αλλά πολλαπλά συντονισμένη διαδικασία, σχεδόν σε… αυτόματο «πιλότο», προστασίας του εγκεφάλου για την επόμενη μέρα. Για να κατανοηθεί πως φτάσαμε στην παρατήρηση συγκεκριμένων μετρήσιμων μεταβολών στον εγκέφαλο, να εξηγήσουμε ότι διάφοροι σχηματισμοί νευρώνων μέσα στον ίδιο τον εγκέφαλο λειτουργούν ως ειδικά κέντρα, συντονίζουν τον σωστό ύπνο, την ανακούφιση από τους πόνους, την δημιουργία και εξάσκηση της μνήμης, την προετοιμασία για την εγρήγορση και άλλες λειτουργίες.

Πέρα από αυτές τις λειτουργίες, μικρότερες υπολειτουργίες, οι οποίες πάλι με μικρούς κυτταρικούς σχηματισμούς έχουν την ευθύνη για την τροποποίηση του μεταβολισμού για την κατανομή ενέργειας σε διάφορα όργανα, δημιουργούν νέα κύτταρα που αντικαθιστούν αυτά που καταστρέφονται και κυρίως ορίζουν ακόμα και τη συμπεριφορά του ανθρώπου μέσα στο οικοσύστημα. Εάν οι συσχετισμοί αυτοί διαταραχτούν τότε έχουμε την εμφάνιση αλλαγών του μεταβολισμού, που εκφράζεται με άνιση κατανομή ενέργειας, με αύξηση των ελευθέρων ριζών οξυγόνου, διαταραχή των σταδίων του ύπνου, με τελικό αποτέλεσμα την εμφάνιση νοσηρών καταστάσεων. Η ισχύς αυτών των νοσηρών καταστάσεων είναι τέτοιας δυναμικότητος που εάν δεν διορθωθεί η ίδια η παθολογική τους δομή, τότε δεν έχουμε καμία ελπίδα να επηρεάσουμε τις ασθένειες που αυτοί προκαλούν δευτερογενώς.

Εδώ οφείλεται και το παράδοξο φαινόμενο, δηλαδή σε χρόνια νοσήματα όπως είναι και η σκλήρυνση κατά πλάκας, ενώ έχουμε άριστη εφαρμογή φαρμακευτικής θεραπείας, με όλους τους προστατευτικούς κανόνες που ήδη γνωρίζουμε, τα αποτελέσματα είναι μέτρια αρνητικά η μηδαμινά. Στην ομάδα των ασθενών που εξετάσαμε εμείς και χωρίσαμε σε υποομάδες ανάλογα με τον τύπο των σταδίων του ύπνου και της παραγωγής ελευθέρων ριζών οξυγόνου μπορέσαμε επίσης να μετρήσουμε το ποσοστό καταστροφής των ίδιων των κυττάρων.

Μια κορυφαία εξέταση, που πρόσφατα άρχισε να έχει εφαρμογές και στην καρδιολογία, ήταν ο προσδιορισμός μιας ουσίας δηλητήριο, της ομοκυστεΐνης, με μέτρηση στα διάφορα στάδια, συγχρόνως με τις άλλες καταγραφές ύπνου. Εκεί λοιπόν είδαμε ότι ακριβώς οι παθολογικοί αυτοί παράγοντες αυξάνονται ραγδαία, παρόλη την φαρμακευτική αγωγή που χορηγείται. Σε αρκετές δε περιπτώσεις η αντίσταση του εγκεφάλου στην λήψη των θεραπευτικών ουσιών, ήταν τόσο μεγάλη που η θεραπεία γινόταν «μπούμερανγκ»!

Η άνιση κατανομή, που μέσω των διαδικασιών ύπνου ήταν προγραμματισμένη από λάθος παράγοντες στον εγκέφαλο, δημιουργούσε αρνητικές προδιαγραφές για την θεραπεία και συνέβαινε το φαινόμενο, ενώ οι ασθενείς έπαιρναν την σωστή αγωγή, να χειροτερεύουν τα προβλήματα τους, τόσο τα οργανικά όπως ήτανε οι παρέσεις, οι διαταραχές όρασης, αισθητικότητας κτλ, όσο και τα ψυχικά. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των ασθενών, παρουσίασε έντονες αντιδράσεις κατάθλιψης, απομόνωσης και κρίσεων. Σε αρκετούς από αυτούς τους ασθενείς που μπορέσαμε φαρμακευτικά να διορθώσουμε τις καταστάσεις ύπνου, είδαμε ταυτόχρονα την άμεση βελτίωση των αποτελεσμάτων της θεραπευτικής αγωγής.

Τελικά αυτό που βγαίνει από την εργασία που κάναμε , είναι ότι η μελέτη και η καταγραφή των σταδίων του ύπνου σε παράλληλη σύγκριση με τα αποτελέσματα των συγχρόνων βιομετρικών εξετάσεων είναι το «κλειδί» της θεραπείας για την σκλήρυνση κατά πλάκας.Αποτελεί μια ασφαλή πυξίδα που μας δίνει την δυνατότητα να προσανατολίζουμε τη θεραπεία σε σωστό δρόμο.Φαίνεται δε ότι ο δρόμος αυτός είναι κοινός για τις θεραπείες των χρόνιων νευρολογικών νοσημάτων.Χρειάζονται νέες έρευνες πάνω σε αυτή την δομή ίσως για να βρούμε γρήγορες λύσεις στο πρόβλημα αυτό με τις τεράστιες κοινωνικές επιπτώσεις.
Ταραγμένος ύπνος

Η αρρώστια της σκλήρυνσης κατά πλάκας αρχίζει και παίρνει διεθνώς μεγάλες διαστάσεις, κυρίως στο Βόρειο ημισφαίριο, ενώ καινούρια φάρμακα για την θεραπεία της νόσου προστέθηκαν την τελευταία δεκαετία.Ωστόσο, ενώ στην αρχή, αυτά τα φάρμακα, υπόσχονται γρήγορες και αποτελεσματικές θεραπείες, βλέπουμε με έκπληξη ότι η ωφέλεια τους είναι μικρή, όταν μάλιστα οι ασθενείς συμβαίνει να έχουν ταραγμένο ύπνο! Εδώ φαίνεται να επαληθεύεται η θεωρία του Ασκληπιού ότι όποιος χαλαρώνει και κοιμάται γιατρεύεται.

Αυτό που ο Ασκληπιός πριν από αιώνες είχε σαν υπόθεση εργασίας και σαν γιατρός στην Επίδαυρο χρησιμοποιούσε για την θεραπεία των διαφόρων νοσημάτων, η σύγχρονη Ιατρική κατάφερε να τον καταγράψει μόλις τα τελευταία 60 με 70 χρόνια και τώρα έχουμε ραγδαίες εξελίξεις με την πρόοδο της τεχνολογίας που προσθέτει νέα διαγνωστικά μέσα. Στη 10ετία του 50, ερευνητές κατάφεραν να καταγράψουν στη διαδικασία του ύπνου τις αυτόματες συντονισμένες κινήσεις των ματιών το λεγόμενο στάδιο «REM» του ύπνου, από τα αρχικά «Rapid Eye Movement» που σημαίνει γρήγορες κινήσεις των οφθαλμών.

Η ιατρική αντιμετώπιζε ως τώρα με… φιλοσοφική διάθεση και την έρευνα του ύπνου και σχεδόν καθόλου δεν την έχει χρησιμοποιήσει για θεραπευτικούς σκοπούς.Από καιρό ωστόσο, έχει γίνει συνείδηση ότι ο ύπνος είναι το «κλειδί» που λύνει πάρα πολλά θεραπευτικά προβλήματα.Είναι θέμα χρόνου με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας, η αγωγή που θα εξαρτάται από τις εξετάσεις του ύπνου, να αποτελεί πλέον διαγνωστική και θεραπευτική ρουτίνα.Για τον ύπνο ισχύει και αυτό που είπε και ο μεγάλος Γερμανός ιδρυτής της Νευρολογίας Νοnne, παραφράζοντας κάποια πολιτική ρήση: «Στον ύπνο όλοι είναι ίσοι».Μελετώντας τα δικά μας αποτελέσματα και αξιολογώντας τα», καταλήγει ο δρ. Δημ. Κουντούρης, βλέπουμε ότι μια ουσιαστική διάγνωση και θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας, χωρίς τη μελέτη του ύπνου, δεν είναι δυνατή».
Τα νεότερα

Από τις πρώτες μελέτες ύπνου που κάναμε, τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν και δημοσιεύτηκαν στα πρακτικά στο διεθνές συνέδριο της Βαρκελώνης «International Symposium on Paediatric Movement Disorders», καθώς και σε άλλα τρία συνέδρια που πραγματοποιήθηκαν στην Κούβα («Restauraciόn Neurologica 2004 BA&DA SYMPOSIUM», «4th Conference of Neurology», « International Congress of the Cuban Society of Neurophysiology»).Τα νεότερα αποτελέσματα από την εξέλιξη της μελέτης, θα ανακοινωθούν σύντομα στο διεθνές συνέδριο της Ρώμης « 8th International Congress of Parkinson’s Disease and Movement Disorders και στο ψυχιατρικό συνέδριο της Γενεύης «12th AEP CONGRESS European Psychiatry: Evidence & Experience».
Γλωσσάρι

- Ελεύθερες ρίζες οξυγόνου. Μόρια οξυγόνου που χαρακτηρίζονται από τις οξειδωτικές φθορές που προκαλούν στον οργανισμό. Υπεύθυνα κυρίως για την καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων.Μείωσή τους είναι ο στόχος κάθε νευρολογικής θεραπείας. - Νευρογέννεση. Διαδικασία παραγωγής και διαφοροποίησης αρχέγονων νευρικών κυττάρων στον «οσφρητικό λοβό» και «Ιππόκαμπο» του εγκεφάλου που αντικαθιστούν τα κύτταρα που… σκοτώνουν οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου.- Στάδια ύπνου. Διαίρεση κατά τμήματα του ύπνου με τις διαφορετικές λειτουργίες εκάστου, με αντίστοιχες λειτουργίες- διαταραχές του εγκεφάλου, σε μετρήσιμα μεγέθη. - Βιορυθμοί. Ο συντονισμός εγρήγορσης και ύπνου του ασθενούς, σε συσχετισμό με το εξωτερικό περιβάλλον. Οι βιορυθμοί είναι ρυθμιστές όλων των ζωτικών λειτουργιών όπως και των ελεύθερων ριζών οξυγόνου, νευρογένεσης και σταδίων ύπνου.